{"type": "pack", "schemaVersion": "2.2", "textMarkup": "alika-ami/1", "id": "tr.g08.dkab.1-donem", "version": 7, "country": "TR", "lang": "tr", "grade": 8, "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "theme": "8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi — 1. Dönem — Kader İnancı; Zekât ve Sadaka", "license": "CC-BY-NC-4.0", "source": "alika-atolye-yeni-sistem-d8", "sources": [{"sourceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p", "documentType": "curriculum", "purpose": "curriculum", "sourceFormat": "pdf", "title": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (İlkokul 4 ve Ortaokul 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar), 2018", "downloadUrl": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "publicationYear": 2018, "sha256": "baace330fd3b7c5b5dde6061bbd0af3b885382d6eb5e7049095a30db8c075608", "pageCount": 47}], "levelScale": [1, 5], "contentContractVersion": "2.2", "contractPolicy": {"questionCount": 100, "answerBalance": [26, 26, 24, 24], "minFamilies": 24, "maxPerFamily": 5, "objectiveBalanceMode": "coverage", "everyNoteHasFigure": false, "minFiguredQuestions": 0}, "visualPolicy": {"version": "1.3.0", "everyNote": false, "questionMinimumPercent": 0, "balancedByObjective": false, "rationale": "Görsel yalnız çözüm kanıtı gerektirdiğinde kullanılır."}, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "objectives": ["8.1.1", "8.1.2", "8.1.3", "8.1.4", "8.1.5", "8.1.6", "8.2.1", "8.2.2", "8.2.3", "8.2.4", "8.2.5"], "coverage": {"8.1.1": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t01.n01"], "questions": 8}, "8.1.2": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t01.n01"], "questions": 10}, "8.1.3": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t01.n01"], "questions": 9}, "8.1.4": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t01.n01"], "questions": 9}, "8.1.5": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t01.n01"], "questions": 8}, "8.1.6": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t01.n01"], "questions": 6}, "8.2.1": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t02.n01"], "questions": 10}, "8.2.2": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t02.n01"], "questions": 12}, "8.2.3": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t02.n01"], "questions": 10}, "8.2.4": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t02.n01"], "questions": 10}, "8.2.5": {"notes": ["tr.g08.dkab.d8-t02.n01"], "questions": 8}}, "counts": {"notes": 2, "questions": 100}, "producerId": "claude-d8-birlestir", "labels": {"d8-t01": "Kader İnancı", "d8-t01-ana": "Kader İnancı", "d8-t01.d8-t01-n001-alt": "Üç sütunlu tablo. Sol sütunda kader, kaza, sünnetullah, cüzî irade ve küllî irade; ortada her kavramın kısa anlamı, sağda ise bir örnek yazar.", "d8-t01.d8-t01-n001-cap": "Temel kavramlar tablosu", "d8-t01.d8-t01-n001-h0": "Kavram", "d8-t01.d8-t01-n001-h1": "Kısa anlam", "d8-t01.d8-t01-n001-h2": "Örnek", "d8-t01.d8-t01-n001-r0c0": "Kader", "d8-t01.d8-t01-n001-r0c1": "Allah'ın her şeyi bir ölçüye göre belirlemesi", "d8-t01.d8-t01-n001-r0c2": "Her canlının kendine özgü bir yapıda yaratılması", "d8-t01.d8-t01-n001-r1c0": "Kaza", "d8-t01.d8-t01-n001-r1c1": "Belirlenenin zamanı gelince gerçekleşmesi", "d8-t01.d8-t01-n001-r1c2": "Bir tohumun mevsimi gelince filizlenmesi", "d8-t01.d8-t01-n001-r2c0": "Sünnetullah", "d8-t01.d8-t01-n001-r2c1": "Evrende ve toplumda değişmeyen yasalar", "d8-t01.d8-t01-n001-r2c2": "Gece ile gündüzün birbirini izlemesi", "d8-t01.d8-t01-n001-r3c0": "Cüzî irade", "d8-t01.d8-t01-n001-r3c1": "İnsanın sınırlı seçme gücü", "d8-t01.d8-t01-n001-r3c2": "Yardımlaşma etkinliğine katılmayı seçmek", "d8-t01.d8-t01-n001-r4c0": "Küllî irade", "d8-t01.d8-t01-n001-r4c1": "Allah'ın her şeyi kuşatan iradesi", "d8-t01.d8-t01-n001-r4c2": "Evrendeki düzenin sürmesi", "d8-t01.d8-t01-q013-alt": "İki sütunlu tablo. Sol sütunda bilgi, seçim, davranış ve sorumluluk adımları, sağ sütunda her adımda öğrencinin durumu yazar. Vurgulanan satırdaki sağ hücrede soru işareti vardır.", "d8-t01.d8-t01-q013-cap": "Karar süreci", "d8-t01.d8-t01-q013-h0": "Adım", "d8-t01.d8-t01-q013-h1": "Öğrencinin durumu", "d8-t01.d8-t01-q013-r0c0": "Bilgi", "d8-t01.d8-t01-q013-r0c1": "Ödünç aldığı kitabı zamanında iade etmesi gerektiğini öğrenir", "d8-t01.d8-t01-q013-r1c0": "Seçim (cüzî irade)", "d8-t01.d8-t01-q013-r1c1": "Kitabı zamanında iade etmeyi kendi isteğiyle seçer", "d8-t01.d8-t01-q013-r2c0": "Davranış", "d8-t01.d8-t01-q013-r2c1": "Kitabı zamanında kütüphaneye götürür", "d8-t01.d8-t01-q013-r3c0": "Sorumluluk", "d8-t01.d8-t01-q026-alt": "İki sütunlu tablo. Sol sütunda bazı davranışlar, sağ sütunda bu davranışların kader anlayışına uygunluğu yazar. Vurgulanan satırda sağ hücre soru işaretidir.", "d8-t01.d8-t01-q026-cap": "Davranışlar ve kader anlayışı", "d8-t01.d8-t01-q026-h0": "Davranış", "d8-t01.d8-t01-q026-h1": "Kader anlayışına uygunluk", "d8-t01.d8-t01-q026-r0c0": "Planlı çalışıp sonucu Allah'a bırakmak", "d8-t01.d8-t01-q026-r0c1": "Uygun; çaba ve tevekkül birliktedir", "d8-t01.d8-t01-q026-r1c0": "Önlem almadan sonucu beklemek", "d8-t01.d8-t01-q026-r1c1": "Uygun değil; tedbir tevekkülün parçasıdır", "d8-t01.d8-t01-q026-r2c0": "Hastalanınca doktora gitmek", "d8-t01.d8-t01-q032-alt": "İki sütunlu tablo. Sol sütunda üç güvenlik önlemi, sağ sütunda her önlemin alınıp alınmadığı yazar. Vurgulanan satırda önlemin alınmadığı belirtilir.", "d8-t01.d8-t01-q032-cap": "İş yeri güvenlik kontrol listesi", "d8-t01.d8-t01-q032-h0": "Önlem", "d8-t01.d8-t01-q032-h1": "Durum", "d8-t01.d8-t01-q032-r0c0": "Baret ve eldiven kullanımı", "d8-t01.d8-t01-q032-r0c1": "Alındı", "d8-t01.d8-t01-q032-r1c0": "Makine koruyucusunun takılması", "d8-t01.d8-t01-q032-r1c1": "Alınmadı", "d8-t01.d8-t01-q032-r2c0": "Acil çıkış işaretleri", "d8-t01.d8-t01-q032-r2c1": "Alındı", "d8-t01.d8-t01-q038-alt": "İki sütunlu tablo. Sol sütunda 1'den 6'ya kadar sıra numaraları, sağ sütunda Hz. Musa'nın hayatından olaylar kronolojik sırayla yazar. Vurgulanan satırda olay yerine soru işareti vardır.", "d8-t01.d8-t01-q038-cap": "Hz. Musa'nın (a.s.) hayatından olaylar", "d8-t01.d8-t01-q038-h0": "Sıra", "d8-t01.d8-t01-q038-h1": "Olay", "d8-t01.d8-t01-q038-r0c1": "Doğması ve annesinin onu suya bırakması", "d8-t01.d8-t01-q038-r1c1": "Firavun'un sarayında büyümesi", "d8-t01.d8-t01-q038-r3c1": "Tûr'da peygamberlikle görevlendirilmesi", "d8-t01.d8-t01-q038-r4c1": "Firavun'u tevhide çağırması", "d8-t01.d8-t01-q038-r5c1": "İsrailoğullarını Mısır'dan çıkarması", "d8-t02": "Zekât ve Sadaka", "d8-t02-ana": "Zekât ve Sadaka", "d8-t02.d8-t02-n001-alt": "Beş satırlı bir kavram tablosu. Satırlar zekât, sadaka, infak, fıtır sadakası ve öşürdür; sütunlar kavramın anlamını, zorunlu olup olmadığını ve bir örneğini gösterir.", "d8-t02.d8-t02-n001-caption": "Zekât ve sadaka kavramları özeti", "d8-t02.d8-t02-n001-h0": "Kavram", "d8-t02.d8-t02-n001-h1": "Anlamı", "d8-t02.d8-t02-n001-h2": "Zorunlu mu?", "d8-t02.d8-t02-n001-h3": "Örnek", "d8-t02.d8-t02-n001-r0c0": "Zekât", "d8-t02.d8-t02-n001-r0c1": "Nisabı bulan kişinin malından verdiği pay", "d8-t02.d8-t02-n001-r0c2": "Evet", "d8-t02.d8-t02-n001-r0c3": "İhtiyaç sahibine ayrılan yıllık pay", "d8-t02.d8-t02-n001-r1c0": "Sadaka", "d8-t02.d8-t02-n001-r1c1": "Allah rızası için yapılan gönüllü iyilik", "d8-t02.d8-t02-n001-r1c2": "Hayır", "d8-t02.d8-t02-n001-r1c3": "Güler yüz, bilgi, emek ya da eşya paylaşmak", "d8-t02.d8-t02-n001-r2c0": "İnfak", "d8-t02.d8-t02-n001-r2c1": "Allah rızasıyla yapılan mal ve imkân paylaşımı", "d8-t02.d8-t02-n001-r2c2": "Zekât için evet, gönüllü harcama için hayır", "d8-t02.d8-t02-n001-r2c3": "Vakıf kurmak ya da zekât vermek", "d8-t02.d8-t02-n001-r3c0": "Fıtır sadakası", "d8-t02.d8-t02-n001-r3c1": "Ramazan içinde, bayram namazına kadar verilen sadaka", "d8-t02.d8-t02-n001-r3c2": "Evet", "d8-t02.d8-t02-n001-r3c3": "Bayram namazı öncesi ihtiyaç sahibine ulaştırmak", "d8-t02.d8-t02-n001-r4c0": "Öşür", "d8-t02.d8-t02-n001-r4c1": "Toprak ürünlerinden verilen zekât", "d8-t02.d8-t02-n001-r4c2": "Evet; bir zekât türüdür", "d8-t02.d8-t02-n001-r4c3": "Hasattan ihtiyaç sahibine pay ayırmak", "d8-t02.d8-t02-q019-alt": "Üç satırlı bir tablo. Satırlar X, Y ve Z adlı yardım türleridir; sütunlar yardımın verilme zamanını ve özelliğini gösterir. Y satırı vurgulanmıştır.", "d8-t02.d8-t02-q019-caption": "Yardım türleri karşılaştırma tablosu", "d8-t02.d8-t02-q019-h0": "Yardım", "d8-t02.d8-t02-q019-h1": "Ne zaman verilir?", "d8-t02.d8-t02-q019-h2": "Özelliği", "d8-t02.d8-t02-q019-r0c1": "Yılda bir kez", "d8-t02.d8-t02-q019-r0c2": "Malî ibadet; nisabı bulan kişi verir", "d8-t02.d8-t02-q019-r1c1": "Her zaman", "d8-t02.d8-t02-q019-r1c2": "Gönüllü iyilik; maddi olmak zorunda değil", "d8-t02.d8-t02-q019-r2c1": "Ramazan’da, bayramdan önce", "d8-t02.d8-t02-q019-r2c2": "İhtiyaç sahiplerine ulaştırılan sadaka", "d8-t02.d8-t02-q020-alt": "Üç satırlı bir tablo. Satırlar X, Y ve Z adlı yardım türleridir; sütunlar yardımın verilme zamanını ve özelliğini gösterir. Z satırı vurgulanmıştır.", "d8-t02.d8-t02-q020-caption": "Yardım türleri karşılaştırma tablosu", "d8-t02.d8-t02-q020-h0": "Yardım", "d8-t02.d8-t02-q020-h1": "Ne zaman verilir?", "d8-t02.d8-t02-q020-h2": "Özelliği", "d8-t02.d8-t02-q020-r0c1": "Yılda bir kez", "d8-t02.d8-t02-q020-r0c2": "Malî ibadet; nisabı bulan kişi verir", "d8-t02.d8-t02-q020-r1c1": "Her zaman", "d8-t02.d8-t02-q020-r1c2": "Gönüllü iyilik; maddi olmak zorunda değil", "d8-t02.d8-t02-q020-r2c1": "Ramazan’da, bayramdan önce", "d8-t02.d8-t02-q020-r2c2": "İhtiyaç sahiplerine ulaştırılan sadaka", "d8-t02.d8-t02-q027-alt": "Dört satırlı bir tablo. Satırlar bir aşamalar dizisini gösterir: yardımın verilmesi, yoksulluğun yükünün hafiflemesi, soru işaretiyle gösterilen bir aşama ve toplumsal dayanışmanın güçlenmesi. Soru işaretli satır vurgulanmıştır.", "d8-t02.d8-t02-q027-caption": "Zekât ve sadakanın toplumsal etkisi akışı", "d8-t02.d8-t02-q027-h0": "Sıra", "d8-t02.d8-t02-q027-h1": "Aşama", "d8-t02.d8-t02-q027-r0c1": "Zekât ve sadaka verilir", "d8-t02.d8-t02-q027-r1c1": "Yoksulluğun yükü hafifler", "d8-t02.d8-t02-q027-r3c1": "Toplumsal dayanışma güçlenir", "d8-t02.d8-t02-q040-alt": "Üç satırlı bir tablo. Sol sütunda Hz. Şuayb’ın (a.s.) üç çağrısı, sağ sütunda her çağrıya karşılık gelen günümüzden bir örnek yer alır. Ölçü ve tartıyla ilgili satırın örnek kutusunda soru işareti bulunur ve satır vurgulanmıştır.", "d8-t02.d8-t02-q040-caption": "Çağrılar ve günümüz örnekleri", "d8-t02.d8-t02-q040-h0": "Hz. Şuayb’ın (a.s.) çağrısı", "d8-t02.d8-t02-q040-h1": "Günümüzden örnek", "d8-t02.d8-t02-q040-r0c0": "İnsanların mallarını eksiltmeme", "d8-t02.d8-t02-q040-r0c1": "Fatura tutarını gerçek tüketimden yüksek yazmamak", "d8-t02.d8-t02-q040-r1c0": "Ölçü ve tartıyı tam yapma", "d8-t02.d8-t02-q040-r2c0": "Yeryüzünde bozgunculuk yapmama", "d8-t02.d8-t02-q040-r2c1": "Atığı doğaya gizlice boşaltmamak", "d8-u01": "Ünite 1: Kader İnancı", "d8-u02": "Ünite 2: Zekât ve Sadaka"}, "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "applicationYear": "2026–2027", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "publishBlocked": false, "publishReady": true, "productionStatus": "pre-publication-test", "producerDistribution": {"anthropic-claude-family": 2}, "disclosure": "Yeni sistem (11 Eki 2026): 2 görev Anthropic Claude modelleriyle üretildi. Claude yapısal denetim, Qoder üzerinden bağımsız kör inceleme (Qoder Efficient), DÜZELTME-1 (Claude Sonnet) ve Claude doğrulaması. Claude birleştirdi. İnsan/öğretmen incelemesi yapılmadı.", "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "417945eb81a1229c5f927f4fdbb58f397b05224dae1fcaa03228538b26f5604f", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "contentContractHash": "sha256:74b5ee649f01933fd50dfeb7e29706e7dc1ddf0fe3e014ead2fe5cd0896ae7a1"}
{"type": "note", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "title": "Kader İnancı", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["8.1.1", "8.1.2", "8.1.3", "8.1.4", "8.1.5", "8.1.6"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu konuda kader ve kaza inancını ayet ve hadislerle açıklamayı, Allah (c.c.) tarafından her şeyin bir ölçüye göre yaratıldığını ve evrendeki fiziksel, biyolojik ve toplumsal yasaları (sünnetullah) tanımayı öğreneceğim. İnsanın ilmi, iradesi ve sorumluluğu ile kader arasındaki ilişkiyi kuracak; ecel, ömür, rızık, tevekkül, başarı, başarısızlık, sağlık ve hastalık kavramlarını kaderle ilişkilendirerek inceleyeceğim. Alın yazısı, kara talih, baht ve kısmetsizlik gibi kalıp yargıları ve önlem alınmayan kazaların kadere yüklenmesini sorgulayacağım. Hz. Musa'nın (a.s.) hayatını ana hatlarıyla tanıyacak, Ayet el-Kürsi'nin mesajlarını ve nerelerde okunduğunu kendi cümlelerimle anlatacağım.\n\nTemel kavramlar\nKader: Allah (c.c.), evrendeki her varlığı ve olayı ezelden bilir ve bir ölçü ile düzen içinde belirler; bu belirleme kaderdir. Sevindiren gelişmeler de üzen gelişmeler de bu takdirin içindedir.\nKaza: Belirlenmiş olan şeyin zamanı gelince meydana gelmesidir. Gündelik konuşmada 'kaza' sözü çoğu zaman bir felaketi çağrıştırır; inanç terimi olarak ise bütün gelişmeleri içine alır. Kader belirlemeyi, kaza gerçekleşmeyi anlatır.\nSünnetullah: Allah'ın evrene ve topluma koyduğu değişmeyen düzendir. Fiziksel yasalar (yer çekimi, gece ile gündüzün oluşması), biyolojik yasalar (canlıların doğup büyümesi, beslenme ihtiyacı) ve toplumsal yasalar (adaletin toplumu güçlendirmesi, haksızlığın toplumu yıpratması) bu düzenin parçalarıdır.\nKüllî irade: Allah'ın sınırsız iradesidir; kuşatıcıdır ve hiçbir şeyle sınırlanmaz.\nCüzî irade: İnsanın iyiyle kötü arasında seçim yapabildiği sınırlı iradedir. Cüzî sözü 'sınırlı, kısmî' demektir; ihmal edilecek bir güç anlamına gelmez. İnsan bu iradeyle seçtiği davranışlardan sorumludur.\nEcel ve ömür: Ömür, insanın dünyaya gelişi ile vefatı arasında yaşadığı zamandır; ecel ise bu zamanın tamamlandığı andır.\nRızık: Allah'ın canlıya bağışladığı bütün nimetlerdir. Yiyecek ve para bunun yalnız bir bölümüdür; sağlık, bilgi ve zaman da rızıktır. Rızık emekle ve helal yoldan aranır.\nTevekkül: Hazırlığını ve tedbirini tamamlayan kişinin işin neticesini Allah'a emanet etmesidir. Tembellik ya da çaresizlik değildir.\nKalıp yargı: Üzerinde düşünülmeden sürekli söylenen ve insana çabasızlığı salık veren sözdür. Alın yazısı, kara talih, baht ve kısmetsizlik sözleri bunların yaygın örnekleridir.\nAşağıdaki tabloda bu kavramların kısa anlamları ve örnekleri yan yana gösterilmiştir.\n\nÖnce hatırla\nİman esasları altıdır: Allah'a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe, kader ve kazaya iman. Bu ünite altıncı esası ayrıntılı işler.\nPeygamberlerin ortak özelliklerini hatırla: doğruluk, güvenilirlik, tebliğ ve fetanet. Hz. Muhammed (s.a.v.)'e Kur'an, diğer peygamberlere de kendi kitapları ya da sahifeleri verilmiştir.\nSure, ayet ve meal kavramlarını hatırla: Kur'an 114 sureden oluşur, sureler ayetlerden meydana gelir ve meal ayetlerin Türkçe anlamıdır. Bir ayet, 'sure adı ve ayet numarası' biçiminde gösterilir (ör. Ra'd 13/11).\n\nAdım adım • Kader ve kaza inancı\nBahçesinde bir ceviz fidanı yetiştiren bir kişiyi düşün: fidan hangi mevsimde yeşerir, ne kadar büyür, hepsi bir düzene bağlıdır. İnsan bu düzene baktığında Allah'ın her şeyi bir ölçüye göre yarattığını görür. Kader, Allah'ın bu ölçüyü ezelî ilmiyle belirlemesidir; kaza ise bu belirlemenin vakti gelince ortaya çıkmasıdır. Kamer 54/49 her şeyin bir ölçüyle yaratıldığını, Furkan 25/2 her şeyin yaratılıp düzene konduğunu, Ra'd 13/8 O'nun katında her şeyin bir ölçüyle olduğunu bildirir. Yâsîn 36/38–40 ise gök cisimlerinden Güneş ile Ay'ın belli bir düzen içinde ilerlediğini anlatır. Bu düzenin bir adı vardır: sünnetullah. Fiziksel yasalara örnek olarak gece ile gündüzün oluşması, biyolojik yasalara örnek olarak bir tohumun filizlenmesi, toplumsal yasalara örnek olarak adaletin toplumu güçlendirmesi verilebilir. Sünnetullahı yalnız doğayla sınırlamamak gerekir: toplumların da değişmeyen yasaları vardır. Ayrıca kader yalnız kötü olaylar için kullanılan bir söz değildir; iyi gelişmeler de takdirin parçasıdır.\n\nAdım adım • İnsanın iradesi ve kader\nOkula yürüyerek mi gideceksin, yoksa servisle mi? Bu seçimi sen yaparsın. İnsan akıl ve bilgiyle iyiyi kötüden ayırabilir ve seçim yapar; bu sınırlı seçme gücüne cüzî irade denir. Allah'ın sınırsız iradesine ise küllî irade denir. Sorumluluk, aklın, bilginin ve seçme yetisinin birlikte bulunmasına dayanır. Bir şeyi bilen ve seçen kişi, yaptığı davranışın sonucundan sorumludur; kader onu davranışa zorlamaz. Buna karşılık insan, doğduğu yeri, boyunu ya da ailesini seçemez ve bunlardan sorumlu tutulmaz. Bakara 2/286, gücünün üstündeki bir yükün hiç kimseye yüklenmediğini bildirir. Necm 53/39, insanın emeğinin karşılığını bulacağını; Ra'd 13/11 ise toplumların kendi hâllerini değiştirme çabası göstermedikçe Allah'ın onların hâlini değiştirmediğini anlatır; Kehf 18/29 ise dileyenin inanıp dileyenin inkâr edebileceğini, yani seçim özgürlüğünü hatırlatır. Karar verirken bilgi edin, seç, davran ve sonucunu üstlen: bu zincir sorumluluğu gösterir.\n\nAdım adım • Kaderle ilgili kavramlar\nÖmür, hayatın süresidir; ecel ise o sürenin tamamlandığı zamandır. Rızık yalnız yiyecek ya da para değildir: sağlık, bilgi, zaman, dostluk gibi her nimeti kapsar ve çalışarak, helal yoldan aranır. Tevekkül, hazırlığını yapan kişinin işin neticesini Allah'a emanet etmesidir. Âl-i İmrân 3/159 karar verdikten sonra Allah'a tevekkül etmeyi öğütler. Tirmizî, Kıyâme 60'ta anlatılan deve örneği de tevekkülün tedbirden ayrı düşünülemeyeceğini gösterir: önce hayvanın bağlanması, sonra tevekkül gerekir. Başarı; emek, plan ve uygun yolların seçilmesiyle ilgilidir; başarısızlık ise ders çıkarılacak bir durumdur. Sağlığı korumak ve hastalıkta tedavi olmak da insanın sorumluluğudur; Buhârî, Tıb 1'de geçen ve her derdin çaresinin bulunduğunu belirten hadis bunu destekler. Örneğin bir kış günü üşütüp ateşlenen kişi dinlenir, beslenir ve gerekirse doktora gider.\n\nAdım adım • Kaderle ilgili yanlış anlayışlar\n'Alnına yazılmış', 'kara talih', 'bahtsızlık', 'kısmetsizlik' gibi sözleri sık duyarız. Bu sözler insanı çaresizliğe ve çabasızlığa iterse kalıp yargıya dönüşür. Oysa İslam'ın kader anlayışında emek, önlem ve sorumluluk yer alır. Bakara 2/195 insanın kendini kendi eliyle tehlikeye atmamasını öğütler. Bu yüzden güvenlik önlemi alınmadığı için olan bir kazayı 'kaderiymiş' diye kapatmak yanlıştır. Örneğin bir depoda raflar sabitlenmeden yük istiflenir ve raf devrilirse, sorumluluk hem rafı kurup yükü dizenlerde hem de depoyu denetleyenlerdedir; bu bireysel ve toplumsal bir sorumluluktur. Yanlış anlayışları sorgulamak kader inancını reddetmek değildir; tersine inancı doğru anlamanın yoludur. Başarısızlığı 'şansım yok' diye kapatmak da aynı hatadır. Doğru tutum şöyledir: eksiği bul, önlemini al, çalış ve sonucu Allah'a bırak.\n\nAdım adım • Bir peygamber tanıyorum: Hz. Musa\nHz. Musa (a.s.), Firavun'un İsrailoğullarına zulmettiği dönemde Mısır'da doğdu. Annesi Allah'ın ilhamıyla onu suya bıraktı ve Hz. Musa Firavun'un sarayında büyüdü (Kasas 28/7–13); Firavun'un öz oğlu değildir. Bir olay sonrası Medyen'e gitti, orada yıllarca kaldı ve evlendi (Kasas 28/22–28). Dönüş yolunda Tûr'da peygamberlikle görevlendirildi (Tâhâ 20/9–14). Kardeşi Hz. Harun'un (a.s.) kendisine yardımcı olmasını istedi ve isteği kabul edildi (Tâhâ 20/29–36); Hz. Harun sıradan bir yardımcı değil, peygamberdir. Hz. Musa, Firavun'a Allah'ın birliğini kabul etmesini ve zulmü terk etmesini bildirdi; ona asa ve el mucizeleri verildi (A'râf 7/104–108; Tâhâ 20/17–23). İsrailoğullarını Mısır'dan çıkardı; deniz yarıldı ve Firavun boğuldu (Tâhâ 20/77–78). Kendisine Tevrat verildi (A'râf 7/145). Zor bir görevle karşılaştığında yardım istemesi ve kararlı davranması bugün de örnek alınabilecek tutumlardır.\n\nAdım adım • Bir ayet tanıyorum: Ayet el-Kürsi\nAyet el-Kürsi, Bakara suresinde yer alan 255 numaralı ayettir; bir sure değildir. İsmini ayetteki kürsî kelimesinden alır. Ayette şu mesajlar verilir: Allah'tan başka ilah yoktur; Hayy olan Allah diridir, Kayyûm olan Allah varlığı ayakta tutandır; uyuklama da uyku da O'na ulaşmaz; göklerde ve yerde ne varsa O'nundur; Allah'ın izni bulunmadıkça hiç kimse şefaatte bulunamaz; O, insanların önündekini ve arkasındakini bilir, insanlar O'nun bilgisinden ancak dilediği kadarını kavrayabilir; kürsîsi gökleri ve yeri kuşatır, onları korumak O'na ağır gelmez; O yücedir, büyüktür. Müslümanlar bu ayeti farz namazlardan sonra, uyumadan önce ve dua sırasında okumaya özen gösterir. Bu mesajlar insana Allah'ın gücünü, ilmini ve sürekli gözetimini hatırlatır.\n\nÇözümlü örnek 1 • Kavramları ayırt etme\nBir öğrenci defterine iki cümle yazmıştır: 'Yağmurun yağması için gereken şartlar bir ölçüye göre belirlenmiştir.' ve 'Belirlenen vakit gelince yağmur yağdı.' Bu cümleler hangi kavramları anlatır?\nÖnce her cümlenin anlattığı şeyi bul: birincisi belirlemeyi, ikincisi belirlenenin gerçekleşmesini anlatır. Belirleme, takdirdir; bu, kaderdir. Belirlenenin zamanı gelince meydana gelmesi ise kazadır. Yağmuru oluşturan suyun buharlaşıp yoğuşması gibi değişmeyen düzenler ise sünnetullahtır; bu cümlelerde adı geçmemiştir. Sonuç: birinci cümle kaderi, ikinci cümle kazayı anlatır.\n\nÇözümlü örnek 2 • Ayetten ilke çıkarma\nKehf 18/29 anlamındaki ayet, dileyenin inanıp dileyenin inkâr edebileceğini bildirir. Bir öğrenci okul bahçesine çöp atmayı kendi isteğiyle seçmiştir. Ayetten hangi ilke çıkarılır ve bu öğrenciye uygulanır?\nAyetin anlattığı şey, insanın seçim özgürlüğüdür; bu, cüzî irade ile ilgilidir. Seçim özgürlüğü olan kişi seçtiği davranıştan sorumludur; zorlayan bir güç yoktur. Öğrenci çöp atmayı kendi isteğiyle seçtiği için bu davranışın sonucundan sorumludur ve 'kader' diyerek bundan kaçamaz. Sonuç: seçim özgürlüğü sorumluluğu doğurur.\n\nÇözümlü örnek 3 • Yanlış anlayışı inceleme\nBir yolcu, yağış beklendiği haberini bilmesine rağmen 'Kaderimde ıslanmak varsa ıslanırım.' diyerek şemsiyesiz çıkıyor. Bu söz kader anlayışı bakımından nasıl değerlendirilir?\nÖnce sözü sınıfla: yolcu bilgi sahibi, ama tedbiri kadere havale ediyor. Kader anlayışı tedbiri dışlamaz; tevekkül, tedbir alındıktan sonra sonucu Allah'a bırakmaktır. Yolcu tedbirsizlik yapıp bunu kader diye açıklıyor; bu, tevekkülü tembellikle karıştırmaktır. Doğru söz şöyle olur: 'Şemsiyemi alır, neticeyi Allah'a emanet ederim.'\n\nSık yapılan hatalar\nKaderi yalnız kötü olaylar için kullanmak: Kader, hem sevindiren hem üzen her gelişmeyi kapsayan takdirdir. Bir fidanın büyümesi de, bir sınavın başarısı da bu takdirin içindedir.\nKaza kelimesini yalnız 'trafik kazası' sanmak: İnanç terimi olarak kaza, belirlenenin zamanı gelince gerçekleşmesidir; iyi ya da kötü her gelişmeyi anlatır.\nSünnetullahı yalnız doğa olaylarına bağlamak: Fiziksel ve biyolojik yasalar kadar toplumsal yasalar da vardır; haksızlığın toplumu yıpratması buna örnektir.\n'Kaderimde varsa olur' diyerek çabayı bırakmak: Kader insanı zorlamaz; insan çalışır, tedbirini alır, sonra sonucu Allah'a bırakır.\nSeçimleri kadere yükleyip sorumluluktan kaçmak: Bilen ve seçen kişi davranışından sorumludur. Elinde olmayan durumlardan ise sorumlu tutulmaz.\nCüzî iradeyi 'küçük, önemsiz irade' sanmak: Cüzî, 'sınırlı' demektir. Bu irade ile yapılan seçimlerin sonucu olur ve sorumluluk doğurur.\nTevekkülü beklemek sanmak: Tevekkül, çalışıp tedbiri aldıktan sonra gelir. Hiçbir şey yapmadan beklemek tembelliktir.\nRızkı yalnız para ya da yiyecek sanmak: Sağlık, bilgi ve zaman da rızıktır. Rızık helal yoldan aranır.\nHastalıkta tedaviyi 'kader' diye reddetmek: Doktora gitmek ve ilaç kullanmak da bir tedbirdir; hadis her derdin çaresinin bulunduğunu belirtir.\nBaşarısızlığı değişmez bir talihsizlik saymak: Başarısızlık eksikleri görüp yeniden denemek için bir fırsattır.\nÖnlem alınmayan kazayı 'kaderiymiş' diye kapatmak: Önlem almak ve denetlemek bireysel ve toplumsal sorumluluktur.\nKader inancını eleştirmekle reddetmeyi karıştırmak: Yanlış sözleri sorgulamak inancı doğru anlamaya hizmet eder.\nHz. Musa'yı (a.s.) Firavun'un öz oğlu, Hz. Harun'u (a.s.) peygamber olmayan bir yardımcı, Tevrat'ı Hz. Musa'dan önceki bir peygambere ait sanmak: Hz. Musa sarayda büyüdü ama Firavun'un oğlu değildir; Hz. Harun peygamberdir; Tevrat Hz. Musa'ya verilmiştir.\nAyet el-Kürsi'yi bir sure sanmak, kürsî sözünü yalnız bir sandalye saymak ya da ayetin konusunu ahiret sahneleri sanmak: Ayet Bakara suresindedir; kürsî, Allah'ın hâkimiyetinin genişliğini anlatır; konu, Allah'ın bir olması, her şeyi bilmesi ve sürekli gözetimidir.\n\nKendimi kontrol ediyorum\n'Tohumun ilkbaharda çiçek açması bir ölçüye bağlanmıştır; nisan gelince çiçek açtı.' cümlesinde belirleme ve gerçekleşme hangi kavramlara karşılık gelir? Önce cümleyi iki parçaya ayır. Ölçüye bağlanma, önceden belirlemedir; bu, kaderdir. Nisan gelince çiçeğin açması ise belirlenenin vaktinde ortaya çıkmasıdır; bu, kazadır.\nBir sürücü trafik kuralını bildiği hâlde hız yapıp ceza alıyor ve 'Kaderimde varmış.' diyor. Bu sözü nasıl değerlendirirsin? Sürücü kuralı biliyor ve hız yapmayı kendisi seçiyor. Sorumluluk bilgi ile seçme birleşince doğar; ceza kendi davranışının sonucudur. Bunu kadere yüklemek sorumluluktan kaçmak olur.\nSınavına hiç çalışmayan bir öğrenci 'Allah'a tevekkül ettim.' diyor. Bu söz doğru mudur? Doğru değildir. Tevekkülde önce ders çalışmak gibi hazırlık ve tedbir gelir, sonucu Allah'a bırakmak ondan sonra gelir. Hiç çalışmadan beklemek tevekkül değil, tembelliktir.\nBir peygamberin hayatındaki bir dönemin hangi olaylar arasında yer aldığını bulmak için nasıl bir yol izlersin? Önce hayattaki olayları zaman sırasına dizerim. Sonra aranan dönemin hemen öncesindeki ve hemen sonrasındaki olayı işaretlerim. Dönem bu iki olayın arasında kalır; Hz. Musa'nın (a.s.) hayatını da bu yolla sıralayabilirim.\nBir ayetin hangi surede olduğunu ve adını nereden aldığını araştırırken nasıl bir yol izlersin? Ayetin 'sure adı ve ayet numarası' biçiminde gösterildiğini hatırlarım. Kur'an'da o sureyi açıp numarayı bulurum; sonra ayette öne çıkan bir sözcüğün ayete ad olup olmadığına bakarım. Furkan 25/2, Furkan suresinin ikinci ayetidir.\n\nKendin dene\nKarar vermeden önce kendine şu soruları sor ve defterine yaz: Bu konuda ne biliyorum? Hangi seçenekler var? Hangisini neden seçiyorum? Seçimimin sonucunu kim üstlenecek? Sonra son bir haftada verdiğin kararlardan birini seç ve bu soruları ona uygula. Ailenin ya da inancının kişisel ayrıntılarını yazman gerekmez; yalnız kendi seçim ve sorumluluk düşüncelerini kısa cümlelerle ifade et.\n\nÖzet\nKader, ezelî ilim sahibi Allah'ın varlıkları bir ölçüyle belirlemesi, kaza ise belirlenenin vakti gelince gerçekleşmesidir; sünnetullah evrendeki ve toplumdaki değişmez yasalardır. İnsan cüzî iradesiyle seçtiği davranışlardan sorumludur, elinde olmayan durumlardan sorumlu tutulmaz. Tevekkül tedbirle birliktedir; sağlık ve başarı için çalışmak insanın görevidir. Kalıp yargılar ve önlem alınmayan kazaların kadere yüklenmesi doğru kader anlayışına uymaz. Hz. Musa (a.s.) Firavun'a karşı tevhid çağrısı yaptı ve Tevrat kendisine verildi. Ayet el-Kürsi, Bakara suresindeki 255 numaralı ayettir ve Allah'ın birliğini, ilmini, hâkimiyetini anlatır.\n\nGörsel notu\nTablo, kader, kaza, sünnetullah, cüzî irade ve küllî irade kavramlarının kısa anlamını ve birer örneğini yan yana gösterir. Örnekler temsilîdir; kavramların bütün kapsamını göstermez. Tabloyu okurken önce kavramı, sonra anlamını, en sonda örneği oku.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu konuda kader ve kaza inancını ayet ve hadislerle açıklamayı, Allah (c.c.) tarafından her şeyin bir ölçüye göre yaratıldığını ve evrendeki fiziksel, biyolojik ve toplumsal yasaları (sünnetullah) tanımayı öğreneceğim. İnsanın ilmi, iradesi ve sorumluluğu ile kader arasındaki ilişkiyi kuracak; ecel, ömür, rızık, tevekkül, başarı, başarısızlık, sağlık ve hastalık kavramlarını kaderle ilişkilendirerek inceleyeceğim. Alın yazısı, kara talih, baht ve kısmetsizlik gibi kalıp yargıları ve önlem alınmayan kazaların kadere yüklenmesini sorgulayacağım. Hz. Musa'nın (a.s.) hayatını ana hatlarıyla tanıyacak, Ayet el-Kürsi'nin mesajlarını ve nerelerde okunduğunu kendi cümlelerimle anlatacağım.", "keyConcepts": ["Kader: Allah (c.c.), evrendeki her varlığı ve olayı ezelden bilir ve bir ölçü ile düzen içinde belirler; bu belirleme kaderdir. Sevindiren gelişmeler de üzen gelişmeler de bu takdirin içindedir.", "Kaza: Belirlenmiş olan şeyin zamanı gelince meydana gelmesidir. Gündelik konuşmada 'kaza' sözü çoğu zaman bir felaketi çağrıştırır; inanç terimi olarak ise bütün gelişmeleri içine alır. Kader belirlemeyi, kaza gerçekleşmeyi anlatır.", "Sünnetullah: Allah'ın evrene ve topluma koyduğu değişmeyen düzendir. Fiziksel yasalar (yer çekimi, gece ile gündüzün oluşması), biyolojik yasalar (canlıların doğup büyümesi, beslenme ihtiyacı) ve toplumsal yasalar (adaletin toplumu güçlendirmesi, haksızlığın toplumu yıpratması) bu düzenin parçalarıdır.", "Küllî irade: Allah'ın sınırsız iradesidir; kuşatıcıdır ve hiçbir şeyle sınırlanmaz.", "Cüzî irade: İnsanın iyiyle kötü arasında seçim yapabildiği sınırlı iradedir. Cüzî sözü 'sınırlı, kısmî' demektir; ihmal edilecek bir güç anlamına gelmez. İnsan bu iradeyle seçtiği davranışlardan sorumludur.", "Ecel ve ömür: Ömür, insanın dünyaya gelişi ile vefatı arasında yaşadığı zamandır; ecel ise bu zamanın tamamlandığı andır.", "Rızık: Allah'ın canlıya bağışladığı bütün nimetlerdir. Yiyecek ve para bunun yalnız bir bölümüdür; sağlık, bilgi ve zaman da rızıktır. Rızık emekle ve helal yoldan aranır.", "Tevekkül: Hazırlığını ve tedbirini tamamlayan kişinin işin neticesini Allah'a emanet etmesidir. Tembellik ya da çaresizlik değildir.", "Kalıp yargı: Üzerinde düşünülmeden sürekli söylenen ve insana çabasızlığı salık veren sözdür. Alın yazısı, kara talih, baht ve kısmetsizlik sözleri bunların yaygın örnekleridir."], "priorKnowledge": ["İman esasları altıdır: Allah'a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe, kader ve kazaya iman. Bu ünite altıncı esası ayrıntılı işler.", "Peygamberlerin ortak özelliklerini hatırla: doğruluk, güvenilirlik, tebliğ ve fetanet. Hz. Muhammed (s.a.v.)'e Kur'an, diğer peygamberlere de kendi kitapları ya da sahifeleri verilmiştir.", "Sure, ayet ve meal kavramlarını hatırla: Kur'an 114 sureden oluşur, sureler ayetlerden meydana gelir ve meal ayetlerin Türkçe anlamıdır. Bir ayet, 'sure adı ve ayet numarası' biçiminde gösterilir (ör. Ra'd 13/11)."], "steps": ["Bahçesinde bir ceviz fidanı yetiştiren bir kişiyi düşün: fidan hangi mevsimde yeşerir, ne kadar büyür, hepsi bir düzene bağlıdır. İnsan bu düzene baktığında Allah'ın her şeyi bir ölçüye göre yarattığını görür. Kader, Allah'ın bu ölçüyü ezelî ilmiyle belirlemesidir; kaza ise bu belirlemenin vakti gelince ortaya çıkmasıdır. Kamer 54/49 her şeyin bir ölçüyle yaratıldığını, Furkan 25/2 her şeyin yaratılıp düzene konduğunu, Ra'd 13/8 O'nun katında her şeyin bir ölçüyle olduğunu bildirir. Yâsîn 36/38–40 ise gök cisimlerinden Güneş ile Ay'ın belli bir düzen içinde ilerlediğini anlatır. Bu düzenin bir adı vardır: sünnetullah. Fiziksel yasalara örnek olarak gece ile gündüzün oluşması, biyolojik yasalara örnek olarak bir tohumun filizlenmesi, toplumsal yasalara örnek olarak adaletin toplumu güçlendirmesi verilebilir. Sünnetullahı yalnız doğayla sınırlamamak gerekir: toplumların da değişmeyen yasaları vardır. Ayrıca kader yalnız kötü olaylar için kullanılan bir söz değildir; iyi gelişmeler de takdirin parçasıdır.", "Okula yürüyerek mi gideceksin, yoksa servisle mi? Bu seçimi sen yaparsın. İnsan akıl ve bilgiyle iyiyi kötüden ayırabilir ve seçim yapar; bu sınırlı seçme gücüne cüzî irade denir. Allah'ın sınırsız iradesine ise küllî irade denir. Sorumluluk, aklın, bilginin ve seçme yetisinin birlikte bulunmasına dayanır. Bir şeyi bilen ve seçen kişi, yaptığı davranışın sonucundan sorumludur; kader onu davranışa zorlamaz. Buna karşılık insan, doğduğu yeri, boyunu ya da ailesini seçemez ve bunlardan sorumlu tutulmaz. Bakara 2/286, gücünün üstündeki bir yükün hiç kimseye yüklenmediğini bildirir. Necm 53/39, insanın emeğinin karşılığını bulacağını; Ra'd 13/11 ise toplumların kendi hâllerini değiştirme çabası göstermedikçe Allah'ın onların hâlini değiştirmediğini anlatır; Kehf 18/29 ise dileyenin inanıp dileyenin inkâr edebileceğini, yani seçim özgürlüğünü hatırlatır. Karar verirken bilgi edin, seç, davran ve sonucunu üstlen: bu zincir sorumluluğu gösterir.", "Ömür, hayatın süresidir; ecel ise o sürenin tamamlandığı zamandır. Rızık yalnız yiyecek ya da para değildir: sağlık, bilgi, zaman, dostluk gibi her nimeti kapsar ve çalışarak, helal yoldan aranır. Tevekkül, hazırlığını yapan kişinin işin neticesini Allah'a emanet etmesidir. Âl-i İmrân 3/159 karar verdikten sonra Allah'a tevekkül etmeyi öğütler. Tirmizî, Kıyâme 60'ta anlatılan deve örneği de tevekkülün tedbirden ayrı düşünülemeyeceğini gösterir: önce hayvanın bağlanması, sonra tevekkül gerekir. Başarı; emek, plan ve uygun yolların seçilmesiyle ilgilidir; başarısızlık ise ders çıkarılacak bir durumdur. Sağlığı korumak ve hastalıkta tedavi olmak da insanın sorumluluğudur; Buhârî, Tıb 1'de geçen ve her derdin çaresinin bulunduğunu belirten hadis bunu destekler. Örneğin bir kış günü üşütüp ateşlenen kişi dinlenir, beslenir ve gerekirse doktora gider.", "'Alnına yazılmış', 'kara talih', 'bahtsızlık', 'kısmetsizlik' gibi sözleri sık duyarız. Bu sözler insanı çaresizliğe ve çabasızlığa iterse kalıp yargıya dönüşür. Oysa İslam'ın kader anlayışında emek, önlem ve sorumluluk yer alır. Bakara 2/195 insanın kendini kendi eliyle tehlikeye atmamasını öğütler. Bu yüzden güvenlik önlemi alınmadığı için olan bir kazayı 'kaderiymiş' diye kapatmak yanlıştır. Örneğin bir depoda raflar sabitlenmeden yük istiflenir ve raf devrilirse, sorumluluk hem rafı kurup yükü dizenlerde hem de depoyu denetleyenlerdedir; bu bireysel ve toplumsal bir sorumluluktur. Yanlış anlayışları sorgulamak kader inancını reddetmek değildir; tersine inancı doğru anlamanın yoludur. Başarısızlığı 'şansım yok' diye kapatmak da aynı hatadır. Doğru tutum şöyledir: eksiği bul, önlemini al, çalış ve sonucu Allah'a bırak.", "Hz. Musa (a.s.), Firavun'un İsrailoğullarına zulmettiği dönemde Mısır'da doğdu. Annesi Allah'ın ilhamıyla onu suya bıraktı ve Hz. Musa Firavun'un sarayında büyüdü (Kasas 28/7–13); Firavun'un öz oğlu değildir. Bir olay sonrası Medyen'e gitti, orada yıllarca kaldı ve evlendi (Kasas 28/22–28). Dönüş yolunda Tûr'da peygamberlikle görevlendirildi (Tâhâ 20/9–14). Kardeşi Hz. Harun'un (a.s.) kendisine yardımcı olmasını istedi ve isteği kabul edildi (Tâhâ 20/29–36); Hz. Harun sıradan bir yardımcı değil, peygamberdir. Hz. Musa, Firavun'a Allah'ın birliğini kabul etmesini ve zulmü terk etmesini bildirdi; ona asa ve el mucizeleri verildi (A'râf 7/104–108; Tâhâ 20/17–23). İsrailoğullarını Mısır'dan çıkardı; deniz yarıldı ve Firavun boğuldu (Tâhâ 20/77–78). Kendisine Tevrat verildi (A'râf 7/145). Zor bir görevle karşılaştığında yardım istemesi ve kararlı davranması bugün de örnek alınabilecek tutumlardır.", "Ayet el-Kürsi, Bakara suresinde yer alan 255 numaralı ayettir; bir sure değildir. İsmini ayetteki kürsî kelimesinden alır. Ayette şu mesajlar verilir: Allah'tan başka ilah yoktur; Hayy olan Allah diridir, Kayyûm olan Allah varlığı ayakta tutandır; uyuklama da uyku da O'na ulaşmaz; göklerde ve yerde ne varsa O'nundur; Allah'ın izni bulunmadıkça hiç kimse şefaatte bulunamaz; O, insanların önündekini ve arkasındakini bilir, insanlar O'nun bilgisinden ancak dilediği kadarını kavrayabilir; kürsîsi gökleri ve yeri kuşatır, onları korumak O'na ağır gelmez; O yücedir, büyüktür. Müslümanlar bu ayeti farz namazlardan sonra, uyumadan önce ve dua sırasında okumaya özen gösterir. Bu mesajlar insana Allah'ın gücünü, ilmini ve sürekli gözetimini hatırlatır."], "workedExamples": [{"title": "Kavramları ayırt etme", "problem": "Bir öğrenci defterine iki cümle yazmıştır: 'Yağmurun yağması için gereken şartlar bir ölçüye göre belirlenmiştir.' ve 'Belirlenen vakit gelince yağmur yağdı.' Bu cümleler hangi kavramları anlatır?", "solution": ["Önce her cümlenin anlattığı şeyi bul: birincisi belirlemeyi, ikincisi belirlenenin gerçekleşmesini anlatır.", "Belirleme, takdirdir; bu, kaderdir. Belirlenenin zamanı gelince meydana gelmesi ise kazadır.", "Yağmuru oluşturan suyun buharlaşıp yoğuşması gibi değişmeyen düzenler ise sünnetullahtır; bu cümlelerde adı geçmemiştir.", "Sonuç: birinci cümle kaderi, ikinci cümle kazayı anlatır."]}, {"title": "Ayetten ilke çıkarma", "problem": "Kehf 18/29 anlamındaki ayet, dileyenin inanıp dileyenin inkâr edebileceğini bildirir. Bir öğrenci okul bahçesine çöp atmayı kendi isteğiyle seçmiştir. Ayetten hangi ilke çıkarılır ve bu öğrenciye uygulanır?", "solution": ["Ayetin anlattığı şey, insanın seçim özgürlüğüdür; bu, cüzî irade ile ilgilidir.", "Seçim özgürlüğü olan kişi seçtiği davranıştan sorumludur; zorlayan bir güç yoktur.", "Öğrenci çöp atmayı kendi isteğiyle seçtiği için bu davranışın sonucundan sorumludur ve 'kader' diyerek bundan kaçamaz.", "Sonuç: seçim özgürlüğü sorumluluğu doğurur."]}, {"title": "Yanlış anlayışı inceleme", "problem": "Bir yolcu, yağış beklendiği haberini bilmesine rağmen 'Kaderimde ıslanmak varsa ıslanırım.' diyerek şemsiyesiz çıkıyor. Bu söz kader anlayışı bakımından nasıl değerlendirilir?", "solution": ["Önce sözü sınıfla: yolcu bilgi sahibi, ama tedbiri kadere havale ediyor.", "Kader anlayışı tedbiri dışlamaz; tevekkül, tedbir alındıktan sonra sonucu Allah'a bırakmaktır.", "Yolcu tedbirsizlik yapıp bunu kader diye açıklıyor; bu, tevekkülü tembellikle karıştırmaktır.", "Doğru söz şöyle olur: 'Şemsiyemi alır, neticeyi Allah'a emanet ederim.'"]}], "commonMistakes": ["Kaderi yalnız kötü olaylar için kullanmak: Kader, hem sevindiren hem üzen her gelişmeyi kapsayan takdirdir. Bir fidanın büyümesi de, bir sınavın başarısı da bu takdirin içindedir.", "Kaza kelimesini yalnız 'trafik kazası' sanmak: İnanç terimi olarak kaza, belirlenenin zamanı gelince gerçekleşmesidir; iyi ya da kötü her gelişmeyi anlatır.", "Sünnetullahı yalnız doğa olaylarına bağlamak: Fiziksel ve biyolojik yasalar kadar toplumsal yasalar da vardır; haksızlığın toplumu yıpratması buna örnektir.", "'Kaderimde varsa olur' diyerek çabayı bırakmak: Kader insanı zorlamaz; insan çalışır, tedbirini alır, sonra sonucu Allah'a bırakır.", "Seçimleri kadere yükleyip sorumluluktan kaçmak: Bilen ve seçen kişi davranışından sorumludur. Elinde olmayan durumlardan ise sorumlu tutulmaz.", "Cüzî iradeyi 'küçük, önemsiz irade' sanmak: Cüzî, 'sınırlı' demektir. Bu irade ile yapılan seçimlerin sonucu olur ve sorumluluk doğurur.", "Tevekkülü beklemek sanmak: Tevekkül, çalışıp tedbiri aldıktan sonra gelir. Hiçbir şey yapmadan beklemek tembelliktir.", "Rızkı yalnız para ya da yiyecek sanmak: Sağlık, bilgi ve zaman da rızıktır. Rızık helal yoldan aranır.", "Hastalıkta tedaviyi 'kader' diye reddetmek: Doktora gitmek ve ilaç kullanmak da bir tedbirdir; hadis her derdin çaresinin bulunduğunu belirtir.", "Başarısızlığı değişmez bir talihsizlik saymak: Başarısızlık eksikleri görüp yeniden denemek için bir fırsattır.", "Önlem alınmayan kazayı 'kaderiymiş' diye kapatmak: Önlem almak ve denetlemek bireysel ve toplumsal sorumluluktur.", "Kader inancını eleştirmekle reddetmeyi karıştırmak: Yanlış sözleri sorgulamak inancı doğru anlamaya hizmet eder.", "Hz. Musa'yı (a.s.) Firavun'un öz oğlu, Hz. Harun'u (a.s.) peygamber olmayan bir yardımcı, Tevrat'ı Hz. Musa'dan önceki bir peygambere ait sanmak: Hz. Musa sarayda büyüdü ama Firavun'un oğlu değildir; Hz. Harun peygamberdir; Tevrat Hz. Musa'ya verilmiştir.", "Ayet el-Kürsi'yi bir sure sanmak, kürsî sözünü yalnız bir sandalye saymak ya da ayetin konusunu ahiret sahneleri sanmak: Ayet Bakara suresindedir; kürsî, Allah'ın hâkimiyetinin genişliğini anlatır; konu, Allah'ın bir olması, her şeyi bilmesi ve sürekli gözetimidir."], "selfCheck": [{"question": "'Tohumun ilkbaharda çiçek açması bir ölçüye bağlanmıştır; nisan gelince çiçek açtı.' cümlesinde belirleme ve gerçekleşme hangi kavramlara karşılık gelir?", "answer": "Önce cümleyi iki parçaya ayır. Ölçüye bağlanma, önceden belirlemedir; bu, kaderdir. Nisan gelince çiçeğin açması ise belirlenenin vaktinde ortaya çıkmasıdır; bu, kazadır."}, {"question": "Bir sürücü trafik kuralını bildiği hâlde hız yapıp ceza alıyor ve 'Kaderimde varmış.' diyor. Bu sözü nasıl değerlendirirsin?", "answer": "Sürücü kuralı biliyor ve hız yapmayı kendisi seçiyor. Sorumluluk bilgi ile seçme birleşince doğar; ceza kendi davranışının sonucudur. Bunu kadere yüklemek sorumluluktan kaçmak olur."}, {"question": "Sınavına hiç çalışmayan bir öğrenci 'Allah'a tevekkül ettim.' diyor. Bu söz doğru mudur?", "answer": "Doğru değildir. Tevekkülde önce ders çalışmak gibi hazırlık ve tedbir gelir, sonucu Allah'a bırakmak ondan sonra gelir. Hiç çalışmadan beklemek tevekkül değil, tembelliktir."}, {"question": "Bir peygamberin hayatındaki bir dönemin hangi olaylar arasında yer aldığını bulmak için nasıl bir yol izlersin?", "answer": "Önce hayattaki olayları zaman sırasına dizerim. Sonra aranan dönemin hemen öncesindeki ve hemen sonrasındaki olayı işaretlerim. Dönem bu iki olayın arasında kalır; Hz. Musa'nın (a.s.) hayatını da bu yolla sıralayabilirim."}, {"question": "Bir ayetin hangi surede olduğunu ve adını nereden aldığını araştırırken nasıl bir yol izlersin?", "answer": "Ayetin 'sure adı ve ayet numarası' biçiminde gösterildiğini hatırlarım. Kur'an'da o sureyi açıp numarayı bulurum; sonra ayette öne çıkan bir sözcüğün ayete ad olup olmadığına bakarım. Furkan 25/2, Furkan suresinin ikinci ayetidir."}], "summary": "Kader, ezelî ilim sahibi Allah'ın varlıkları bir ölçüyle belirlemesi, kaza ise belirlenenin vakti gelince gerçekleşmesidir; sünnetullah evrendeki ve toplumdaki değişmez yasalardır. İnsan cüzî iradesiyle seçtiği davranışlardan sorumludur, elinde olmayan durumlardan sorumlu tutulmaz. Tevekkül tedbirle birliktedir; sağlık ve başarı için çalışmak insanın görevidir. Kalıp yargılar ve önlem alınmayan kazaların kadere yüklenmesi doğru kader anlayışına uymaz. Hz. Musa (a.s.) Firavun'a karşı tevhid çağrısı yaptı ve Tevrat kendisine verildi. Ayet el-Kürsi, Bakara suresindeki 255 numaralı ayettir ve Allah'ın birliğini, ilmini, hâkimiyetini anlatır.", "figureNote": "Tablo, kader, kaza, sünnetullah, cüzî irade ve küllî irade kavramlarının kısa anlamını ve birer örneğini yan yana gösterir. Örnekler temsilîdir; kavramların bütün kapsamını göstermez. Tabloyu okurken önce kavramı, sonra anlamını, en sonda örneği oku."}, "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t01.d8-t01-n001-alt", "captionKey": "d8-t01.d8-t01-n001-cap", "headerKeys": ["d8-t01.d8-t01-n001-h0", "d8-t01.d8-t01-n001-h1", "d8-t01.d8-t01-n001-h2"], "rows": [[{"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r0c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r0c1"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r0c2"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r1c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r1c1"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r1c2"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r2c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r2c1"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r2c2"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r3c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r3c1"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r3c2"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r4c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r4c1"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-n001-r4c2"}]]}, "taskId": "D8-T01", "visualRequirement": "optional", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0dd970f392c57563077a6bbb537d6659717f523e4af81f6b42d8f42a252fa4c8", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q001", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f01", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.1", "level": 1, "difficultyReason": "Üç temel kavram arasından yalnız takdir etme anlamını taşıyan tanım seçilir; kaza ve sünnetullah tanımları yakın görünerek çeldirir.", "question": "İslam inancına göre kader kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Allah'ın her şeyi ezelî ilmiyle ölçüye göre belirlemesi", "Belirlenmiş olan şeyin vakti gelince gerçekleşip meydana çıkması", "Allah'ın evrene koyduğu değişmeyen yasaların bütünü", "İnsanın başına gelen hoşa gitmeyen olayların tamamı"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; kader, Allah'ın her şeyi ezelî ilmiyle ölçü ve düzene göre takdir etmesidir.", "Bu, kazanın tanımıdır. Kader belirlemeyi, kaza ise belirlenenin zamanı gelince gerçekleşmesini anlatır.", "Bu, sünnetullahın tanımıdır. Kader tek tek yasaları değil, her şeyin takdir edilmesini anlatır.", "Kader hoşa gitmeyen olaylarla sınırlı değildir; sevindiren gelişmeler de takdirin içindedir."], "explanation": "Kader takdir etmeyi anlatır: Allah (c.c.) her şeyi ezelî ilmiyle bir ölçü ve düzene göre belirler. Belirlenenin zamanı gelince olması kazadır; evrendeki değişmez yasalar sünnetullahtır. Belirleme anlamı yalnız kader tanımında vardır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q001", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "87e27a9a76e36606e0532764aa3f7d79e0e5daf758197ceba1b733451181f6b4", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q002", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f01", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.1", "level": 2, "difficultyReason": "Tek cümlede iki kavram bulunur ve doğru eşleştirme için hangisinin takdir, hangisinin gerçekleşme olduğu ayrılmalıdır; ters eşleşme güçlü bir çeldiricidir.", "question": "Bir öğrenci, “Allah (c.c.) her şeyi önceden bilip ölçüsünü belirlemiştir; belirlenen şey vakti gelince oldu.” diyor. Buna göre öğrencinin sözünde belirlemeyi ve gerçekleşmeyi anlatan bölümlerin sırasıyla karşılık geldiği kavramlar aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?", "choices": ["Kaza, kader", "Kader, kaza", "Kader, sünnetullah", "Cüzî irade, kaza"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Kavramlar yer değiştirmiş. Ölçüyü belirlemek kaderdir, belirlenenin gerçekleşmesi ise kazadır.", "Doğru; ölçüyü belirlemek kader, belirlenenin vakti gelince olması kazadır.", "Belirlenenin vakti gelince gerçekleşmesi kazadır. Sünnetullah evrendeki değişmez yasalardır.", "Allah'ın önceden belirlemesi cüzî irade değildir. Cüzî irade insanın seçme gücüdür."], "explanation": "Önceden bilip ölçüsünü belirlemek takdirdir; bu, kaderdir. Belirlenen şeyin zamanı gelince gerçekleşmesi kazadır. Belirleme ve gerçekleşme bölümleri bu eşleşmeye uyar. Sünnetullah yasaları, cüzî irade ise insanın seçme gücünü anlatır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q002", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "703f3e401293707ac4d697da73294963616f73e664ad4bc046fe37c01dfc8ce9", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q003", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f01", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.1", "level": 3, "difficultyReason": "Gündelik dildeki “kaza” anlamı ile inanç terimi olan kaza karıştırılır; düzeltmenin hem kapsamı hem de kader ile farkı gözetilerek seçilmesi gerekir.", "question": "Bir öğrenci, “Kaza demek yalnız trafik kazası demektir; bu yüzden kaza inancı sadece kötü olaylarla ilgilidir.” diyor. Kaza inancı bakımından öğrencinin bu düşüncesini düzelten ifade aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Kaza, takdirin gerçekleşmesidir; iyi de kötü de olur", "Kaza, kaderin başka bir adıdır; aralarında fark yoktur", "Kaza yalnız doğa olaylarının gerçekleşmesini anlatır", "Kaza, insanın seçimleri sonucu olan olaylara denir"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; inanç terimi olarak kaza, takdir edilenin gerçekleşmesidir ve olayın iyi ya da kötü olmasına bağlı değildir.", "Kader takdir etmeyi, kaza takdir edilenin gerçekleşmesini anlatır. İki kavram aynı değildir.", "Kaza doğa olaylarıyla sınırlı değildir; insan hayatındaki gelişmeler de takdirin gerçekleşmesidir.", "İnsanın seçme gücü cüzî iradedir. Kaza ise takdir edilenin gerçekleşmesidir ve seçimle sınırlanmaz."], "explanation": "Günlük konuşmada kaza çoğu kez kötü bir olayı çağrıştırır; inanç dilinde ise takdirin zamanı gelince gerçekleşmesi demektir. Bu, sevindiren gelişmeleri de üzen gelişmeleri de kapsar. İddiadaki sınırlama yanlıştır; düzeltme kazanın kapsamını genişletir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q003", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "f49f2276c086dea27376d0bd26797f5aafd47e3e9193e28a074e27c684dace29", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q004", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f02", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.1", "level": 1, "difficultyReason": "Ayetlerin ortak fikri tek adımda çıkarılır; çeldiriciler ölçü ve düzeni reddeden ya da daraltan ifadelerdir.", "question": "Allah (c.c.)'ın her şeyi bir ölçüyle yarattığını ve düzene koyduğunu bildiren ayetlerden (Kamer 54/49, Furkan 25/2) hangi sonuç çıkarılır?", "choices": ["Her şey bir ölçü ve düzen içinde yaratılmıştır", "Evrendeki olaylar belli bir düzene bağlı değildir", "Yalnız canlılar bir ölçüye göre yaratılmıştır", "Ölçü ve düzeni yalnız insanlar kurmuştur"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; iki ayet de varlığın ölçülü ve düzenli oluşunu bildirir.", "Ayetler tam tersini bildirir: her şey bir ölçüyle yaratılmış ve düzene konmuştur.", "Ayetlerdeki “her şey” ifadesi canlılarla sınırlı değildir; cansız varlıkları da kapsar.", "Ayetlerde ölçü ve düzenin kaynağı Allah'tır. İnsan bu düzeni keşfeder ve ona uyum sağlar."], "explanation": "Kamer 54/49 ölçüyü, Furkan 25/2 düzeni vurgular. İki ayet birlikte okununca varlığın tamamının ölçülü ve düzenli yaratıldığı sonucu çıkar. Diğer ifadeler bu sonucu daraltır ya da reddeder.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q004", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "106d5f2345dccda7406a4304695cc7a531aaa9eed875d371881d94b00626248a", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q005", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f02", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.1", "level": 4, "difficultyReason": "Gök cisimlerinin düzeni ayetten okunup sünnetullah kavramıyla ilişkilendirilir; doğa ile sınırlama ve tesadüf yanılgıları çeldirir.", "question": "Yâsîn 36/38–40 anlamındaki ayetlerde Güneş'in ve Ay'ın belirlenmiş bir düzende aktığı bildirilir. Bir öğrenci bu bilgiyi sünnetullah kavramıyla ilişkilendirecektir. Buna göre bu ilişkiyi doğru kuran yorum aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Gök cisimlerinin hareketi tesadüfe bağlıdır, düzen yoktur", "Bu düzen yalnız gökyüzü için geçerlidir, toplumda yasa yoktur", "Gök cisimlerinin düzeni Allah'ın değişmez yasalarına bağlıdır", "Gök cisimlerinin düzeni insanın isteğine göre değişir"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Ayet “belirlenmiş düzen” der. Tesadüf düzenle bağdaşmaz.", "Sünnetullah yalnız gök cisimleriyle sınırlı değildir; biyolojik ve toplumsal yasaları da kapsar.", "Doğru; belirlenmiş düzen, Allah'ın evrene koyduğu değişmeyen yasaların yani sünnetullahın bir göstergesidir.", "Düzen insanın isteğine bağlı değildir. Sünnetullah, değişmeyen yasaları anlatır."], "explanation": "Ayet, Güneş ve Ay'ın belirlenmiş bir düzende aktığını bildirir. Allah'ın evrene koyduğu değişmeyen yasalara sünnetullah denir. Belirlenmiş ve değişmeyen düzen bu yasaların göstergesidir. Tesadüf, gökyüzüyle sınırlama ve insan isteğine bağlama yorumları ayetle uyuşmaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q005", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "84b1d7639c49ccb738b718dc70fb73ed9ab5e0401274c08331006d006328f310", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q006", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f03", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.1", "level": 2, "difficultyReason": "Üç sünnetullah türünden biri tek bir örnek üzerinden seçilir; biyolojik ve toplumsal örnekler fiziksel yasayla karıştırılabilir.", "question": "Aşağıdakilerden hangisi sünnetullahın fiziksel yasalarına örnektir?", "choices": ["Canlıların doğup büyüyerek çoğalması", "Adil davranışın toplumu güçlendirmesi", "Canlıların beslenme ihtiyacı duyması", "Suyun cisimleri yüzdürmesi"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Doğup büyümek canlıların uyduğu biyolojik bir yasadır, fiziksel yasa sayılmaz.", "Adalet ve toplum ilişkisi toplumsal yasalara girer; fiziksel yasa değildir.", "Beslenme ihtiyacı canlılara özgü biyolojik bir yasadır.", "Doğru; suyun cisimleri yüzdürmesi cansız maddenin uyduğu fiziksel bir yasadır."], "explanation": "Fiziksel yasalar cansız maddenin ve enerjinin uyduğu değişmez düzenlerdir. Suyun kaldırma kuvveti bunlardandır. Doğup büyümek ve beslenme ihtiyacı biyolojik, adaletin toplumu güçlendirmesi ise toplumsal yasadır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q006", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "4f5c217d3d9f8d948faeebbac51de8170a5b92367ccf7082498db0b477530c07", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q007", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f03", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.1", "level": 2, "difficultyReason": "Toplumsal bir durum biyolojik ya da fiziksel yasalarla karıştırılmadan türüne göre sınıflanır; sünnetullahı doğayla sınırlama yanılgısı çeldirir.", "question": "Bir mahallede haksızlıklar çoğalınca insanlar birbirine güvenmemeye başlamış ve dayanışma zayıflamıştır. Bu durum sünnetullahın hangi türüne örnektir?", "choices": ["Fiziksel yasalara", "Biyolojik yasalara", "Toplumsal yasalara", "Sünnetullah dışındaki rastgele olaylara"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Fiziksel yasalar cansız maddeyle ilgilidir; güven ve dayanışma bu alana girmez.", "Biyolojik yasalar canlıların büyüme ve beslenme düzenidir; toplumdaki güven kaybı bu türden değildir.", "Doğru; haksızlığın toplumu çözmesi toplumsal bir yasadır.", "Sünnetullah toplumu da kapsar. Haksızlığın toplumu çözmesi rastgele değil, düzenli bir sonuçtur."], "explanation": "Haksızlık artınca güvenin ve dayanışmanın azalması, toplumların işleyişindeki düzenli bir sonuçtur. Allah'ın toplum hayatına koyduğu bu değişmez düzen toplumsal yasadır; fiziksel ve biyolojik yasalar madde ve canlılarla ilgilidir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q007", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "aa4ea24c7c0051db1797acfa0e5044e060d3ede999535ecb88b3dbbfc3157f1a", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q008", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f03", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.1", "level": 4, "difficultyReason": "Üç gözlemin her biri ayrı türe yerleştirilir; üç eşleşmeyi birden doğru kurmak ve sıra hatalarını elemek gerekir.", "question": "Bir öğrenci üç gözlemi sünnetullah türlerine ayırıyor:\nI. Elden bırakılan taşın yere düşmesi\nII. Bir fidanın zamanla büyümesi\nIII. Çalışkanlığın bir topluluğu güçlendirmesi\nBuna göre I, II ve III numaralı gözlemlerin sırasıyla örnek olduğu türler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?", "choices": ["Biyolojik, fiziksel, toplumsal", "Fiziksel, toplumsal, biyolojik", "Fiziksel, biyolojik, toplumsal", "Toplumsal, biyolojik, fiziksel"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Fiziksel ile biyolojik türler yer değiştirmiş. Taşın düşmesi cansız maddeyle, fidanın büyümesi canlıyla ilgilidir.", "Biyolojik ile toplumsal türler yer değiştirmiş. Fidanın büyümesi biyolojik, topluluğun güçlenmesi toplumsal yasadır.", "Doğru; taşın düşmesi fiziksel, fidanın büyümesi biyolojik, çalışkanlığın topluluğu güçlendirmesi toplumsal yasadır.", "Taşın düşmesi toplumsal, çalışkanlık fiziksel sayılmış. Yalnız fidanın büyümesi doğru türle eşleşmiştir."], "explanation": "Taşın yere düşmesi cansız maddenin uyduğu fiziksel yasadır. Fidanın büyümesi canlılığa özgü biyolojik yasadır. Çalışkanlığın topluluğu güçlendirmesi insanlar arası ilişkiye ait toplumsal yasadır. Üç gözlemi birden doğru karşılayan tek eşleşme budur.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q008", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "147294410eb310116b3874db26a837e28a169841d68597e68312b540526b1331", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q009", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f04", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 1, "difficultyReason": "İnsanın seçme gücü ad olarak sorulur; küllî irade ve kader gibi komşu kavramlar çeldirir.", "question": "İnsana iyi ile kötü arasında tercih yapma imkânı veren irade türüne ne ad verilir?", "choices": ["Küllî irade", "Kaza", "Sünnetullah", "Cüzî irade"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Küllî irade Allah'a aittir; insanın seçme gücü değildir.", "Kaza takdir edilenin zamanı gelince gerçekleşmesidir; seçme gücünü anlatmaz.", "Sünnetullah Allah'ın koyduğu değişmeyen yasalardır; seçme gücünü anlatmaz.", "Doğru; cüzî irade, insanın seçim yapabilme gücüdür."], "explanation": "Aklı ve bilgisi sayesinde insan, doğru ile yanlış arasında bir yol seçebilir; bu yetenek cüzî iradedir. Küllî irade insana değil Allah'a aittir. Kaza ve sünnetullah irade türü sayılmaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q009", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "83fce31b4b1d82b4ad6e97d3b48a02b44ee1ede2934f0ea51ebcc715d40d3f9a", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q010", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f04", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 2, "difficultyReason": "İki irade türünün sahibi ve kapsamı birlikte bilinmelidir; ters eşleşme ve “önemsiz irade” yanılgısı çeldirir.", "question": "Cüzî irade ile küllî irade arasındaki ilişkiyi anlatan doğru ifade hangisidir?", "choices": ["Cüzî irade Allah'a, küllî irade insana aittir", "Cüzî irade insana, küllî irade Allah'a aittir", "İkisi de yalnız insanın seçme gücünü anlatır", "Cüzî irade, önemsiz ve değersiz bir iradedir"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Sahipler ters yazılmış. Sınırlı irade insana, her şeyi kuşatan irade Allah'a aittir.", "Doğru; cüzî irade insanın sınırlı seçme gücü, küllî irade Allah'ın her şeyi kuşatan iradesidir.", "Küllî irade insanın değil, Allah'ın iradesidir; ikisi aynı anlama gelmez.", "Cüzî sözü “sınırlı” demektir. Seçimlerin sonucu vardır ve sorumluluk doğurur."], "explanation": "Cüzî irade “sınırlı irade” demektir ve insanın seçme gücünü anlatır. Küllî irade ise Allah'ın sınırsız, her şeyi kuşatan iradesidir. Bu yüzden sahibi insan olan cüzî, sahibi Allah olan küllî iradedir. “Önemsiz” anlamı yanlış bir yorumdur.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q010", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "409615f9879ebfaa09ed9df8aa201a2bd8e2a584dff2525926e045ae0baafc9b", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q011", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f04", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 3, "difficultyReason": "Bir günlük hayat seçimi iki irade türüyle birlikte eşleştirilir; seçimi küllî iradeye yüklemek ve türleri karıştırmak çeldirir.", "question": "Bir öğrenci, hafta sonu gönüllü olarak kitap toplama etkinliğine katılmayı kendi isteğiyle seçiyor. Bu durumda öğrencinin seçimi ve Allah (c.c.)'ın her şeyi kuşatan iradesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Seçim küllî irade, kuşatan irade cüzî iradedir", "Seçim kader, kuşatan irade kazadır", "Her ikisi de cüzî iradeye girer", "Seçim cüzî irade, kuşatan irade küllî iradedir"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Kavramlar ters kullanılmış. Öğrencinin seçimi cüzî, Allah'ın iradesi küllî iradedir.", "Kader ve kaza irade türü değildir. Kader takdiri, kaza takdirin gerçekleşmesini anlatır.", "Allah'ın her şeyi kuşatan iradesi sınırlı değildir; bu yüzden cüzî irade sayılamaz.", "Doğru; öğrencinin seçimi sınırlı irade olan cüzî irade, Allah'ın kuşatan iradesi küllî iradedir."], "explanation": "Öğrenci etkinliğe katılıp katılmamayı kendisi seçiyor; insanın bu seçme gücü cüzî iradedir. Allah'ın her şeyi kuşatan iradesi ise küllî iradedir. Kader ve kaza irade türü değil, takdir ve gerçekleşmeyi anlatan kavramlardır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q011", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "63fd8538287242e3962ad1f01ab8e0907b64eada22e2e3a9b4dfc7babc82bfc9", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q012", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f05", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 2, "difficultyReason": "Sorumluluğun koşulları arasından doğru olan seçilir; kadere yükleme ve başkasının yerine karar verme çeldirici ifadelerdir.", "question": "İnsanın bir davranıştan sorumlu tutulabilmesi için aşağıdakilerden hangisi gerekir?", "choices": ["Davranışı kaderin kendisine zorla yaptırması", "Akıl, bilgi ve seçme gücüne sahip olması", "Davranışın sonucundan her zaman memnun olması", "Kararı başkasının onun adına vermesi"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Kader insanı davranışa zorlayan bir güç değildir. Zorlanan değil, seçen sorumlu olur.", "Doğru; sorumluluk, aklın, bilginin ve iradenin birlikte bulunmasına bağlıdır.", "Memnuniyet sorumluluğun koşulu değildir; sorumluluk bilgi ve seçimle ilgilidir.", "Kararı başkası verirse insanın seçme gücü devreye girmez; sorumluluk seçen kişiye aittir."], "explanation": "Sorumluluğun üç dayanağı vardır: akıl, bilgi ve seçme gücü. Kendi seçmediği, zorla yaptırılan ya da kararı başkasının verdiği davranışta bu dayanak eksiktir. Memnuniyet ise sorumlulukla ilgisiz bir ölçüttür.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q012", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0fb290d2ad61ac524ec132f5ba8ff83fff5b78d782ddc1f381195ca27ace4666", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q013", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f05", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 3, "difficultyReason": "Tablodaki dört adımlık zincir okunup eksik halka sorumluluk ilkesiyle tamamlanır; kadere yükleme ve bilgiyle sorumluluğu ortadan kaldırma çeldiricidir.", "question": "Tabloda bir öğrencinin ödünç kitap konusundaki kararı adım adım gösterilmiştir. Tabloya göre vurgulanan satırda soru işaretiyle gösterilen yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?", "choices": ["Seçtiği davranışın sonucundan kendisi sorumlu olur", "Davranışı kader zorla yaptırdığı için sorumluluk kadere aittir", "Bilgi sahibi olduğu için sorumluluktan kurtulur", "Sonuçtan her zaman başkaları sorumlu olur"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; bilgi, seçim ve davranışın ardından sorumluluk, seçen kişiye aittir.", "Kader insanı zorlamaz. Kitabı iade etmeyi öğrenci kendi isteğiyle seçmiştir.", "Bilgi sorumluluğu ortadan kaldırmaz; tersine, bilerek seçen kişinin sorumluluğunu artırır.", "Seçimi ve davranışı öğrenci yapmıştır; sorumluluk başkalarına devredilemez."], "explanation": "Tablodaki zincir bilgi, seçim, davranış ve sorumluluk adımlarını gösterir. Öğrenci bilgi sahibi olmuş, iade etmeyi kendisi seçmiş ve bunu yapmıştır. Bu zincirin sonunda sorumluluk, seçimi yapan öğrencidedir.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t01.d8-t01-q013-alt", "captionKey": "d8-t01.d8-t01-q013-cap", "headerKeys": ["d8-t01.d8-t01-q013-h0", "d8-t01.d8-t01-q013-h1"], "rows": [[{"key": "d8-t01.d8-t01-q013-r0c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q013-r0c1"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-q013-r1c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q013-r1c1"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-q013-r2c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q013-r2c1"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-q013-r3c0"}, {"v": "?"}]], "highlight": [3]}, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q013", "visualRequirement": "required", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "01d59011364d0db674dfcdebc863dc4fd2fa2509fef74dd42cf0860b4af090a9", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q014", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f05", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 4, "difficultyReason": "Bilen ve seçen bir kişinin sözü, bilgi-seçim-sorumluluk zinciriyle değerlendirilir; kadere yükleme ve bilginin sorumluluğu kaldırdığı yanılgıları çeldirir.", "question": "Bir öğrenci, düzenli çalışmanın yararını bildiği hâlde çalışmamayı seçiyor ve sınav sonucunu görünce “Kaderim buymuş.” diyor. Bilgi, seçim ve sorumluluk ilişkisi açısından öğrencinin bu sözüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?", "choices": ["Kader zorladığı için sorumluluk yoktur, bu söz tamamen yerindedir", "Bilgi sahibi olmak seçimi ortadan kaldırdığından sorumluluk doğmaz", "Sonuç kötü olduğu için sorumluluk yalnız öğretmene aittir", "Bilerek seçtiği için sorumluluk ondadır; kadere yüklemek yanlıştır"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Kader insanı zorlamaz. Çalışmamayı seçen öğrencidir ve sorumluluk seçimden doğar.", "Bilgi seçimi ortadan kaldırmaz. Bildiği hâlde seçen kişinin sorumluluğu vardır.", "Çalışma kararını öğrenci vermiştir. Sorumluluk başka birine yüklenemez.", "Doğru; yararını bilip çalışmamayı seçen kişi, sonucundan sorumludur ve bunu kadere yükleyemez."], "explanation": "Öğrenci çalışmanın yararını biliyor ve çalışmamayı kendi isteğiyle seçiyor. Bilgi ve seçim bir aradaysa sorumluluk doğar. “Kaderim buymuş” sözü seçimi kadere yükleyerek sorumluluktan kaçmaktır; kader insanı bu davranışa zorlamaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q014", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0df78dd263d0736c3861a619d7b79da18541428188e9e8e2945b1d86e102b89e", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q015", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f06", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 2, "difficultyReason": "Ayetin anlamı tek bir ilkeye dönüştürülür; çabayı gereksiz gören ifadeler çeldiricidir.", "question": "Necm 53/39 anlamındaki ayet, insan için ancak çalıştığının karşılığı olduğunu bildirir. Bu ayetten çıkarılabilecek ilke aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Karşılık, çalışmadan yalnız şansla belirlenir", "İnsan emeğinin karşılığını alır; çalışmak sorumluluktur", "Çalışmayla elde edilen sonuç arasında ilişki yoktur", "Beklemek, çalışmaktan daha değerli bir tutumdur"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Ayet karşılığı çalışmaya bağlar. Şansa bağlamak ayetin bildirdiği ilkeyle uyuşmaz.", "Doğru; ayet, insanın çalışmasının karşılığını bulacağını bildirir ve çalışmayı sorumluluk hâline getirir.", "Ayet tersini bildirir: çalışma ile karşılık arasında bağ vardır.", "Ayet çalışmayı öne çıkarır. Çaba göstermeden beklemek ayetin ilkesine uymaz."], "explanation": "Ayet, insan için ancak çalıştığının karşılığı olduğunu bildirir. Demek ki sonuç emekle ilişkilidir ve çalışmak insanın sorumluluğudur. Şansa bağlamak, ilişkiyi inkâr etmek ya da beklemeyi övmek ayetin anlamına aykırıdır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q015", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "12e3e3b02ecbddb0cae54a9a1b6bffe3cc14c9f677a9e7e9e1b2ea4ad6c6898e", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q016", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f06", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 3, "difficultyReason": "Toplumsal değişimle ilgili ayetten bireysel ve toplumsal çaba ilkesi çıkarılır; çabasız bekleme ve dışa bağımlılık çeldirici yorumlardır.", "question": "Ra'd 13/11 anlamındaki ayet, bir toplum kendi durumunu değiştirmedikçe Allah (c.c.)'ın onların durumunu değiştirmeyeceğini bildirir. Bu ayete göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?", "choices": ["Toplumun durumu, üyelerinin çabasından bağımsız biçimde hep aynı kalır", "İyileşme yalnız dışarıdan gelecek bir değişime bağlıdır", "Toplum çaba göstermeden beklemekle durumunu düzeltir", "Toplumdaki iyileşme, üyelerinin tutum ve çabasıyla ilişkilidir"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Ayet değişimin toplumun kendi çabasıyla ilişkili olduğunu söyler; durumu sabit saymak ayete aykırıdır.", "Ayet, değişimin başlangıcını toplumun kendisinde arar; yalnız dışarıya bağlamaz.", "Ayet çabasız beklemeyi değil, kişilerin kendi durumlarını değiştirmesini ister.", "Doğru; ayet, bir toplumun durumunun kendi içindeki değişimle ilişkili olduğunu bildirir."], "explanation": "Ayete göre toplumların durumu, üyelerinin kendilerinde yaptığı değişimle ilişkilidir. Bu, çalışma ve sorumluluk ilkesini toplum düzeyine taşır. Durumu sabit saymak, her şeyi dışarıdan beklemek ya da çaba göstermemek bu anlamla uyuşmaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q016", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a59a70a26e18d8242c3abc2f9cd0bac8109a316e582b2d38b8af7ac90f66a62d", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q017", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f07", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 4, "difficultyReason": "Aynı olayda biri elde olmayan, biri elde olan iki durum ayrıştırılıp sorumluluk ilkesiyle değerlendirilir; iki duruma eşit sorumluluk yükleyen ifade çeldiricidir.", "question": "Bir öğrenci, boyunun kısa olması nedeniyle bir spor takımına alınmamış; ayrıca takım yoklamasına gelmeyi kendi isteğiyle ihmal etmiştir. Allah (c.c.)'ın kimseyi gücünün __yetmediği__ şeyle yükümlü __kılmadığı__ ilkesine göre sorumluluk nasıl değerlendirilir?", "choices": ["Boyundan da ihmalinden de eşit biçimde sorumludur", "Yalnız boyundan sorumludur, ihmali kadere bağlıdır", "Boyundan değil, yoklamaya gelmeyi ihmal etmesinden sorumludur", "Hiçbirinden sorumlu değildir, çünkü her şey zorlamayla olmuştur"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Boy öğrencinin elinde değildir; gücü yetmediği bir şeyden sorumlu tutulmaz.", "Durum tersine çevrilmiş. Boy öğrencinin seçimi değildir, yoklamaya gelmemek ise seçimdir.", "Doğru; boy seçilmez, yoklamaya gitmemek ise kendi seçimidir ve sorumluluk yalnız seçime aittir.", "Kader insanı zorlamaz. Yoklamaya gelmemeyi öğrenci kendisi seçmiştir."], "explanation": "Boy öğrencinin seçemediği, gücünün yetmediği bir durumdur; bundan sorumlu tutulmaz. Yoklamaya gelmemek ise kendi isteğiyle yaptığı bir seçimdir ve sorumluluğu ona aittir. Doğru değerlendirme iki durumu ayırır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q017", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "105eec94438bd302425818b0f24db4f05ef1ef43723678ee3e0766e00cccd99a", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q018", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f07", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.2", "level": 5, "difficultyReason": "İki öğrencinin geç kalma nedeni ayrıştırılır ve sorumluluk ilkesi ayrı ayrı uygulanır; iki kişiye aynı sonucu vermek ya da sorumluluğu ters yüklemek hatalı akıl yürütmedir.", "question": "İki öğrenci derse geç kalmıştır. Biri alarm kurmayı kendi isteğiyle ihmal etmiş, öbürü ise yoldaki ani bir aksaklık yüzünden gecikmiştir. İnsanın yalnız gücünün yettiği ve kendi seçtiği davranışlardan sorumlu olduğu düşünüldüğünde bu iki öğrenciyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?", "choices": ["İhmal eden sorumludur; aksaklıkla geç kalan sorumlu tutulmaz", "İkisi de aynı oranda sorumludur, çünkü ikisi de geç kalmıştır", "Hiçbiri sorumlu değildir, çünkü geç kalmak kaderin işidir", "Aksaklıkla geç kalan sorumludur, ihmal eden sorumlu değildir"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; alarmı ihmal etmek bir seçimdir, ani aksaklık ise öğrencinin gücü dışındadır.", "Sorumluluk sonuca değil, seçime bağlıdır. Aksaklık öğrencinin elinde olmayan bir durumdur.", "Alarmı ihmal etmek bir seçimdir; kader insanı bu davranışa zorlamaz.", "Sorumluluk ters yüklenmiş. Seçimi olan ihmal eden öğrencidir, aksaklık ise gücün dışındadır."], "explanation": "Alarm kurmamayı seçen öğrenci kendi tercihinin sonucunu yaşıyor; seçim varsa sorumluluk vardır. Ani aksaklık ise öğrencinin gücü dışında olduğundan o öğrenci sorumlu tutulmaz. Sonucun aynı olması sorumluluğun da aynı olduğunu göstermez.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q018", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "8977f427873756b1d3e10da5303841d2a89575bd927e33b82105f28d6566403c", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q019", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f08", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 1, "difficultyReason": "Ömür tanımı, ecel, rızık ve tevekkül tanımlarından ayrılır; komşu kavramlar kısa tanımlarla çeldirir.", "question": "Ömür kavramı aşağıdakilerden hangisiyle doğru tanımlanır?", "choices": ["Doğumdan ölüme kadar geçen hayat süresi", "Hayatın sona erdiği an", "Allah'ın canlılara bağışladığı her türlü nimet", "Gerekli çabayı gösterip sonucu Allah'a bırakmak"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; ömür, yaşanan zamanın tamamını anlatır.", "Bu, ecelin tanımıdır. Ömür yaşanan süre, ecel ise o sürenin bittiği andır.", "Bu, rızığın tanımıdır; ömür bir nimet değil, yaşanan süredir.", "Bu, tevekkülün tanımıdır. Ömür davranış değil, süre bildirir."], "explanation": "Ömür bir süredir: insanın dünyada yaşadığı zaman. Hayatın bittiği ana ecel, canlılara verilen nimetlere rızık, çaba gösterip sonucu Allah'a bırakmaya tevekkül denir. Süre anlamı taşıyan tek tanım ömürdür.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q019", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "85fcd794d471e2066051df8ffe0b65d78c7c0b92bcda0e3509378fafae98e424", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q020", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f08", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 3, "difficultyReason": "İki yakın kavramın birbirinin yerine kullanılması düzeltilir; ters tanım ve kapsamı daraltan ifadeler çeldirir.", "question": "Bir öğrenci “Ecel ile ömür aynı şeydir.” diyor. Buna göre öğrencinin sözü aşağıdaki ifadelerden hangisiyle düzeltilebilir?", "choices": ["Ecel yaşanan süredir; ömür hayatın sona erdiği andır", "İkisi de yalnız yaşlılık dönemini anlatan kavramlardır", "Ömür yaşanan süredir; ecel bu sürenin bittiği andır", "Ecel, tedbir alınmayınca yaşanan kötü olaydır"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Tanımlar ters yazılmış. Süre ömürdür, süreyi bitiren an ise eceldir.", "Ömür doğumdan itibaren başlar; ecel de her yaşta söz konusu olabilir. Yaşlılıkla sınırlı değildir.", "Doğru; ömür süreyi, ecel o sürenin bittiği anı anlatır.", "Ecel bir olay türü değil, hayatın sona erdiği andır; tedbirle tanımlanmaz."], "explanation": "Ömür bir süredir, ecel ise o sürenin sona ulaştığı noktadır. İkisi farklı kavramlardır: biri süre, öbürü zamandaki bir noktadır. Tanımları ters çevirmek ya da yaşlılıkla sınırlamak yanlıştır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q020", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "92b37270000e343005f233f9cb38370545a2f0cc88fad0502ba765edacd83165", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q021", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f08", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 1, "difficultyReason": "Rızığın kapsamı doğru ifadeyle seçilir; rızığı yalnız para ya da yiyecek sanma yanılgısı çeldirir.", "question": "Rızık kavramı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Canlılara verilen sağlık, bilgi, yiyecek gibi nimetler", "Yalnızca para ve yiyecekten oluşan maddi bir kazançtır", "Çalışmadan elde edilen kazançtır", "Yalnızca zenginlere verilen bir imkândır"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; rızık yiyecekle sınırlı değildir, canlıya verilen her nimeti kapsar.", "Rızık para ve yiyecekle sınırlı değildir; sağlık ve bilgi de rızıktır.", "Rızık çalışmayla aranır. Çalışmadan gelen kazanç olarak tanımlanmaz.", "Rızık canlıların hepsine verilir; mal varlığına bağlı değildir."], "explanation": "Rızık, canlıya verilen bütün nimetleri kapsar. Para ve yiyecek bunlardan yalnızca ikisidir; sağlık ile bilgi de bu kapsamdadır. Rızık çalışarak aranır ve belli bir gruba ayrılmış değildir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q021", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "8774d5e4944a64e350061eb3dfbf44aa28063438f08241d27c8c80a06db3425c", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q022", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f08", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 4, "difficultyReason": "Rızkın Allah'tan olması ile helal yoldan aranması birlikte değerlendirilir; yolu önemsiz sayan ve ayıp gizlemeyi tevekkül sayan ifadeler çeldirir.", "question": "Bir iş yeri sahibi, ürünün ayıbını müşteriden gizleyerek kazancını artırmış ve “Rızkımı Allah verir.” diyerek bu davranışı savunmuştur. Rızık anlayışı bakımından iş yeri sahibinin bu savunmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?", "choices": ["Rızık Allah'tan olduğu için kazancın yolu önemli değildir", "Ayıbı gizlemek, rızık için gösterilen tevekkülün gereğidir", "Rızık yalnız çalışmadan gelen nimetleri kapsar", "Rızık helal yoldan aranır; haksız yol bu anlayışa uymaz"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Rızkın Allah'tan olması, kazanma yolunu önemsiz kılmaz; rızık helal yoldan aranır.", "Ayıbı gizlemek aldatmaktır ve tevekkül sayılmaz; tevekkül, dürüst çalışıp sonucu Allah'a bırakmaktır.", "Rızık çalışmayla da aranır. Çalışmadan gelenlerle sınırlamak yanlıştır.", "Doğru; rızkın Allah'tan olması, kazancın helal ve dürüst yoldan aranmasına engel değil, onu gerektirir."], "explanation": "Rızık Allah'ın verdiği nimettir, fakat helal kazanç yolu izlenerek aranır. İş yeri sahibi müşteriyi aldatarak kazanç peşinde koşmuştur; bu, helal ve dürüst kazanç ilkesine aykırıdır. “Rızkımı Allah verir” demek haksız yolu aklamaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q022", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "594c70e367d59ca6fa30c6a625e52f83ed51cdeea4df24915b0f4a6fea5f8ba1", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q023", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f09", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 2, "difficultyReason": "Tevekkülün tanımı, tembellik ve çaresizlik anlamlı ifadeler arasından seçilir.", "question": "Tevekkül kavramını en doğru anlatan ifade hangisidir?", "choices": ["Hiçbir şey yapmadan sonucun gelmesini beklemek", "Her türlü önlemi gereksiz ve anlamsız saymak", "Elinden geleni yapıp sonucu Allah'a bırakmak", "Başarısız olunca kadere kızıp öfkelenmek"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Bu, tevekkül değil tembelliktir. Tevekkül çabadan sonra gelir.", "Tevekkül tedbirle birliktedir; önlem almayı gereksiz saymak tevekkül anlamına gelmez.", "Doğru; tevekkül, çalışıp gerekli önlemleri aldıktan sonra neticeyi Allah'a havale etmektir.", "Kadere kızmak tevekkülle bağdaşmaz. Tevekkül, sonucu Allah'a güvenle bırakmaktır."], "explanation": "Tevekkül çalışmayı bırakmak değildir. Kişi önce planını yapar, tedbirini alır ve elinden geleni yapar; sonra sonucu Allah'a bırakır. Hiçbir şey yapmadan beklemek, önlemi gereksiz saymak ve kadere kızmak tevekkül olmaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q023", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "c4b58758df985e9e9279e2ddaf854f39211151a60567804ab4aa246411d43652", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q024", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f09", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 3, "difficultyReason": "Hadisin anlamı tevekkül ve tedbir ilişkisine bağlanır; tedbiri gereksiz kılan ya da tevekkülü reddeden yorumlar çeldirir.", "question": "Tedbir almadan tevekkül etmek isteyen kişiye önce devesini bağlamasını, sonra tevekkül etmesini öğütleyen anlamdaki hadis (Tirmizî, Kıyâme 60) neyi vurgular?", "choices": ["Tedbir alanın tevekküle ihtiyaç duymadığını", "Tevekkülün tedbirden vazgeçmek demek olduğunu", "Tevekkülün, gerekli tedbiri almayı da içerdiğini", "Tedbirin yalnızca hayvanlar için gerekli olduğunu"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Hadis tedbirden sonra tevekkülü de ister; ikisini birbirinin yerine koymaz.", "Hadis tersini söyler: önce tedbir alınır, sonra tevekkül edilir.", "Doğru; hadis, tevekkülden önce tedbirin alınması gerektiğini bildirir.", "Deve örnektir; ilke bütün insanları ilgilendirir."], "explanation": "Hadiste önce deve bağlanır, sonra tevekkül edilir. Demek ki tevekkül, gerekli önlemi almayı içerir; tedbir yerine geçmez. Tedbir ile tevekkülü birbirine rakip saymak ya da tedbiri yalnız hayvana özgü görmek hadisin anlamına uymaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q024", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "e5c403071baf471ff143228273cb95d21481d7411d967966957299af6a99ff1e", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q025", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f10", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 2, "difficultyReason": "Çabaya rağmen gelen başarısızlıkta kader anlayışına uygun tutum seçilir; çabayı bırakma ve talihsizlik yanılgıları çeldirir.", "question": "Düzenli ve planlı çalışan bir öğrenci sınavda istediği başarıyı yakalayamamıştır. Buna göre bu öğrenci kader anlayışına uygun davranırsa aşağıdakilerden hangisini yapar?", "choices": ["Başarısızlığı değişmez talihsizlik sayıp çalışmayı bırakır", "Eksiklerini belirleyip planını düzeltmeye çalışır", "Çalışmanın boşuna olduğunu, başarının şansa bağlı olduğunu düşünür", "Sonucu sorgulamadan kısmetsizliğini kabullenir"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Başarısızlık değişmez bir talihsizlik değildir. Çalışmayı bırakmak kader anlayışına uymaz.", "Doğru; başarısızlık ders çıkarılacak bir durumdur, çaba ve planlama sürer.", "Başarı çalışma ve planlamaya bağlıdır; her şeyi şansa bağlamak yanlıştır.", "Kısmetsizlik kalıp bir yargıdır; sorgulamadan kabullenmek ders çıkarmayı engeller."], "explanation": "Başarı, çalışma ve plan yapmakla ilgilidir. Başarısız olunca eksikler belirlenir ve plan yenilenir; çünkü başarısızlık ders çıkarılacak bir durumdur. Çabayı bırakmak, her şeyi şansa bağlamak ya da kısmetsizlik demek bu anlayışa uymaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q025", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "24c0022ce3621b628ea0024c88ed12987e0096a33f5bd160bde879443d9822cf", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q026", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f10", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 3, "difficultyReason": "Tablodaki iki örnekten çıkarılan ilke, üçüncü davranışa uygulanır; tedaviyi kadere aykırı ya da gereksiz görme yanılgıları çeldirir.", "question": "Tabloda bazı davranışların kader anlayışına uygunluğu değerlendirilmiştir. Tablodaki değerlendirmeler dikkate alındığında vurgulanan satırdaki soru işaretinin yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?", "choices": ["Uygun; sağlığı korumak ve tedavi olmak sorumluluktur", "Uygun değil; hasta olan kadere razı olup beklemelidir", "Uygun değil; tedavi olmak tevekkülü bozar", "Uygun; ancak yalnız hastalık ağırlaşınca gereklidir"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; doktora gitmek bir tedbirdir ve kader anlayışına aykırı değildir.", "Kadere razı olmak tedaviyi bırakmak demek değildir. Tedavi olmak sorumluluktur.", "Tevekkül tedbirle birliktedir. Tedavi, alınan bir tedbirdir ve tevekkülü bozmaz.", "Sağlığı korumak ve tedavi olmak, hastalığın ağırlığına bakılmadan insanın sorumluluğudur."], "explanation": "Tablodaki iki örnek, çabanın ve tedbirin kader anlayışıyla birlikte olduğunu gösterir. Hastalanınca doktora gitmek de bir tedbirdir ve sağlığı korumak insanın sorumluluğudur. Bu yüzden vurgulanan satır “uygun” olmalı ve gerekçesi sorumluluk olmalıdır.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t01.d8-t01-q026-alt", "captionKey": "d8-t01.d8-t01-q026-cap", "headerKeys": ["d8-t01.d8-t01-q026-h0", "d8-t01.d8-t01-q026-h1"], "rows": [[{"key": "d8-t01.d8-t01-q026-r0c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q026-r0c1"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-q026-r1c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q026-r1c1"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-q026-r2c0"}, {"v": "?"}]], "highlight": [2]}, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q026", "visualRequirement": "required", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "2c558863079aa8996bca460b50eff73a4126c071852f09114c56b6e8a83d1c0c", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q027", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f10", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.3", "level": 2, "difficultyReason": "Hadisin anlamı hastalıkta tutuma bağlanır; tedaviyi kadere karşı gelme sayan yorumlar çeldirir.", "question": "Her hastalığın bir devası olduğunu bildiren anlamdaki hadis (Buhârî, Tıb 1) hastalıkta hangi tutumu destekler?", "choices": ["Tedaviyi kadere karşı gelmek sayıp beklemeyi", "Tedavi yollarını araştırıp uygun tedaviyi uygulamayı", "Hastalığı değişmez bir talihsizlik olarak kabullenmeyi", "Hastalıkta hiçbir şey yapmadan şifayı beklemeyi"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Hadis tedaviyi yasaklamaz; her hastalığın devasının bulunduğunu bildirir.", "Doğru; hadis, her derdin bir çaresi olduğunu bildirerek tedavi arayışını destekler.", "Hadise göre hastalığın devası vardır; değişmez bir talihsizlik gibi görülmez.", "Hadis çare aramayı teşvik eder; hiçbir şey yapmadan beklemek bu anlamla uyuşmaz."], "explanation": "Her hastalığın bir devası olduğu bildirildiğine göre çare aramak ve tedavi olmak desteklenir. Tedaviyi kadere aykırı saymak, hastalığı değişmez bir talihsizlik görmek ya da sadece beklemek hadisin anlamına uymaz.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q027", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a4591a38f736da1a707c6b86f5b37341e3d147aa2c271b7021cc6dd0b03e3ce1", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q028", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f11", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 1, "difficultyReason": "Dört söz arasından çabayı bırakmaya götüren kalıp yargı seçilir; diğer üçü doğru tutumları anlatır.", "question": "Aşağıdakilerden hangisi kader konusunda yaygın bir kalıp yargıdır?", "choices": ["Elimden geleni yapar, sonucu Allah'a bırakırım", "Güvenlik kurallarına uyarak kazaları azaltırım", "Başarısız olursam nedenini araştırıp yeniden denerim", "Her şey alnıma yazılmış, çabalamamın anlamı yok"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Bu söz çabayı ve tevekkülü birlikte anlatır; kalıp yargı değil, doğru tutumdur.", "Bu söz sorumluluğu ve tedbiri anlatır. Kalıp yargı taşımaz.", "Bu söz başarısızlıktan ders çıkarmayı anlatır; kalıp yargı değildir.", "Doğru; bu söz, kaderi çabayı gereksiz kılan değişmez bir yazgı gibi gösterir."], "explanation": "Kalıp yargılar düşünmeden tekrar edilen, çabayı ve sorumluluğu gereksiz kılan sözlerdir. “Alnıma yazılmış, çabalamam anlamsız” sözü böyledir. Diğer üç söz ise çaba, tedbir ve ders çıkarma içerdiğinden doğru kader anlayışıyla uyumludur.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q028", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "f82645698293d5030b8c3df9db6ff4637fe83e3bcdf2664f8e68d49697639fe1", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q029", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f11", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 2, "difficultyReason": "Bir kalıp söz, hangi yanlış anlayışı yansıttığı açısından yorumlanır; ders çıkarmayı ve çalışmayı sürdüren tutumlar çeldirir.", "question": "Bir öğrenci “Kara talihim var, ne yapsam başarılı olamam.” diyor. Buna göre öğrencinin sözü aşağıdaki anlayışlardan hangisini yansıtır?", "choices": ["Başarısızlıktan ders çıkarıp yeniden denemek için çaba göstermeyi", "Başarısızlığı değişmez sayıp çabayı gereksiz görmeyi", "Çalışmayı bir sorumluluk olarak görüp sürdürmeyi", "Sonucu tedbir aldıktan sonra Allah'a bırakmayı"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Ders çıkarmak doğru bir tutumdur; öğrencinin sözü ise çabayı terk etmeyi anlatır.", "Doğru; “kara talih” sözü başarısızlığı değişmez sayarak çabayı gereksiz kılar.", "Öğrencinin sözü çalışmayı sürdürmeyi değil, bırakmayı anlatır.", "Bu, tevekküldür. Öğrenci tedbir almadan umutsuzluğa kapılmıştır."], "explanation": "“Kara talih” sözü, başarısızlığı değiştirilemez bir yazgı gibi gösterir. Bu anlayış çabayı gereksiz kılar. Oysa İslam'ın kader anlayışı çalışmayı, tedbiri ve sorumluluğu içerir; bu yüzden söz yanlış bir kalıp yargıdır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q029", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "6c3f1df95a552780969730e678bc7bcd3394950967b7613d42915cb64bc7de26", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q030", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f11", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 3, "difficultyReason": "Bir görüşün eleştirisi ile inancın reddi birbirinden ayrılır; kalıp sözleri tartışmaya kapatan ifadeler çeldirir.", "question": "Bir öğrenci “Baht, kısmet ve alın yazısı gibi sözleri eleştirmek kader inancını reddetmektir.” diyor. Kader inancı bakımından bu görüşe verilebilecek doğru cevap aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Bu sözler kader inancının kendisidir, eleştirilemez", "Kader inancı her türlü sorgulamayı ve eleştiriyi yasaklar", "Eleştiri yalnız kader inancını reddedenlerin işidir", "Eleştirmek inancı reddetmez, yanlış anlayışı düzeltir"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Bu sözler inancın kendisi değil, yaygın kalıp yargılardır ve sorgulanabilir.", "Yanlış anlayışları sorgulamak kader inancına aykırı değildir; çalışmayı ve sorumluluğu gerektirir.", "Yanlış anlayışları sorgulamak, inancı doğru anlamak isteyen herkesin işidir.", "Doğru; yanlış anlayışları sorgulamak, doğru kader anlayışını yerleştirmeye hizmet eder."], "explanation": "Baht, kısmet, alın yazısı gibi sözler kader inancının kendisi değil, onun yanlış anlaşılmış kalıplarıdır. Bu sözleri sorgulamak inancı reddetmek anlamına gelmez; tersine doğru kader anlayışına ulaşmanın yoludur.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q030", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "fe5d86db0223de7dd7a415af50952261c5eded39922c26d23688c6d8b85e7cfc", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q031", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f12", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 3, "difficultyReason": "Önlemsizlik sonucu olan kazanın kadere yüklenmesi, hangi sorumluluğu gizlediği açısından yorumlanır; rastlantı ve Allah'ın bilgisine dair ifadeler çeldirir.", "question": "Güvenlik önlemi alınmayan bir atölyede kaza oluyor ve yöneticiler “Kaderiymiş.” diyor. Bu durumda yöneticilerin sözüyle aşağıdakilerden hangisini gözden kaçırdığı söylenebilir?", "choices": ["Bireysel ve toplumsal önlem alma sorumluluğunu", "Kazaların yalnızca rastlantıyla ortaya çıkabildiği gerçeğini", "Allah'ın her şeyi bildiği gerçeğini ve ilmini", "Kazadan hiç etkilenmeyenlerin sorumsuz olduğu gerçeğini"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; önlemin alınması ve denetlenmesi insanların sorumluluğudur ve “kaderiymiş” demek bunu gizler.", "Kaza rastlantı olarak sunulmuyor; asıl gözden kaçan şey önlem alma sorumluluğudur.", "Yöneticiler bu gerçeği reddetmiyor. Eksik olan, önlem alma sorumluluğunu kabul etmeleridir.", "Konu etkilenenlerin sorumsuzluğu değil, önlem almayanların sorumluluğunu yok saymaktır."], "explanation": "Güvenlik önlemi alınmamış ve bir kaza yaşanmıştır. “Kaderiymiş” sözü, önlemi alma ve denetleme görevini yerine getirmemiş kişilerin bireysel ve toplumsal sorumluluğunu örter. Bu yüzden söz yanlış bir kader yorumudur.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q031", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "625157db88e46a2e3a68861c05aaca01e8cb21f8fa93cc62acc7d627c0636859", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q032", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f12", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 3, "difficultyReason": "Tablodan eksik önlem belirlenir ve kaza sonrası söylenecek sözün sorumluluk bakımından değerlendirilmesi istenir; diğer önlemlerin alınması sorumluluğu kaldırmaz.", "question": "Tablodaki iş yeri kontrol listesinde vurgulanan eksiklik nedeniyle bir kaza yaşanırsa “Kaderiymiş.” demek hakkında ne söylenebilir?", "choices": ["Önlem alınmadığı hâlde kaza kaderdir; kimse sorumlu tutulamaz", "Eksik önlemi alanlar ve denetleyenler sorumludur", "Yalnız kazadan etkilenen çalışan sorumludur", "Listede başka önlemler alındığı için sorumluluk ortadan kalkar"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Önlem alınmayan kazayı kadere bağlamak bireysel ve toplumsal sorumluluğu gizler.", "Doğru; kaza önlem eksikliğinden doğmuştur ve sorumluluk önlemi almayanlarla denetleyenlere aittir.", "Eksik önlem etkilenen kişinin değil, önlemi almayan ve denetlemeyenlerin ihmalidir.", "Diğer önlemlerin alınması eksik olan önlemin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz."], "explanation": "Listede makine koruyucusu alınmamış görünüyor. Bu eksiklikten doğacak kaza önlenebilirdi; sorumluluk önlemi almayanlarla denetleyenlere aittir. Diğer önlemlerin alınmış olması bu sorumluluğu kaldırmaz ve kazayı kadere yüklemek eksiği örter.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t01.d8-t01-q032-alt", "captionKey": "d8-t01.d8-t01-q032-cap", "headerKeys": ["d8-t01.d8-t01-q032-h0", "d8-t01.d8-t01-q032-h1"], "rows": [[{"key": "d8-t01.d8-t01-q032-r0c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q032-r0c1"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-q032-r1c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q032-r1c1"}], [{"key": "d8-t01.d8-t01-q032-r2c0"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q032-r2c1"}]], "highlight": [1]}, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q032", "visualRequirement": "required", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "c5de35789672b2ca07ffdc44ea6bc619888df62b9bbf6be67ef6c9bf309b8904", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q033", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f12", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 4, "difficultyReason": "İki tarafın görevi birlikte değerlendirilir; yalnız birine yükleme ve kimseyi sorumlu görmeme çeldiricidir.", "question": "Bir yapı alanında işçi koruyucu başlık takmadan çalışıyor, sorumlu mühendis de bunu denetlemiyor. Kaza olunca ikisi de “Kader.” diyor. Bu durumda sorumluluk dağılımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Çalışan kurala uymakla, mühendis denetimle sorumludur", "Yalnız çalışan sorumludur, mühendisin görevi yoktur", "Yalnız mühendis sorumludur, çalışanın görevi yoktur", "Kimse sorumlu değildir, çünkü kaza önceden zorlanmıştır"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; çalışanın görevi kurallara uymak, mühendisin görevi bunu denetlemektir ve ikisi de görevini yapmamıştır.", "Denetim mühendisin görevidir; sorumluluk yalnız çalışana yüklenemez.", "Çalışan da kurallara uymakla yükümlüdür; sorumluluk yalnız mühendise yüklenemez.", "Kader kimseyi ihmale zorlamaz. Önlem alınmadığı için kaza yaşanmıştır."], "explanation": "Başlık takmamak çalışanın, denetlememek mühendisin ihmalidir. Güvenlik tedbirlerinin alınmaması iki tarafın da bireysel sorumluluğunu doğurur ve toplumsal düzende denetim görevi vardır. Kazayı kadere yüklemek bu sorumlulukları gizler.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q033", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "e27f08efa987b3a04c928d58918a69b863395607e03b45b2bd963203ff426498", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q034", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f13", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 2, "difficultyReason": "Çabayı gereksiz kılan söz, doğru kader anlayışını yansıtan bir cümleyle değiştirilir; çabayı kadere karşı sayan sözler çeldirir.", "question": "Bir öğrenci “Kaderimde varsa olur, ders çalışmama gerek yok.” diyor. Bu sözün yerine söylenebilecek, kader anlayışına uygun söz aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Çalışmak kadere karşı gelmektir, bu yüzden çalışmam", "Sonuç zaten belli olduğundan sınava girmem", "Çalışsam da kaderim değişmez, boşuna uğraşmam", "Önce çalışır, sonra sonucu Allah'a bırakırım"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Çalışmak kadere karşı gelmek değildir; kader anlayışı çalışmayı içerir.", "Sonucu bilmek insanın elinde değildir; sorumluluk çaba göstermeyi gerektirir.", "Bu, çabayı boşa sayan bir kalıp yargıdır. Çalışma, kader anlayışında bir sorumluluktur.", "Doğru; çalışmak ve ardından tevekkül etmek kader anlayışının gereğidir."], "explanation": "Doğru kader anlayışı çabayı dışlamaz. İnsan önce çalışır, tedbirini alır ve elinden geleni yapar; sonra sonucu Allah'a bırakır. Çalışmayı kadere karşı saymak ya da çabayı boşa görmek yanlış anlayışın devamıdır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q034", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d2c3a83c350210378aa9cbea401068a4a6fa6474d700982fef6b400dcb7743e8", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q035", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f13", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 4, "difficultyReason": "Kuralı ihlal eden kişinin kazası kadere bağlanıp sorumluluk göz ardı edilir; düzeltme hem tercihi hem sorumluluğu birlikte vurgulamalıdır.", "question": "Trafik kuralına uymayan bir sürücünün yaptığı kaza için bir kişi “Alın yazısıydı.” diyor. Kader anlayışına göre bu açıklama nasıl düzeltilir?", "choices": ["Kazalar önceden belli olduğundan sürücü sorumlu tutulamaz", "Kurala uymamak bir tercihtir; sorumluluk sürücüye aittir", "Kader anlayışı kaza sorumluluğunu yoldaki diğer insanlara yükler", "Kural ihlali ile kaza arasında bir ilişki yoktur"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Bir şeyin takdir edilmiş olması insanı sorumluluktan kurtarmaz; sürücü seçimini kendisi yapmıştır.", "Doğru; kural ihlali sürücünün seçimidir ve kazanın sorumluluğu kadere değil, bu seçime aittir.", "Sorumluluk kuralı ihlal edene aittir; diğer insanlara yüklenemez.", "Kural ihlali ile kaza arasında neden-sonuç ilişkisi vardır; ilişkiyi yok saymak yanlıştır."], "explanation": "“Alın yazısıydı” sözü kural ihlalinin sonucunu kadere yükler. Oysa kurala uymamak sürücünün cüzî iradesiyle yaptığı bir tercihtir ve sonucundan sorumludur. Doğru düzeltme, tercihi ve sorumluluğu öne çıkarır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q035", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "356018ee056bffd808ed334d0f850a56a52a95a50133bcf288f988354a4db5fe", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q036", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f13", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.4", "level": 5, "difficultyReason": "Bir öğrencinin akıl yürütmesindeki mantık hatası bulunur; sorgulama ile inkârı karıştırma hatası, benzer görünen yanlış gerekçeler arasından ayrılır.", "question": "Bir öğrenci şöyle düşünüyor: “Kader inancını eleştirmek onu reddetmektir; bu yüzden yaygın yanlış sözleri sorgulamam.” Öğrencinin bu akıl yürütmesindeki hata aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Yanlış anlayışı sorgulamakla kader inancını reddetmeyi karıştırmıştır", "Kader inancını doğru anlamak için hiç sorgulamamak gerektiğini söylemiştir", "Yaygın sözlerin hepsinin doğru olduğunu varsaymıştır", "Sorgulamanın yalnız bilim insanlarının görevi olduğunu varsaymıştır"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; yaygın yanlış sözleri eleştirmek, inancı reddetmek değil, doğru anlamaya çalışmaktır.", "Öğrenci böyle bir şey söylememiştir. Hatası, sorgulamayı inkâr sanmasıdır.", "Öğrenci sözlerin doğruluğunu değil, sorgulamanın inkâr olduğunu varsaymıştır.", "Öğrenci böyle bir ayrım yapmamıştır; sorgulamayı inkâr sayması hatalıdır."], "explanation": "Öğrencinin çıkarımı “eleştirmek = reddetmek” varsayımına dayanıyor. Oysa yaygın yanlış sözleri sorgulamak, kader inancını reddetmek değil; onu çabayı ve sorumluluğu içeren doğru anlamıyla kavramaya çalışmaktır. Hata, bu iki şeyi karıştırmasıdır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q036", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "8e7e5fa66e4f618c69bfa81e43f688d952fb7fdd20bc05e7bb32bfa46bffb5f4", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q037", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f14", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.5", "level": 1, "difficultyReason": "Olayın hemen öncesi sorulur; sonraki olaylar yanlış sıra yanılgısını temsil eder.", "question": "Hz. Musa (a.s.)'nın hayatında Medyen'e gitmesinden hemen önce yaşanan dönem hangisidir?", "choices": ["Tûr'da peygamberlikle görevlendirilmesi", "İsrailoğullarını Mısır'dan çıkarması", "Firavun'un sarayında büyümesi", "Kendisine Tevrat'ın verilmesi"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Peygamberlik görevi, Medyen'den dönüş yolunda verildi; Medyen yolculuğundan sonradır.", "Mısır'dan çıkış, peygamberlik ve tebliğden sonra gerçekleşmiştir.", "Doğru; Hz. Musa Firavun'un sarayında büyümüş, sonra Medyen'e gitmiştir.", "Tevrat, İsrailoğulları Mısır'dan çıktıktan sonra verilmiştir."], "explanation": "Hayat sırası şöyledir: doğum, Firavun'un sarayında büyüme, Medyen, Tûr'da peygamberlik, Firavun'a tebliğ ve Mısır'dan çıkış. Medyen'den hemen önceki dönem sarayda büyümedir; diğer üç olay Medyen'den sonra yaşanmıştır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q037", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "6423943b8f6f80a93bbd62533821606820d4bd1ae1d330702de233bdbfa1fd3b", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q038", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f14", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.5", "level": 3, "difficultyReason": "Tablodaki olay sırası okunarak boş halka bulunur; komşu iki olayın arasındaki dönem ve sonradan gelen olaylar çeldirir.", "question": "Tabloda Hz. Musa (a.s.)'nın hayatından olaylar kronolojik sırayla verilmiştir. Tabloya göre vurgulanan satırdaki soru işaretinin yerine aşağıdaki olaylardan hangisi gelmelidir?", "choices": ["Kendisine Tevrat'ın verilmesi", "Denizin yarılması", "Hz. Harun'un yardımcı olmasını istemesi", "Medyen'e gidip orada yıllarca kalması"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Tevrat, Mısır'dan çıkıştan sonra verilmiştir; sarayla peygamberlik arasına girmez.", "Deniz, İsrailoğulları Mısır'dan çıkarken yarılmıştır; peygamberlikten sonradır.", "Hz. Musa bu isteği, Tûr'da peygamberlik görevi verilince dile getirmiştir; peygamberlikten sonradır.", "Doğru; sarayda büyüme ile Tûr'daki peygamberlik arasında Medyen'de yıllarca kalmıştır."], "explanation": "Tabloda sarayda büyümeden sonra Tûr'da peygamberlik gelir. Bu iki olay arasında Hz. Musa, Medyen'e gitmiş ve orada yıllarca kalmıştır. Tevrat, deniz olayı ve Hz. Harun'un yardımcı olma isteği peygamberlikten sonra gerçekleşmiştir.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t01.d8-t01-q038-alt", "captionKey": "d8-t01.d8-t01-q038-cap", "headerKeys": ["d8-t01.d8-t01-q038-h0", "d8-t01.d8-t01-q038-h1"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q038-r0c1"}], [{"v": "2"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q038-r1c1"}], [{"v": "3"}, {"v": "?"}], [{"v": "4"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q038-r3c1"}], [{"v": "5"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q038-r4c1"}], [{"v": "6"}, {"key": "d8-t01.d8-t01-q038-r5c1"}]], "highlight": [2]}, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q038", "visualRequirement": "required", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9c3e68fc6f210be2e356b009d75cfd15c65c914d59cdf12d9ce4ca18a670a054", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q039", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f14", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.5", "level": 2, "difficultyReason": "Peygamberlikten sonraki olay, öncesindeki olaylardan ayrılır; sarayda büyüme ve Medyen önceki dönemi temsil eder.", "question": "Aşağıdaki olaylardan hangisi, Hz. Musa (a.s.)'nın peygamberlikle görevlendirilmesinden sonra gerçekleşmiştir?", "choices": ["Firavun'u tevhide çağırması", "Annesinin ilhamla onu suya bırakması", "Firavun'un sarayında yetişip büyümesi", "Medyen'e gidip orada evlenmesi"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; Firavun'a çağrı, peygamberlik görevinin gereği olarak peygamberlikten sonra yapılmıştır.", "Bu olay bebekliğinde gerçekleşmiştir; peygamberlikten çok öncedir.", "Sarayda büyüme gençlik öncesi dönemdir ve peygamberlikten önce yaşanmıştır.", "Medyen'e gitmesi ve evlenmesi, Tûr'da peygamberlikle görevlendirilmeden önce yaşanmıştır."], "explanation": "Peygamberlik Tûr'da, Medyen'den dönüş yolunda verildi. Bebekliğinde suya bırakılma, sarayda büyüme ve Medyen'de evlenme bundan öncedir. Firavun'a çağrı ise peygamberlik görevinin başlangıcıdır; yani peygamberlikten sonra yer alır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q039", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "103871759d07c20d4d08b7a4c95cb75bc9216d302b213ccb9eee4bdb5ad3a0c9", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q040", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f15", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.5", "level": 3, "difficultyReason": "Tebliğ olayından ilke çıkarılır; kaçınma, çabasız beklenti ve yalnız mucizeye güvenme çeldiricidir.", "question": "Hz. Musa (a.s.), güçlü Firavun'a bile tevhidi ve zulmü bırakmayı anlatmaktan çekinmemiştir. Hz. Musa'nın bu tutumundan aşağıdaki ilkelerden hangisi çıkarılabilir?", "choices": ["Haklı olan, güçlü kişilere çağrı yapmaktan kaçınır", "Zulme uğrayan, çaba göstermeden yalnız beklemelidir", "Doğruyu anlatan kişi baskı karşısında sebat etmelidir", "Mücadele yalnız mucizeye güvenilerek sürdürülür"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Hz. Musa güçlü Firavun'a çağrı yaptı; haklı olan kaçınmaz.", "Hz. Musa beklemekle yetinmedi; çağrı yaptı ve mücadele etti.", "Doğru; Hz. Musa'nın tutumu, doğruyu anlatan kişinin baskıya rağmen kararlı olması gerektiğini örnekler.", "Hz. Musa mucizelerle desteklendi, ama çağrı ve çaba ona aitti; mücadele yalnız mucize beklemek değildir."], "explanation": "Firavun güçlü ve zalimdi; Hz. Musa buna rağmen ona Allah'ın birliğini ve zulmü terk etmesini anlattı. Bu davranış sebat ve kararlılıktır. Çağrıdan kaçınmak, yalnız beklemek ya da yalnız mucizeye güvenmek onun tutumuyla örtüşmez.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q040", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "66b922c76af527ce21327821a50adf7ab10766bbe270e941d49a5cba7c6a6a0a", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q041", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f15", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.5", "level": 4, "difficultyReason": "Hz. Musa'nın çağrısı ile Firavun'un tercihi, irade ve sorumluluk ilişkisiyle birlikte değerlendirilir; kadere yükleme ve seçim hakkını yok sayma çeldiricidir.", "question": "Firavun, Hz. Musa (a.s.)'nın çağrısına rağmen zulme devam etmiştir. Verilenlere göre insanın seçtiği davranıştan sorumlu olduğu da düşünüldüğünde aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Çağrı yapıldığı için Firavun seçim özgürlüğünü tamamen yitirmiştir", "Hz. Musa çağrıyı yapmadığından sorumluluk ona aittir", "Çağrı yapılmıştır; reddeden Firavun tercihinden sorumludur", "Firavun kaderiyle zorlandığından sorumlu değildir"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Çağrı seçim hakkını ortadan kaldırmaz. Firavun'un tercihi kendisine aittir.", "Hz. Musa çağrıyı yapmıştır. Reddeden Firavun'dur.", "Doğru; çağrıya rağmen zulmü sürdürmek Firavun'un kendi tercihidir ve sorumluluğu ona aittir.", "Kader insanı zulme zorlamaz. Firavun'un tercihi kendisine aittir."], "explanation": "Hz. Musa çağrıyı yapmış, Firavun ise zulmü sürdürmeyi seçmiştir. İnsan seçtiği davranıştan sorumludur ve kader onu zulme zorlamaz. Bu yüzden sorumluluk, çağrıyı reddeden Firavun'a aittir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q041", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "2371efc9f8228694b13ee02ee5a7570b8c8dc2be03c7ff388f00bfa9764b9f77", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q042", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f15", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.5", "level": 2, "difficultyReason": "Hz. Harun'un görevi, peygamber olmayan yardımcı yanılgısından ayrılarak seçilir.", "question": "Hz. Musa (a.s.), peygamberlikle görevlendirilince kardeşinin kendisine yardımcı olmasını istemiş ve isteği kabul edilmiştir. Sözü edilen kardeşin üstlendiği görev aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Peygamber olmayan sıradan bir yardımcı olarak ona eşlik etmek", "Firavun'un sarayında yönetici olarak görev yapmak", "Tevrat'ı Hz. Musa'dan önce insanlara bildirmek", "Peygamber olarak Hz. Musa'ya tebliğde yardımcı olmak"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Hz. Harun yardımcı olmakla birlikte aynı zamanda bir peygamberdir.", "Hz. Harun'un görevi sarayda yöneticilik değil, tebliğde yardımcı olmaktır.", "Tevrat Hz. Musa'ya verilmiştir. Hz. Harun onun yardımcısıdır.", "Doğru; Hz. Harun peygamberdir ve kardeşi Hz. Musa'ya tebliğde yardımcı olmuştur."], "explanation": "Hz. Musa kardeşinin yardımcı olmasını istemiş ve bu isteği kabul edilmiştir. Hz. Harun, Hz. Musa'nın peygamber kardeşidir ve tebliğde ona destek olmuştur. Sıradan yardımcılık, saray yöneticiliği ve Tevrat'ı önce bildirme ona yakıştırılan yanlış görevlerdir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q042", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "66343babeff5bf25ed1f785b9b4ddaf94e932aff5f4843a142a3675b58a6aa4f", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q043", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f16", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.5", "level": 1, "difficultyReason": "Peygamber ile kitabı eşleştirilir; diğer üç şık başka kitapları temsil eder.", "question": "Hz. Musa (a.s.)'ya verilen kitap hangisidir?", "choices": ["Zebur", "Tevrat", "İncil", "Kur'an"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Zebur, Hz. Davud'a verilmiştir.", "Doğru; Hz. Musa'ya Tevrat verilmiştir.", "İncil, Hz. İsa'ya verilmiştir.", "Kur'an, Hz. Muhammed'e verilmiştir."], "explanation": "Kitaplar peygamberlerle eşleşir: Tevrat Hz. Musa'ya, Zebur Hz. Davud'a, İncil Hz. İsa'ya, Kur'an Hz. Muhammed'e verilmiştir. Hz. Musa'ya verilen kitap Tevrat'tır.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q043", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "3a4546a4b6283b2f95a730ddd0cb56c05539006f16bb6aa10f19c090821cfacc", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q044", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f16", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.5", "level": 3, "difficultyReason": "Hz. Musa'nın mucizeleri, başka peygamberlere ait mucizelerden ayrılır.", "question": "Hz. Musa (a.s.)'nın Firavun'a çağrısı sırasında gösterdiği mucizeler hangi ikilidir?", "choices": ["Beşikte konuşması ve ölüleri diriltmesi", "Rüzgârı emrine alması ve kuşlarla konuşması", "Asasının ve elinin mucizevi özellikleri", "Rüyaları yorumlaması ve kuyudan kurtulması"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Beşikte konuşmak ve ölüleri diriltmek Hz. İsa'ya verilen mucizelerdir; Firavun karşısında gösterilen mucizeler değildir.", "Rüzgâra ve kuşlara hükmetmek Hz. Süleyman'a verilen mucizelerdir; Hz. Musa'nın Firavun'a karşı mucizeleri bunlar değildir.", "Doğru; asa ve el, Hz. Musa'ya Firavun'a karşı verilen mucizelerdir.", "Rüya yorumu ve kuyu olayı Hz. Yusuf'un hayatına aittir; Hz. Musa'nın Firavun'a karşı mucizeleri değildir."], "explanation": "Hz. Musa'ya Firavun'a karşı asa ve el mucizeleri verilmiştir. Beşikte konuşmak ve ölüleri diriltmek Hz. İsa'ya, rüzgâra ve kuşlara hükmetmek Hz. Süleyman'a, rüya yorumu ve kuyu olayı Hz. Yusuf'a aittir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q044", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "4b53d089159b46b07977563c8cc29b0dd76f21b76ea26b47ead8a927288c06e2", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q045", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f17", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.6", "level": 1, "difficultyReason": "Ayetin yeri ve adı doğru eşleştirilir; sure sanma ve yanlış sure yanılgıları çeldirir.", "question": "Ayet el-Kürsi'nin yeri ve adıyla ilgili hangi ifade doğrudur?", "choices": ["Başlı başına bir suredir ve Kur'an'da ayrı yer alır", "Yâsîn suresindedir; adı kürsî sözüyle ilgisizdir", "Âl-i İmrân suresindedir; adını ayetin içeriğinden almamıştır", "Bakara suresindedir; adını ayetteki kürsî sözünden alır"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Ayet el-Kürsi bir sure değil, Bakara suresinin içindeki tek bir ayettir.", "Yâsîn'de değil, Bakara suresindedir; adı da bu ayette geçen kürsî sözünden gelir.", "Âl-i İmrân'da değil, Bakara suresindedir; ayet adını içeriğindeki kürsî sözünden alır.", "Doğru; Ayet el-Kürsi Bakara suresinin 255. ayetidir ve adını ayette geçen kürsî sözünden alır."], "explanation": "Ayet el-Kürsi, Bakara suresi içinde yer alır ve 255 numaralı ayettir. İsmi, kürsî kelimesinden gelir. Bir sure değildir; yeri ve adı konusunda yalnız bu ifade doğrudur.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q045", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ea79f6d6974ba176fbd4ea6040dd22413f669cde783c3eac2758a3ffa7264f90", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q046", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f18", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.6", "level": 2, "difficultyReason": "Ayetin bir cümlesi mesaja dönüştürülür; Allah'a insan özelliği yükleyen yorum güçlü çeldiricidir.", "question": "Ayet el-Kürsi'de Allah (c.c.)'ın diri olduğu, O'nu ne uyuklamanın ne de uykunun tuttuğu ve her şeyi ayakta tuttuğu bildirilir. Verilen bilgi aşağıdaki mesajlardan hangisiyle ilgilidir?", "choices": ["Allah'ın dinlenmeye ve uykuya ihtiyaç duyduğu", "Allah'ın kullarının yardımına muhtaç olduğu", "Allah'ın varlıklar üzerindeki idaresinin hiç kesilmediği", "Allah'ın yalnız gündüz saatlerinde kullarını gözettiği"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Ayet tersini bildirir: O'na ne uyuklama ne de uyku isabet eder.", "Ayette böyle bir bilgi yoktur. Her şeyi ayakta tutan O'dur, yardıma muhtaç değildir.", "Doğru; ne uyuklamanın ne de uykunun O'nu tutması, varlıklar üzerindeki idaresinin hiç kesilmediğini gösterir.", "Ayet zaman kısıtı koymaz; O'nu uyku tutmadığı için gözetimi kesintisizdir."], "explanation": "Ayet, Allah'ı Hayy ve Kayyûm olarak tanıtır: diridir ve varlıkları ayakta tutar. Uyku O'na yaklaşmaz; yani idaresi hiç kesilmez. Dinlenmeye ihtiyaç duymak, yardım beklemek ya da yalnız gündüz gözetmek bu mesajla çelişir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q046", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0927f8f36825b4fff882ad7870a0393da41a74069bee8279b40c64954be6a1da", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q047", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f18", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.6", "level": 3, "difficultyReason": "Şefaat ifadesi, Allah'ın iznine bağlı olma mesajıyla ilişkilendirilir; izinsiz şefaat ve yetkiyi paylaşma yorumları çeldirir.", "question": "Ayet el-Kürsi'de, O'nun izni olmadan kimsenin şefaat edemeyeceği bildirilir. Ayetteki bu bilgi aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?", "choices": ["Herkes istediği zaman şefaat edebilir", "Bütün güç ve yetki Allah'ın iznine bağlıdır", "Allah yetkisini bazı kullarıyla eşit paylaşır", "Şefaat yalnız insanların kendi çabasıyla gerçekleşir"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Ayet, izin olmadan kimsenin şefaat edemeyeceğini bildirir.", "Doğru; şefaat edebilmek bile Allah'ın iznine bağlıdır.", "Ayete göre bütün yetki Allah'ındır; şefaat bile O'nun iznine bağlıdır.", "Ayet şefaati Allah'ın iznine bağlar; yalnız insan çabasına bağlamaz."], "explanation": "Ayete göre O'nun izni olmadan kimse şefaat edemez. Demek ki bütün güç ve yetki Allah'a aittir; en yüksek yetki gibi görünen şefaat bile izne bağlıdır. İzinsiz şefaat, eşit yetki paylaşımı ya da yalnız insan çabası ayetle çelişir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q047", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "4739c8069bac1298354f102aff145da92842643d73dc2e2520693740792f10ab", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q048", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f18", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.6", "level": 2, "difficultyReason": "İnsan bilgisinin sınırı, Allah'ın ilmiyle karşılaştırılır; bilginin eşit ya da yarım olduğunu söyleyen ifadeler çeldirir.", "question": "Ayet el-Kürsi'de insanların, Allah (c.c.)'ın bilgisinden ancak dilediği kadarını kavrayabildiği bildirilir. Bu bilgiye göre aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?", "choices": ["İnsan her şeyi öğrenir, Allah'ın bilgisi sınırlıdır", "İnsan bilgisi sınırlıdır; Allah'ın ilmi her şeyi kuşatır", "Allah yalnız insanların önündekini bilir, arkasındakini bilmez", "Bilgi yalnız şefaat eden kişide toplanmıştır"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Ayet tersini bildirir: sınırlı olan insan bilgisidir.", "Doğru; insan, ancak Allah'ın dilediği kadarını kavrayabilir.", "Ayet Allah'ın insanların hem önündekini hem arkasındakini bildiğini söyler.", "Ayet böyle bir bilgi vermez. Bilgi Allah'a aittir ve insan ancak dilediği kadarını kavrar."], "explanation": "Ayete göre insanlar Allah'ın bilgisinden ancak O'nun dilediği kadarını kavrayabilir. Bu, insan bilgisinin sınırlı, Allah'ın ilminin ise her şeyi kuşatıcı olduğunu gösterir. İnsan bilgisini sınırsız saymak ya da Allah'ın bilgisini kısıtlamak ayetle çelişir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q048", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "7012e3367baa5ea2f9c9a815ccf7d11578b4c7bf42e0ba01b5b296ebd0e5e4e7", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q049", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f17", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.6", "level": 3, "difficultyReason": "Ayetin ana konusu, benzer görünen başka konu başlıklarından ayrılır; ahiret sahnelerini ayetin konusu sanma yanılgısı çeldirir.", "question": "Bir öğrenci Ayet el-Kürsi'nin konusunun ahiret sahneleri olduğunu söylüyor. Buna göre öğrencinin görüşünü düzeltmek için ayetin asıl konusu olarak aşağıdakilerden hangisi belirtilmelidir?", "choices": ["Allah'ın birliği, ilmi ve hâkimiyeti", "Ahiretteki hesap günü ve mizanın kurulması", "Peygamberlerin kıssaları ve toplumlarının akıbeti", "Namaz vakitleri ve abdestin şartları"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; ayet Allah'ın birliğini, ilmini ve hâkimiyetini anlatır.", "Ayet ahiret sahnelerini değil, Allah'ın sıfatlarını anlatır.", "Ayette kıssa yoktur; Allah'ın birliği ve sıfatları anlatılır.", "Ayet ibadet ayrıntısı bildirmez, Allah'ın sıfatlarını anlatır."], "explanation": "Ayet el-Kürsi, Allah'tan başka ilah olmadığını, O'nun diri ve her şeyi ayakta tutan olduğunu, ilminin ve hâkimiyetinin her şeyi kuşattığını bildirir. Konusu ahiret sahneleri, kıssalar ya da ibadet ayrıntıları değildir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q049", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "1020a557f8cddc3b98ae5194f99df015b8ecdbae2f8e4bbee7e14ea600cdfea0", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t01.q050", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t01.f17", "topic": "Kader İnancı", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u01", "topicKey": "d8-t01", "subtopicKey": "d8-t01-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-43", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t01.n01", "objective": "8.1.6", "level": 1, "difficultyReason": "Ayetin okunduğu yerlerden doğru bilgi, belirli bir ana sınırlanan çeldirici ifadelerden ayrılır.", "question": "Müslümanlar Ayet el-Kürsi'yi hangi zamanlarda okumaya önem verir?", "choices": ["Yalnızca cenaze namazı sırasında ve mezarlık ziyaretinde", "Farz namazlardan sonraki tesbihatta ve yatmadan önce", "Yalnızca bayram sabahında, hutbe okunurken", "Yalnızca sınav ve yolculuk anında dua olarak"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Ayet el-Kürsi yalnız cenazeyle sınırlı değildir; farz namazlardan sonra ve yatmadan önce de okunur.", "Doğru; Ayet el-Kürsi farz namazlardan sonraki tesbihatta ve yatmadan önce okunur.", "Ayet el-Kürsi hutbeye ya da bayram sabahına özgü bir okuma değildir.", "Ayet bu anlarla sınırlı değildir; namaz sonrası tesbihatta ve yatmadan önce okunur."], "explanation": "Ayet el-Kürsi'nin okunduğu zamanlar arasında farz namaz sonrası tesbihat, yatağa girmeden önceki an ve dua anları sayılır. Yalnız cenaze, bayram sabahı ya da sınav gibi tek bir ana özgü kılmak doğru değildir.", "figure": null, "tags": ["8.1.1", "D8-T01"], "taskId": "D8-T01", "sourceRecordId": "draft.d8-t01.q050", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9e3bae05ba31e7b201580e41bd3a1bbf7181920e8695bb9254271ec51afa2c14", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Kader İnancı"}
{"type": "note", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "title": "Zekât ve Sadaka", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["8.2.1", "8.2.2", "8.2.3", "8.2.4", "8.2.5"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu konuda İslam’ın paylaşma ve yardımlaşmaya verdiği önemi ayet ve hadisler ışığında yorumlayacaksın. Zekât ve sadaka ibadetini ayet ve hadislerle açıklayacak, ikisini birbirinden ve fıtır sadakasından ayıracaksın. Zekât, infak ve sadakanın kişiye ve topluma katkısını fark edeceksin. Sonra Hz. Şuayb (a.s.) hakkında ana hatlarıyla bilgi edinecek, Maûn suresinin mesajlarını belirleyip günlük davranışlarla ilişkilendireceksin. Fıkhî ayrıntılara girilmez; sayısal ölçüler ve oranlar bu konunun dışında kalır.\n\nTemel kavramlar\nZekât: Zengin sayılacak ölçüde malı bulunan Müslümanın, malından belirli bir payı yılda bir kez ihtiyaç sahiplerine vermesidir. İslam’ın beş şartı arasında yer alan malî bir ibadettir; isteğe göre verilen bir bağışla karıştırılmamalıdır.\nNisap: Zekât gerektiren asgari zenginlik ölçüsüdür. Bu ölçüye ulaşmayan kişi zekât vermekle yükümlü olmaz. Bu konuda sayısal ölçü öğrenmen beklenmez.\nÖşür: Toprak ürünlerinden ayrılan zekâttır. Hasattan ihtiyaç sahibine pay çıkarmak buna örnektir.\nSadaka: Allah (c.c.) rızasını gözeterek, gönüllü olarak yapılan her iyiliktir. Mal olabileceği gibi emek, bilgi, söz ve güler yüz de olabilir.\nFıtır sadakası (fitre): Ramazan ayı içinde, bayram namazına kadar ihtiyaç sahibine verilen ayrı bir sadakadır. Zekâtın yerine geçmez.\nİnfak: Allah rızasını gözeterek ihtiyaç sahipleriyle mal ve imkân paylaşmaktır. Zekât da sadaka da bu geniş çatının altındadır.\nYardımlaşma: İyilik ve güzellik yolunda birbirine destek olmaktır. Kötülük ve haksızlıkta birleşmek yardımlaşma sayılmaz.\nMaûn: Evde her gün kullanılan basit eşyayı ödünç vermek gibi en küçük yardımlaşmayı anlatan sözcüktür; surenin de adıdır.\n\nÖnce hatırla\nİslam’ın beş şartı kelime-i şehadet, namaz, oruç, zekât ve hacdır. Zekât bu şartların arasında yer alır.\nİbadetler bedenî ve malî olarak ayrılır. Namaz ve oruç bedenle yapılır; zekât ise mal harcamayı gerektirdiği için malî ibadettir.\n7. sınıfta hac ve kurbanın malî yönünü gördün. Bu ibadetler de kişiden mal harcamasını ister.\n5. sınıfta Ramazan ayını ve orucu öğrendin. Ramazan, fıtır sadakasının verildiği aydır.\n\nAdım adım • İslam’ın paylaşma ve yardımlaşmaya verdiği önem\nBir apartmanın çatısındaki su deposu bozulduğunda çözüm, komşuların el ele vermesidir. İslam insanları böyle bir paylaşmaya çağırır. Paylaşmak yalnız para vermek demek değildir; emek, zaman, bilgi ve güler yüz de paylaşılır. Âl-i İmrân suresinin 92. ayeti, insanın değer verdiği şeylerden de infak etmedikçe iyiliğe ulaşamayacağını öğretir; paylaşmanın özü, sevdiğinden de vermektir. Mâide 5/2 iyilikte ve takvada yardımlaşmayı emreder, kötülükte yardımlaşmayı yasaklar. Bakara 2/177, iyiliğin tarifinde yakınlara, yetimlere ve yoksullara mal vermeye de yer verir; Bakara 2/264 ise sadakanın başa kakılarak ve incitilerek boşa çıkarılmaması gerektiğini öğretir. Müminleri sevgi ve esirgemede tek bir bedene benzeten hadis (Buhârî, Edeb 27 ve Müslim, Birr 66) ile veren elin üstünlüğünü vurgulayan hadis (Buhârî, Zekât 18) aynı ruhu taşır. Günlük hayatta bunun karşılığı, bir arkadaşa ders çalıştırmak ya da yaşlı bir komşunun çöpünü indirmektir. Yardımlaşma kişide sorumluluk ve huzur, toplumda güven ve dayanışma doğurur.\n\nAdım adım • Zekât ve sadaka ibadeti\nKur’an’da zekât, çoğu yerde namazla birlikte anılır; örneğin Bakara 2/43’te ikisi yan yana emredilir. Zekât, malı belli bir ölçüyü, yani nisabı bulan Müslümanın malından belirli bir payı yılda bir kez ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Bu yüzden isteğe bağlı bir bağış değil, yerine getirilmesi gereken bir görevdir; malı olmayan kişi ise bu yükümlülük altında değildir. Toprak ürünlerinden verilen zekâta öşür denir. Zekâtın verileceği gruplar Tevbe 9/60’ta sayılır: fakirler, yoksullar, borçlular, yolda kalmışlar ve diğerleri. Ayrıntıya girmeden şunu bil: esas alınan ihtiyaç durumudur. Tevbe 9/103’e göre zekât hem malı hem de kişiyi arındırır. Sadaka ise gönüllü olarak ve Allah rızasını gözeterek yapılan her iyiliktir; her iyiliğin sadaka olduğunu bildiren hadis (Buhârî, Edeb 33; Müslim, Zekât 52) bunu gösterir. Güler yüzle selam vermek de sadakadır. Fıtır sadakası, Ramazan boyunca bayram namazına kadar ihtiyaç sahiplerine ulaştırılan ayrı bir sadakadır. Üçünü ayırt etmek için şunları sor: Zorunlu mu? Hangi zamanda verilir? Neye bağlıdır?\n\nAdım adım • Zekât ve sadakanın bireysel ve toplumsal faydaları\nKomşular arasındaki küskünlüğün çoğu kez nedeni, paylaşılmayan haklardır. Zekât, sadaka ve infak bu mesafeyi kapatır. İnfak, ihtiyaç sahipleriyle mal ve imkânı Allah rızası için bölüşmektir; zekât ve sadaka onun çatısı altında yer alır. Bakara 2/261 Allah yolunda harcananı yedi başak veren bir tohuma benzetir; Bakara 2/274 gece gündüz, gizli ve açık harcayanları över. Kişiye faydası cimrilikten arınma, şükür ve paylaşma alışkanlığıdır; Tevbe 9/103’teki arındırma buna işaret eder. Topluma faydası dayanışma, sosyal adalet ve kıskançlığın azalmasıdır: zengin ile yoksul arasında bir köprü kurulur. Vakıflar ve yardımı bırakanın alanla karşılaşmadığı sadaka taşları, infak kültürünün tarihî örnekleridir. Zekât, fakirlik ve sosyal adaletsizliğin çözüm yollarından biridir. Onu tek çözüm gibi düşünmek yanlıştır; başka önlemlerle birlikte etkili olur.\n\nAdım adım • Bir peygamber tanıyorum: Hz. Şuayb (a.s.)\nAlışverişte tartı eksik gelirse insanlar birbirine güvenmez. Medyen halkına, Hz. Şuayb (a.s.) peygamber olarak gönderilmiştir. Halkını yalnız Allah’a kulluğa, ölçüyü ve tartıyı eksiksiz tutmaya, insanların mallarını azaltmamaya ve yeryüzünde bozgunculuk yapmamaya çağırmıştır (A’râf 7/85; Hûd 11/84–85). Toplumun ileri gelenlerinin çoğu onu dinlememiştir. Hûd 11/94 sonucu şöyle aktarır: öğüt dinlemeyenler helake uğramış, iman edenler selamete ermiştir. Mutaffifîn 83/1–3 de ölçü ve tartıda hile yapanları kınar. Mesajın günümüzdeki karşılıkları eksik tartmak, etiket ile kasa fiyatını farklı göstermek ve bozuk malı sağlam diye satmaktır. Hileyi küçük bir kusur saymak yanlıştır; eksiltilen küçük de olsa hak yenir. Burada Hz. Şuayb’ın hayatı ana hatlarıyla ele alınır.\n\nAdım adım • Bir sure tanıyorum: Maûn suresi ve anlamı\nKomşudan bir tencere ya da bir kalem ödünç istemek, en sık yaşanan yardımlaşmadır. Surenin adı da buradan gelir: maûn, evde her gün kullanılan basit eşyayı ödünç vermek gibi en küçük yardımı anlatır. Sure Kur’an’ın 107. suresidir ve yedi ayettir (Maûn 107/1–7). Sure, dini yalanlayanı şöyle tanıtır: yetime sert davranır, yoksulun doyurulması için kimseyi özendirmez. Namazı gereği gibi önemsemeyen, gösterişe kapılan ve en küçük ihtiyaç eşyasını bile vermekten kaçınan kişiler de kınanır. Surenin mesajları şunlardır: ibadet ile ahlak ve sosyal duyarlılık birbirinden ayrılmaz; küçük yardım da değerlidir; gösterişten uzak durulur. Günlük hayatta bu, sınıf arkadaşına kalem vermekten yaşlı komşunun kapısını çalmaya kadar uzanır.\n\nÇözümlü örnek 1 • Kavram ayırt etme\nOkulun panosunda üç kart asılı. Birinde ‘Malı belli ölçüyü bulan kişi her yıl verir’, birinde ‘İstenen zamanda gönüllü olarak yapılır’, birinde ‘Ramazan biterken, bayram namazından önce ulaştırılır’ yazıyor. Kartlar hangi yardımları anlatıyor?\nHer karttaki ipuçlarına bak: zorunluluk, zaman ve koşul.\nMalı ölçüyü bulanın her yıl vermesi gereken malî ibadet zekâttır.\nİstenen zamanda, gönüllü olarak yapılan yardım sadakadır; para şart değildir.\nRamazan sonunda bayram namazından önce ulaştırılan yardım fıtır sadakasıdır. Böylece üç ayrı kavram ayrılmış olur.\n\nÇözümlü örnek 2 • Ayet ve olaydan ilke çıkarma\nBakara 2/177, iyiliğin tarifinde yakınlara, yetimlere ve yoksullara mal vermeye de yer verir. Bir sokakta komşular, hasta bir komşunun bahçesini sırayla sulamaya karar veriyor. Bu ayetten ve olaydan hangi ilke çıkar?\nAyetin vurgusunu bul: iyilik, ihtiyaç sahibini gözetmeyi de kapsar.\nOlayı incele: komşular para vermiyor, emek ve zaman paylaşıyor.\nİkisini birleştir: yardımlaşma ihtiyacı olanı gözetmektir ve emekle de yapılabilir.\nİlke: iyilik, ihtiyaç sahibini gözetip elindekini emek, zaman ya da maldan paylaşmaktır.\n\nÇözümlü örnek 3 • Yanılgıyı inceleme\nBir öğrenci ‘Zekât yalnızca alanın işine yarar, vereni ilgilendirmez’ diyor. Bu düşünceyi Tevbe 9/103 ve toplumsal fayda açısından incele.\nİddiayı yaz: fayda yalnız alana gidiyor.\nTevbe 9/103’e bak: zekât malı ve kişiyi arındırır; demek ki verene de fayda sağlar.\nTopluma bak: varlıklı ile muhtaç kişi arasındaki kırgınlık azalır, dayanışma güçlenir.\nSonuç: iddia eksiktir; zekât alana, verene ve topluma fayda sağlar.\n\nSık yapılan hatalar\nYardımlaşmayı yalnız parayla sınırlamak: Yardım emek, zaman, bilgi ve güler yüzle de olur. Doğrusu, imkânın hangi biçimini taşıyorsan onu paylaşmandır.\nYardımın duyurulmasını önemsiz saymak ve karşılık beklemek: Bakara 2/264’e göre başa kakmak ve incitmek sadakayı boşa çıkarır. Doğrusu, yardımı gösterişsiz ve karşılıksız yapmaktır.\nPaylaşmayı yalnız zenginlerin görevi saymak: Herkes imkânı ölçüsünde bir şey paylaşabilir. Doğrusu, paylaşmanın emek ve zamanla da yapılabildiğini bilmektir.\nZekâtı gönüllü bir bağış sanmak: Zekât, İslam’ın şartlarından biridir. Doğrusu, koşullar oluşunca yerine getirilmesi gereken bir görev olmasıdır.\nSadakayı yalnız para vermek sanmak: Her iyilik sadakadır. Doğrusu, güler yüzün, sözün ve emeğin de sadaka olabilmesidir.\nFitreyi zekâtın kendisi sanmak: Fitre, Ramazan’da verilen ayrı bir sadakadır. Doğrusu, ikisinin farklı yükümlülükler olmasıdır.\nMalı olmayanın da zekât vermesi gerektiğini sanmak: Zekât, nisabı bulan kişiye düşer. Doğrusu, ölçüye ulaşmayanın bu yükümlülükten sorumlu olmamasıdır.\nZekâtı yalnız alana faydalı sanmak: Verenin cimrilikten arınmasını ve toplumdaki dayanışmayı da sağlar. Doğrusu, faydanın üç tarafa ulaşmasıdır.\nİnfakı yalnız zekât sanmak: İnfak, gönüllü olarak yapılan harcamaları da içine alan çatı bir kavramdır. Doğrusu, zekâtın infakın bir parçası olmasıdır.\nZekâtın yoksulluğu kendi başına bütünüyle sona erdireceğini sanmak: Zekât çözüm yollarından biridir. Doğrusu, başka önlemlerle birlikte etkili olmasıdır.\nHz. Şuayb’ın mesajını yalnız ticaretle sınırlamak: Önce Allah’a kulluğa çağırmıştır. Doğrusu, ticaret konusunun bu çağrının bir uygulaması olmasıdır.\nÖlçü ve tartı hilesini küçük bir kusur saymak: Küçük eksiltme de hak yemektir. Doğrusu, miktar ne olursa olsun adil davranmaktır.\nMaûn suresinin yalnız namazdan söz ettiğini sanmak: Sure yetim, yoksul ve gündelik yardım konularına da değinir. Doğrusu, surenin ibadet ile ahlakı birlikte işlemesidir.\nMaûn’u büyük bağış anlamında düşünmek: Maûn en küçük gündelik yardımı anlatır. Doğrusu, küçük yardımın da değerli olmasıdır.\nİbadeti sosyal duyarlılıktan ayrı görmek: Sure ibadeti ve çevreye duyarlılığı birlikte ister. Doğrusu, ikisinin birbirini tamamlamasıdır.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nBir kişi ‘Her ay düzenli bağış yapıyorum, bu yüzden zekât vermem gerekmez’ diyor. Bu söz doğru mudur? Hayır. Düzenli bağış gönüllü bir iyiliktir; zekât ise koşullarını taşıyan kişiye gerekli olan ayrı bir ibadettir. İki yükümlülüğü ayırırken önce zorunlu olup olmadığına, sonra zamanına bak.\nVerilen bir yardımın infak sayılıp sayılmadığını anlamak için kendine hangi soruları sorarsın? Önce yardımın Allah rızası için yapılıp yapılmadığına bakarım. Sonra mal, emek ya da zaman paylaşılıp paylaşılmadığını sorarım. İkisinin de cevabı evetse, örneğin komşuya yemek göndermek, zorunlu olmasa da bu kavramın içindedir.\nBir peygamberin kavmine çağrısını ayetlerden çıkarırken nasıl bir yol izlersin? Önce peygamberin ilk söylediği cümleyi bulurum. Sonra ardından sıralanan öğütleri ayrı ayrı yazarım. İlk cümle çağrının temelini, sonraki öğütler o temelin günlük hayattaki uygulamalarını gösterir.\nBir surede yan yana anılan tutumlardan nasıl bir mesaj çıkarırsın? Önce yan yana verilen tutumları tek tek listelerim. Sonra aralarındaki ortak noktayı ararım; birlikte anılmaları, aralarında bir ilişki olduğunu düşündürür. Mâide 5/2’de iyilikte yardımlaşmak ile kötülükte yardımlaşmamak birlikte anılır, yani yardımlaşmanın iyilik çerçevesinde kalması istenir.\n\nKendin dene\nBir hafta boyunca küçük bir yardımlaşma günlüğü tut. Her gün para dışında bir paylaşma biçimi düşün: emek, zaman, bilgi ya da güler yüz. Yaptığını ya da yapabileceğini bir cümleyle yaz. Hafta sonunda şunları yanıtla: En kolay hangisiydi? Hangisinin karşısındaki kişiyi en çok sevindireceğini düşünüyorsun? Bu çalışma, Maûn suresindeki küçük yardım düşüncesiyle nasıl ilişkili? Ayrıca bir ayetin mesajını kendi cümlelerinle iki cümleye indirip yaz. Günlüğünü kimseyle paylaşmak zorunda değilsin.\n\nÖzet\nPaylaşma ve yardımlaşma İslam’ın temel ilkelerindendir; ayet ve hadisler değer verilenden vermeyi, iyilikte yardımlaşmayı ve gösterişten uzak durmayı öğretir. Zekât, nisabı bulan kişiye düşen ve yılda bir verilen malî ibadettir; sadaka gönüllüdür, fitre Ramazan’da verilir ve infak hepsini kapsar. Bu ibadetler kişiyi cimrilikten arındırır, topluma dayanışma ve adalet getirir; ama fakirliğin tek çözümü sayılmaz. Hz. Şuayb kulluğa ve ölçü-tartıda adalete çağırdı. Maûn suresi, ibadetin ve çevreye duyarlılığın bir arada yürümesini ister.\n\nGörsel notu\nTablo beş kavramı yan yana koyar: zekât, sadaka, infak, fıtır sadakası ve öşür. Her satır kavramın anlamını, zorunlu olup olmadığını ve bir örneğini verir. Tablo bir özettir; sayısal ölçü ve oran içermez. Bir kavramı tabloda bulduktan sonra metindeki açıklamasıyla karşılaştır.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu konuda İslam’ın paylaşma ve yardımlaşmaya verdiği önemi ayet ve hadisler ışığında yorumlayacaksın. Zekât ve sadaka ibadetini ayet ve hadislerle açıklayacak, ikisini birbirinden ve fıtır sadakasından ayıracaksın. Zekât, infak ve sadakanın kişiye ve topluma katkısını fark edeceksin. Sonra Hz. Şuayb (a.s.) hakkında ana hatlarıyla bilgi edinecek, Maûn suresinin mesajlarını belirleyip günlük davranışlarla ilişkilendireceksin. Fıkhî ayrıntılara girilmez; sayısal ölçüler ve oranlar bu konunun dışında kalır.", "keyConcepts": ["Zekât: Zengin sayılacak ölçüde malı bulunan Müslümanın, malından belirli bir payı yılda bir kez ihtiyaç sahiplerine vermesidir. İslam’ın beş şartı arasında yer alan malî bir ibadettir; isteğe göre verilen bir bağışla karıştırılmamalıdır.", "Nisap: Zekât gerektiren asgari zenginlik ölçüsüdür. Bu ölçüye ulaşmayan kişi zekât vermekle yükümlü olmaz. Bu konuda sayısal ölçü öğrenmen beklenmez.", "Öşür: Toprak ürünlerinden ayrılan zekâttır. Hasattan ihtiyaç sahibine pay çıkarmak buna örnektir.", "Sadaka: Allah (c.c.) rızasını gözeterek, gönüllü olarak yapılan her iyiliktir. Mal olabileceği gibi emek, bilgi, söz ve güler yüz de olabilir.", "Fıtır sadakası (fitre): Ramazan ayı içinde, bayram namazına kadar ihtiyaç sahibine verilen ayrı bir sadakadır. Zekâtın yerine geçmez.", "İnfak: Allah rızasını gözeterek ihtiyaç sahipleriyle mal ve imkân paylaşmaktır. Zekât da sadaka da bu geniş çatının altındadır.", "Yardımlaşma: İyilik ve güzellik yolunda birbirine destek olmaktır. Kötülük ve haksızlıkta birleşmek yardımlaşma sayılmaz.", "Maûn: Evde her gün kullanılan basit eşyayı ödünç vermek gibi en küçük yardımlaşmayı anlatan sözcüktür; surenin de adıdır."], "priorKnowledge": ["İslam’ın beş şartı kelime-i şehadet, namaz, oruç, zekât ve hacdır. Zekât bu şartların arasında yer alır.", "İbadetler bedenî ve malî olarak ayrılır. Namaz ve oruç bedenle yapılır; zekât ise mal harcamayı gerektirdiği için malî ibadettir.", "7. sınıfta hac ve kurbanın malî yönünü gördün. Bu ibadetler de kişiden mal harcamasını ister.", "5. sınıfta Ramazan ayını ve orucu öğrendin. Ramazan, fıtır sadakasının verildiği aydır."], "steps": ["Bir apartmanın çatısındaki su deposu bozulduğunda çözüm, komşuların el ele vermesidir. İslam insanları böyle bir paylaşmaya çağırır. Paylaşmak yalnız para vermek demek değildir; emek, zaman, bilgi ve güler yüz de paylaşılır. Âl-i İmrân suresinin 92. ayeti, insanın değer verdiği şeylerden de infak etmedikçe iyiliğe ulaşamayacağını öğretir; paylaşmanın özü, sevdiğinden de vermektir. Mâide 5/2 iyilikte ve takvada yardımlaşmayı emreder, kötülükte yardımlaşmayı yasaklar. Bakara 2/177, iyiliğin tarifinde yakınlara, yetimlere ve yoksullara mal vermeye de yer verir; Bakara 2/264 ise sadakanın başa kakılarak ve incitilerek boşa çıkarılmaması gerektiğini öğretir. Müminleri sevgi ve esirgemede tek bir bedene benzeten hadis (Buhârî, Edeb 27 ve Müslim, Birr 66) ile veren elin üstünlüğünü vurgulayan hadis (Buhârî, Zekât 18) aynı ruhu taşır. Günlük hayatta bunun karşılığı, bir arkadaşa ders çalıştırmak ya da yaşlı bir komşunun çöpünü indirmektir. Yardımlaşma kişide sorumluluk ve huzur, toplumda güven ve dayanışma doğurur.", "Kur’an’da zekât, çoğu yerde namazla birlikte anılır; örneğin Bakara 2/43’te ikisi yan yana emredilir. Zekât, malı belli bir ölçüyü, yani nisabı bulan Müslümanın malından belirli bir payı yılda bir kez ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Bu yüzden isteğe bağlı bir bağış değil, yerine getirilmesi gereken bir görevdir; malı olmayan kişi ise bu yükümlülük altında değildir. Toprak ürünlerinden verilen zekâta öşür denir. Zekâtın verileceği gruplar Tevbe 9/60’ta sayılır: fakirler, yoksullar, borçlular, yolda kalmışlar ve diğerleri. Ayrıntıya girmeden şunu bil: esas alınan ihtiyaç durumudur. Tevbe 9/103’e göre zekât hem malı hem de kişiyi arındırır. Sadaka ise gönüllü olarak ve Allah rızasını gözeterek yapılan her iyiliktir; her iyiliğin sadaka olduğunu bildiren hadis (Buhârî, Edeb 33; Müslim, Zekât 52) bunu gösterir. Güler yüzle selam vermek de sadakadır. Fıtır sadakası, Ramazan boyunca bayram namazına kadar ihtiyaç sahiplerine ulaştırılan ayrı bir sadakadır. Üçünü ayırt etmek için şunları sor: Zorunlu mu? Hangi zamanda verilir? Neye bağlıdır?", "Komşular arasındaki küskünlüğün çoğu kez nedeni, paylaşılmayan haklardır. Zekât, sadaka ve infak bu mesafeyi kapatır. İnfak, ihtiyaç sahipleriyle mal ve imkânı Allah rızası için bölüşmektir; zekât ve sadaka onun çatısı altında yer alır. Bakara 2/261 Allah yolunda harcananı yedi başak veren bir tohuma benzetir; Bakara 2/274 gece gündüz, gizli ve açık harcayanları över. Kişiye faydası cimrilikten arınma, şükür ve paylaşma alışkanlığıdır; Tevbe 9/103’teki arındırma buna işaret eder. Topluma faydası dayanışma, sosyal adalet ve kıskançlığın azalmasıdır: zengin ile yoksul arasında bir köprü kurulur. Vakıflar ve yardımı bırakanın alanla karşılaşmadığı sadaka taşları, infak kültürünün tarihî örnekleridir. Zekât, fakirlik ve sosyal adaletsizliğin çözüm yollarından biridir. Onu tek çözüm gibi düşünmek yanlıştır; başka önlemlerle birlikte etkili olur.", "Alışverişte tartı eksik gelirse insanlar birbirine güvenmez. Medyen halkına, Hz. Şuayb (a.s.) peygamber olarak gönderilmiştir. Halkını yalnız Allah’a kulluğa, ölçüyü ve tartıyı eksiksiz tutmaya, insanların mallarını azaltmamaya ve yeryüzünde bozgunculuk yapmamaya çağırmıştır (A’râf 7/85; Hûd 11/84–85). Toplumun ileri gelenlerinin çoğu onu dinlememiştir. Hûd 11/94 sonucu şöyle aktarır: öğüt dinlemeyenler helake uğramış, iman edenler selamete ermiştir. Mutaffifîn 83/1–3 de ölçü ve tartıda hile yapanları kınar. Mesajın günümüzdeki karşılıkları eksik tartmak, etiket ile kasa fiyatını farklı göstermek ve bozuk malı sağlam diye satmaktır. Hileyi küçük bir kusur saymak yanlıştır; eksiltilen küçük de olsa hak yenir. Burada Hz. Şuayb’ın hayatı ana hatlarıyla ele alınır.", "Komşudan bir tencere ya da bir kalem ödünç istemek, en sık yaşanan yardımlaşmadır. Surenin adı da buradan gelir: maûn, evde her gün kullanılan basit eşyayı ödünç vermek gibi en küçük yardımı anlatır. Sure Kur’an’ın 107. suresidir ve yedi ayettir (Maûn 107/1–7). Sure, dini yalanlayanı şöyle tanıtır: yetime sert davranır, yoksulun doyurulması için kimseyi özendirmez. Namazı gereği gibi önemsemeyen, gösterişe kapılan ve en küçük ihtiyaç eşyasını bile vermekten kaçınan kişiler de kınanır. Surenin mesajları şunlardır: ibadet ile ahlak ve sosyal duyarlılık birbirinden ayrılmaz; küçük yardım da değerlidir; gösterişten uzak durulur. Günlük hayatta bu, sınıf arkadaşına kalem vermekten yaşlı komşunun kapısını çalmaya kadar uzanır."], "workedExamples": [{"title": "Kavram ayırt etme", "problem": "Okulun panosunda üç kart asılı. Birinde ‘Malı belli ölçüyü bulan kişi her yıl verir’, birinde ‘İstenen zamanda gönüllü olarak yapılır’, birinde ‘Ramazan biterken, bayram namazından önce ulaştırılır’ yazıyor. Kartlar hangi yardımları anlatıyor?", "solution": ["Her karttaki ipuçlarına bak: zorunluluk, zaman ve koşul.", "Malı ölçüyü bulanın her yıl vermesi gereken malî ibadet zekâttır.", "İstenen zamanda, gönüllü olarak yapılan yardım sadakadır; para şart değildir.", "Ramazan sonunda bayram namazından önce ulaştırılan yardım fıtır sadakasıdır. Böylece üç ayrı kavram ayrılmış olur."]}, {"title": "Ayet ve olaydan ilke çıkarma", "problem": "Bakara 2/177, iyiliğin tarifinde yakınlara, yetimlere ve yoksullara mal vermeye de yer verir. Bir sokakta komşular, hasta bir komşunun bahçesini sırayla sulamaya karar veriyor. Bu ayetten ve olaydan hangi ilke çıkar?", "solution": ["Ayetin vurgusunu bul: iyilik, ihtiyaç sahibini gözetmeyi de kapsar.", "Olayı incele: komşular para vermiyor, emek ve zaman paylaşıyor.", "İkisini birleştir: yardımlaşma ihtiyacı olanı gözetmektir ve emekle de yapılabilir.", "İlke: iyilik, ihtiyaç sahibini gözetip elindekini emek, zaman ya da maldan paylaşmaktır."]}, {"title": "Yanılgıyı inceleme", "problem": "Bir öğrenci ‘Zekât yalnızca alanın işine yarar, vereni ilgilendirmez’ diyor. Bu düşünceyi Tevbe 9/103 ve toplumsal fayda açısından incele.", "solution": ["İddiayı yaz: fayda yalnız alana gidiyor.", "Tevbe 9/103’e bak: zekât malı ve kişiyi arındırır; demek ki verene de fayda sağlar.", "Topluma bak: varlıklı ile muhtaç kişi arasındaki kırgınlık azalır, dayanışma güçlenir.", "Sonuç: iddia eksiktir; zekât alana, verene ve topluma fayda sağlar."]}], "commonMistakes": ["Yardımlaşmayı yalnız parayla sınırlamak: Yardım emek, zaman, bilgi ve güler yüzle de olur. Doğrusu, imkânın hangi biçimini taşıyorsan onu paylaşmandır.", "Yardımın duyurulmasını önemsiz saymak ve karşılık beklemek: Bakara 2/264’e göre başa kakmak ve incitmek sadakayı boşa çıkarır. Doğrusu, yardımı gösterişsiz ve karşılıksız yapmaktır.", "Paylaşmayı yalnız zenginlerin görevi saymak: Herkes imkânı ölçüsünde bir şey paylaşabilir. Doğrusu, paylaşmanın emek ve zamanla da yapılabildiğini bilmektir.", "Zekâtı gönüllü bir bağış sanmak: Zekât, İslam’ın şartlarından biridir. Doğrusu, koşullar oluşunca yerine getirilmesi gereken bir görev olmasıdır.", "Sadakayı yalnız para vermek sanmak: Her iyilik sadakadır. Doğrusu, güler yüzün, sözün ve emeğin de sadaka olabilmesidir.", "Fitreyi zekâtın kendisi sanmak: Fitre, Ramazan’da verilen ayrı bir sadakadır. Doğrusu, ikisinin farklı yükümlülükler olmasıdır.", "Malı olmayanın da zekât vermesi gerektiğini sanmak: Zekât, nisabı bulan kişiye düşer. Doğrusu, ölçüye ulaşmayanın bu yükümlülükten sorumlu olmamasıdır.", "Zekâtı yalnız alana faydalı sanmak: Verenin cimrilikten arınmasını ve toplumdaki dayanışmayı da sağlar. Doğrusu, faydanın üç tarafa ulaşmasıdır.", "İnfakı yalnız zekât sanmak: İnfak, gönüllü olarak yapılan harcamaları da içine alan çatı bir kavramdır. Doğrusu, zekâtın infakın bir parçası olmasıdır.", "Zekâtın yoksulluğu kendi başına bütünüyle sona erdireceğini sanmak: Zekât çözüm yollarından biridir. Doğrusu, başka önlemlerle birlikte etkili olmasıdır.", "Hz. Şuayb’ın mesajını yalnız ticaretle sınırlamak: Önce Allah’a kulluğa çağırmıştır. Doğrusu, ticaret konusunun bu çağrının bir uygulaması olmasıdır.", "Ölçü ve tartı hilesini küçük bir kusur saymak: Küçük eksiltme de hak yemektir. Doğrusu, miktar ne olursa olsun adil davranmaktır.", "Maûn suresinin yalnız namazdan söz ettiğini sanmak: Sure yetim, yoksul ve gündelik yardım konularına da değinir. Doğrusu, surenin ibadet ile ahlakı birlikte işlemesidir.", "Maûn’u büyük bağış anlamında düşünmek: Maûn en küçük gündelik yardımı anlatır. Doğrusu, küçük yardımın da değerli olmasıdır.", "İbadeti sosyal duyarlılıktan ayrı görmek: Sure ibadeti ve çevreye duyarlılığı birlikte ister. Doğrusu, ikisinin birbirini tamamlamasıdır."], "selfCheck": [{"question": "Bir kişi ‘Her ay düzenli bağış yapıyorum, bu yüzden zekât vermem gerekmez’ diyor. Bu söz doğru mudur?", "answer": "Hayır. Düzenli bağış gönüllü bir iyiliktir; zekât ise koşullarını taşıyan kişiye gerekli olan ayrı bir ibadettir. İki yükümlülüğü ayırırken önce zorunlu olup olmadığına, sonra zamanına bak."}, {"question": "Verilen bir yardımın infak sayılıp sayılmadığını anlamak için kendine hangi soruları sorarsın?", "answer": "Önce yardımın Allah rızası için yapılıp yapılmadığına bakarım. Sonra mal, emek ya da zaman paylaşılıp paylaşılmadığını sorarım. İkisinin de cevabı evetse, örneğin komşuya yemek göndermek, zorunlu olmasa da bu kavramın içindedir."}, {"question": "Bir peygamberin kavmine çağrısını ayetlerden çıkarırken nasıl bir yol izlersin?", "answer": "Önce peygamberin ilk söylediği cümleyi bulurum. Sonra ardından sıralanan öğütleri ayrı ayrı yazarım. İlk cümle çağrının temelini, sonraki öğütler o temelin günlük hayattaki uygulamalarını gösterir."}, {"question": "Bir surede yan yana anılan tutumlardan nasıl bir mesaj çıkarırsın?", "answer": "Önce yan yana verilen tutumları tek tek listelerim. Sonra aralarındaki ortak noktayı ararım; birlikte anılmaları, aralarında bir ilişki olduğunu düşündürür. Mâide 5/2’de iyilikte yardımlaşmak ile kötülükte yardımlaşmamak birlikte anılır, yani yardımlaşmanın iyilik çerçevesinde kalması istenir."}], "summary": "Paylaşma ve yardımlaşma İslam’ın temel ilkelerindendir; ayet ve hadisler değer verilenden vermeyi, iyilikte yardımlaşmayı ve gösterişten uzak durmayı öğretir. Zekât, nisabı bulan kişiye düşen ve yılda bir verilen malî ibadettir; sadaka gönüllüdür, fitre Ramazan’da verilir ve infak hepsini kapsar. Bu ibadetler kişiyi cimrilikten arındırır, topluma dayanışma ve adalet getirir; ama fakirliğin tek çözümü sayılmaz. Hz. Şuayb kulluğa ve ölçü-tartıda adalete çağırdı. Maûn suresi, ibadetin ve çevreye duyarlılığın bir arada yürümesini ister.", "figureNote": "Tablo beş kavramı yan yana koyar: zekât, sadaka, infak, fıtır sadakası ve öşür. Her satır kavramın anlamını, zorunlu olup olmadığını ve bir örneğini verir. Tablo bir özettir; sayısal ölçü ve oran içermez. Bir kavramı tabloda bulduktan sonra metindeki açıklamasıyla karşılaştır."}, "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t02.d8-t02-n001-alt", "captionKey": "d8-t02.d8-t02-n001-caption", "headerKeys": ["d8-t02.d8-t02-n001-h0", "d8-t02.d8-t02-n001-h1", "d8-t02.d8-t02-n001-h2", "d8-t02.d8-t02-n001-h3"], "rows": [[{"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r0c0"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r0c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r0c2"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r0c3"}], [{"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r1c0"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r1c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r1c2"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r1c3"}], [{"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r2c0"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r2c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r2c2"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r2c3"}], [{"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r3c0"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r3c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r3c2"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r3c3"}], [{"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r4c0"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r4c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r4c2"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-n001-r4c3"}]], "highlight": []}, "taskId": "D8-T02", "visualRequirement": "optional", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "35ccf525d15defd1b7f42923feba3179566e20e8f89a812f766d3f2f8a246bb6", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q001", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f01", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 1, "difficultyReason": "Ayetin anlamını tek bir ilkeye dönüştürmek gerekir; çeldiriciler artıktan verme ve yalnız parayla yardım yanılgılarına dayanır.", "question": "Âl-i İmrân 3/92’de, sevilen şeylerden harcanmadıkça iyiliğe erişilemeyeceği bildirilir. Bu ayetten çıkarılabilecek paylaşma ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Yardım için, artan ve işe yaramayan eşyalar ayrılmalıdır", "Değer verilen şeylerden de paylaşmak iyiliğin gereğidir", "Paylaşmanın tek yolu, para vermek ve bağış yapmaktır", "Paylaşma görevi, geliri çok yüksek olan kişilere aittir"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Ayet sevilen şeylerden harcamayı öne çıkarır; yararsız eşyayı ayırmak bu ilkeye uymaz.", "Doğru; ayet, sevilen şeylerden harcamayı iyiliğin ölçüsü sayar. Paylaşılan şey değerli olabilir.", "Paylaşma para dışında emek, zaman ve eşyayla da yapılır; ayet harcanan şeyin sevilmesini vurgular.", "Ayet kişileri gelir düzeyine göre ayırmaz; sevdiğinden harcayan herkes iyiliğe yaklaşır."], "explanation": "Ayet, harcamanın sevilen şeylerden olmasını vurgular. Bu, paylaşmanın artıktan değil değerli olandan yapılmasını gösterir. Para, eşya ve emek de paylaşılabildiğinden tek yol para değildir. Böylece değer verilenden paylaşma ilkesi çıkar.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q001", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "20085121e90a324055c9c3a22f9b7967e4686bd7428658b61232d4a45d2d6f0b", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q002", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f01", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 2, "difficultyReason": "Ayetin iki ölçüsünü örnek davranışlara uygulamak gerekir; çeldiriciler haksızlık içeren ortak davranışlara dayanır.", "question": "Mâide 5/2, iyilik ve takvada yardımlaşmayı emreder; günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayı yasaklar. Buna göre aşağıdaki davranışlardan hangisi bu ayetin ilkesine uygundur?", "choices": ["Bir arkadaşın sınavda kopya çekmesine yardım etmek", "Komşunun bahçesinden meyve çalmak için ortak hareket etmek", "Arkadaşlarla birlikte mahalledeki parkı temizlemek", "Sınıftaki bir arkadaşı dışlamak için birlikte plan yapmak"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Kopyaya yardım haksızlıktır; ayet günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayı yasaklar.", "Başkasının malına el uzatmak günahtır; bu işte birleşmek yasaklanan yardımlaşmadır.", "Doğru; çevreyi temizlemek ortak bir iyiliktir. Ayet iyilik için yardımlaşmayı teşvik eder.", "Birini dışlamak için plan yapmak düşmanlığa yardımdır; ayetin yasakladığı türdendir."], "explanation": "Ayet iki ölçü verir: iyilikte yardımlaşılır, günahta yardımlaşılmaz. Kopya, meyve çalma ve dışlama planı haksızlık içerir. Parkı birlikte temizlemek ise herkese yararlı bir iyiliktir; bu yüzden ayetin ilkesine uyar.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q002", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d35646bdc1b612fd608cd86e2a35a09ef904b389e8376e45a05e8973a83ce8c6", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q003", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f01", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 2, "difficultyReason": "Hadisteki benzetmeyi toplumsal davranışa çevirmek gerekir; çeldiriciler uzak durma ve ayrım yapma tutumlarına dayanır.", "question": "Müminlerin sevgi ve merhamette bir beden gibi olduğunu bildiren hadise (Buhârî, Edeb 27; Müslim, Birr 66) göre, birinin sıkıntısı karşısında nasıl davranılır?", "choices": ["Sıkıntının sahibine ait olduğu düşünülüp uzak durulur", "Bedenin acıyan uzva yönelmesi gibi, o kişiye destek olunur", "Yakın akrabalar dışındakilerin sıkıntısı görmezden gelinir", "Sıkıntıdaki kişinin durumu merakla başkalarına anlatılır"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Uzak durmak hadisin benzetmesine ters düşer; beden acıyan uzvu yalnız bırakmaz.", "Doğru; hadis, bir uzvun acısına bütün bedenin duyarlı olması gibi, topluluğun da sıkıntıyı paylaşmasını anlatır.", "Hadis müminleri bir bütün sayar; ilgi ve yardım akrabalarla sınırlandırılmaz.", "Hadis sıkıntıyı yaymayı değil, sevgi ve merhametle destek olmayı anlatır."], "explanation": "Hadisteki benzetme, bir uzvun acısına bütün bedenin duyarlı olmasıdır. Aynı biçimde toplumdaki bir kişinin sıkıntısına başkaları da ilgisiz kalmaz ve ona destek olmaya çalışır. Uzak durmak, ayrım yapmak ya da anlatıp dolaşmak benzetmeye aykırıdır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q003", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ad772dcdc1e59b1ef93771e53c0abc3fc3e019737a82735678b67fbeae48d534", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q004", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f01", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 3, "difficultyReason": "Hadisten bir tutum çıkarmak gerekir; çeldiriciler üstünlük taslama, fayda hesabı ve verme görevini sınırlama yanılgılarına dayanır.", "question": "Veren elin alan elden üstün olduğunu bildiren hadisten (Buhârî, Zekât 18) hangi tutum çıkarılabilir?", "choices": ["Yardım edenin, aldığı kişiye karşı üstünlük taslaması", "Yardımı yalnız kendisine fayda sağlayanlara yapmak", "Gücü yettiği ölçüde başkasına vermeyi tercih etmek", "Vermeyi, geliri çok yüksek kişilerin işi saymak"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Hadis vermeyi över ama üstünlük taslamayı onaylamaz; alanın onurunu zedelemek yardımın amacına aykırıdır.", "Hadis karşılık beklemeyi değil, vermeyi över; fayda hesabı yardımın ruhuyla uyuşmaz.", "Doğru; hadis vermeyi över. Gücü yettiğince vermeyi tercih etmek hadisin teşvik ettiği tutumdur.", "Hadis herkesi imkânı ölçüsünde vermeye çağırır; verme görevi gelir düzeyiyle sınırlanmaz."], "explanation": "Hadis, vermenin değerli olduğunu bildirir. Bundan, imkânı olanın vermeyi tercih etmesi çıkar. Üstünlük taslamak onurlu yardıma, fayda hesabı karşılıksız vermeye, vermeyi yüksek gelirlilere sınırlamak ise herkesin imkânına göre vermesine aykırıdır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q004", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "289d4b8038af8676fb40090b716f6d1656c4411f5a2ced3a539b0a76caa986af", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q005", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f02", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 1, "difficultyReason": "Günlük bir davranışı tek kavramla adlandırmak yeterlidir; çeldiriciler para yardımı ve zekât kavramlarıyla karıştırır.", "question": "Ayşe, kitabını getirmeyen sınıf arkadaşına kendi kitabını birlikte kullanmayı önerdi. Buna göre Ayşe’nin davranışı aşağıdakilerden hangisine örnektir?", "choices": ["Elindekini ihtiyacı olanla paylaşmaya", "Yalnızca para yoluyla yapılan yardıma", "Karşılığında fayda beklenen alışverişe", "Nisap sahibinin vermek zorunda olduğu zekâta"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; kitabı paylaşmak eşya paylaşımıdır. Para vermeden de yardımlaşma yapılabilir.", "Kitap paylaşımında para yoktur; yardım yalnız parayla sınırlı değildir.", "Ayşe karşılık beklemiyor; öneri bir alışveriş değil, paylaşmaktır.", "Zekât, nisap sahibinin malından verdiği malî ibadettir; kitap paylaşımı bu tanıma girmez."], "explanation": "Ayşe, elindeki kitabı arkadaşıyla kullanmayı öneriyor. Bunda para ya da karşılık yoktur; kitap, ihtiyaç duyan arkadaşla paylaşılıyor. Bu yüzden davranış eşya paylaşımıyla yardımlaşmadır; zekât ya da alışveriş değildir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q005", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "40c68a8e33752030b2e6550fe88cd0c19bc195e7832dedddb30dce1dae674c09", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q006", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f02", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 3, "difficultyReason": "Örnek olaydaki davranışın ilkelerini ayrıştırmak gerekir; çeldiriciler duyurma, karşılık bekleme ve başa kakma yanılgılarını birleştirir.", "question": "Kerem, yaşlı komşusunun market alışverişini haftada bir yapıyor; bunu kimseye anlatmıyor ve karşılığında bir şey istemiyor. Bu bilgilere göre Kerem’in davranışında birlikte görülen ilkeler aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?", "choices": ["Mal paylaşma, yaptığı iyiliği herkese duyurma", "Para verme, karşılığında teşekkür ve övgü bekleme", "Zaman ayırma, yardımı karşı tarafa başa kakma", "Emeği paylaşma, gösterişten ve karşılıktan uzak durma"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Kerem para ya da mal vermiyor, emek veriyor; yardımı da duyurmuyor.", "Kerem para vermiyor; teşekkür ya da övgü beklentisi de yoktur.", "Zaman ayırması doğru; ancak yardımı başa kakmıyor. Bakara 2/264 başa kakmayı sadakayı boşa çıkaran bir tutum sayar.", "Doğru; alışveriş yapmak emektir, anlatmamak gösterişten, istememek karşılıktan uzak durmaktır."], "explanation": "Kerem alışveriş yaparak emek veriyor. Kimseye anlatmadığı için gösteriş, bir şey istemediği için karşılık beklentisi yoktur. Para vermek, duyurmak ya da başa kakmak olayda görülmez. Bu nedenle ilkeler emek paylaşımı ile gösterişten ve karşılıktan uzak durmaktır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q006", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d254b625472eb18ba6fd72f70e88063640d8bf67c101138f3ed5748cb90100d2", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q007", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f02", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 4, "difficultyReason": "Örnek olayda yanlış bir gerekçeye uygun dönüt seçilir; çeldiriciler zenginlik, karşılık ve duyurma yanılgılarına dayanır.", "context": "Okul kulübü, kullanılmayan kitap ve kıyafetleri toplayıp ailelere ulaştırıyor. Bir öğrenci ‘Param olmadığı için bana düşen bir şey yok’ diyor.", "question": "Buna göre bu öğrenciye verilebilecek en uygun dönüt aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Para dışında emek ve zamanla da yardımlaşmaya katılabilir", "Paylaşma görevi zenginlere ait olduğundan katılmamalıdır", "Katılması için kulüpten bir karşılık sözü alması gerekir", "Yaptığı yardımı herkese duyurursa katkısı anlam kazanır"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; yardımlaşma emek ve zamanla da olur. Öğrenci toplama ve dağıtma işinde gönüllü olabilir.", "Paylaşmak yalnız zenginlerin görevi değildir; herkes imkânına göre katkı verebilir.", "Yardımlaşma karşılıksız yapılır; baştan karşılık istemek bu ruha ters düşer.", "Duyurmak yardımın değerini artırmaz; gösterişsiz yapılan yardım daha değerlidir."], "explanation": "Öğrencinin gerekçesi, yardımın yalnız parayla yapılacağı varsayımına dayanıyor. Oysa yardımlaşma emek, zaman ve bilgiyle de olur. Kitap ayırma ya da dağıtım işlerine gönüllü katılabilir. Zenginlik, karşılık ya da duyurma bunun ön koşulu değildir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q007", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d02c8605f2f867686d54d7481b2bfe1ab161002dec83453d6cfa9bf22c847079", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q008", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f03", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 2, "difficultyReason": "Yardımlaşmanın toplumdaki doğrudan sonucunu seçmek gerekir; çeldiriciler mal eşitliği ve sorumluluk devri gibi abartılı sonuçlara dayanır.", "question": "Bir mahallede insanlar birbirinin işine koşuyor ve ihtiyaçları birlikte karşılıyor. Verilenlere göre yardımlaşmanın bu mahalleye en doğrudan katkısı aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Bütün ailelerin mal varlığının birbirine eşit olması", "Kişiler arasında sevgi ve güven bağının güçlenmesi", "Mahallede sıkıntı ve zorlukların tamamen ortadan kalkması", "Bireylerin sorumluluklarını tamamen başkalarına devretmesi"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Yardımlaşma mal varlığını eşitlemez; amacı ihtiyacı gidermek ve dayanışmayı artırmaktır.", "Doğru; birbirine destek olan insanlar yakınlaşır ve birbirine güvenir.", "Yardımlaşma sıkıntıları hafifletir ama tamamen ortadan kaldırmayı vaat etmez.", "Yardımlaşmada herkes kendi sorumluluğunu yerine getirir; sorumluluk devredilmez, paylaşılır."], "explanation": "Yardımlaşmanın doğrudan sonucu insanlar arasındaki ilişkidedir. Birbirinin ihtiyacına koşan kişiler yakınlaşır ve güven duyar. Mal eşitliği, sıkıntıların tamamen bitmesi ya da sorumluluğun devri yardımlaşmanın doğrudan sonucu değildir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q008", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "11fe7f6b176d59a41c351180042ec90ab5999a75c530412f216a0e063a36a90e", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q009", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f03", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 3, "difficultyReason": "Davranışın kişiye etkisini değerlendirmek gerekir; çeldiriciler üstünlük, zarar ve borçlandırma gibi yanlış beklentilere dayanır.", "question": "Hafta sonu elindeki ders notlarını sınıf arkadaşlarıyla düzenli paylaşan bir öğrenci bu davranışından kendisi için ne kazanır?", "choices": ["Arkadaşları arasında üstünlük kurma imkânı bulur", "Kendi başarısı azalacağı için çoğu zaman zarara uğrar", "Paylaşmaktan memnuniyet duyar, cimrilikten uzaklaşır", "Arkadaşlarının kendisine borçlu kalmasını sağlar"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Yardımlaşma üstünlük kurmak için değil, dayanışma için yapılır; böyle bir amaç yardımın ruhuna aykırıdır.", "Not paylaşmak başarıyı azaltmaz; öğrenci anlatırken konuyu pekiştirir.", "Doğru; paylaşan kişi vermenin hazzını yaşar ve elindekini kıskanmaz. Bu, paylaşma alışkanlığına dönüşür.", "Yardım borç doğurmaz; karşılık beklemeden yapılır ve alanı kendine bağımlı kılmaz."], "explanation": "Soru yardımlaşmanın kişiye etkisini sorar. Paylaşan öğrenci cimrilikten uzaklaşır ve vermekten memnuniyet duyar. Üstünlük kurmak ve borçlandırmak yardımın amacı değildir; not paylaşmak da başarıyı azaltmaz.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q009", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "aa5f72e1e3be7a67b3016f3e6f54b90fa4e3d1dcf6d5ca8bab1218ea80abe41d", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q010", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f03", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.1", "level": 4, "difficultyReason": "Uygulamanın hem kişiye hem topluluğa etkisini eşleştirmek gerekir; çeldiriciler borç, rekabet ve üstünlük gibi karışık sonuçları birleştirir.", "question": "Bir sınıfta öğrenciler dönüşümlü olarak hasta arkadaşlarına ders notu götürüyor. Buna göre bu uygulamanın kişiye ve sınıfa katkısı aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?", "choices": ["Kişi borç altına girer, sınıfta kıyaslama ve rekabet artar", "Kişi sürekli ödül bekler, sınıfta görev paylaşımı azalır", "Kişi sorumluluk duygusu kazanır, sınıfta dayanışma artar", "Kişi üstünlük kazanır, sınıfta farklılıklar belirginleşir"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Dönüşümlü yardım borç ya da rekabet doğurmaz; herkes bir gün verir, bir gün alır.", "Uygulama karşılıksızdır; görev paylaşımı da azalmaz, düzenli hâle gelir.", "Doğru; dönüşümlü görev kişiye sorumluluk verir, birbirine destek olan sınıf dayanışmayı büyütür.", "Yardım kişiyi üstün kılmaz; farklılıkları değil ortak sorumluluğu öne çıkarır."], "explanation": "Uygulamada herkes sırayla görev alır. Bu, kişiye sorumluluk duygusu kazandırır. Birbirinin eksiğini tamamlayan sınıf dayanışma geliştirir. Borç, rekabet, ödül beklentisi ya da üstünlük bu uygulamanın kişiye ve sınıfa etkisiyle örtüşmez.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q010", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "fe64632429599c08ddadf1deee2d9078b605d4df53ca964f227f916bb243308b", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q011", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f04", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 1, "difficultyReason": "Zekâtın temel niteliğini tanımdan seçmek gerekir; çeldiriciler bedenî ibadet, gönüllü bağış ve Ramazan'a bağlama yanılgılarına dayanır.", "question": "Zekât ibadetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Bedenle yapılan, malla ilgisi olmayan bir ibadettir", "Dileyen kişinin gönüllü olarak yaptığı bir bağıştır", "Ramazan ayına özgü olarak verilen bir yardımdır", "İslam’ın şartlarından olan, malla yapılan bir ibadettir"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Zekât bedenî değil malî bir ibadettir; mal varlığından pay vermeyi gerektirir.", "Zekât gönüllü bağış değil, koşulları oluşunca yerine getirilmesi gereken ibadettir.", "Ramazan’a özgü olan fıtır sadakasıdır; zekât ise koşulları oluşunca yılda bir kez verilir.", "Doğru; zekât, malı olan Müslümanın yerine getirdiği malî bir ibadettir ve İslam’ın şartları arasındadır."], "explanation": "Zekât, namaz ve oruç gibi İslam’ın şartları arasındadır. Bedenle değil malla yapıldığı için malî ibadettir. Bağış gibi isteğe bağlı değildir ve Ramazan’a özgü değildir. Bu üç noktaya uyan ifade, İslam’ın şartlarından olan malla yapılan ibadettir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q011", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0f75d9620b0fcbc14cdf8dd128e4c301859a49f64a59d77f08d7f641bba24801", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q012", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f04", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 2, "difficultyReason": "Ayetin emir kalıbından ibadet statüsünü çıkarmak gerekir; çeldiriciler tavsiye, ikame ve isteğe bağlılık yanılgılarına dayanır.", "question": "Bakara 2/43’te namazı kılma emriyle birlikte zekâtı verme emri de yer alır. Bu durum zekâtın ibadetler içindeki yeri hakkında ne gösterir?", "choices": ["Zekât ahlakî bir tavsiyeden ibaret kabul edilmiştir", "Zekât, namazın yerini alan alternatif bir ibadettir", "Zekât, sevap kazanmak isteyenin yapacağı bir iştir", "Zekât da namaz gibi dinî bir görev olarak emredilmiştir"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Ayet zekâtı bir emir olarak sunar; tavsiye değil, ibadet görevidir.", "Ayette ikisi birlikte emredilir; biri diğerinin yerine geçmez.", "Zekât isteğe bağlı sevap işi değildir; koşulları oluşan kişi için görevdir.", "Doğru; ayet iki emri birlikte sayar. Zekât da namaz gibi yerine getirilmesi gereken ibadettir."], "explanation": "Ayette iki fiil yan yana emredilir: namazı kılmak ve zekâtı vermek. Birlikte anılmaları ikisinin de görev olduğunu gösterir. Biri diğerinin alternatifi ya da isteğe bağlı bir iyilik değildir; zekât da dinî bir ibadet görevidir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q012", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a74b68fb67e40dc12d78c23dccf3c2fc96ce1d5a0669725b0d5778062e787ffb", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q013", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f04", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 3, "difficultyReason": "Ayetteki arındırma anlamını kişiye uygulamak gerekir; çeldiriciler yoksullaşma, muafiyet ve ayrıcalık yanılgılarına dayanır.", "question": "Tevbe 9/103’te zekâtın malı ve kişiyi arındırdığı anlamı vardır. Bu anlama göre zekâtını veren kişide hangi değişim beklenir?", "choices": ["Malı azalacağı için ileride yoksulluğa düşmüş olur", "Diğer ibadetleri yerine getirme yükümlülüğünden kurtulur", "Cimrilikten ve aşırı mal sevgisinden arınmış olur", "Toplum içinde ayrıcalıklı ve üstün bir konuma gelir"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Zekât malı ve kişiyi arındıran bir ibadettir; yoksullaştırdığı anlamına gelmez.", "Zekât diğer ibadetlerin yerine geçmez; her ibadetin ayrı yeri vardır.", "Doğru; arındırma, kişinin cimrilik ve aşırı mal sevgisinden temizlenmesidir.", "Zekât ayrıcalık değil sorumluluktur; amacı kişiyi arındırmaktır."], "explanation": "Ayetteki arındırma kavramı hem malı hem kişiyi kapsar. Kişi açısından bu, cimriliği ve aşırı mal sevgisini dizginlemektir. Yoksullaşma, diğer ibadetlerden muaf olma ya da ayrıcalık kazanma ayetin anlamıyla örtüşmez.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q013", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "fbb2ac79dc427a21735e397d4940c137850d09ca4139a6266d0b8ef5a8c2a701", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q014", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f04", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 1, "difficultyReason": "Tek bir kavramı tanımından adlandırmak yeterlidir; çeldiriciler yakın anlamlı zekât terimleriyle karıştırır.", "question": "Zekât vermeyi gerektiren asgari zenginlik ölçüsüne ne ad verilir?", "choices": ["Nisap", "Öşür", "İnfak", "Fitre"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; nisap, zekât için gereken en düşük mal ölçüsünün adıdır.", "Öşür toprak ürünlerinden verilen zekâttır; zenginlik ölçüsünün adı değildir.", "İnfak, ihtiyaç sahibiyle paylaşmayı kapsayan geniş bir kavramdır; ölçü adı değildir.", "Fitre Ramazan’da verilen sadakadır; zenginlik ölçüsünü ifade etmez."], "explanation": "Soru bir ölçüyü soruyor. Öşür bir zekât türüdür, infak harcama kavramıdır, fitre Ramazan’da verilen sadakadır. Zekât gerektiren asgari zenginlik düzeyine ise nisap denir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q014", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "dda97aa2d3d69093d3375c7d93e9c8f6266d66f7d7cd24615069f8311a6f2ebc", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q015", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f04", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 2, "difficultyReason": "Dört kavram ile tanımları eşleştirmek gerekir; çeldiriciler kavramların tanımlarını çaprazlayarak karıştırır.", "question": "Zekât ve sadakayla ilgili kavramlarla tanımları arasında yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Öşür: toprak ürünlerinden verilen bir tür zekât", "Nisap: Ramazan’da bayramdan önce verilen sadaka", "İnfak: yalnızca zorunlu olan yardım türü", "Fitre: hasat zamanında toprak ürününden ayrılan pay"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; öşür, toprak ürünlerinden verilen zekâtın adıdır.", "Ramazan’da bayramdan önce verilen sadaka fıtır sadakasıdır; nisap ise zenginlik ölçüsüdür.", "İnfak yalnız zorunlu yardımı değil, gönüllü harcamaları da kapsayan geniş bir kavramdır.", "Fitre Ramazan’da verilir; toprak ürünlerinden ayrılan pay öşürdür."], "explanation": "Her kavramı tanımıyla karşılaştır. Nisap zenginlik ölçüsü, infak geniş harcama kavramı, fitre Ramazan sadakasıdır. Toprak ürünlerinden verilen zekât ise öşürdür; yalnız bu eşleştirme doğrudur.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q015", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "480acf6607c28f926482b4cae79e7d78f96f4a85b24e4b0a5f43d7aee4412515", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q016", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f05", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 1, "difficultyReason": "Ayette sayılan gruplardan birini tanımak yeterlidir; çeldiriciler ihtiyaç ölçütüne uymayan gruplardan oluşur.", "question": "Tevbe 9/60’ta zekâtın verileceği gruplar sayılır. Bu ayete göre zekâtın verileceği gruplar arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?", "choices": ["Geliri ihtiyacından fazla olan varlıklı kişiler", "Gelir düzeyine bakılmaksızın bütün komşular", "Düzenli geliri olan esnaf ve çiftçiler", "Geçimini zor sağlayan fakirler ve yoksullar"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Zekât ihtiyaç sahiplerine verilir; geliri ihtiyacını aşan kişiler ayette sayılan gruplarda yer almaz.", "Komşu olmak tek başına zekât almayı gerektirmez; ayet ihtiyaç durumuna bakar.", "Düzenli geliri olan kişiler ayette sayılan ihtiyaç gruplarına girmez.", "Doğru; Tevbe 9/60’ta sayılan gruplar arasında fakirler ve yoksullar bulunur."], "explanation": "Ayet zekâtın verileceği yerleri sayar ve ihtiyaç durumunu esas alır. Fakirler ve yoksullar geçimini sağlayamadığı için bu gruptadır. Geliri ihtiyacını aşan kişiler, komşu olmak ya da esnaf olmak tek başına zekât alma sebebi olmaz.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q016", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5fee4325c50db2288dce31dfe59dd0ff4c3790384f444648622bb6d16538cdcd", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q017", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f05", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 3, "difficultyReason": "Örnek olaydaki durumu ayetin genel ilkesine bağlamak gerekir; çeldiriciler herkese dağıtma, zamana bağlama ve zengine verme yanılgılarına dayanır.", "question": "İşini kaybeden ve borçlanıp geçimini __sağlayamayan__ bir ailenin zekât alabilmesi, Tevbe 9/60’taki hangi genel ilkeye dayanır?", "choices": ["Zekâtın başvuran herkese eşit dağıtılması", "Zekâtın ihtiyaç sahibi gruplara verilmesi", "Zekâtın yalnız Ramazan ayında dağıtılması", "Zekâtın verenin dilediği zenginlere verilmesi"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Zekât herkese değil, ayette sayılan ihtiyaç gruplarına verilir.", "Doğru; ayet zekâtın ihtiyaç sahibi gruplara verileceğini bildirir. Borç altındaki ihtiyaç sahibi bunlar arasındadır.", "Zekâtın verilmesi belirli bir aya bağlanmaz; ayet verilecek kişi gruplarını sayar.", "Zekât zenginlere değil, ihtiyaç sahibi gruplara verilir."], "explanation": "Ayet verilecek yerleri ihtiyaç durumuna göre sayar. İşini kaybedip borçlanan ve geçimini sağlayamayan aile bu ihtiyaç durumundadır. Bu yüzden dayanak, zekâtın ihtiyaç sahibi gruplara verilmesidir; herkese dağıtım, zamana bağlama ya da zengine verme ayetle örtüşmez.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q017", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9a057270b1bf5708ac13ae42eb027af5b86ec7f259bcc51065f746a797eebf08", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q018", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f05", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 4, "difficultyReason": "Örnek olayı doğru gruba yerleştirmek ve benzer grupları ayırmak gerekir; çeldiriciler ihtiyaç durumu verilmeyen gruplara dayanır.", "context": "Başka şehre giden bir yolcu cüzdanını kaybedip yolda kalmıştır; evinde malı olsa da yanında hiç parası yoktur.", "question": "Buna göre zekât verilecek gruplar açısından bu yolcunun durumu aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilir?", "choices": ["Yolda kalmış, dönüş imkânı bulamayan kişiler", "Evinde malı olduğu için zekât alamayacak kişiler", "Borçlandığı için geçim sıkıntısı çeken kişiler", "Zekât toplayıp dağıtmakla görevlendirilmiş kişiler"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; yolcu, bulunduğu yerde ihtiyacını karşılayamadığı için yolda kalmış sayılır.", "Evindeki mal bulunduğu yerde işe yaramıyorsa ihtiyaç doğar; bu yolcu yolda kalmış sayılır.", "Yolcunun borçlandığı belirtilmemiştir; sorun borç değil, yolda ihtiyacını karşılayamamasıdır.", "Yolcu bir görev üstlenmemiştir; o, görevli değil ihtiyaç sahibi konumundadır."], "explanation": "Yolcunun evindeki malı o an kullanılamıyor; yolda ihtiyacını karşılayacak parası yok. Borçlanma ya da görev üstlenme olayda yoktur. Tevbe 9/60’taki gruplardan bu durum yolda kalmışlara uyar.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q018", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "f533bcd5b024c04c9efb709ef2b5d015861434a3317c0cceefa13a6822f210a4", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q019", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f06", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 2, "difficultyReason": "Tablodaki ipuçlarından yardım türünü adlandırmak gerekir; çeldiriciler zaman ve zorunluluk özellikleri farklı yardım türleridir.", "question": "Tabloya göre Y ile gösterilen yardım türü aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Zekât", "Sadaka", "Fıtır sadakası", "Öşür"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Zekât yılda bir kez, nisap sahibince verilir; tablodaki Y satırı gönüllü ve her zaman yapılabilir.", "Doğru; Y her zaman yapılabilen, maddi olmak zorunda olmayan gönüllü iyiliktir. Bu sadakadır.", "Fıtır sadakası Ramazan’da bayramdan önce verilir; Y satırında böyle bir zaman yoktur.", "Öşür toprak ürünlerinden verilen zekâttır; Y satırı ürünle değil gönüllü iyilikle ilgilidir."], "explanation": "Y satırında zaman her zaman, özellik gönüllü ve maddi olma zorunluluğu yok olarak verilmiş. Yılda bir ve ölçüye bağlı olan zekâttır; Ramazan’a bağlı olan fıtır sadakasıdır; ürüne bağlı olan öşürdür. Y bunlardan hiçbiri değildir; sadakadır.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t02.d8-t02-q019-alt", "captionKey": "d8-t02.d8-t02-q019-caption", "headerKeys": ["d8-t02.d8-t02-q019-h0", "d8-t02.d8-t02-q019-h1", "d8-t02.d8-t02-q019-h2"], "rows": [[{"v": "X"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q019-r0c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q019-r0c2"}], [{"v": "Y"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q019-r1c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q019-r1c2"}], [{"v": "Z"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q019-r2c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q019-r2c2"}]], "highlight": [1]}, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q019", "visualRequirement": "required", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "c702b6122efde2fba07c88a051c8ec473a9a4213c1a5df79394dbbdec2bf981d", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q020", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f06", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 3, "difficultyReason": "Tablodaki satırı davranışa dönüştürmek gerekir; çeldiriciler diğer satırların ve öşürün özelliklerini taşır.", "question": "Tabloya göre Z satırındaki yardımı yerine getiren kişi hangi durumda doğru davranmış olur?", "choices": ["Her yıl bir kez, malı belli ölçüyü aştığında verdiğinde", "Dilediği bir günde gönüllü olarak yardım ettiğinde", "Hasat zamanında toprak ürünlerinden pay ayırdığında", "Bayramdan önce yardımı ihtiyaç sahibine ulaştırdığında"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Yılda bir kez ve mal ölçüsüne bağlı verilen X satırındaki yardımdır, yani zekâttır.", "Dilediği zaman verilen Y satırındaki gönüllü sadakadır; Z zamana bağlıdır.", "Hasatta ürünün payını ayırmak öşürdür; Z satırı Ramazan’a bağlıdır.", "Doğru; tabloya göre Z, Ramazan’da bayramdan önce ihtiyaç sahiplerine ulaştırılan sadakadır."], "explanation": "Z satırında zaman Ramazan’da, bayramdan önce; özellik ihtiyaç sahiplerine ulaştırılan sadakadır. Yılda bir ölçüye bağlı yardım X’tir, dilediği zaman yapılan Y’dir, hasatta ayrılan pay ise tabloda yoktur. Bayramdan önce ulaştırmak Z’ye uyar.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t02.d8-t02-q020-alt", "captionKey": "d8-t02.d8-t02-q020-caption", "headerKeys": ["d8-t02.d8-t02-q020-h0", "d8-t02.d8-t02-q020-h1", "d8-t02.d8-t02-q020-h2"], "rows": [[{"v": "X"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q020-r0c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q020-r0c2"}], [{"v": "Y"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q020-r1c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q020-r1c2"}], [{"v": "Z"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q020-r2c1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q020-r2c2"}]], "highlight": [2]}, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q020", "visualRequirement": "required", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "cb90611d0c631bfd52912d08138d6678eab9db4655d28c4d77795b3c4057a315", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q021", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f06", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 2, "difficultyReason": "İki kavramı zorunluluk ölçütüyle karşılaştırmak gerekir; çeldiriciler farkı yanlış yere, madde ya da zamana bağlar.", "question": "Zekât ile sadaka arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Zekât gönüllü bir iyilik, sadaka zorunlu bir ibadettir", "Zekât yiyecek olarak, sadaka para olarak verilir", "Zekât Ramazan’da, sadaka ise yılda bir kez verilir", "Zekât zorunlu bir ibadet, sadaka gönüllü bir iyiliktir"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Bu ifade ters kurulmuş; zorunlu olan zekâttır, sadaka gönüllüdür.", "Her ikisi çeşitli biçimlerde verilebilir; fark verilen maddede değil, zorunlulukta.", "Ramazan’da verilen fıtır sadakasıdır; zekât yılda bir kez, sadaka ise her zaman verilebilir.", "Doğru; zekât koşulları oluşunca yerine getirilen ibadet, sadaka ise isteğe bağlı iyiliktir."], "explanation": "İki kavramı zorunluluk açısından karşılaştır. Zekât, nisap sahibinin yılda bir kez yerine getirdiği malî ibadettir. Sadaka ise Allah rızası için yapılan gönüllü iyiliktir. Verilen madde ya da ay farkı belirleyici değildir; zorunluluk farkı doğrudur.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q021", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "8645708cd29f69a2e95aa40044b8e1b4fb391d364ff6d763a1c4ed955b0a0244", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q022", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f06", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.2", "level": 4, "difficultyReason": "Yanlış bir çıkarımı iki kavramın niteliğine göre değerlendirmek gerekir; çeldiriciler fitre ile zekâtı özdeş sayan yanılgılara dayanır.", "question": "Bir yetişkin, Ramazan’da fitresini verdiği için zekât sorumluluğunun da kalmadığını düşünüyor. Buna göre bu düşünceyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?", "choices": ["Fitre verildiğinde zekât da yerine getirilmiş olur", "Fitre zekâtın yerine geçmez; ikisi ayrı sorumluluktur", "Zekât ve fitre aynı ibadetin iki ayrı adıdır", "Zekât ancak Ramazan’da verildiği için fitreyle birleşir"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Fitre Ramazan’da verilen sadakadır; zekât ise koşulları oluşan kişinin ayrı ibadetidir.", "Doğru; fıtır sadakası ile zekât ayrı yükümlülüklerdir. Birinin yerine getirilmesi diğerini ortadan kaldırmaz.", "İkisi ayrı kavramdır; fitre bayramdan önce verilen sadaka, zekât malî ibadettir.", "Zekât Ramazan’a bağlı değildir; yılda bir kez, koşulları oluşunca verilir."], "explanation": "Fıtır sadakası Ramazan’da, bayramdan önce verilen bir sadakadır. Zekât ise nisap sahibinin yılda bir kez yerine getirdiği malî ibadettir. İkisinin zamanı ve niteliği ayrıdır; birinin yapılması diğerinin yerine geçmez.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q022", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "298013273efaea2ad5d40a50c6fa4039fdc6369296e4d0b33967d13dbad4e655", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q023", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f07", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 1, "difficultyReason": "Kişiye dönük tek bir faydayı seçmek yeterlidir; çeldiriciler servet artışı, ayrıcalık ve bağımlılık gibi yanlış amaçlara dayanır.", "question": "Zekât ve sadaka veren kişinin bireysel kazanımı aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Mal varlığının her yıl düzenli ve hızlı biçimde artması", "Toplum içinde ayrıcalıklı ve üstün bir yere gelmesi", "Başkalarını kendine bağımlı ve minnettar hâle getirmesi", "Cimrilikten arınıp paylaşma alışkanlığı kazanması"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Zekât ve sadaka servet artırmak için değil, arınmak ve paylaşmak içindir.", "Amaç ayrıcalık değil, sorumluluk ve arınmadır.", "Yardım, alanı bağımlı kılmak için değil, ihtiyacını gidermek için yapılır.", "Doğru; zekât ve sadaka kişiyi cimrilikten arındırır ve paylaşmayı alışkanlık hâline getirir."], "explanation": "Soru kişiye dönük faydayı sorar. Zekât ve sadaka cimriliği dizginler, paylaşma alışkanlığı kazandırır. Servetin artması, ayrıcalık ve alanı bağımlı kılmak bu ibadetlerin amacı olmadığından bireysel kazanım sayılmaz.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q023", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "bbe5a7aa2dacabf5e789bc07f03e7615fb97cbbc686f5e2d263a522667c7959d", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q024", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f07", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 2, "difficultyReason": "Paylaşmanın şükür duygusuyla ilişkisini kurmak gerekir; çeldiriciler biriktirme hırsı, karşılık beklentisi ve başarıyı yalnız kendine bağlama yanılgılarına dayanır.", "question": "Elindeki imkânın bir bölümünü düzenli olarak ihtiyaç sahipleriyle paylaşan kişi, sahip olduklarına nasıl bakmaya başlar?", "choices": ["Sahip olduklarının bir nimet olduğunu görüp şükreder", "Sahip olduklarını yetersiz görüp daha çok biriktirmek ister", "Verdiği için başkalarından karşılık beklemeye başlar", "Elindekileri yalnız kendi başarısının sonucu sayar"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; paylaşan kişi, elindekilerin kendisine verilmiş bir nimet olduğunu fark eder ve şükreder.", "Paylaşmak insanı yetinmeye yaklaştırır; biriktirme hırsı ise cimriliği besler.", "Yardım karşılıksız yapılır; karşılık beklemek paylaşmanın amacına ters düşer.", "Şükür, sahip olunanın bir nimet olduğunu bilmektir; başarıyı yalnız kendine bağlamak şükürle bağdaşmaz."], "explanation": "Paylaşmak, elindekilerin bir nimet olduğunu hatırlatır. Bu bilinç şükür duygusunu güçlendirir. Daha çok biriktirmek, karşılık beklemek ve her şeyi yalnız kendi başarısına bağlamak şükürle çelişen tutumlardır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q024", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "afb91b59a6da12cb51fb4d1c86e93ce005c2a9c3aa875194f52df3b5947e2d1b", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q025", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f07", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 4, "difficultyReason": "Düzenli paylaşımın mal sevgisine etkisi dengeli biçimde yorumlanmalıdır; çeldiriciler sevginin tamamen yok olması ya da artması gibi uç sonuçlara dayanır.", "question": "Bir kişi gelirinin bir bölümünü düzenli olarak ihtiyaç sahiplerine ayırıyor. Bu durumda söz konusu alışkanlığın kişinin mal sevgisine etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?", "choices": ["Mal sevgisini bütünüyle yok edip çalışma isteğini azaltır", "Mal sevgisini artırıp biriktirme isteğini güçlendirir", "Mal sevgisine etki etmez, yalnız alan kişiyi ilgilendirir", "Mal sevgisini dengeleyip malı bir amaç olmaktan çıkarır"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Amaç mal sevgisini yok etmek değil, dengelemektir; çalışmak da teşvik edilir.", "Paylaşmak mal sevgisini dizginler; biriktirme hırsını artırmaz.", "Paylaşım, verenin mal sevgisini ve cimriliğini de etkiler; faydası yalnız alana değildir.", "Doğru; düzenli paylaşım malın amaç değil araç olduğunu hatırlatır ve mal sevgisini dengede tutar."], "explanation": "Düzenli paylaşma, malın bir amaç değil araç olduğunu hatırlatır. Kişi malı sevse de ona esir olmaz; sevgi dengelenir. Sevginin tamamen yok edilmesi hedeflenmez, çalışmak teşvik edilir; biriktirme isteği de artmaz. Etki yalnız alanda değil verende de görülür.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q025", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "cc6a2cfb679f43061c3279cc01544a8105e145f3b20814efc9b523ff1878dc73", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q026", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f08", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 1, "difficultyReason": "Toplumsal tek bir faydayı seçmek yeterlidir; çeldiriciler gelir eşitleme, çalışma ihtiyacının bitmesi ve uzaklaşma gibi yanlış sonuçlara dayanır.", "question": "Zekât ve sadakanın toplumsal faydalarından biri aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Toplumdaki bütün kişilerin aynı gelire kavuşması", "Zengin ile yoksul arasındaki yakınlığın artması", "Yoksulların çalışma ihtiyacının ortadan kalkması", "Zengin ile yoksul arasındaki mesafenin açılması"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Zekât geliri eşitlemeyi değil, ihtiyacı gidermeyi ve dengesizliği hafifletmeyi amaçlar.", "Doğru; zekât ve sadaka, zengin ile yoksul arasında köprü kurar ve yakınlığı artırır.", "Zekât yoksulu çalışmaktan alıkoymaz; ihtiyacını karşılayıp ayağa kalkmasına destek olur.", "Paylaşım mesafeyi kapatır; mesafeyi açan tutum cimriliktir."], "explanation": "Zekât ve sadaka, varlıklı kişiden ihtiyaç sahibine mal aktarır. Bu, iki kesimi birbirine yaklaştırır ve kırgınlığı azaltır. Gelirin eşitlenmesi ya da çalışma ihtiyacının bitmesi amaç değildir; uzaklaşma ise tam tersi bir sonuçtur.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q026", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "cf323da2f6613a4458a8717ffc65634f56090b9a307859d1c4eb3ff932024371", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q027", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f08", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 3, "difficultyReason": "Tablodaki neden-sonuç zincirinde eksik aşamayı bulmak gerekir; çeldiriciler zincirin yönüne ters sonuçlar içerir.", "question": "Tabloya göre soru işaretiyle gösterilen aşamaya aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?", "choices": ["Yoksulluğun yükü yeniden artar, kırgınlık çoğalır", "Zengin kişi mal sevgisini bırakıp çalışmayı keser", "Zengin ile yoksul arasında kırgınlık ve kıskançlık azalır", "Yardım alanlar bağımlı hâle gelir ve kıskançlık artar"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Yoksulluğun yükü hafiflemişken yeniden artması dizilişin yönüne ters düşer.", "Zekât vermek çalışmayı bırakmak anlamına gelmez; dizilişte böyle bir aşama yoktur.", "Doğru; yoksulluğun yükü hafifleyince kırgınlık ve kıskançlık azalır, bu da dayanışmanın zeminini hazırlar.", "Zekât alanı bağımlı kılmaz; kıskançlık da artmaz, azalır."], "explanation": "Tablo bir neden-sonuç zincirini gösterir. Yardım verilince yoksulluğun yükü hafifler. Dayanışma güçlenmeden önce toplumdaki gerginliğin azalması gerekir: kırgınlık ve kıskançlık azalır. Yeniden artan yoksulluk, çalışmayı bırakma ve bağımlılık ise zincirin yönüyle çelişir.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t02.d8-t02-q027-alt", "captionKey": "d8-t02.d8-t02-q027-caption", "headerKeys": ["d8-t02.d8-t02-q027-h0", "d8-t02.d8-t02-q027-h1"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q027-r0c1"}], [{"v": "2"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q027-r1c1"}], [{"v": "3"}, {"v": "?"}], [{"v": "4"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q027-r3c1"}]], "highlight": [2]}, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q027", "visualRequirement": "required", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "e55120b1fb173f9447898b88a04a85ac377ad71cbdbbeda8c718bba499948c70", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q028", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f08", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 2, "difficultyReason": "Gelir farkının yarattığı kırgınlığı sosyal adalet kavramıyla ilişkilendirmek gerekir; çeldiriciler çalışma zorunluluğu, biriktirme hırsı ve tam eşitlik yanılgılarına dayanır.", "question": "Gelir farkının yarattığı kırgınlığın zekât yoluyla azalması, hangi toplumsal faydayla ilgilidir?", "choices": ["Gelir dengesizliğinin azalması, sosyal adaletin güçlenmesi", "Yoksulların çalışma zorunluluğunun ortadan kalkması", "Zenginlerin mal biriktirme isteğinin artması ve güçlenmesi", "Bütün bireylerin aynı miktarda gelire kavuşması"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; zekât gelir dengesizliğini hafifletir. Bu da sosyal adaleti güçlendirir ve kırgınlığı azaltır.", "Zekât çalışma zorunluluğunu kaldırmaz; ihtiyacı olana destek olur.", "Zekât mal biriktirme hırsını azaltır; artırmaz.", "Zekât gelirleri eşitlemeyi değil, dengesizliği hafifletmeyi hedefler."], "explanation": "Kırgınlık, gelir farkının büyüdüğü yerde ortaya çıkar. Zekât, varlıklıdan ihtiyaç sahibine pay aktararak bu farkı hafifletir. Böylece sosyal adalet güçlenir ve kırgınlık azalır. Çalışma zorunluluğunun kalkması, biriktirme hırsı ya da tam eşitlik zekâtın etkisi değildir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q028", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "207c72d8246f1fd0ab186a03b4d87f364f37b192d369a66644cf04b6506ebc3d", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q029", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f09", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 2, "difficultyReason": "İnfak kavramının kapsamını doğru tanımlamak gerekir; çeldiriciler kavramı zekâta, kişisel harcamaya ya da Ramazan'a daraltır.", "question": "Aşağıdakilerden hangisi infak kavramını doğru tanımlar?", "choices": ["Yalnız zorunlu olarak verilen zekâtı ifade eden kavram", "Malı kişinin kendi ihtiyaçlarına harcamasından ibaret", "Ramazan ayına özgü olan bir yardım türünün adı", "Zekât ve sadakayı da içine alan, Allah rızası için paylaşma"], "correct": 3, "distractorWhy": ["İnfak zekâttan daha geniştir; gönüllü harcamaları da kapsar.", "İnfak kişinin kendisi için değil, başkaları ve Allah rızası için harcamasıdır.", "Ramazan’a özgü yardım fıtır sadakasıdır; infak daha geniş bir kavramdır.", "Doğru; infak, Allah rızası için mal ve imkânı paylaşmaktır; zekât ve sadakayı da içine alır."], "explanation": "İnfak, Allah rızası için mal ve imkânı ihtiyaç sahipleriyle paylaşmaktır. Zorunlu zekât ve gönüllü sadaka bu geniş kavramın içindedir. Yalnız zekâta, kişinin kendi harcamasına ya da Ramazan’a bağlamak tanımı daraltır ve yanlıştır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q029", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "f854082233107b32baa91d2d03f6a894e75cb65c4a70691fb4c26c82635d74b5", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q030", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f09", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 3, "difficultyReason": "Tarihî bir geleneği değer açısından yorumlamak gerekir; çeldiriciler duyurma, karşılık bekleme ve resmî aracılık yanılgılarına dayanır.", "question": "Eski dönemlerde veren ile alanın birbirini __görmediği__ sadaka taşı geleneği, infak kültürünün hangi yönünü gösterir?", "choices": ["Yardımın, veren kişinin adı duyurularak yapılmasını", "Yardımın alanın onurunu koruyarak gösterişsiz yapılmasını", "Yardımın karşılığında alandan hizmet beklenmesini", "Yardımın ancak resmî görevlilerce dağıtılmasını"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Taş geleneğinde veren kimliğini açıklamaz; yardım duyurulmak için yapılmaz.", "Doğru; veren ile alan karşılaşmadığı için alanın onuru korunur ve yardım gösterişten uzak kalır.", "Gelenekte alandan hizmet ya da karşılık beklenmez.", "Gelenekte yardım, görevli aracı olmadan doğrudan ihtiyaç sahibine ulaşır."], "explanation": "Sadaka taşında veren yardımı bırakıp gider, ihtiyaç sahibi alır; ikisi karşılaşmaz. Bu, alanı mahcup etmemeyi ve gösterişten kaçınmayı öğretir. Adın duyurulması, karşılık beklenmesi ya da görevli aracılığı bu geleneğin ruhunu yansıtmaz.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q030", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9a2430ca599f609f533ea4fbc5b0c727acc2befd6d7a3878d253ac72cfd0a1af", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q031", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f09", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 3, "difficultyReason": "Zekâtın fakirlikle mücadeledeki yerini dengeli yorumlamak gerekir; çeldiriciler tek çözüm, etkisiz ve yalnız alana fayda sağlar yanılgılarına dayanır.", "question": "Zekâtın fakirlik ve sosyal adaletsizlikle mücadeledeki yeri hakkında hangisi doğrudur?", "choices": ["Fakirliği tek başına ve tamamen bitiren tek çözümdür", "Fakirlikle mücadelede etkili bir araç olarak görülemez", "Çözüm yollarından biridir ve başka önlemlerle desteklenir", "Yalnız alana fayda sağlar, toplumsal etkisi bulunmaz"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Zekât fakirlikle mücadele yollarından biridir; tek ve tam çözüm olarak sunulmaz.", "Zekât, ihtiyaç sahibine kaynak aktararak fakirliği hafifletir; etkili bir araçtır.", "Doğru; zekât önemli bir çözüm yoludur ama tek başına yeterli sayılmaz.", "Zekâtın faydası verene ve topluma da ulaşır; dayanışmayı ve adaleti güçlendirir."], "explanation": "Zekât ihtiyaç sahibine kaynak aktardığından fakirliği ve adaletsizliği hafifletir; bu yüzden etkili bir araçtır. Ancak fakirliğin nedenleri çok yönlüdür, bu yüzden başka önlemler de gerekir. Tek ve tam çözüm demek abartı, etkisiz demek eksik yargıdır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q031", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "e23b470bd460e09cecf97f02630f8e20eebefb69516764e00e874ef9d98cdb28", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q032", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f09", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.3", "level": 5, "difficultyReason": "Gözlemden hareketle akıl yürütmek gerekir; çeldiriciler işlevin bittiği, farkın kendiliğinden kapanacağı ya da yükün yoksullara bırakılacağı sonuçlarını içerir.", "question": "Bir mahallede zekât ve sadaka düzenli dağıtılıyor; yine de aileler arasındaki gelir farkı tamamen kapanmamıştır. Bu durumda en isabetli yorum hangisidir?", "choices": ["Zekâtın işlevi sona ermiştir; dağıtımı bırakılmalıdır", "Zekât farkı hafifletir; fırsat eşitliği de gereklidir", "Fark kendiliğinden kapanacağından başka bir şey gerekmez", "Sorumluluk yoksullardadır; yalnız onlar çalışmalıdır"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Fark sürüyor diye zekâtın işlevi bitmez; hafiflemeye katkısı devam eder.", "Doğru; zekât farkı hafifletir ama tek başına kapatmaz. Fırsat eşitliği gibi önlemler çözümü tamamlar.", "Fark kendiliğinden kapanmaz; bunun için bilinçli önlemler gerekir.", "Toplumsal sorumluluk herkesindir; yoksula tek başına yük yüklemek adaletle bağdaşmaz."], "explanation": "Zekât ve sadaka farkı hafifletmiştir, ama fark tamamen kapanmamıştır. Demek ki zekât çözümün bir parçasıdır, tek parçası değildir. Fırsat eşitliği gibi önlemler onu tamamlar. İşlevin bittiği, farkın kendiliğinden kapanacağı ya da yükün yoksullara bırakılacağı sonuçları gözlemle desteklenmez.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q032", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "1fe4765f8c55f045c972e0c96330b5d93570955cc3966507b66efa47e053f2ea", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q033", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f10", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 1, "difficultyReason": "Peygamberin gönderildiği topluluğu hatırlamak yeterlidir; çeldiriciler başka peygamberlerin topluluklarıdır.", "question": "Hz. Şuayb (a.s.) hangi topluluğa peygamber olarak gönderilmiştir?", "choices": ["Âd halkına", "Semûd halkına", "Firavun’un ülkesindeki halka", "Medyen halkına"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Âd halkının peygamberi Hz. Hûd’dur (a.s.); Hz. Şuayb bu güçlü kavme değil, başka bir topluluğa gönderilmiştir.", "Semûd halkı Hz. Sâlih’in (a.s.) kavmidir ve deve mucizesiyle anılır; Hz. Şuayb bu halka gönderilmemiştir.", "Firavun’un halkının peygamberi Hz. Musa’dır (a.s.); Hz. Şuayb bu halka değil, başka bir topluluğa gönderilmiştir.", "Doğru; Hz. Şuayb (a.s.) Medyen halkına gönderilmiştir."], "explanation": "Hz. Şuayb (a.s.) Medyen halkına gönderilmiştir. Âd halkının peygamberi Hz. Hûd (a.s.), Semûd halkının peygamberi Hz. Sâlih (a.s.), Firavun’un ülkesindeki halkın peygamberi Hz. Musa (a.s.) olduğundan bu üç topluluk yanlıştır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q033", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9fadca66ae0ee837664372943619ea8292644fcafd02a87d1c228e07bbcf702a", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q034", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f10", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 2, "difficultyReason": "Tebliğin özünü tek bir cümlede toplamak gerekir; çeldiriciler çağrıyı yalnız ticarete indirgeme ve konu dışı çağrılar içerir.", "question": "Hz. Şuayb (a.s.) kavmine yaptığı çağrının özü aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Yalnız ticaret kurallarını yeniden düzenlemeye çağırmak", "Komşu kavimlere karşı savaşa hazırlanmaya çağırmak", "Allah’a kulluğa ve ölçü-tartıyı tam yapmaya çağırmak", "Mal biriktirmeye ve ticaret hacmini büyütmeye çağırmak"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Çağrı ticaretle sınırlı değildir; Allah’a kulluk çağrısı da özündedir.", "Ayetlerde savaş hazırlığı çağrısı yoktur; çağrı kulluk ve adaletle ilgilidir.", "Doğru; hem Allah’a kulluğa hem ölçü ve tartıda adalete çağırmıştır.", "Mesaj biriktirmeyi değil, mal konusunda adaleti ve haksız kazançtan kaçınmayı öğütler."], "explanation": "Hz. Şuayb (a.s.), A’râf 7/85 ve Hûd 11/84–85’te hem Allah’a kulluğa hem ölçü ve tartıda adalete çağırır. Çağrıyı yalnız ticarete indirgemek kulluk çağrısını atlar. Savaş hazırlığı ve mal biriktirme çağrısı ayetlerde yoktur.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q034", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "fcc6d939d23868663290082c9852ea907149f9a99f87c45e1ec3b0b5f1a2a0c7", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q035", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f10", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 3, "difficultyReason": "Ayetteki sonucu doğru yönde aktarmak gerekir; çeldiriciler kurtulanları ve helak olanları ters ya da tek tip gösterir.", "question": "Hûd 11/94’e göre Hz. Şuayb’a (a.s.) iman edenlerin ve uyarılarını __dinlemeyenlerin__ durumu nasıl anlatılır?", "choices": ["Dinlemeyenler kurtulmuş, iman edenler zorluk yaşamıştır", "Topluluğun tamamı iman edip birlikte kurtulmuştur", "İman edenler kurtulmuş, dinlemeyenler helak olmuştur", "Kimse iman etmemiş, bütün topluluk yok olmuştur"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Ayet sonucu tersine anlatmaz; kurtulanlar iman edenlerdir.", "Topluluğun ileri gelenlerinin çoğu dinlemedi; tamamı iman etmedi.", "Doğru; ayette iman edenlerin kurtulduğu, uyarıya kulak vermeyenlerin helak olduğu bildirilir.", "İman edenler olmuştur ve kurtulmuşlardır; herkes yok olmamıştır."], "explanation": "Hûd 11/94’te anlatılana göre uyarılara kulak vermeyenler helak olmuş, iman edenler kurtulmuştur. Tersini söyleyen, herkesin iman ettiğini ya da kimsenin etmediğini söyleyen ifadeler anlatılanla örtüşmez.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q035", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "378f5bd62c54adb1e22517ef992df1a6d7eb2bc46bd89e103e923a07298d0fb3", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q036", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f11", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 1, "difficultyReason": "Çağrının gündelik davranıştaki karşılığını seçmek yeterlidir; çeldiriciler saklama, fiyat ve ticareti bırakma gibi ilgisiz davranışlardır.", "question": "Hz. Şuayb (a.s.) kavmini ölçü ve tartıyı tam yapmaya çağırmıştır. Bu çağrı en çok aşağıdaki davranışlardan hangisiyle ilgilidir?", "choices": ["Alışverişte insanların hakkını eksiltmemekle", "Mallarını insanlardan saklayıp biriktirmekle", "Ürünleri yüksek fiyattan satmaya çalışmakla", "Ticaret yapmaktan büsbütün uzaklaşmakla"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; ölçü ve tartıyı tam yapmak, alışverişte karşı tarafın hakkını eksiltmemek demektir.", "Çağrı malı saklamayla değil, alışverişte adaletle ilgilidir.", "Fiyatın yüksekliği değil, ölçü ve tartıda eksiklik bırakmamak istenir.", "Hz. Şuayb (a.s.) ticareti yasaklamamış, adil yapılmasını istemiştir."], "explanation": "Ölçü ve tartıyı tam yapmak, mal alıp satarken karşı tarafın hakkını eksiltmemektir. Çağrı mal saklamaya ya da fiyat konusuna değil adalete yöneliktir. Hz. Şuayb (a.s.) ticareti yasaklamamış, adil yapılmasını istemiştir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q036", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ef70da0b1d05b7c7ca96a94ed2cf9c6d67aa42898f26b13c9dce32fcffe769a4", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q037", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f11", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 2, "difficultyReason": "Ayetin kınadığı tutumun karşıtını belirlemek gerekir; çeldiriciler fark edilmeyen hileyi ve rakibe zarar vermeyi içerir.", "question": "Mutaffifîn 83/1–3’te ölçü ve tartıda hile yapanlar kınanır. Bu ayetlerin anlamıyla uyumlu olan tutum aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Alırken de verirken de ölçüyü adil uygulamak", "Alırken eksiksiz alıp verirken eksik ölçmek", "Müşteri fark etmiyorsa tartıda küçük fark bırakmak", "Rakibin terazisini bozarak ona zarar vermeye çalışmak"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; ölçüde adil olmak, ayetlerdeki hileyi bırakmak demektir.", "Alırken tam alıp verirken eksik ölçmek, ayetlerin kınadığı çifte ölçüdür.", "Müşteri fark etmese de eksik ölçmek haksızlıktır; ayet hileyi kınar.", "Başkasına zarar vermek de haksızlıktır; ayet adil ölçüyü emreder."], "explanation": "Ayetler, alırken tam alıp verirken eksik ölçenleri kınar. Bunun karşıtı hem alırken hem verirken adil ölçmektir. Fark edilmeyecek fark bırakmak ya da rakibe zarar vermek de haksızlık olduğundan uyumlu değildir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q037", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0599d916b43ae7d2189d382ec6cb4839689e01f002fc5eb846beb33abce59dc7", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q038", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f11", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 3, "difficultyReason": "Hileyi küçük sayan yanılgıyı mesaj ışığında çürütmek gerekir; çeldiriciler miktar ve fark edilmeme gerekçelerine dayanır.", "question": "Bir esnaf, ‘Gramlık fark kimsenin hakkını yemez’ diyerek terazisini hafif ayarlıyor. Hz. Şuayb’ın (a.s.) mesajına göre bu düşünce için hangisi söylenir?", "choices": ["Az miktardaki fark ticarette hile olarak değerlendirilmez", "Küçük görünen eksiltme de insanların hakkını yemektir", "Hile ancak büyük miktarlar söz konusu olduğunda sorun olur", "Müşteri fark etmezse esnaf için sorumluluk doğmaz"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Mesaj ölçü ve tartıyı tam yapmayı ister; fark ne kadar küçük olursa olsun hile sayılır.", "Doğru; ölçüden eksiltme ne kadar küçük olursa olsun karşı tarafın hakkını eksiltir.", "Hz. Şuayb (a.s.) miktara göre ayırmaz; eksiltmenin kendisi haksızlıktır.", "Fark edilip edilmemesi hakkı değiştirmez; hak yenmiştir."], "explanation": "Esnaf farkı küçük gördüğü için önemsiz sayıyor. Oysa mesaj, ölçü ve tartıyı tam yapmayı ve insanların malını eksiltmemeyi ister. Eksiltme küçük olsa da hak yenir; müşterinin fark etmemesi hakkı yok etmez. Bu yüzden düşünce yanlıştır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q038", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "2353dcbfc94a78da17ebfff0ff229bfeccb9337678780eda5c69bf5110356dd6", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q039", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f11", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 4, "difficultyReason": "İki çağrı arasındaki nedensel ilişkiyi kurmak gerekir; çeldiriciler çağrıları birbirinden ayırır ya da bozgunculuğu yanlış koşullara bağlar.", "question": "Hz. Şuayb (a.s.) kavmini hem ölçü ve tartıyı tam yapmaya hem yeryüzünde bozgunculuk yapmamaya çağırmıştır. Buna göre bu iki çağrı arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?", "choices": ["İkisi birbirinden bağımsızdır; biri ibadet, öbürü ticarettir", "Bozgunculuğu ortaya çıkaranlar ancak büyük tüccarlardır", "Haksız kazanç güveni sarsarak toplumun düzenini bozar", "Bozgunculuk ancak savaş zamanlarında ortaya çıkar"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Ayette iki çağrı yan yana gelir; adalet ibadetten ayrı bir alan değildir.", "Hileyi küçük esnaf da yapabilir; bozgunculuk işin büyüklüğüne bağlı değildir.", "Doğru; hile ve haksız kazanç güveni zedeler, güven kaybı da toplumun düzenini bozar.", "Bozgunculuk haksızlıkla da ortaya çıkar; ticaretteki hile de toplumun düzenini bozar."], "explanation": "Alışverişte eksik ölçmek insanların birbirine güvenini azaltır. Güven azalınca toplumsal düzen bozulur; bu, bozgunculuğun bir biçimidir. Bu nedenle iki çağrı ilişkilidir. Biri ibadet, öbürü ticaret diye ayırmak ya da bozgunculuğu yalnız savaşa veya büyük tüccara bağlamak ayetlerle uyuşmaz.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q039", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "41d7504652db0919b2f8cba08efdfc8645a5e52c5ed9abf2a86c5a662472ebe8", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q040", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f12", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 3, "difficultyReason": "Tablodaki çağrıya uygun günümüz örneğini seçmek gerekir; çeldiriciler ölçüyle ilgisi olmayan dürüstlük ve fiyat konularına dayanır.", "question": "Tablodaki çağrılara göre soru işaretiyle gösterilen kutuya aşağıdaki örneklerden hangisi yazılmalıdır?", "choices": ["Ürünün dış görünüşünü olduğundan güzel göstermek", "Fiyatı müşteriye söylemeden ürünü teslim etmek", "Ürün miktarını koli üzerinde olduğundan fazla yazmak", "Paketin üzerindeki ağırlığı gerçek ağırlıkla aynı tutmak"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Ürünü olduğundan güzel göstermek aldatmadır; ölçü ve tartıyla değil dürüstlükle ilgilidir.", "Fiyatı söylememek müşteriyi bilgisiz bırakır; ölçü ve tartı konusu değildir.", "Miktarı olduğundan fazla yazmak ölçüyü eksik tutmaktır; çağrıya ters düşer.", "Doğru; etiket ağırlığı gerçek ağırlığa eşit tutulursa ölçü tam yapılmış olur."], "explanation": "Satırdaki çağrı ölçü ve tartıyı tam yapmaktır; örnek bu çağrının günümüzdeki karşılığı olmalıdır. Paket üzerindeki ağırlığın gerçek ağırlıkla aynı olması ölçüde doğruluğu sağlar. Görünüşü süslemek, fiyat gizlemek ya da miktarı şişirmek bu çağrıyla uyumlu değildir.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "d8-t02.d8-t02-q040-alt", "captionKey": "d8-t02.d8-t02-q040-caption", "headerKeys": ["d8-t02.d8-t02-q040-h0", "d8-t02.d8-t02-q040-h1"], "rows": [[{"key": "d8-t02.d8-t02-q040-r0c0"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q040-r0c1"}], [{"key": "d8-t02.d8-t02-q040-r1c0"}, {"v": "?"}], [{"key": "d8-t02.d8-t02-q040-r2c0"}, {"key": "d8-t02.d8-t02-q040-r2c1"}]], "highlight": [1]}, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q040", "visualRequirement": "required", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "61c8449f129b49f457ffcc4d40bc1875249585366de21f2ca99eec15f6e53c57", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q041", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f12", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 3, "difficultyReason": "Günlük bir ticaret davranışını mesajla ilişkilendirmek gerekir; çeldiriciler kâr amacı, küçüklük ve kapsam daraltma gerekçelerine dayanır.", "question": "Bir market etiketteki fiyatı kasada daha yüksek göstererek müşteriden fazla ücret alıyor. Bu davranış Hz. Şuayb’ın (a.s.) mesajı açısından değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?", "choices": ["Kâr elde etmeyi amaçladığı için mesajla uyum içindedir", "Fark küçük kaldığı için mesajla ilgisi bulunmaz", "İnsanların malını haksızca eksilttiği için mesaja aykırıdır", "Mesaj tartıdan söz ettiği için bu olayı kapsamaz"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Kâr helal yoldan olur; fiyat hilesi haksız kazançtır ve mesajın karşısındadır.", "Küçük de olsa haksız alınan para hakkı eksiltir; mesaj miktara bakmaz.", "Doğru; etiketteki fiyattan fazla ücret almak, insanların malını haksızca eksiltmektir.", "Mesaj tartıyla sınırlı değildir; insanların malını eksiltmeyi bütünüyle yasaklar."], "explanation": "Mesajın özü, ölçü ve tartıda adaleti sağlamak ve insanların mallarını eksiltmemektir. Etiket-fiyat farkı müşterinin parasından haksız alma sonucu doğurur. Bu davranış tartı hilesine benzer ve mesaja aykırıdır; kâr amacı ya da fark küçüklüğü onu değiştirmez.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q041", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "19a463fd46ad05b6d1f5d396fb49ac781775aae6e3e3000234b3cac957ac5b42", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q042", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f12", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.4", "level": 5, "difficultyReason": "Yaygınlık gerekçesini mesajla değerlendirip doğru tavrı seçmek gerekir; çeldiriciler rekabet, telafi ve seçici uygulama gerekçelerini içerir.", "question": "Bir üretici, paketlere etiketteki miktardan az ürün koyup farkı gizliyor. Arkadaşı ‘Herkes böyle yapıyor, kimse fark etmez’ diyor. Hz. Şuayb’ın (a.s.) mesajına göre en doğru tavır hangisidir?", "choices": ["Rekabetten geri kalmamak için eksik doldurmayı sürdürmek", "Yaygın olması haksızlığı meşru yapmaz; miktar etikete uyar", "Farkı gizlemeye devam edip kârın bir kısmını bağışlamak", "Yalnız en çok satan ürünlerde etikete uygun davranmak"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Rekabet baskısı hakkı eksiltmeyi haklı kılmaz; mesaj ölçüde adaleti ister.", "Doğru; haksızlığın yaygın olması onu meşru kılmaz. Miktarın etikete uyması hakkı korur.", "Haksız kazancı gizleyip bağışlamak hileyi ortadan kaldırmaz; hak yine eksilmiştir.", "Adalet bazı ürünlere bağlanamaz; etikete uygunluk bütün ürünlerde gerekir."], "explanation": "Üreticinin davranışı, etiket yoluyla müşteriye eksik mal vermektir. ‘Herkes yapıyor’ gerekçesi haksızlığın ölçüsü olamaz. Mesaj ölçü ve tartıda adaleti her durumda ister; rekabet, bağış ya da seçici uygulama hakkı eksiltmeyi telafi etmez. Doğru tavır etikete uygun üretmektir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q042", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "012c4aa6f7dc8f9b93650f462226f1895333e78218876775235c04ce0b9d31f0", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q043", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f13", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.5", "level": 1, "difficultyReason": "Surenin adındaki kelimenin anlamını hatırlamak yeterlidir; çeldiriciler büyük bağış, para yardımı ve ibadet eşyası yanılgılarına dayanır.", "question": "Maûn suresinin adındaki ‘maûn’ kelimesi neyi ifade eder?", "choices": ["Gündelik ihtiyaç eşyası gibi küçük yardımları", "Zenginlerin yaptığı büyük mal bağışlarını", "Kuruluşlar aracılığıyla yapılan düzenli para yardımını", "İbadet sırasında kullanılan özel eşyayı ve araçları"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; maûn, gündelik ihtiyaç eşyası gibi küçük yardımlaşmaları anlatır.", "Maûn büyük bağışı değil, en basit yardımı anlatır.", "Maûn para yardımına değil, gündelik eşya gibi küçük yardımlara işaret eder.", "Maûn ibadet araçlarıyla değil, gündelik yardımlaşmayla ilgilidir."], "explanation": "Maûn kelimesi küçük yardım anlamına gelir; komşuya ödünç verilen gündelik eşya buna örnektir. Büyük bağış, düzenli para yardımı ya da ibadet araçları bu kavramın anlamı değildir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q043", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "61319909c67881901451bb1fc40a39d4e263e94bfc50106d5c31188d4ef94997", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q044", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f13", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.5", "level": 2, "difficultyReason": "Kavramı örnek davranışla eşleştirmek gerekir; çeldiriciler büyük maddi paylaşımlardır.", "question": "Aşağıdakilerden hangisi ‘maûn’ kavramına uygun bir örnektir?", "choices": ["Bir aileye yıllık geçimini sağlayacak parayı bağışlamak", "Başkasına ev ve arsa satın alıp hediye olarak vermek", "Komşuya bir tencere ya da ev eşyasını ödünç vermek", "Bir hayır kurumuna büyük miktarda bağış yapmak"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Yıllık geçimi sağlayacak bağış küçük yardım değil, büyük destektir.", "Ev ve arsa hediye etmek büyük bir maddi paylaşımdır; maûn küçük yardımdır.", "Doğru; ödünç verilen gündelik eşya, maûnun tipik örneğidir.", "Büyük miktarlı bağış, maûn kapsamında anılan küçük yardım değildir."], "explanation": "Maûn, gündelik ihtiyaç eşyası gibi küçük ve basit yardımdır. Komşuya tencere ödünç vermek tam budur. Yıllık geçim bağışı, ev-arsa hediyesi ve büyük bağış ise büyük maddi paylaşımlardır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q044", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0d082ae4595b7fbd75ffc4e9d3ffa5f4dab0c509621034f8632e5d9e2dc21ff5", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q045", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f14", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.5", "level": 2, "difficultyReason": "Surede anılan davranışı belirlemek gerekir; çeldiriciler surenin istediği olumlu davranışları kınanan davranış gibi sunar.", "question": "Maûn suresinde, dini yalanlayan kişinin davranışları arasında hangisi sayılır?", "choices": ["Yetimi itip kakmak ve yoksulu doyurmaya teşvik etmemek", "Yetime sahip çıkıp yoksulun doyurulmasını teşvik etmek", "Yaptığı yardımları gizli ve gösterişsiz tutmaya çalışmak", "Ticarette ölçü ve tartıyı tam yapmaya özen göstermek"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; surede dini yalanlayan, yetimi iten ve yoksulu doyurmaya teşvik etmeyen kişi olarak anlatılır.", "Yetime sahip çıkmak ve yoksulu doyurmayı teşvik etmek istenen davranıştır; kınanan bunun tersidir.", "Gizli ve gösterişsiz yardım surede kınanan değil, istenen bir davranıştır.", "Ölçü ve tartıyı tam yapmak Hz. Şuayb’ın (a.s.) çağrısıdır; surede kınanan davranış değildir."], "explanation": "Surede dini yalanlayan kişinin iki özelliği vardır: yetimi itip kakar ve yoksulu doyurmaya teşvik etmez. Yetime sahip çıkmak, gizli yardım ya da ölçüde adalet kınanan davranışlar değildir; tersine istenen tutumlardır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q045", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "61f067db97844d78559a7ef3de1a70d7c61c1dab80eb0ca7ce6cd8ae69bee88c", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q046", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f14", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.5", "level": 3, "difficultyReason": "Surede birlikte anılan davranışlardan ortak mesajı çıkarmak gerekir; çeldiriciler ibadeti toplumsal duyarlılıktan ayıran yanılgılara dayanır.", "question": "Maûn suresinde namazlarını ciddiye almayanlar, gösteriş yapanlar ve küçük yardımı esirgeyenler birlikte anılır. Buna göre bu davranışların birlikte anılması aşağıdakilerden hangisini gösterir?", "choices": ["İbadet ile sosyal duyarlılığın birbirinden ayrılmadığını", "Namazın sosyal ilişkilerden bağımsız bir ibadet olduğunu", "Yalnızca yardım yapmanın ibadet yerine yeteceğini", "Gösterişin yalnızca namazla ilgili bir sorun olduğunu"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; sure namaz, gösteriş ve yardımı yan yana anarak ibadet ile sosyal duyarlılığın birlikte düşünülmesini ister.", "Sure, namazın yardımlaşma ve ahlaktan kopuk olmadığını gösterir.", "Sure ibadeti ve yardımı birlikte ister; biri diğerinin yerine geçmez.", "Surede gösteriş yardımla da ilgilidir; yalnız namazla sınırlı değildir."], "explanation": "Surede üç davranış yan yana verilir: namazı ciddiye almamak, gösteriş yapmak ve küçük yardımı esirgemek. Bu, ibadetin ahlaktan ve çevreye duyarlılıktan ayrı düşünülemeyeceğini gösterir. Namazı bağımsız saymak ya da yalnız yardımı yeterli görmek bu bütünlüğü bozar.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q046", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "fb3b36f46e7c5d41d1b3b7d99d538ce76020bbe30094913dbf63d272f76d767d", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q047", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f14", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.5", "level": 3, "difficultyReason": "Eksik bir iddiayı surenin kapsamıyla düzeltmek gerekir; çeldiriciler sureyi tek konuya indirger.", "question": "Bir öğrenci ‘Maûn suresi yalnız namazdan söz eder’ diyor. Bu öğrencinin sözüne verilebilecek en uygun yanıt aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Evet, surenin bütün ayetleri yalnızca namazı konu edinir", "Sure yalnız zekâtın hükümlerini ayrıntılı biçimde bildirir", "Sure yalnız yetimlere nasıl davranılacağını anlatır", "Sure namazın yanında yetim, yoksul ve yardımdan da söz eder"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Surede yetim, yoksul ve küçük yardım da vardır; yalnız namazdan söz edilmez.", "Surede zekâtın hükümleri ayrıntılı verilmez; mesaj yardımlaşma ve gösterişten uzak ibadettir.", "Yetimler surenin konularından yalnız biridir; namaz ve gösteriş de anılır.", "Doğru; sure namazı ele alırken yetimi, yoksulu ve küçük yardımı da konu eder."], "explanation": "Sure birkaç konuyu birlikte işler: yetimi itip kakmak, yoksulu doyurmaya teşvik etmemek, namazı ciddiye almamak, gösteriş yapmak ve küçük yardımı esirgemek. Yalnız namazdan, yalnız zekât hükümlerinden ya da yalnız yetimden söz eder demek eksik ve yanlıştır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q047", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d1266a5fca9da59a6c6a891987c4ae146c4a2b9bbe15ac08277f26b3c27650a4", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q048", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f14", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.5", "level": 4, "difficultyReason": "Surede kınanan tutumu günümüz davranışında tanımak gerekir; çeldiriciler övülen ya da konu dışı davranışlardır.", "question": "Aşağıdakilerden hangisi Maûn suresinde kınanan tutumun günümüzdeki bir örneğidir?", "choices": ["Yaptığı yardımı gizli tutup karşılık beklememek", "Gücü yettiği hâlde ihtiyacı olana küçük yardımı esirgemek", "Ödünç aldığı eşyayı sahibine zamanında geri vermek", "Ders çalışırken sessiz kalıp arkadaşını rahatsız etmemek"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Gizli ve karşılıksız yardım övülen bir davranıştır; surede kınanan tutum değildir.", "Doğru; gücü yettiği hâlde küçük yardımı esirgemek, surenin kınadığı tutumdur.", "Emanete saygı iyi bir davranıştır; surede kınanan küçük yardımı esirgemekle ilgisi yoktur.", "Başkasını rahatsız etmemek yardımı esirgemek değildir; sureyle ilgisi bulunmaz."], "explanation": "Surede kınanan tutumlardan biri en küçük yardımı bile esirgemektir. Gücü yettiği hâlde ihtiyaç sahibine küçük bir yardımı esirgemek bu tutuma uyar. Gizli yardım, emanete saygı ve başkasını rahatsız etmemek ise olumlu ya da konu dışı davranışlardır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q048", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d234050edc95e7ac891ae807a8eb9c539702ed60e97dc3e6b99bf2d205950e49", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q049", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f13", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.5", "level": 2, "difficultyReason": "Günlük bir olayı surenin mesajıyla ilişkilendirmek gerekir; çeldiriciler küçük yardımı önemsizleştirir ya da sure kapsamı dışında sayar.", "context": "Bir öğrenci, silgisi olmayan sınıf arkadaşının isteğini sürekli geri çeviriyor.", "question": "Maûn suresinin mesajı açısından bu davranışla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Küçük yardımı esirgemektir; ödünç vermek de yardımlaşmadır", "Silgi büyük bir bağış sayılmadığı için önemsizdir", "Yetim ve yoksulla ilgisiz olduğundan sure kapsamı dışındadır", "Eşyayı korumak amacıyla yapıldığı için uygun bir tutumdur"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; silgi gibi küçük bir eşyayı esirgemek, surede kınanan küçük yardımı esirgemeye benzer.", "Maûn küçük yardımı anlatır; önemsiz sayılması surenin mesajına ters düşer.", "Sure yetim ve yoksulla birlikte küçük yardımı da anar; olay maûn kapsamındadır.", "Eşyayı korumak, sürekli reddetmeyi haklı kılmaz; sure küçük yardımın esirgenmesini kınar."], "explanation": "Sure, en küçük yardımı esirgemeyi kınar. Silgiyi sürekli reddetmek bu küçük yardımı esirgemektir. Silgi yetim ya da yoksul meselesi olmasa da maûn kapsamındadır; ‘büyük bağış değil’ demek mesajı hafifletmez. Ödünç vermek yardımlaşmadır.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q049", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d685dfaa8af08c6f56476678e52a9eca4b567b0f6fff0241d4d209b1e2aa185b", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}
{"type": "question", "id": "tr.g08.dkab.d8-t02.q050", "familyId": "tr.g08.dkab.d8-t02.f14", "topic": "Zekât ve Sadaka", "subject": "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi", "grade": 8, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "d8-u02", "topicKey": "d8-t02", "subtopicKey": "d8-t02-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20221229134650712-DKAB_(4-8.%20S%C4%B1n%C4%B1f)_DOP_%202018.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-2018-dkab-4-8-47p:pdf-page-44", "sourceRefs": ["meb-2018-dkab-4-8-47p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "noteKey": "tr.g08.dkab.d8-t02.n01", "objective": "8.2.5", "level": 4, "difficultyReason": "Örnek olaydaki iki davranışı surenin mesajıyla eşleştirmek gerekir; çeldiriciler miktar, kalabalık ve kampanya gibi surede ölçüt olmayan unsurlara dayanır.", "question": "Bir öğrenci kermese bağış topluyor ama arkadaşının kısa bir yardım isteğine ‘Vaktim yok’ diyor ve katkısını herkese anlatıp övgü bekliyor. Maûn suresine göre bu duruma ışık tutan mesaj aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Yetim ve yoksulu korumak yalnız kampanyayla olur", "Gösteriş yapmak ve küçük yardımı esirgemek kınanır", "Kalabalık içinde yapılan davranış daha değerli sayılır", "Yardım miktarı arttıkça davranışın değeri de artar"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Sure yetim ve yoksulu gözetmeyi ister; bunu yalnız kampanyaya bağlamaz.", "Doğru; öğrenci hem gösteriş yapıyor hem küçük yardımı esirgiyor. Sure bunların ikisini de kınar.", "Sure gösterişi kınar; kalabalık içinde yapılmak davranışa değer katmaz.", "Sure miktara değil, niyete ve duyarlılığa bakar; küçük yardım da önemlidir."], "explanation": "Öğrencinin iki davranışı vardır: katkısını anlatıp övgü beklemek ve arkadaşının küçük isteğini geri çevirmek. Sure gösteriş yapanları ve küçük yardımı esirgeyenleri kınar. Kampanya, kalabalık ve miktar surede ölçüt değildir.", "figure": null, "tags": ["8.2.1", "D8-T02"], "taskId": "D8-T02", "sourceRecordId": "draft.d8-t02.q050", "visualRequirement": "none", "curriculum": "2018–2019 Öğretim Programları", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "e33ac16f692a07f86018c89d7dce7754c3973b66efeaf7da8e57c8f08fa72936", "reviewDecisionSha256": "676fc27b39df53570469dcea3ba0c5ea78ef905fc3757137c84e5ec6b402c291", "unit": "Zekât ve Sadaka"}