{"type": "pack", "id": "tr.g07.fen.lgs2028u", "version": 2, "schemaVersion": "2.2", "textMarkup": "alika-ami/1", "lang": "tr", "country": "TR", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "title": "LGS 2028 hazırlık — 7. sınıf Fen Bilimleri ünite setleri", "license": "CC-BY-NC-4.0", "source": "original-task-authoring", "provenance": "ai-verified:sha256:d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "objectives": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5", "FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3", "FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9", "FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3", "FB.7.5.1", "FB.7.5.10", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3", "FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sources": [{"sourceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p", "documentType": "curriculum", "purpose": "curriculum", "sourceFormat": "pdf", "title": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3–8)", "downloadUrl": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "publicationYear": 2026, "sha256": "a56aab9c648f8293341be3f70c0b49e644ecb1d56be9fcaa200d6419bf1eeb97", "pageCount": 231, "id": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"}], "coverage": {"FB.7.1.1": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01"], "questions": 2}, "FB.7.1.2": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01"], "questions": 1}, "FB.7.1.3": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01"], "questions": 1}, "FB.7.1.4": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01"], "questions": 2}, "FB.7.1.5": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01"], "questions": 2}, "FB.7.2.1": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01"], "questions": 3}, "FB.7.2.2": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01"], "questions": 3}, "FB.7.2.3": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01"], "questions": 2}, "FB.7.3.1": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.3.2": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.3.3": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.3.4": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.3.5": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.3.6": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.3.7": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.3.8": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.3.9": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01"], "questions": 1}, "FB.7.4.1": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01"], "questions": 4}, "FB.7.4.2": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01"], "questions": 2}, "FB.7.4.3": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01"], "questions": 2}, "FB.7.5.1": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.10": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.2": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.3": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.4": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.5": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.6": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.7": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.8": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.5.9": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01"], "questions": 1}, "FB.7.6.1": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01"], "questions": 3}, "FB.7.6.2": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01"], "questions": 3}, "FB.7.6.3": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01"], "questions": 2}, "FB.7.7.1": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01"], "questions": 4}, "FB.7.7.2": {"notes": ["tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01"], "questions": 4}}, "levelScale": [1, 5], "contentContractVersion": "2.2", "contentContractHash": "74b5ee649f01933fd50dfeb7e29706e7dc1ddf0fe3e014ead2fe5cd0896ae7a1", "visualPolicy": {"everyNote": false, "questionMinimumPercent": 0, "balancedByObjective": false}, "contractPolicy": {}, "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "publishBlocked": false, "disclosure": "Özgün yapay zekâ üretimi; MEB bağlam temelli soru yazım kılavuzuna (2026) göre yazıldı. 7. sınıf programından LGS tarzı hazırlık; LGS sorusu değildir. İnsan incelemesi yapılmadı.", "academicYear": "2026-2027", "labels": {"lgs28-g07-fen-u01-q01-h1": "Araç", "lgs28-g07-fen-u01-q01-h2": "Bulunduğu yer", "lgs28-g07-fen-u01-q01-h3": "Topladığı ışınım", "lgs28-g07-fen-u01-q01-h4": "Işınımı toplayan parça", "lgs28-g07-fen-u01-q01-k": "K", "lgs28-g07-fen-u01-q01-l": "L", "lgs28-g07-fen-u01-q01-m": "M", "lgs28-g07-fen-u01-q01-k_yer": "Yaklaşık 2500 m yükseklikteki bir dağın tepesi", "lgs28-g07-fen-u01-q01-k_isin": "Görünür ışık", "lgs28-g07-fen-u01-q01-k_parca": "4 m çaplı çukur ayna", "lgs28-g07-fen-u01-q01-l_yer": "Dünya çevresinde, yaklaşık 550 km yükseklikteki yörünge", "lgs28-g07-fen-u01-q01-l_isin": "Görünür ışık ve morötesi ışık", "lgs28-g07-fen-u01-q01-l_parca": "2,4 m çaplı çukur ayna", "lgs28-g07-fen-u01-q01-m_yer": "Bir vadinin tabanı", "lgs28-g07-fen-u01-q01-m_isin": "Radyo dalgaları", "lgs28-g07-fen-u01-q01-m_parca": "30 m çaplı metal çanak", "lgs28-g07-fen-u01-q01-alt": "K, L ve M gözlem araçlarının bulunduğu yeri, topladığı ışınımı ve ışınımı toplayan parçasını gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u01-q01-cap": "Üç gözlem aracı", "lgs28-g07-fen-u01-q02-h1": "Araç", "lgs28-g07-fen-u01-q02-h2": "Bulunduğu yer", "lgs28-g07-fen-u01-q02-h3": "Topladığı ışınım", "lgs28-g07-fen-u01-q02-h4": "Işınımı toplayan parça", "lgs28-g07-fen-u01-q02-k": "K", "lgs28-g07-fen-u01-q02-l": "L", "lgs28-g07-fen-u01-q02-m": "M", "lgs28-g07-fen-u01-q02-k_yer": "Yaklaşık 2500 m yükseklikteki bir dağın tepesi", "lgs28-g07-fen-u01-q02-k_isin": "Görünür ışık", "lgs28-g07-fen-u01-q02-k_parca": "4 m çaplı çukur ayna", "lgs28-g07-fen-u01-q02-l_yer": "Dünya çevresinde, yaklaşık 550 km yükseklikteki yörünge", "lgs28-g07-fen-u01-q02-l_isin": "Görünür ışık ve morötesi ışık", "lgs28-g07-fen-u01-q02-l_parca": "2,4 m çaplı çukur ayna", "lgs28-g07-fen-u01-q02-m_yer": "Bir vadinin tabanı", "lgs28-g07-fen-u01-q02-m_isin": "Radyo dalgaları", "lgs28-g07-fen-u01-q02-m_parca": "30 m çaplı metal çanak", "lgs28-g07-fen-u01-q02-alt": "K, L ve M gözlem araçlarının bulunduğu yeri, topladığı ışınımı ve ışınımı toplayan parçasını gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u01-q02-cap": "Üç gözlem aracı", "lgs28-g07-fen-u01-q03-h1": "Araç", "lgs28-g07-fen-u01-q03-h2": "Bulunduğu yer", "lgs28-g07-fen-u01-q03-h3": "Topladığı ışınım", "lgs28-g07-fen-u01-q03-h4": "Işınımı toplayan parça", "lgs28-g07-fen-u01-q03-k": "K", "lgs28-g07-fen-u01-q03-l": "L", "lgs28-g07-fen-u01-q03-m": "M", "lgs28-g07-fen-u01-q03-k_yer": "Yaklaşık 2500 m yükseklikteki bir dağın tepesi", "lgs28-g07-fen-u01-q03-k_isin": "Görünür ışık", "lgs28-g07-fen-u01-q03-k_parca": "4 m çaplı çukur ayna", "lgs28-g07-fen-u01-q03-l_yer": "Dünya çevresinde, yaklaşık 550 km yükseklikteki yörünge", "lgs28-g07-fen-u01-q03-l_isin": "Görünür ışık ve morötesi ışık", "lgs28-g07-fen-u01-q03-l_parca": "2,4 m çaplı çukur ayna", "lgs28-g07-fen-u01-q03-m_yer": "Bir vadinin tabanı", "lgs28-g07-fen-u01-q03-m_isin": "Radyo dalgaları", "lgs28-g07-fen-u01-q03-m_parca": "30 m çaplı metal çanak", "lgs28-g07-fen-u01-q03-alt": "K, L ve M gözlem araçlarının bulunduğu yeri, topladığı ışınımı ve ışınımı toplayan parçasını gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u01-q03-cap": "Üç gözlem aracı", "lgs28-g07-fen-u01-q04-h1": "Cisim", "lgs28-g07-fen-u01-q04-h2": "Gözlem notu", "lgs28-g07-fen-u01-q04-p": "P", "lgs28-g07-fen-u01-q04-r": "R", "lgs28-g07-fen-u01-q04-s": "S", "lgs28-g07-fen-u01-q04-t": "T", "lgs28-g07-fen-u01-q04-p_not": "Soğuk gaz ve toz bulutu; içinde ısınmaya başlamış yoğun düğümler var.", "lgs28-g07-fen-u01-q04-r_not": "Kütlesi Güneş'inkine yakın; çekirdeğinde hidrojen helyuma dönüşüyor, parlaklığı yıllardır kararlı.", "lgs28-g07-fen-u01-q04-s_not": "Kütlesi Güneş'inkinin yaklaşık 20 katı; şişmiş, yüzeyi kırmızılaşmış dev yıldız.", "lgs28-g07-fen-u01-q04-t_not": "Patlamayla saçılmış, hâlâ genişleyen gaz bulutu; ortasında çok küçük ama son derece yoğun bir yıldız artığı.", "lgs28-g07-fen-u01-q04-alt": "Teleskobun gözlediği P, R, S ve T cisimleri için gözlem notlarını gösteren iki sütunlu tablo", "lgs28-g07-fen-u01-q04-cap": "Teleskobun gözlem notları", "lgs28-g07-fen-u01-q05-h1": "Cisim", "lgs28-g07-fen-u01-q05-h2": "Gözlem notu", "lgs28-g07-fen-u01-q05-p": "P", "lgs28-g07-fen-u01-q05-r": "R", "lgs28-g07-fen-u01-q05-s": "S", "lgs28-g07-fen-u01-q05-t": "T", "lgs28-g07-fen-u01-q05-p_not": "Soğuk gaz ve toz bulutu; içinde ısınmaya başlamış yoğun düğümler var.", "lgs28-g07-fen-u01-q05-r_not": "Kütlesi Güneş'inkine yakın; çekirdeğinde hidrojen helyuma dönüşüyor, parlaklığı yıllardır kararlı.", "lgs28-g07-fen-u01-q05-s_not": "Kütlesi Güneş'inkinin yaklaşık 20 katı; şişmiş, yüzeyi kırmızılaşmış dev yıldız.", "lgs28-g07-fen-u01-q05-t_not": "Patlamayla saçılmış, hâlâ genişleyen gaz bulutu; ortasında çok küçük ama son derece yoğun bir yıldız artığı.", "lgs28-g07-fen-u01-q05-alt": "Teleskobun gözlediği P, R, S ve T cisimleri için gözlem notlarını gösteren iki sütunlu tablo", "lgs28-g07-fen-u01-q05-cap": "Teleskobun gözlem notları", "lgs28-g07-fen-u01-q06-h1": "Cisim", "lgs28-g07-fen-u01-q06-h2": "Gözlem notu", "lgs28-g07-fen-u01-q06-p": "P", "lgs28-g07-fen-u01-q06-r": "R", "lgs28-g07-fen-u01-q06-s": "S", "lgs28-g07-fen-u01-q06-t": "T", "lgs28-g07-fen-u01-q06-p_not": "Soğuk gaz ve toz bulutu; içinde ısınmaya başlamış yoğun düğümler var.", "lgs28-g07-fen-u01-q06-r_not": "Kütlesi Güneş'inkine yakın; çekirdeğinde hidrojen helyuma dönüşüyor, parlaklığı yıllardır kararlı.", "lgs28-g07-fen-u01-q06-s_not": "Kütlesi Güneş'inkinin yaklaşık 20 katı; şişmiş, yüzeyi kırmızılaşmış dev yıldız.", "lgs28-g07-fen-u01-q06-t_not": "Patlamayla saçılmış, hâlâ genişleyen gaz bulutu; ortasında çok küçük ama son derece yoğun bir yıldız artığı.", "lgs28-g07-fen-u01-q06-alt": "Teleskobun gözlediği P, R, S ve T cisimleri için gözlem notlarını gösteren iki sütunlu tablo", "lgs28-g07-fen-u01-q06-cap": "Teleskobun gözlem notları", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h1": "Görev", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h2": "Yapılan", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h3": "Kuvvet (N)", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h4": "Kuvvetin yönü", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h5": "Cismin yer değiştirmesi", "lgs28-g07-fen-u02-q01-g1": "Kitap kolisini yerden rafa kaldırma", "lgs28-g07-fen-u02-q01-g2": "Kitap kolisini kucakta tutup koridorda yürüme", "lgs28-g07-fen-u02-q01-g3": "Tekerlekli arabayı bahçe kapısına itme", "lgs28-g07-fen-u02-q01-g4": "Dolu dolabı itmeye çalışma", "lgs28-g07-fen-u02-q01-g5": "Tekerlekli arabayı otopark girişine itme", "lgs28-g07-fen-u02-q01-yukari1": "Yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q01-yukari2": "Yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q01-ileri3": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q01-ileri4": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q01-ileri5": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd1": "1,5 m yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd2": "20 m yatay", "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd3": "20 m yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd4": "Yok", "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd5": "40 m yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q01-alt": "Beş taşıma görevinde uygulanan kuvveti, kuvvetin yönünü ve cismin yer değiştirmesini gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u02-q01-cap": "Kütüphane taşıma görevleri", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h1": "Görev", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h2": "Yapılan", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h3": "Kuvvet (N)", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h4": "Kuvvetin yönü", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h5": "Cismin yer değiştirmesi", "lgs28-g07-fen-u02-q02-g1": "Kitap kolisini yerden rafa kaldırma", "lgs28-g07-fen-u02-q02-g2": "Kitap kolisini kucakta tutup koridorda yürüme", "lgs28-g07-fen-u02-q02-g3": "Tekerlekli arabayı bahçe kapısına itme", "lgs28-g07-fen-u02-q02-g4": "Dolu dolabı itmeye çalışma", "lgs28-g07-fen-u02-q02-g5": "Tekerlekli arabayı otopark girişine itme", "lgs28-g07-fen-u02-q02-yukari1": "Yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q02-yukari2": "Yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q02-ileri3": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q02-ileri4": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q02-ileri5": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd1": "1,5 m yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd2": "20 m yatay", "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd3": "20 m yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd4": "Yok", "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd5": "40 m yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q02-alt": "Beş taşıma görevinde uygulanan kuvveti, kuvvetin yönünü ve cismin yer değiştirmesini gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u02-q02-cap": "Kütüphane taşıma görevleri", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h1": "Görev", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h2": "Yapılan", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h3": "Kuvvet (N)", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h4": "Kuvvetin yönü", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h5": "Cismin yer değiştirmesi", "lgs28-g07-fen-u02-q03-g1": "Kitap kolisini yerden rafa kaldırma", "lgs28-g07-fen-u02-q03-g2": "Kitap kolisini kucakta tutup koridorda yürüme", "lgs28-g07-fen-u02-q03-g3": "Tekerlekli arabayı bahçe kapısına itme", "lgs28-g07-fen-u02-q03-g4": "Dolu dolabı itmeye çalışma", "lgs28-g07-fen-u02-q03-g5": "Tekerlekli arabayı otopark girişine itme", "lgs28-g07-fen-u02-q03-yukari1": "Yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q03-yukari2": "Yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q03-ileri3": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q03-ileri4": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q03-ileri5": "Yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd1": "1,5 m yukarı", "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd2": "20 m yatay", "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd3": "20 m yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd4": "Yok", "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd5": "40 m yatay, ileri", "lgs28-g07-fen-u02-q03-alt": "Beş taşıma görevinde uygulanan kuvveti, kuvvetin yönünü ve cismin yer değiştirmesini gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u02-q03-cap": "Kütüphane taşıma görevleri", "lgs28-g07-fen-u02-q04-h1": "Deneme", "lgs28-g07-fen-u02-q04-h2": "Yayın sıkışması (cm)", "lgs28-g07-fen-u02-q04-h3": "Topun kütlesi (g)", "lgs28-g07-fen-u02-q04-h4": "Ulaşılan en büyük yükseklik (m)", "lgs28-g07-fen-u02-q04-alt": "Dört denemede yayın sıkışmasını, topun kütlesini ve topun ulaştığı en büyük yüksekliği gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u02-q04-cap": "Yaylı top fırlatıcı denemeleri", "lgs28-g07-fen-u02-q05-h1": "Deneme", "lgs28-g07-fen-u02-q05-h2": "Yayın sıkışması (cm)", "lgs28-g07-fen-u02-q05-h3": "Topun kütlesi (g)", "lgs28-g07-fen-u02-q05-h4": "Ulaşılan en büyük yükseklik (m)", "lgs28-g07-fen-u02-q05-alt": "Dört denemede yayın sıkışmasını, topun kütlesini ve topun ulaştığı en büyük yüksekliği gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u02-q05-cap": "Yaylı top fırlatıcı denemeleri", "lgs28-g07-fen-u02-q06-h1": "Deneme", "lgs28-g07-fen-u02-q06-h2": "Yayın sıkışması (cm)", "lgs28-g07-fen-u02-q06-h3": "Topun kütlesi (g)", "lgs28-g07-fen-u02-q06-h4": "Ulaşılan en büyük yükseklik (m)", "lgs28-g07-fen-u02-q06-alt": "Dört denemede yayın sıkışmasını, topun kütlesini ve topun ulaştığı en büyük yüksekliği gösteren tablo", "lgs28-g07-fen-u02-q06-cap": "Yaylı top fırlatıcı denemeleri", "lgs28-g07-fen-u03-q01-alt": "Ağızdan başlayıp X, Y, Z ve W istasyonlarından geçerek kalbe ve büyük damarlara ulaşan altı istasyonlu sergi şeması.", "lgs28-g07-fen-u03-q01-a": "Ağız: Lokma çiğnenir ve tükürükle ıslanır.", "lgs28-g07-fen-u03-q01-x": "X: Lokma yaklaşık 10 saniyede, duvardaki kasların sırayla kasılmasıyla aşağı iletilir.", "lgs28-g07-fen-u03-q01-y": "Y: Lokma 2–4 saat kalır; asitli salgıyla karışıp bulamaç hâline gelir.", "lgs28-g07-fen-u03-q01-z": "Z: Sindirim tamamlanır; besinler iç yüzeydeki milyonlarca küçük çıkıntıdan geçer.", "lgs28-g07-fen-u03-q01-w": "W: Besinler, atardamar ile toplardamar arasında ağ kuran, gözle görülmeyecek kadar ince damarlara geçer.", "lgs28-g07-fen-u03-q01-v": "Kalp ve büyük damarlar: Besinler vücudun her yerine taşınır.", "lgs28-g07-fen-u03-q02-alt": "Ağızdan başlayıp X, Y, Z ve W istasyonlarından geçerek kalbe ve büyük damarlara ulaşan altı istasyonlu sergi şeması.", "lgs28-g07-fen-u03-q02-a": "Ağız: Lokma çiğnenir ve tükürükle ıslanır.", "lgs28-g07-fen-u03-q02-x": "X: Lokma yaklaşık 10 saniyede, duvardaki kasların sırayla kasılmasıyla aşağı iletilir.", "lgs28-g07-fen-u03-q02-y": "Y: Lokma 2–4 saat kalır; asitli salgıyla karışıp bulamaç hâline gelir.", "lgs28-g07-fen-u03-q02-z": "Z: Sindirim tamamlanır; besinler iç yüzeydeki milyonlarca küçük çıkıntıdan geçer.", "lgs28-g07-fen-u03-q02-w": "W: Besinler, atardamar ile toplardamar arasında ağ kuran, gözle görülmeyecek kadar ince damarlara geçer.", "lgs28-g07-fen-u03-q02-v": "Kalp ve büyük damarlar: Besinler vücudun her yerine taşınır.", "lgs28-g07-fen-u03-q03-alt": "Ağızdan başlayıp X, Y, Z ve W istasyonlarından geçerek kalbe ve büyük damarlara ulaşan altı istasyonlu sergi şeması.", "lgs28-g07-fen-u03-q03-a": "Ağız: Lokma çiğnenir ve tükürükle ıslanır.", "lgs28-g07-fen-u03-q03-x": "X: Lokma yaklaşık 10 saniyede, duvardaki kasların sırayla kasılmasıyla aşağı iletilir.", "lgs28-g07-fen-u03-q03-y": "Y: Lokma 2–4 saat kalır; asitli salgıyla karışıp bulamaç hâline gelir.", "lgs28-g07-fen-u03-q03-z": "Z: Sindirim tamamlanır; besinler iç yüzeydeki milyonlarca küçük çıkıntıdan geçer.", "lgs28-g07-fen-u03-q03-w": "W: Besinler, atardamar ile toplardamar arasında ağ kuran, gözle görülmeyecek kadar ince damarlara geçer.", "lgs28-g07-fen-u03-q03-v": "Kalp ve büyük damarlar: Besinler vücudun her yerine taşınır.", "lgs28-g07-fen-u03-q04-alt": "Dört kişinin yaşını, boyunu, sigara ve spor alışkanlığını ve bir nefeste üflediği hava miktarını gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h1": "Kişi", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h2": "Yaş", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h3": "Boy (cm)", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h4": "Sigara", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h5": "Düzenli spor", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h6": "Bir nefeste üflenen hava (L)", "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir1": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir2": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir3": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir4": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir5": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir6": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q04-evet1": "Evet", "lgs28-g07-fen-u03-q04-sigara": "15 yıldır içiyor", "lgs28-g07-fen-u03-q05-alt": "Dört kişinin yaşını, boyunu, sigara ve spor alışkanlığını ve bir nefeste üflediği hava miktarını gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h1": "Kişi", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h2": "Yaş", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h3": "Boy (cm)", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h4": "Sigara", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h5": "Düzenli spor", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h6": "Bir nefeste üflenen hava (L)", "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir1": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir2": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir3": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir4": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir5": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir6": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q05-evet1": "Evet", "lgs28-g07-fen-u03-q05-sigara": "15 yıldır içiyor", "lgs28-g07-fen-u03-q06-alt": "Dört kişinin yaşını, boyunu, sigara ve spor alışkanlığını ve bir nefeste üflediği hava miktarını gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h1": "Kişi", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h2": "Yaş", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h3": "Boy (cm)", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h4": "Sigara", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h5": "Düzenli spor", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h6": "Bir nefeste üflenen hava (L)", "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir1": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir2": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir3": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir4": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir5": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir6": "Hayır", "lgs28-g07-fen-u03-q06-evet1": "Evet", "lgs28-g07-fen-u03-q06-sigara": "15 yıldır içiyor", "lgs28-g07-fen-u04-q01-alt": "Üstte hava, altta L sıvısı; havadan gelen ışın sıvı yüzeyinde kırılıyor; gelme açısı α, kırılma açısı θ ile gösterilmiş.", "lgs28-g07-fen-u04-q01-hava": "hava", "lgs28-g07-fen-u04-q01-l": "L sıvısı", "lgs28-g07-fen-u04-q01-al": "α", "lgs28-g07-fen-u04-q01-th": "θ", "lgs28-g07-fen-u04-q01-n": "normal", "lgs28-g07-fen-u04-q02-alt": "Üstte hava, altta L sıvısı; havadan gelen ışın sıvı yüzeyinde kırılıyor; gelme açısı α, kırılma açısı θ ile gösterilmiş.", "lgs28-g07-fen-u04-q02-hava": "hava", "lgs28-g07-fen-u04-q02-l": "L sıvısı", "lgs28-g07-fen-u04-q02-al": "α", "lgs28-g07-fen-u04-q02-th": "θ", "lgs28-g07-fen-u04-q02-n": "normal", "lgs28-g07-fen-u04-q03-alt": "Üstte hava, altta L sıvısı; havadan gelen ışın sıvı yüzeyinde kırılıyor; gelme açısı α, kırılma açısı θ ile gösterilmiş.", "lgs28-g07-fen-u04-q03-hava": "hava", "lgs28-g07-fen-u04-q03-l": "L sıvısı", "lgs28-g07-fen-u04-q03-al": "α", "lgs28-g07-fen-u04-q03-th": "θ", "lgs28-g07-fen-u04-q03-n": "normal", "lgs28-g07-fen-u04-q04-alt": "Solda X ile dolu 1. kalıp: paralel ışınlar kalıptan 12 cm uzakta bir noktada toplanıyor; Y ile doluyken toplanma noktası 18 cm uzakta işaretli. Sağda X ile dolu 2. kalıp: paralel ışınlar kalıptan çıkınca birbirinden uzaklaşıyor.", "lgs28-g07-fen-u04-q04-cap": "Şekil ölçekli değildir.", "lgs28-g07-fen-u04-q04-k1": "1. kalıp (X ile dolu)", "lgs28-g07-fen-u04-q04-fx": "X ile doluyken: 12 cm", "lgs28-g07-fen-u04-q04-fy": "Y ile doluyken: 18 cm", "lgs28-g07-fen-u04-q04-k2": "2. kalıp (X ile dolu)", "lgs28-g07-fen-u04-q05-alt": "Solda X ile dolu 1. kalıp: paralel ışınlar kalıptan 12 cm uzakta bir noktada toplanıyor; Y ile doluyken toplanma noktası 18 cm uzakta işaretli. Sağda X ile dolu 2. kalıp: paralel ışınlar kalıptan çıkınca birbirinden uzaklaşıyor.", "lgs28-g07-fen-u04-q05-cap": "Şekil ölçekli değildir.", "lgs28-g07-fen-u04-q05-k1": "1. kalıp (X ile dolu)", "lgs28-g07-fen-u04-q05-fx": "X ile doluyken: 12 cm", "lgs28-g07-fen-u04-q05-fy": "Y ile doluyken: 18 cm", "lgs28-g07-fen-u04-q05-k2": "2. kalıp (X ile dolu)", "lgs28-g07-fen-u04-q06-alt": "Solda X ile dolu 1. kalıp: paralel ışınlar kalıptan 12 cm uzakta bir noktada toplanıyor; Y ile doluyken toplanma noktası 18 cm uzakta işaretli. Sağda X ile dolu 2. kalıp: paralel ışınlar kalıptan çıkınca birbirinden uzaklaşıyor.", "lgs28-g07-fen-u04-q06-cap": "Şekil ölçekli değildir.", "lgs28-g07-fen-u04-q06-k1": "1. kalıp (X ile dolu)", "lgs28-g07-fen-u04-q06-fx": "X ile doluyken: 12 cm", "lgs28-g07-fen-u04-q06-fy": "Y ile doluyken: 18 cm", "lgs28-g07-fen-u04-q06-k2": "2. kalıp (X ile dolu)", "lgs28-g07-fen-u05-q01-p1": "1. pano: Lityum atomu modeli", "lgs28-g07-fen-u05-q01-p3": "3. pano: Model seti", "lgs28-g07-fen-u05-q01-lp": "Proton", "lgs28-g07-fen-u05-q01-ln": "Nötron", "lgs28-g07-fen-u05-q01-le": "Elektron", "lgs28-g07-fen-u05-q01-kc": "Karbon: 4 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q01-kh": "Hidrojen: 1 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q01-ko": "Oksijen: 2 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q01-alt": "Solda lityum atomunun çekirdeği ve çevresindeki elektronlarla modeli ve parçacık açıklaması; sağda molekül modeli setindeki üç top türü ve delik sayıları.", "lgs28-g07-fen-u05-q02-p1": "1. pano: Lityum atomu modeli", "lgs28-g07-fen-u05-q02-p3": "3. pano: Model seti", "lgs28-g07-fen-u05-q02-lp": "Proton", "lgs28-g07-fen-u05-q02-ln": "Nötron", "lgs28-g07-fen-u05-q02-le": "Elektron", "lgs28-g07-fen-u05-q02-kc": "Karbon: 4 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q02-kh": "Hidrojen: 1 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q02-ko": "Oksijen: 2 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q02-alt": "Solda lityum atomunun çekirdeği ve çevresindeki elektronlarla modeli ve parçacık açıklaması; sağda molekül modeli setindeki üç top türü ve delik sayıları.", "lgs28-g07-fen-u05-q03-p1": "1. pano: Lityum atomu modeli", "lgs28-g07-fen-u05-q03-p3": "3. pano: Model seti", "lgs28-g07-fen-u05-q03-lp": "Proton", "lgs28-g07-fen-u05-q03-ln": "Nötron", "lgs28-g07-fen-u05-q03-le": "Elektron", "lgs28-g07-fen-u05-q03-kc": "Karbon: 4 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q03-kh": "Hidrojen: 1 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q03-ko": "Oksijen: 2 delik", "lgs28-g07-fen-u05-q03-alt": "Solda lityum atomunun çekirdeği ve çevresindeki elektronlarla modeli ve parçacık açıklaması; sağda molekül modeli setindeki üç top türü ve delik sayıları.", "lgs28-g07-fen-u05-q04-h1": "Örnek", "lgs28-g07-fen-u05-q04-h2": "Adı", "lgs28-g07-fen-u05-q04-h3": "Formülü ya da sembolü", "lgs28-g07-fen-u05-q04-a1": "Grafit", "lgs28-g07-fen-u05-q04-a2": "Kuvars", "lgs28-g07-fen-u05-q04-a3": "Kükürt", "lgs28-g07-fen-u05-q04-a4": "Kaya tuzu", "lgs28-g07-fen-u05-q04-a5": "Korindon", "lgs28-g07-fen-u05-q04-alt": "Maden müzesindeki beş örneğin adlarını ve formüllerini ya da sembollerini gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u05-q05-h1": "Örnek", "lgs28-g07-fen-u05-q05-h2": "Adı", "lgs28-g07-fen-u05-q05-h3": "Formülü ya da sembolü", "lgs28-g07-fen-u05-q05-a1": "Grafit", "lgs28-g07-fen-u05-q05-a2": "Kuvars", "lgs28-g07-fen-u05-q05-a3": "Kükürt", "lgs28-g07-fen-u05-q05-a4": "Kaya tuzu", "lgs28-g07-fen-u05-q05-a5": "Korindon", "lgs28-g07-fen-u05-q05-alt": "Maden müzesindeki beş örneğin adlarını ve formüllerini ya da sembollerini gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u05-q06-h1": "Örnek", "lgs28-g07-fen-u05-q06-h2": "Adı", "lgs28-g07-fen-u05-q06-h3": "Formülü ya da sembolü", "lgs28-g07-fen-u05-q06-a1": "Grafit", "lgs28-g07-fen-u05-q06-a2": "Kuvars", "lgs28-g07-fen-u05-q06-a3": "Kükürt", "lgs28-g07-fen-u05-q06-a4": "Kaya tuzu", "lgs28-g07-fen-u05-q06-a5": "Korindon", "lgs28-g07-fen-u05-q06-alt": "Maden müzesindeki beş örneğin adlarını ve formüllerini ya da sembollerini gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h2": "Deneme: tuzun biçimi", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h3": "Su sıcaklığı (°C)", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h4": "Çözünme süresi (dk)", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h5": "Kalan katı (g)", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h6": "Elde edilen tuz (g)", "lgs28-g07-fen-u05-q09-b1": "1. deneme: iri parçalar", "lgs28-g07-fen-u05-q09-b2": "2. deneme: dövülmüş", "lgs28-g07-fen-u05-q09-b3": "3. deneme: dövülmüş", "lgs28-g07-fen-u05-q09-alt": "Üç denemede kaya tuzunun biçimini, su sıcaklığını, çözünme süresini, süzgeçte kalan katının ve elde edilen tuzun kütlesini gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h2": "Deneme: tuzun biçimi", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h3": "Su sıcaklığı (°C)", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h4": "Çözünme süresi (dk)", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h5": "Kalan katı (g)", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h6": "Elde edilen tuz (g)", "lgs28-g07-fen-u05-q10-b1": "1. deneme: iri parçalar", "lgs28-g07-fen-u05-q10-b2": "2. deneme: dövülmüş", "lgs28-g07-fen-u05-q10-b3": "3. deneme: dövülmüş", "lgs28-g07-fen-u05-q10-alt": "Üç denemede kaya tuzunun biçimini, su sıcaklığını, çözünme süresini, süzgeçte kalan katının ve elde edilen tuzun kütlesini gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u06-q01-h1": "Tasarım", "lgs28-g07-fen-u06-q01-h2": "Kapaktan geçen parça", "lgs28-g07-fen-u06-q01-h3": "Alt uca asılan şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q01-p1": "Tahta çubuk", "lgs28-g07-fen-u06-q01-p2": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q01-p3": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q01-p4": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q01-s1": "İki ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q01-s2": "İki kalın karton şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q01-s3": "İki ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q01-s4": "Tek ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q01-alt": "Cam kavanozla yapılacak dört elektroskop tasarımında kapaktan geçen parçayı ve alt uca asılan şeritleri gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u06-q02-h1": "Tasarım", "lgs28-g07-fen-u06-q02-h2": "Kapaktan geçen parça", "lgs28-g07-fen-u06-q02-h3": "Alt uca asılan şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q02-p1": "Tahta çubuk", "lgs28-g07-fen-u06-q02-p2": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q02-p3": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q02-p4": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q02-s1": "İki ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q02-s2": "İki kalın karton şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q02-s3": "İki ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q02-s4": "Tek ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q02-alt": "Cam kavanozla yapılacak dört elektroskop tasarımında kapaktan geçen parçayı ve alt uca asılan şeritleri gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u06-q03-h1": "Tasarım", "lgs28-g07-fen-u06-q03-h2": "Kapaktan geçen parça", "lgs28-g07-fen-u06-q03-h3": "Alt uca asılan şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q03-p1": "Tahta çubuk", "lgs28-g07-fen-u06-q03-p2": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q03-p3": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q03-p4": "Bakır tel", "lgs28-g07-fen-u06-q03-s1": "İki ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q03-s2": "İki kalın karton şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q03-s3": "İki ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q03-s4": "Tek ince alüminyum folyo şerit", "lgs28-g07-fen-u06-q03-alt": "Cam kavanozla yapılacak dört elektroskop tasarımında kapaktan geçen parçayı ve alt uca asılan şeritleri gösteren tablo.", "lgs28-g07-fen-u06-q07-k": "K cismi", "lgs28-g07-fen-u06-q07-l": "L cismi", "lgs28-g07-fen-u06-q07-m": "M cismi", "lgs28-g07-fen-u06-q07-n": "N cismi", "lgs28-g07-fen-u06-q07-lp": "Pozitif yük", "lgs28-g07-fen-u06-q07-ln": "Negatif yük", "lgs28-g07-fen-u06-q07-alt": "Dört cisimdeki pozitif ve negatif yüklerin sayısını gösteren model; altta yük türlerinin açıklaması.", "lgs28-g07-fen-u06-q08-k": "K cismi", "lgs28-g07-fen-u06-q08-l": "L cismi", "lgs28-g07-fen-u06-q08-m": "M cismi", "lgs28-g07-fen-u06-q08-n": "N cismi", "lgs28-g07-fen-u06-q08-lp": "Pozitif yük", "lgs28-g07-fen-u06-q08-ln": "Negatif yük", "lgs28-g07-fen-u06-q08-alt": "Dört cisimdeki pozitif ve negatif yüklerin sayısını gösteren model; altta yük türlerinin açıklaması.", "lgs28-g07-fen-u07-q01-a": "Su yosunu", "lgs28-g07-fen-u07-q01-b": "Su piresi", "lgs28-g07-fen-u07-q01-c": "Kızböceği larvası", "lgs28-g07-fen-u07-q01-d": "Gümüş balığı", "lgs28-g07-fen-u07-q01-e": "Balıkçıl", "lgs28-g07-fen-u07-q01-alt": "Bir göldeki beş canlının oklarla sıralandığı besin zinciri şeması.", "lgs28-g07-fen-u07-q02-a": "Su yosunu", "lgs28-g07-fen-u07-q02-b": "Su piresi", "lgs28-g07-fen-u07-q02-c": "Kızböceği larvası", "lgs28-g07-fen-u07-q02-d": "Gümüş balığı", "lgs28-g07-fen-u07-q02-e": "Balıkçıl", "lgs28-g07-fen-u07-q02-alt": "Bir göldeki beş canlının oklarla sıralandığı besin zinciri şeması.", "lgs28-g07-fen-u07-q03-a": "Su yosunu", "lgs28-g07-fen-u07-q03-b": "Su piresi", "lgs28-g07-fen-u07-q03-c": "Kızböceği larvası", "lgs28-g07-fen-u07-q03-d": "Gümüş balığı", "lgs28-g07-fen-u07-q03-e": "Balıkçıl", "lgs28-g07-fen-u07-q03-alt": "Bir göldeki beş canlının oklarla sıralandığı besin zinciri şeması.", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c1": "Duş", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c2": "Tuvalet", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c3": "Bulaşık", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c4": "Çamaşır", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c5": "Diş fırçalama", "lgs28-g07-fen-u07-q07-ax": "Kullanım", "lgs28-g07-fen-u07-q07-ay": "Günlük su kullanımı", "lgs28-g07-fen-u07-q07-alt": "Ailenin beş farklı işte günde kullandığı su miktarını gösteren sütun grafik.", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c1": "Duş", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c2": "Tuvalet", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c3": "Bulaşık", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c4": "Çamaşır", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c5": "Diş fırçalama", "lgs28-g07-fen-u07-q08-ax": "Kullanım", "lgs28-g07-fen-u07-q08-ay": "Günlük su kullanımı", "lgs28-g07-fen-u07-q08-alt": "Ailenin beş farklı işte günde kullandığı su miktarını gösteren sütun grafik."}, "questionCount": 59, "noteCount": 7, "counts": {"questions": 59, "notes": 7}, "theme": "LGS 2028 hazırlık — 7. sınıf Fen Bilimleri ünite setleri", "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "81b98fa87dc24ddcf63b6cbd58dc7b7f73eb0843dab2c276f7a15bf230b1103d", "reviewDecisionSha256": "d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46", "publishReady": true}
{"type": "note", "id": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "title": "Uzay Çağı: Bağlam temelli sorular nasıl çözülür?", "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu notta uzay araçlarını ve teleskopları karşılaştırmayı, uzay çöpü gibi sorunlara veriyle çözüm aramayı öğreneceksin. Ayrıca bir yıldızın yaşam evrelerini sıralamayı ve yıldız, galaksi, evren arasındaki kapsama ilişkisini kurmayı çalışacaksın.\n\nTemel kavramlar\nUzay araçları: Roket araçları uzaya taşır. Yapay uydu bir gök cisminin çevresinde dolanır. Uzay istasyonunda astronotlar aylarca yaşar. Uzay sondası insansızdır ve uzak gök cisimlerine gider.\nKarşılaştırma ölçütleri: Araç insanlı mı, nerede görev yapıyor, amacı ne? Örnek: Uzay istasyonu da yapay uydu da Dünya'nın çevresinde dolanır, ama yalnız istasyonda insan yaşar.\nYer ve uzay teleskobu: Yer teleskobunun görüntüsünü bulut, nem, toz ve şehir ışıkları bozar; bu yüzden yüksek ve şehirden uzak yerlere kurulur. Uzay teleskobu atmosferin dışında olduğu için bu etkilerden kurtulur.\nUzay kirliliği: Görevi biten uydular ve roket parçaları Dünya'nın çevresinde dolanmayı sürdürür ve çalışan araçlara çarpabilir.\nYıldızın yaşamı: Yıldız gaz ve toz bulutunda (bulutsu) doğar, uzun süre kararlı parlar. Yakıtı azalan Güneş benzeri yıldız kırmızı deve dönüşür, sonunda beyaz cüce kalır. Çok büyük kütleli yıldızlar süpernova patlamasıyla yaşamını bitirir.\nKapsama ilişkisi: Milyarlarca yıldız, gaz ve toz bir galaksiyi; bütün galaksiler ve aralarındaki boşluk evreni oluşturur. Örnek: Dünya, Güneş sistemi, Samanyolu Galaksisi ve evren küçükten büyüğe iç içedir.\n\nÖnce hatırla\nGüneş'in bir yıldız olduğunu ve gezegenlerin onun çevresinde dolandığını bilmen (önceki sınıflar).\nDünya'nın atmosferle çevrili olduğunu bilmen.\nBir tablodaki iki satırı ölçüt ölçüt karşılaştırabilmen.\n\nBu ünitede bağlam temelli sorular\nBeş formluk deneme paketinde ve ünite setlerinde bu üniteden 21 soru var: 13'ü formlarda, 8'i ünite setinde. Sorular en çok tablo (8) ve metin (6) bağlamıyla gelir; görsel, senaryo ve deney verisi de kullanılır. Dört ortak bağlamlı sette her soru bağlamın başka bir yerine dayanır; biri araç kartını, öteki şekli kullanır ve birinin cevabı ötekini vermez. Bir soruda olumsuz kök var; altı çizili sözcüğe dikkat et.\n\nAdım adım\n1. Bağlamdaki her aracın ya da kartın özelliklerini kısa notlarla ayır: İnsanlı mı, nerede çalışıyor, ne gözlüyor?\n2. Kök benzerlik istiyorsa iki aracın ortak özelliğini, farklılık istiyorsa yalnız birinde olan özelliği ara.\n3. Model sorusunda her parçanın gerçekte neyi temsil ettiğini eşleştir. Yeni bir kanıt gelince modelin hangi parçasının değişmesi gerektiğini düşün.\n4. Sorun sorusunda tablodaki değişen veriyi bul. Asıl sorunu yan etkiden ayır ve önerilen çözümü veriyle sına.\n5. Yıldız ve galaksi sorularında evreleri ya da kavramları önce kendi kâğıdına sırayla diz, sonra seçeneklerle karşılaştır.\n\nÇözümlü örnek 1 • Uzay araçlarını karşılaştırma\nBir bilim şenliğinde üç aracın tanıtımı asılı. P aracı insansızdır, Dünya'nın çevresinde dolanır ve hava tahmini için bulutların fotoğrafını çeker. R aracında astronotlar yaşar; araç Dünya'nın çevresinde dolanır ve içinde bitki yetiştirme deneyleri yapılır. S aracı insansızdır; yıllarca yol alıp uzak bir gezegenin yanından geçer ve ölçümlerini Dünya'ya gönderir. P ile R'nin ortak özelliği nedir? S'yi ikisinden ayıran özellik nedir?\nP ve R'nin ikisi de Dünya'nın çevresinde dolanır; ortak özellik budur. İnsanlı olmak yalnız R'de vardır.\nS Dünya'nın çevresinde kalmaz, uzak bir gök cismine gider. Bu özellik P'de de R'de de yoktur.\nİnsansız olmak S'yi P'den ayırmaz, çünkü ikisi de insansızdır.\nP yapay uydu, R uzay istasyonu, S uzay sondasıdır.\n\nÇözümlü örnek 2 • Yıldızın yaşam evreleri\nBir gözlemevindeki rehber üç gök cismini tanıtıyor. 1. cisim: Kırmızımsı, çok büyümüş ve şişmiş bir yıldız. 2. cisim: İçinde yeni yıldızların oluştuğu geniş bir gaz ve toz bulutu. 3. cisim: Dünya büyüklüğünde, sıcak ama sönük, beyaz bir yıldız. Rehber, Güneş benzeri bir yıldızın bu üç evreden geçtiğini söylüyor. Evreler hangi sırayla yaşanır?\nYıldız gaz ve toz bulutunda doğar; ilk evre 2. cisimdir.\nYakıtı azalan yıldız şişip kırmızı deve dönüşür; bu 1. cisimdir.\nKırmızı devin dış katmanları dağılınca geride küçük ve sönük beyaz cüce kalır; bu 3. cisimdir.\nSıra 2, 1, 3 olur. Güneş bugün bulutsudan sonraki, kırmızı devden önceki kararlı dönemindedir.\n\nSık yapılan hatalar\nHer uzay aracında insan olduğunu sanmak. Yapay uydu ve uzay sondası insansızdır.\nYer teleskobunu yüksek bir binaya koymanın şehir ışığı sorununu da çözdüğünü düşünmek.\nUzay çöpü sorusunda yan etkiyi (fırlatma maliyetinin artması gibi) asıl sorun sanmak.\nKırmızı devi yıldızın doğduğu evre sanmak. Kırmızı dev, yakıtı azalan yıldızın evresidir.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nBir araç yıllardır Dünya'nın çevresinde dolanıyor ve içinde altı astronot yaşıyor. Bu araç yapay uyduyla hangi yönden benzer, hangi yönden farklıdır? — İkisi de Dünya'nın çevresinde dolanır. Uzay istasyonunda insan yaşar, yapay uyduda yaşamaz.\nBir şehirde bulutlu gece sayısı yıllardır aynı, ama görülen yıldız sayısı azalmış; sokak lambaları ise iki katına çıkmış. Yer teleskobu için asıl sorun nedir? — Bulutluluk değişmediği için sorun o değildir. Artan şehir ışıkları gökyüzünü aydınlatıp sönük yıldızları gizlemiştir; teleskop şehirden uzak, yüksek bir yere taşınmalıdır.\nSamanyolu Galaksisi, Güneş ve evren kavramlarını kapsayandan kapsanana doğru sırala. — Evren, Samanyolu Galaksisi, Güneş.\n\nÖzet\nUzay araçlarını insanlı olma, görev yeri ve amaca göre karşılaştır. Yer teleskobunun sorunu atmosfer ve şehir ışığıdır; model yeni kanıtla yenilenir. Yıldız bulutsuda doğar, yaşlanınca kırmızı deve dönüşür; yıldız, galaksi ve evren iç içe kutular gibidir.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu notta uzay araçlarını ve teleskopları karşılaştırmayı, uzay çöpü gibi sorunlara veriyle çözüm aramayı öğreneceksin. Ayrıca bir yıldızın yaşam evrelerini sıralamayı ve yıldız, galaksi, evren arasındaki kapsama ilişkisini kurmayı çalışacaksın.", "keyConcepts": ["Uzay araçları: Roket araçları uzaya taşır. Yapay uydu bir gök cisminin çevresinde dolanır. Uzay istasyonunda astronotlar aylarca yaşar. Uzay sondası insansızdır ve uzak gök cisimlerine gider.", "Karşılaştırma ölçütleri: Araç insanlı mı, nerede görev yapıyor, amacı ne? Örnek: Uzay istasyonu da yapay uydu da Dünya'nın çevresinde dolanır, ama yalnız istasyonda insan yaşar.", "Yer ve uzay teleskobu: Yer teleskobunun görüntüsünü bulut, nem, toz ve şehir ışıkları bozar; bu yüzden yüksek ve şehirden uzak yerlere kurulur. Uzay teleskobu atmosferin dışında olduğu için bu etkilerden kurtulur.", "Uzay kirliliği: Görevi biten uydular ve roket parçaları Dünya'nın çevresinde dolanmayı sürdürür ve çalışan araçlara çarpabilir.", "Yıldızın yaşamı: Yıldız gaz ve toz bulutunda (bulutsu) doğar, uzun süre kararlı parlar. Yakıtı azalan Güneş benzeri yıldız kırmızı deve dönüşür, sonunda beyaz cüce kalır. Çok büyük kütleli yıldızlar süpernova patlamasıyla yaşamını bitirir.", "Kapsama ilişkisi: Milyarlarca yıldız, gaz ve toz bir galaksiyi; bütün galaksiler ve aralarındaki boşluk evreni oluşturur. Örnek: Dünya, Güneş sistemi, Samanyolu Galaksisi ve evren küçükten büyüğe iç içedir."], "priorKnowledge": ["Güneş'in bir yıldız olduğunu ve gezegenlerin onun çevresinde dolandığını bilmen (önceki sınıflar).", "Dünya'nın atmosferle çevrili olduğunu bilmen.", "Bir tablodaki iki satırı ölçüt ölçüt karşılaştırabilmen."], "steps": ["Bağlamdaki her aracın ya da kartın özelliklerini kısa notlarla ayır: İnsanlı mı, nerede çalışıyor, ne gözlüyor?", "Kök benzerlik istiyorsa iki aracın ortak özelliğini, farklılık istiyorsa yalnız birinde olan özelliği ara.", "Model sorusunda her parçanın gerçekte neyi temsil ettiğini eşleştir. Yeni bir kanıt gelince modelin hangi parçasının değişmesi gerektiğini düşün.", "Sorun sorusunda tablodaki değişen veriyi bul. Asıl sorunu yan etkiden ayır ve önerilen çözümü veriyle sına.", "Yıldız ve galaksi sorularında evreleri ya da kavramları önce kendi kâğıdına sırayla diz, sonra seçeneklerle karşılaştır."], "workedExamples": [{"title": "Örnek 1: Uzay araçlarını karşılaştırma", "problem": "Bir bilim şenliğinde üç aracın tanıtımı asılı. P aracı insansızdır, Dünya'nın çevresinde dolanır ve hava tahmini için bulutların fotoğrafını çeker. R aracında astronotlar yaşar; araç Dünya'nın çevresinde dolanır ve içinde bitki yetiştirme deneyleri yapılır. S aracı insansızdır; yıllarca yol alıp uzak bir gezegenin yanından geçer ve ölçümlerini Dünya'ya gönderir. P ile R'nin ortak özelliği nedir? S'yi ikisinden ayıran özellik nedir?", "solution": ["P ve R'nin ikisi de Dünya'nın çevresinde dolanır; ortak özellik budur. İnsanlı olmak yalnız R'de vardır.", "S Dünya'nın çevresinde kalmaz, uzak bir gök cismine gider. Bu özellik P'de de R'de de yoktur.", "İnsansız olmak S'yi P'den ayırmaz, çünkü ikisi de insansızdır.", "P yapay uydu, R uzay istasyonu, S uzay sondasıdır."]}, {"title": "Örnek 2: Yıldızın yaşam evreleri", "problem": "Bir gözlemevindeki rehber üç gök cismini tanıtıyor. 1. cisim: Kırmızımsı, çok büyümüş ve şişmiş bir yıldız. 2. cisim: İçinde yeni yıldızların oluştuğu geniş bir gaz ve toz bulutu. 3. cisim: Dünya büyüklüğünde, sıcak ama sönük, beyaz bir yıldız. Rehber, Güneş benzeri bir yıldızın bu üç evreden geçtiğini söylüyor. Evreler hangi sırayla yaşanır?", "solution": ["Yıldız gaz ve toz bulutunda doğar; ilk evre 2. cisimdir.", "Yakıtı azalan yıldız şişip kırmızı deve dönüşür; bu 1. cisimdir.", "Kırmızı devin dış katmanları dağılınca geride küçük ve sönük beyaz cüce kalır; bu 3. cisimdir.", "Sıra 2, 1, 3 olur. Güneş bugün bulutsudan sonraki, kırmızı devden önceki kararlı dönemindedir."]}], "commonMistakes": ["Her uzay aracında insan olduğunu sanmak. Yapay uydu ve uzay sondası insansızdır.", "Yer teleskobunu yüksek bir binaya koymanın şehir ışığı sorununu da çözdüğünü düşünmek.", "Uzay çöpü sorusunda yan etkiyi (fırlatma maliyetinin artması gibi) asıl sorun sanmak.", "Kırmızı devi yıldızın doğduğu evre sanmak. Kırmızı dev, yakıtı azalan yıldızın evresidir."], "selfCheck": [{"question": "Bir araç yıllardır Dünya'nın çevresinde dolanıyor ve içinde altı astronot yaşıyor. Bu araç yapay uyduyla hangi yönden benzer, hangi yönden farklıdır?", "answer": "İkisi de Dünya'nın çevresinde dolanır. Uzay istasyonunda insan yaşar, yapay uyduda yaşamaz."}, {"question": "Bir şehirde bulutlu gece sayısı yıllardır aynı, ama görülen yıldız sayısı azalmış; sokak lambaları ise iki katına çıkmış. Yer teleskobu için asıl sorun nedir?", "answer": "Bulutluluk değişmediği için sorun o değildir. Artan şehir ışıkları gökyüzünü aydınlatıp sönük yıldızları gizlemiştir; teleskop şehirden uzak, yüksek bir yere taşınmalıdır."}, {"question": "Samanyolu Galaksisi, Güneş ve evren kavramlarını kapsayandan kapsanana doğru sırala.", "answer": "Evren, Samanyolu Galaksisi, Güneş."}], "summary": "Uzay araçlarını insanlı olma, görev yeri ve amaca göre karşılaştır. Yer teleskobunun sorunu atmosfer ve şehir ışığıdır; model yeni kanıtla yenilenir. Yıldız bulutsuda doğar, yaşlanınca kırmızı deve dönüşür; yıldız, galaksi ve evren iç içe kutular gibidir.", "figureNote": null}, "figure": null, "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "166b433e4338762f5e252a7b49a07bd77cb59930dda16f2c40a877415d72f187", "reviewDecisionSha256": "d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46"}
{"type": "note", "id": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "title": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim: Bağlam temelli sorular nasıl çözülür?", "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu notta fiziksel anlamda işin ne zaman yapıldığını, kinetik ve potansiyel enerjiyi neye göre karşılaştıracağını ve enerji dönüşümlerinden korunuma nasıl ulaşacağını öğreneceksin. Sorular çoğunlukla tablo ya da deney verisiyle gelir.\n\nTemel kavramlar\nFiziksel anlamda iş: Cisme kuvvet uygulanır ve cisim kuvvetin doğrultusunda yer değiştirirse iş yapılır. Örnek: Duvarı itmek seni yorar ama duvar yer değiştirmediği için iş yapılmaz.\nİşin bağlı olduğu etkenler: Kuvvet ya da yer değiştirme arttıkça iş artar. Kuvvet hareket yönüne dikse iş yapmaz; çantayı tutarak düz yolda yürümek gibi.\nKinetik enerji: Hareket eden cismin enerjisidir; kütle ve hız arttıkça artar. Duran cismin kinetik enerjisi yoktur.\nPotansiyel enerji: Çekim potansiyel enerjisi kütleye ve yerden yüksekliğe bağlıdır. Esneklik potansiyel enerjisi, yay ya da lastiğin ne kadar gerildiğine veya sıkıştırıldığına bağlıdır.\nBenzerlik ve farklılık: Kinetik enerji de çekim potansiyel enerjisi de kütleyle artar ve joule (J) ile ölçülür. Kinetik enerji hıza, çekim potansiyel enerjisi yüksekliğe bağlıdır.\nDönüşüm ve korunum: Yükselen cisimde kinetik enerji potansiyele, düşen cisimde potansiyel enerji kinetiğe dönüşür. Sürtünme yoksa toplam değişmez; varsa bir kısmı ısıya dönüşür. Enerji yoktan var olmaz, yok olmaz.\n\nÖnce hatırla\nKuvvetin itme ya da çekme olduğunu ve newton (N) ile ölçüldüğünü bilmen (önceki sınıflar).\nSürtünme kuvvetinin harekete zıt yönde etki ettiğini bilmen.\nTablodaki iki sütunun birlikte nasıl değiştiğini okuyabilmen.\n\nBu ünitede bağlam temelli sorular\nBeş formluk deneme paketinde ve ünite setlerinde bu üniteden 20 soru var: 12'si formlarda, 8'i ünite setinde. Sorular en çok tablo (9) ve deney verisiyle (6) gelir. Dört ortak bağlamlı sette aynı tablodan biri iş, öteki enerji sorusu çıkabilir; her soru tablonun başka bir satırına ya da sütununa dayanır ve birinin cevabı ötekini vermez. Sorular hesap istemez; enerjinin arttığı, azaldığı ve en çok olduğu yeri karşılaştırarak çözülür.\n\nAdım adım\n1. İş sorusunda her durum için iki soru sor: Kuvvet var mı? Cisim bu kuvvetin doğrultusunda yer değiştirdi mi? İkisi de evetse iş yapılmıştır.\n2. İki cismi karşılaştırırken yalnız bir değişkeni farklı olan satırları seç; o farkın etkisini oku.\n3. Cismin o anki durumunu belirle: Hareket ediyorsa kinetik, yüksekteyse çekim potansiyel, gerilmiş ya da sıkışmışsa esneklik potansiyel enerjisi vardır.\n4. Dönüşüm sorusunda enerji çubuklarını noktadan noktaya izle: Yükseklik azalınca potansiyel enerji azalır, hız artınca kinetik enerji artar. Sürtünme yoksa toplam aynı kalır; varsa bir kısmı ısıya dönüşür.\n5. Seçenekteki genellemenin bütün noktalara uyup uymadığını kontrol et.\n\nÇözümlü örnek 1 • Hangi durumda iş yapılır?\nOkul kantininde dört durum gözleniyor. Hasan su kolisini yerden alıp masaya kaldırıyor. Selin dolu bir tepsiyi elinde tutarak koridorda düz yürüyor. Tuna ağır bir masayı var gücüyle itiyor ama masa yerinden oynamıyor. Melek boş bir sandalyeyi yerde 3 m çekerek sürüklüyor. Hangi öğrenciler uyguladıkları kuvvetle fiziksel anlamda iş yapmıştır?\nHasan koliye yukarı doğru kuvvet uygular, koli yukarı yer değiştirir; iş yapılır.\nSelin'in kuvveti yukarı doğrudur, tepsi ise yatay ilerler. Kuvvet doğrultusunda yer değiştirme olmadığı için bu kuvvet iş yapmaz.\nTuna'nın kuvveti vardır ama masa yer değiştirmez; iş yapılmaz. Yorulmak iş yapıldığını göstermez.\nMelek'in çektiği sandalye kuvvet doğrultusunda yer değiştirir; iş yapılır. Cevap: Hasan ve Melek.\n\nÇözümlü örnek 2 • Enerji çubuklarıyla dönüşüm\nBir kaykaycı, sürtünmesi önemsiz U biçimli bir rampanın sol tepesinden (K) kaymaya başlıyor. L inişin ortasında, M en alçak noktada, N sağda L ile aynı yüksekliktedir. Her nokta için enerji çubukları çizilecek. K'den M'ye enerjiler nasıl değişir, kinetik enerji en çok nerededir? Rampa pürüzlü olsaydı ne değişirdi?\nK'de kaykaycı durur ve en yüksektedir: Kinetik enerji çubuğu yok, potansiyel enerji çubuğu en uzundur.\nİnerken yükseklik azalır, hız artar: Potansiyel enerji kinetiğe dönüşür.\nKinetik enerji en alçak nokta M'de en çoktur; L ile N aynı yükseklikte olduğu için çubukları eşittir. Sıralama: M > L = N > K.\nPürüzlü rampada enerjinin bir kısmı ısıya dönüşür; kaykaycı sağda K kadar yükseğe çıkamaz. Enerji yok olmaz, biçim değiştirir.\n\nSık yapılan hatalar\nYorulmayı iş yapmak sanmak. Yer değiştirme yoksa fiziksel anlamda iş yoktur.\nKuvvet hareket yönüne dik olduğu hâlde iş yapıldığını düşünmek.\nKütlesi de yüksekliği de farklı iki cisimden yüksekliğin etkisini çıkarmak.\nSürtünmeyle eksilen enerjinin yok olduğunu sanmak. Bu enerji yok olmaz, çoğunlukla ısıya dönüşür.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nParkta 30 kg'lık iki çocuktan K yerde 2 m/s hızla koşuyor, L kaydırağın 2 m yükseklikteki tepesinde duruyor. Hangisinin kinetik enerjisi vardır? — Yalnız K'nin kinetik enerjisi vardır, çünkü L duruyor. L yerden yüksekte olduğu için çekim potansiyel enerjisine sahiptir.\nAli bir kutuyu 20 N'lik kuvvetle 3 m, Banu aynı kutuyu 20 N'lik kuvvetle 6 m itiyor. Hangisi daha çok iş yapar? — Kuvvetler eşittir ama Banu kutuyu daha uzun yol boyunca itmiştir. Banu daha çok iş yapar.\nSürtünmesi önemsiz bir kaydıraktan kayan çocuğun potansiyel ve kinetik enerjisi tepeden ortaya inerken nasıl değişir? Kinetik enerjisi en çok nerededir? — Yükseklik azaldığı için potansiyel enerji azalır, hız arttığı için kinetik enerji artar. Kinetik enerji en alçak noktada en çoktur.\n\nÖzet\nİş için hem kuvvet hem de kuvvet doğrultusunda yer değiştirme gerekir. Kinetik enerji kütle ve hıza, çekim potansiyel enerjisi kütle ve yüksekliğe bağlıdır. Dönüşümlerde toplam enerji korunur; sürtünme varsa eksilen kısım ısıya dönüşür.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu notta fiziksel anlamda işin ne zaman yapıldığını, kinetik ve potansiyel enerjiyi neye göre karşılaştıracağını ve enerji dönüşümlerinden korunuma nasıl ulaşacağını öğreneceksin. Sorular çoğunlukla tablo ya da deney verisiyle gelir.", "keyConcepts": ["Fiziksel anlamda iş: Cisme kuvvet uygulanır ve cisim kuvvetin doğrultusunda yer değiştirirse iş yapılır. Örnek: Duvarı itmek seni yorar ama duvar yer değiştirmediği için iş yapılmaz.", "İşin bağlı olduğu etkenler: Kuvvet ya da yer değiştirme arttıkça iş artar. Kuvvet hareket yönüne dikse iş yapmaz; çantayı tutarak düz yolda yürümek gibi.", "Kinetik enerji: Hareket eden cismin enerjisidir; kütle ve hız arttıkça artar. Duran cismin kinetik enerjisi yoktur.", "Potansiyel enerji: Çekim potansiyel enerjisi kütleye ve yerden yüksekliğe bağlıdır. Esneklik potansiyel enerjisi, yay ya da lastiğin ne kadar gerildiğine veya sıkıştırıldığına bağlıdır.", "Benzerlik ve farklılık: Kinetik enerji de çekim potansiyel enerjisi de kütleyle artar ve joule (J) ile ölçülür. Kinetik enerji hıza, çekim potansiyel enerjisi yüksekliğe bağlıdır.", "Dönüşüm ve korunum: Yükselen cisimde kinetik enerji potansiyele, düşen cisimde potansiyel enerji kinetiğe dönüşür. Sürtünme yoksa toplam değişmez; varsa bir kısmı ısıya dönüşür. Enerji yoktan var olmaz, yok olmaz."], "priorKnowledge": ["Kuvvetin itme ya da çekme olduğunu ve newton (N) ile ölçüldüğünü bilmen (önceki sınıflar).", "Sürtünme kuvvetinin harekete zıt yönde etki ettiğini bilmen.", "Tablodaki iki sütunun birlikte nasıl değiştiğini okuyabilmen."], "steps": ["İş sorusunda her durum için iki soru sor: Kuvvet var mı? Cisim bu kuvvetin doğrultusunda yer değiştirdi mi? İkisi de evetse iş yapılmıştır.", "İki cismi karşılaştırırken yalnız bir değişkeni farklı olan satırları seç; o farkın etkisini oku.", "Cismin o anki durumunu belirle: Hareket ediyorsa kinetik, yüksekteyse çekim potansiyel, gerilmiş ya da sıkışmışsa esneklik potansiyel enerjisi vardır.", "Dönüşüm sorusunda enerji çubuklarını noktadan noktaya izle: Yükseklik azalınca potansiyel enerji azalır, hız artınca kinetik enerji artar. Sürtünme yoksa toplam aynı kalır; varsa bir kısmı ısıya dönüşür.", "Seçenekteki genellemenin bütün noktalara uyup uymadığını kontrol et."], "workedExamples": [{"title": "Örnek 1: Hangi durumda iş yapılır?", "problem": "Okul kantininde dört durum gözleniyor. Hasan su kolisini yerden alıp masaya kaldırıyor. Selin dolu bir tepsiyi elinde tutarak koridorda düz yürüyor. Tuna ağır bir masayı var gücüyle itiyor ama masa yerinden oynamıyor. Melek boş bir sandalyeyi yerde 3 m çekerek sürüklüyor. Hangi öğrenciler uyguladıkları kuvvetle fiziksel anlamda iş yapmıştır?", "solution": ["Hasan koliye yukarı doğru kuvvet uygular, koli yukarı yer değiştirir; iş yapılır.", "Selin'in kuvveti yukarı doğrudur, tepsi ise yatay ilerler. Kuvvet doğrultusunda yer değiştirme olmadığı için bu kuvvet iş yapmaz.", "Tuna'nın kuvveti vardır ama masa yer değiştirmez; iş yapılmaz. Yorulmak iş yapıldığını göstermez.", "Melek'in çektiği sandalye kuvvet doğrultusunda yer değiştirir; iş yapılır. Cevap: Hasan ve Melek."]}, {"title": "Örnek 2: Enerji çubuklarıyla dönüşüm", "problem": "Bir kaykaycı, sürtünmesi önemsiz U biçimli bir rampanın sol tepesinden (K) kaymaya başlıyor. L inişin ortasında, M en alçak noktada, N sağda L ile aynı yüksekliktedir. Her nokta için enerji çubukları çizilecek. K'den M'ye enerjiler nasıl değişir, kinetik enerji en çok nerededir? Rampa pürüzlü olsaydı ne değişirdi?", "solution": ["K'de kaykaycı durur ve en yüksektedir: Kinetik enerji çubuğu yok, potansiyel enerji çubuğu en uzundur.", "İnerken yükseklik azalır, hız artar: Potansiyel enerji kinetiğe dönüşür.", "Kinetik enerji en alçak nokta M'de en çoktur; L ile N aynı yükseklikte olduğu için çubukları eşittir. Sıralama: M > L = N > K.", "Pürüzlü rampada enerjinin bir kısmı ısıya dönüşür; kaykaycı sağda K kadar yükseğe çıkamaz. Enerji yok olmaz, biçim değiştirir."]}], "commonMistakes": ["Yorulmayı iş yapmak sanmak. Yer değiştirme yoksa fiziksel anlamda iş yoktur.", "Kuvvet hareket yönüne dik olduğu hâlde iş yapıldığını düşünmek.", "Kütlesi de yüksekliği de farklı iki cisimden yüksekliğin etkisini çıkarmak.", "Sürtünmeyle eksilen enerjinin yok olduğunu sanmak. Bu enerji yok olmaz, çoğunlukla ısıya dönüşür."], "selfCheck": [{"question": "Parkta 30 kg'lık iki çocuktan K yerde 2 m/s hızla koşuyor, L kaydırağın 2 m yükseklikteki tepesinde duruyor. Hangisinin kinetik enerjisi vardır?", "answer": "Yalnız K'nin kinetik enerjisi vardır, çünkü L duruyor. L yerden yüksekte olduğu için çekim potansiyel enerjisine sahiptir."}, {"question": "Ali bir kutuyu 20 N'lik kuvvetle 3 m, Banu aynı kutuyu 20 N'lik kuvvetle 6 m itiyor. Hangisi daha çok iş yapar?", "answer": "Kuvvetler eşittir ama Banu kutuyu daha uzun yol boyunca itmiştir. Banu daha çok iş yapar."}, {"question": "Sürtünmesi önemsiz bir kaydıraktan kayan çocuğun potansiyel ve kinetik enerjisi tepeden ortaya inerken nasıl değişir? Kinetik enerjisi en çok nerededir?", "answer": "Yükseklik azaldığı için potansiyel enerji azalır, hız arttığı için kinetik enerji artar. Kinetik enerji en alçak noktada en çoktur."}], "summary": "İş için hem kuvvet hem de kuvvet doğrultusunda yer değiştirme gerekir. Kinetik enerji kütle ve hıza, çekim potansiyel enerjisi kütle ve yüksekliğe bağlıdır. Dönüşümlerde toplam enerji korunur; sürtünme varsa eksilen kısım ısıya dönüşür.", "figureNote": null}, "figure": null, "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5eda6b6ee7bffa3eb371cfdf5d953bd1b455b6a34b64358198050339e87c3105", "reviewDecisionSha256": "d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46"}
{"type": "note", "id": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "title": "Vücudumuzdaki Sistemler: Bağlam temelli sorular nasıl çözülür?", "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-156", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu notta sindirim, dolaşım, solunum ve boşaltım sistemlerinin organlarını model ya da şema üzerinde tanımayı öğreneceksin. Ayrıca bu sistemlerin sağlığı için güvenilir bilgiyi bulup doğrulamayı ve kan bağışının önemini tartışmayı çalışacaksın.\n\nTemel kavramlar\nSindirim sistemi: Besin ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsaktan geçer. Karaciğer ve pankreas, besinin içinden geçmediği yardımcı organlardır.\nDolaşım sistemi: Kalp dört odacıklıdır. Atardamar kanı kalpten götürür, toplardamar kalbe getirir, kılcal damarda madde alışverişi olur. Alyuvar oksijen taşır, akyuvar mikroplarla savaşır, kan pulcukları pıhtılaşmayı sağlar.\nKan dolaşımı: Küçük dolaşımda kan kalpten akciğere gidip oksijen alır, büyük dolaşımda vücuda gidip oksijeni dokulara bırakır; ikisinde de kalbe döner.\nSolunum sistemi: Hava burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronş ve bronşçuklardan geçip alveollere ulaşır. Alveolde oksijen kana, karbondioksit kandan alveole geçer. Soluk alırken diyafram kasılıp düzleşir.\nBoşaltım sistemi: Böbrekler kanı süzerek idrarı oluşturur. İdrar, idrar kanalıyla idrar kesesine gelir, burada birikir ve idrar borusuyla dışarı atılır.\nSağlık bilgisi toplama: Soruya uygun araç seçilir: hekim, resmî sağlık kurumunun yayını, ölçüm aracı ya da kayıt çizelgesi. Bilgi ikinci bir güvenilir kaynakla doğrulanır ve kaynağıyla kaydedilir.\nKan bağışı: Kan yapay olarak üretilemez, yalnız sağlıklı insanların bağışıyla sağlanır. Düzenli bağış ameliyatta, kazada ve afette hastaların ihtiyacını karşılar; bu bir toplumsal dayanışmadır.\n\nÖnce hatırla\nHücre, doku, organ ve sistem sıralamasını bilmen (önceki sınıflar).\nAkış şeması ve tablo okuyabilmen.\n\nBu ünitede bağlam temelli sorular\nBeş formluk deneme paketinde ve ünite setlerinde bu üniteden 32 soru var: 23'ü formlarda, 9'u ünite setinde. Sorular en çok deney verisi (11) ve tablo (9) ile, ayrıca senaryo ve görselle gelir; altı soruda akış şeması var. Altı ortak bağlamlı sette biri organın adını, öteki görevini ya da araştırmanın bir adımını sorabilir; her soru bağlamın başka bir parçasına dayanır ve birinin cevabı ötekini vermez. Üç soruda olumsuz kök var.\n\nAdım adım\n1. Model ya da şemada besinin, kanın, havanın ya da idrarın hangi bölümden hangisine geçtiğini sırayla izle.\n2. Bölümü tanımak için gözlem verisini kullan: “Su burada emiliyor”, “kan burada oksijen alıyor” gibi bilgileri organın göreviyle eşleştir.\n3. Sağlık araştırmasında önce araştırma sorusunu oku. Ölçme gerektiren soruya ölçüm aracı, uzman bilgisi gerektiren soruya hekim ya da resmî kurum seçilir.\n4. Doğrulamada kaynağın kime ait olduğuna ve başka güvenilir kaynakla uyuşup uyuşmadığına bak. Bir tanıdığın deneyimi kanıt değildir.\n5. Kan bağışı sorusunda her gerekçeyi sına: Doğru bir bilgiye dayanıyor mu, kendi içinde çelişiyor mu?\n\nÇözümlü örnek 1 • Modeldeki yanlışı bulma\nBir grubun sindirim kanalı modeli sırasıyla şöyle: ağız ve yutak için huni, yemek borusu için düz hortum, mide için balon, içinden besinin geçtiği bir sünger, çok kıvrımlı uzun ve ince bir hortum, en sonda kalın ve kısa bir hortum. Grup süngerin karaciğeri temsil ettiğini yazdı. Modelde hangi yanlış vardır? Kıvrımlı uzun hortum hangi organdır?\nKaraciğer yardımcı organdır; besin içinden geçmez, ürettiği safra ince bağırsağa dökülür. Sünger kanalın yanına bağlanmalıdır.\nKıvrımlı uzun hortum ince bağırsaktır; sindirilen besinler orada kana geçer.\nKalın ve kısa hortum kalın bağırsaktır; burada su geri emilir.\n\nÇözümlü örnek 2 • Bilgiyi doğrulama\nOzan, tuzun kalp ve damar sağlığına etkisini araştırıyor. Kaynakları: 1. Komşusunun “Ben tuzu hiç azaltmadım, bir şey olmadı.” demesi. 2. Resmî sağlık kurumunun tuz tüketimiyle ilgili sayfası. 3. Yazarı belli olmayan, “Tuzu bırakan herkesin tansiyonu bir haftada düzelir.” diyen bir paylaşım. 4. Bir üniversite hastanesinin kalp bölümünün broşürü. Ozan bilgiyi doğrulamak için hangi kaynakları birlikte kullanmalıdır?\n1. kaynak tek bir kişinin deneyimidir; tek örnekten genelleme yapılamaz.\n3. kaynağın yazarı belli değildir ve “herkes”, “bir haftada” gibi aşırı genellemeler içerir.\n2. ve 4. kaynaklar resmî ya da bilimsel kuruluşlara aittir. Ozan bu ikisini karşılaştırarak bilgiyi doğrular.\nİki kaynak aynı bilgiyi veriyorsa Ozan bilgiyi kaynaklarıyla birlikte kaydeder.\n\nSık yapılan hatalar\nAtardamarın her zaman temiz kan taşıdığını sanmak. Akciğere giden atardamar kirli kan taşır.\nSoluk alırken diyaframın gevşediğini düşünmek. Soluk alırken diyafram kasılır.\nİdrarın idrar kesesinde oluştuğunu sanmak. İdrar böbrekte oluşur, kesede birikir.\nKan bankası bugün doluysa bağışa gerek olmadığını düşünmek. Kan uzun süre saklanamaz, düzenli bağış gerekir.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nBir şemada kan akciğerden çıkıp kalbe giriyor. Bu kan oksijence zengin midir? Hangi dolaşımın parçasıdır? — Akciğerde oksijen aldığı için oksijence zengindir. Küçük kan dolaşımının kalbe dönüş yoludur.\nYiğit, antrenman günlerinde ne kadar su içtiğini öğrenmek istiyor. Ölçekli şişeyle kayıt tutmak mı, internetteki bir yorum mu uygundur? — Soru Yiğit'in kendi tüketimini ölçmeyi istiyor. Ölçekli şişeyle tutulan kayıt uygundur; yorum onun verisini vermez.\nSoluk verirken diyafram ve göğüs boşluğu nasıl değişir? — Diyafram gevşeyip kubbe biçimini alır, göğüs boşluğu daralır ve hava dışarı çıkar.\n\nÖzet\nHer sistemde maddenin izlediği yolu sırayla izle ve bölümü göreviyle eşleştir. Sağlık bilgisinde uygun aracı seç, bilgiyi güvenilir kaynaklarla doğrula ve kaydet. Kan üretilemez ve uzun süre saklanamaz; düzenli bağış toplumsal dayanışmadır.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu notta sindirim, dolaşım, solunum ve boşaltım sistemlerinin organlarını model ya da şema üzerinde tanımayı öğreneceksin. Ayrıca bu sistemlerin sağlığı için güvenilir bilgiyi bulup doğrulamayı ve kan bağışının önemini tartışmayı çalışacaksın.", "keyConcepts": ["Sindirim sistemi: Besin ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsaktan geçer. Karaciğer ve pankreas, besinin içinden geçmediği yardımcı organlardır.", "Dolaşım sistemi: Kalp dört odacıklıdır. Atardamar kanı kalpten götürür, toplardamar kalbe getirir, kılcal damarda madde alışverişi olur. Alyuvar oksijen taşır, akyuvar mikroplarla savaşır, kan pulcukları pıhtılaşmayı sağlar.", "Kan dolaşımı: Küçük dolaşımda kan kalpten akciğere gidip oksijen alır, büyük dolaşımda vücuda gidip oksijeni dokulara bırakır; ikisinde de kalbe döner.", "Solunum sistemi: Hava burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronş ve bronşçuklardan geçip alveollere ulaşır. Alveolde oksijen kana, karbondioksit kandan alveole geçer. Soluk alırken diyafram kasılıp düzleşir.", "Boşaltım sistemi: Böbrekler kanı süzerek idrarı oluşturur. İdrar, idrar kanalıyla idrar kesesine gelir, burada birikir ve idrar borusuyla dışarı atılır.", "Sağlık bilgisi toplama: Soruya uygun araç seçilir: hekim, resmî sağlık kurumunun yayını, ölçüm aracı ya da kayıt çizelgesi. Bilgi ikinci bir güvenilir kaynakla doğrulanır ve kaynağıyla kaydedilir.", "Kan bağışı: Kan yapay olarak üretilemez, yalnız sağlıklı insanların bağışıyla sağlanır. Düzenli bağış ameliyatta, kazada ve afette hastaların ihtiyacını karşılar; bu bir toplumsal dayanışmadır."], "priorKnowledge": ["Hücre, doku, organ ve sistem sıralamasını bilmen (önceki sınıflar).", "Akış şeması ve tablo okuyabilmen."], "steps": ["Model ya da şemada besinin, kanın, havanın ya da idrarın hangi bölümden hangisine geçtiğini sırayla izle.", "Bölümü tanımak için gözlem verisini kullan: “Su burada emiliyor”, “kan burada oksijen alıyor” gibi bilgileri organın göreviyle eşleştir.", "Sağlık araştırmasında önce araştırma sorusunu oku. Ölçme gerektiren soruya ölçüm aracı, uzman bilgisi gerektiren soruya hekim ya da resmî kurum seçilir.", "Doğrulamada kaynağın kime ait olduğuna ve başka güvenilir kaynakla uyuşup uyuşmadığına bak. Bir tanıdığın deneyimi kanıt değildir.", "Kan bağışı sorusunda her gerekçeyi sına: Doğru bir bilgiye dayanıyor mu, kendi içinde çelişiyor mu?"], "workedExamples": [{"title": "Örnek 1: Modeldeki yanlışı bulma", "problem": "Bir grubun sindirim kanalı modeli sırasıyla şöyle: ağız ve yutak için huni, yemek borusu için düz hortum, mide için balon, içinden besinin geçtiği bir sünger, çok kıvrımlı uzun ve ince bir hortum, en sonda kalın ve kısa bir hortum. Grup süngerin karaciğeri temsil ettiğini yazdı. Modelde hangi yanlış vardır? Kıvrımlı uzun hortum hangi organdır?", "solution": ["Karaciğer yardımcı organdır; besin içinden geçmez, ürettiği safra ince bağırsağa dökülür. Sünger kanalın yanına bağlanmalıdır.", "Kıvrımlı uzun hortum ince bağırsaktır; sindirilen besinler orada kana geçer.", "Kalın ve kısa hortum kalın bağırsaktır; burada su geri emilir."]}, {"title": "Örnek 2: Bilgiyi doğrulama", "problem": "Ozan, tuzun kalp ve damar sağlığına etkisini araştırıyor. Kaynakları: 1. Komşusunun “Ben tuzu hiç azaltmadım, bir şey olmadı.” demesi. 2. Resmî sağlık kurumunun tuz tüketimiyle ilgili sayfası. 3. Yazarı belli olmayan, “Tuzu bırakan herkesin tansiyonu bir haftada düzelir.” diyen bir paylaşım. 4. Bir üniversite hastanesinin kalp bölümünün broşürü. Ozan bilgiyi doğrulamak için hangi kaynakları birlikte kullanmalıdır?", "solution": ["1. kaynak tek bir kişinin deneyimidir; tek örnekten genelleme yapılamaz.", "3. kaynağın yazarı belli değildir ve “herkes”, “bir haftada” gibi aşırı genellemeler içerir.", "2. ve 4. kaynaklar resmî ya da bilimsel kuruluşlara aittir. Ozan bu ikisini karşılaştırarak bilgiyi doğrular.", "İki kaynak aynı bilgiyi veriyorsa Ozan bilgiyi kaynaklarıyla birlikte kaydeder."]}], "commonMistakes": ["Atardamarın her zaman temiz kan taşıdığını sanmak. Akciğere giden atardamar kirli kan taşır.", "Soluk alırken diyaframın gevşediğini düşünmek. Soluk alırken diyafram kasılır.", "İdrarın idrar kesesinde oluştuğunu sanmak. İdrar böbrekte oluşur, kesede birikir.", "Kan bankası bugün doluysa bağışa gerek olmadığını düşünmek. Kan uzun süre saklanamaz, düzenli bağış gerekir."], "selfCheck": [{"question": "Bir şemada kan akciğerden çıkıp kalbe giriyor. Bu kan oksijence zengin midir? Hangi dolaşımın parçasıdır?", "answer": "Akciğerde oksijen aldığı için oksijence zengindir. Küçük kan dolaşımının kalbe dönüş yoludur."}, {"question": "Yiğit, antrenman günlerinde ne kadar su içtiğini öğrenmek istiyor. Ölçekli şişeyle kayıt tutmak mı, internetteki bir yorum mu uygundur?", "answer": "Soru Yiğit'in kendi tüketimini ölçmeyi istiyor. Ölçekli şişeyle tutulan kayıt uygundur; yorum onun verisini vermez."}, {"question": "Soluk verirken diyafram ve göğüs boşluğu nasıl değişir?", "answer": "Diyafram gevşeyip kubbe biçimini alır, göğüs boşluğu daralır ve hava dışarı çıkar."}], "summary": "Her sistemde maddenin izlediği yolu sırayla izle ve bölümü göreviyle eşleştir. Sağlık bilgisinde uygun aracı seç, bilgiyi güvenilir kaynaklarla doğrula ve kaydet. Kan üretilemez ve uzun süre saklanamaz; düzenli bağış toplumsal dayanışmadır.", "figureNote": null}, "figure": null, "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ddf5b81b6f4544649479ec18ae32ff129607f48c26435b47a7c3fd211ed6046a", "reviewDecisionSha256": "d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46"}
{"type": "note", "id": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "title": "Işığın Kırılması ve Mercekler: Bağlam temelli sorular nasıl çözülür?", "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu notta ışığın bir ortamdan başka bir ortama geçerken nasıl kırıldığını, ince ve kalın kenarlı mercekleri ayırt etmeyi ve merceklerin günlük hayattaki kullanım alanlarını öğreneceksin. Soruların çoğu bir ışın deneyinin sonuçlarını verir; sen ışının yolundan çıkarım yaparsın.\n\nTemel kavramlar\nKırılma: Işık bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama eğik geçerken doğrultu değiştirir. Örnek: Su dolu bardaktaki kalem kırık görünür.\nNormal: Işının yüzeye çarptığı noktadan yüzeye dik çizilen hayalî doğrudur. Gelme açısı ve kırılma açısı normale göre ölçülür.\nAz yoğundan çok yoğuna: Işık havadan suya ya da havadan cama eğik geçerken normale yaklaşır. Çok yoğundan az yoğuna geçerken normalden uzaklaşır. Yüzeye dik gelen ışın kırılmaz.\nİnce kenarlı mercek: Ortası kenarlarından kalındır; paralel ışınları bir noktada toplar. Örnek: Büyüteç.\nKalın kenarlı mercek: Kenarları ortasından kalındır; paralel ışınları dağıtır. Örnek: Kapı dürbünü.\nKullanım alanları: Uzağı net göremeyen miyop göz için kalın kenarlı, yakını net göremeyen hipermetrop göz için ince kenarlı mercekli gözlük kullanılır. Mikroskop ve fotoğraf makinesinde ince kenarlı mercek bulunur.\n\nÖnce hatırla\nIşığın saydam ortamda doğrusal yolla yayıldığını bilmen (önceki sınıflar).\nSaydam, yarı saydam ve saydam olmayan madde ayrımını bilmen.\nAçıölçerle açı okuyabilmen.\n\nBu ünitede bağlam temelli sorular\nBeş formluk deneme paketinde ve ünite setlerinde bu üniteden 18 soru var: 10'u formlarda, 8'i ünite setinde. Soruların çoğu (12) deney verisiyle gelir; ışın yolu ve mercek kesiti şemaları sık kullanılır. Dört ortak bağlamlı sette aynı düzenekten biri ortamların yoğunluğunu, öteki merceğin türünü ya da kullanım alanını sorabilir; her soru düzeneğin başka bir ölçümüne dayanır ve birinin cevabı ötekini vermez. Soruların neredeyse yarısı kırılma çıktısındandır ve beş soru zordur. Açıyı her zaman normale göre oku.\n\nAdım adım\n1. Işının hangi ortamdan hangisine geçtiğini yaz ve hangi ortamın daha yoğun olduğunu bağlamdan belirle.\n2. Gelme açısını ve kırılma açısını normale göre karşılaştır: Kırılma açısı küçükse ışık normale yaklaşmıştır, ikinci ortam daha yoğundur.\n3. Işının yüzeye dik geldiği denemeyi ayrı tut; orada kırılma olmaz ve yoğunluk sonucu çıkarılamaz.\n4. Mercek sorusunda kesite bak: Ortası mı kalın, kenarları mı? Sonra ışınların mercekten çıkınca toplanıp toplanmadığını kontrol et.\n5. Kullanım sorusunda aracın amacını düşün: Büyütmek ya da ışığı toplamak için ince kenarlı, ışığı dağıtmak ya da geniş alanı görmek için kalın kenarlı mercek uygundur.\n\nÇözümlü örnek 1 • Kırılma açısından yoğunluk sırası\nBir öğrenci lazer ışınını havadan üç farklı saydam maddeye, normalle 40° açı yapacak biçimde gönderiyor ve kırılma açısını ölçüyor: K maddesinde 29°, L maddesinde 25°, M maddesinde 27°. Hangi madde ışığı en çok kırmıştır? Maddelerin yoğunluk sırası nasıldır?\nÜç maddede de kırılma açısı 40°'den küçüktür; ışık hepsinde normale yaklaşmıştır. Üç madde de havadan yoğundur.\nNormale en çok yaklaşan ışın, kırılma açısı en küçük olandır: L maddesinde 25°.\nIşık en çok L'de kırılmıştır. Yoğunluk sırası büyükten küçüğe L, M, K olur.\nGelme açısı üç denemede aynı tutulduğu için bu karşılaştırma geçerlidir.\n\nÇözümlü örnek 2 • Işığın yolundan merceği tanıma\nKaranlık bir odada paralel ışık veren bir fener sırayla X ve Y merceklerine tutuluyor; merceğin 20 cm arkasında beyaz bir karton var. X merceğinde kartonda fenerin ışığından daha küçük ve çok parlak bir benek oluşuyor. Y merceğinde ışık kartonda daha geniş ve daha sönük bir alana yayılıyor. X ve Y hangi tür merceklerdir? Miyop bir göz için hangisi kullanılır?\nX ışınları dar bir alanda toplamıştır. Paralel ışınları toplayan mercek ince kenarlıdır.\nY ışınları geniş bir alana dağıtmıştır. Paralel ışınları dağıtan mercek kalın kenarlıdır.\nParlaklık da bunu destekler: Aynı ışık küçük alana toplanınca parlar, büyük alana dağılınca sönükleşir.\nMiyop gözde kalın kenarlı mercek kullanıldığı için Y uygundur.\n\nSık yapılan hatalar\nAçıları yüzeyden ölçmek. Gelme ve kırılma açısı normale göre ölçülür.\nYüzeye dik gelen ışının da kırıldığını sanmak.\nÇok yoğun ortamdan çıkan ışının normale yaklaştığını düşünmek. Bu ışın normalden uzaklaşır.\nMerceğin türüne çizimdeki büyüklüğüne bakarak karar vermek. Tür, ortası ile kenarının kalınlığına göre belirlenir.\nMiyop ile hipermetropu karıştırmak. Miyop uzağı, hipermetrop yakını net göremez.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nIşık sudan havaya eğik çıkarken normale yaklaşır mı, normalden uzaklaşır mı? — Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçtiği için normalden uzaklaşır.\nBüyüteç, kapı dürbünü, mikroskop ve miyop gözlüğünü mercek türüne göre iki gruba ayır. — İnce kenarlı: büyüteç ve mikroskop. Kalın kenarlı: kapı dürbünü ve miyop gözlüğü.\nHavadan cama 50° gelme açısıyla giren ışının kırılma açısı 50°'den büyük mü, küçük mü olur? — Cam havadan yoğun olduğu için ışık normale yaklaşır; kırılma açısı 50°'den küçüktür.\n\nÖzet\nIşık eğik geçerken kırılır: Çok yoğun ortama girerken normale yaklaşır, az yoğun ortama çıkarken normalden uzaklaşır, dik gelirse kırılmaz. İnce kenarlı mercek ışığı toplar, kalın kenarlı mercek dağıtır. Kullanım alanını aracın amacından çıkar.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu notta ışığın bir ortamdan başka bir ortama geçerken nasıl kırıldığını, ince ve kalın kenarlı mercekleri ayırt etmeyi ve merceklerin günlük hayattaki kullanım alanlarını öğreneceksin. Soruların çoğu bir ışın deneyinin sonuçlarını verir; sen ışının yolundan çıkarım yaparsın.", "keyConcepts": ["Kırılma: Işık bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama eğik geçerken doğrultu değiştirir. Örnek: Su dolu bardaktaki kalem kırık görünür.", "Normal: Işının yüzeye çarptığı noktadan yüzeye dik çizilen hayalî doğrudur. Gelme açısı ve kırılma açısı normale göre ölçülür.", "Az yoğundan çok yoğuna: Işık havadan suya ya da havadan cama eğik geçerken normale yaklaşır. Çok yoğundan az yoğuna geçerken normalden uzaklaşır. Yüzeye dik gelen ışın kırılmaz.", "İnce kenarlı mercek: Ortası kenarlarından kalındır; paralel ışınları bir noktada toplar. Örnek: Büyüteç.", "Kalın kenarlı mercek: Kenarları ortasından kalındır; paralel ışınları dağıtır. Örnek: Kapı dürbünü.", "Kullanım alanları: Uzağı net göremeyen miyop göz için kalın kenarlı, yakını net göremeyen hipermetrop göz için ince kenarlı mercekli gözlük kullanılır. Mikroskop ve fotoğraf makinesinde ince kenarlı mercek bulunur."], "priorKnowledge": ["Işığın saydam ortamda doğrusal yolla yayıldığını bilmen (önceki sınıflar).", "Saydam, yarı saydam ve saydam olmayan madde ayrımını bilmen.", "Açıölçerle açı okuyabilmen."], "steps": ["Işının hangi ortamdan hangisine geçtiğini yaz ve hangi ortamın daha yoğun olduğunu bağlamdan belirle.", "Gelme açısını ve kırılma açısını normale göre karşılaştır: Kırılma açısı küçükse ışık normale yaklaşmıştır, ikinci ortam daha yoğundur.", "Işının yüzeye dik geldiği denemeyi ayrı tut; orada kırılma olmaz ve yoğunluk sonucu çıkarılamaz.", "Mercek sorusunda kesite bak: Ortası mı kalın, kenarları mı? Sonra ışınların mercekten çıkınca toplanıp toplanmadığını kontrol et.", "Kullanım sorusunda aracın amacını düşün: Büyütmek ya da ışığı toplamak için ince kenarlı, ışığı dağıtmak ya da geniş alanı görmek için kalın kenarlı mercek uygundur."], "workedExamples": [{"title": "Örnek 1: Kırılma açısından yoğunluk sırası", "problem": "Bir öğrenci lazer ışınını havadan üç farklı saydam maddeye, normalle 40° açı yapacak biçimde gönderiyor ve kırılma açısını ölçüyor: K maddesinde 29°, L maddesinde 25°, M maddesinde 27°. Hangi madde ışığı en çok kırmıştır? Maddelerin yoğunluk sırası nasıldır?", "solution": ["Üç maddede de kırılma açısı 40°'den küçüktür; ışık hepsinde normale yaklaşmıştır. Üç madde de havadan yoğundur.", "Normale en çok yaklaşan ışın, kırılma açısı en küçük olandır: L maddesinde 25°.", "Işık en çok L'de kırılmıştır. Yoğunluk sırası büyükten küçüğe L, M, K olur.", "Gelme açısı üç denemede aynı tutulduğu için bu karşılaştırma geçerlidir."]}, {"title": "Örnek 2: Işığın yolundan merceği tanıma", "problem": "Karanlık bir odada paralel ışık veren bir fener sırayla X ve Y merceklerine tutuluyor; merceğin 20 cm arkasında beyaz bir karton var. X merceğinde kartonda fenerin ışığından daha küçük ve çok parlak bir benek oluşuyor. Y merceğinde ışık kartonda daha geniş ve daha sönük bir alana yayılıyor. X ve Y hangi tür merceklerdir? Miyop bir göz için hangisi kullanılır?", "solution": ["X ışınları dar bir alanda toplamıştır. Paralel ışınları toplayan mercek ince kenarlıdır.", "Y ışınları geniş bir alana dağıtmıştır. Paralel ışınları dağıtan mercek kalın kenarlıdır.", "Parlaklık da bunu destekler: Aynı ışık küçük alana toplanınca parlar, büyük alana dağılınca sönükleşir.", "Miyop gözde kalın kenarlı mercek kullanıldığı için Y uygundur."]}], "commonMistakes": ["Açıları yüzeyden ölçmek. Gelme ve kırılma açısı normale göre ölçülür.", "Yüzeye dik gelen ışının da kırıldığını sanmak.", "Çok yoğun ortamdan çıkan ışının normale yaklaştığını düşünmek. Bu ışın normalden uzaklaşır.", "Merceğin türüne çizimdeki büyüklüğüne bakarak karar vermek. Tür, ortası ile kenarının kalınlığına göre belirlenir.", "Miyop ile hipermetropu karıştırmak. Miyop uzağı, hipermetrop yakını net göremez."], "selfCheck": [{"question": "Işık sudan havaya eğik çıkarken normale yaklaşır mı, normalden uzaklaşır mı?", "answer": "Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçtiği için normalden uzaklaşır."}, {"question": "Büyüteç, kapı dürbünü, mikroskop ve miyop gözlüğünü mercek türüne göre iki gruba ayır.", "answer": "İnce kenarlı: büyüteç ve mikroskop. Kalın kenarlı: kapı dürbünü ve miyop gözlüğü."}, {"question": "Havadan cama 50° gelme açısıyla giren ışının kırılma açısı 50°'den büyük mü, küçük mü olur?", "answer": "Cam havadan yoğun olduğu için ışık normale yaklaşır; kırılma açısı 50°'den küçüktür."}], "summary": "Işık eğik geçerken kırılır: Çok yoğun ortama girerken normale yaklaşır, az yoğun ortama çıkarken normalden uzaklaşır, dik gelirse kırılmaz. İnce kenarlı mercek ışığı toplar, kalın kenarlı mercek dağıtır. Kullanım alanını aracın amacından çıkar.", "figureNote": null}, "figure": null, "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "3e4aeeed39b2a35a171bd2285fbea5529fb96142933e4372567dcd4a2698f346", "reviewDecisionSha256": "d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46"}
{"type": "note", "id": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "title": "Maddenin Doğasına Yolculuk: Bağlam temelli sorular nasıl çözülür?", "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu notta atomun yapısını, atom modellerini, element ve bileşiği, periyodik tabloyu öğreneceksin. Karışımları sınıflandırmayı, çözünmede değişken kontrolünü ve ayırma yöntemlerini de çalışacaksın.\n\nTemel kavramlar\nAtomun parçacıkları: Çekirdekte artı yüklü protonlar ve yüksüz nötronlar, çevresinde eksi yüklü elektronlar bulunur. Proton sayısı atom numarasıdır; nötr atomda elektron sayısı proton sayısına eşittir.\nAtom modelleri: Dalton atomu içi dolu küre olarak düşündü. Thomson eksi yüklerin artı yüklü küreye gömülü olduğunu, Rutherford artı yükün küçük bir çekirdekte toplandığını, Bohr elektronların katmanlarda bulunduğunu söyledi. Modern atom modelinde elektronlar çekirdek çevresinde bir elektron bulutu içinde düşünülür. Yeni kanıt geldikçe model değişir.\nElement ve bileşik: Element tek tür atomdan, bileşik farklı tür atomların belirli oranda birleşmesinden oluşur. Molekül modelinde toplar tek renkse element, birden çok renkteyse bileşik vardır.\nPeriyodik tablo: Yatay sıralar periyot, dikey sütunlar gruptur. 1. periyotta 2, 2. ve 3. periyotlarda 8'er element vardır. Aynı gruptaki elementlerin kimyasal özellikleri benzerdir.\nSembol ve formül: Sembolün ilk harfi büyük, ikinci harfi küçük yazılır (C karbon, Cl klor). Formülde sağ alttaki sayı atom sayısını gösterir: H{{sub|2}}O su, CO{{sub|2}} karbondioksit, NaCl sofra tuzudur.\nKarışımlar ve çözünme: Homojen karışımın her yeri aynı görünür (şekerli su); heterojen karışımda bileşenler ayırt edilir (zeytinyağı ile su). Çözünme sıcaklık, karıştırma ve temas yüzeyi artınca hızlanır.\nKarışımları ayırma: Tanecik boyutu farkında süzme ya da eleme, mıknatısa çekilmede mıknatıs, yoğunluk farkında ayırma hunisi kullanılır. Suda çözünmüş katı buharlaştırmayla ayrılır.\n\nÖnce hatırla\nMaddenin tanecikli yapısını ve hâllerini bilmen (önceki sınıflar).\nDeneyde değiştirilen, ölçülen ve sabit tutulan değişkeni ayırabilmen.\n\nBu ünitede bağlam temelli sorular\nBu, en çok soru alan Fen ünitesidir: Beş formluk deneme paketinde ve ünite setlerinde 34 soru var, 24'ü formlarda, 10'u ünite setinde. Sorular en çok deney verisi (12), tablo (7) ve görselle gelir. Altı ortak bağlamlı sette her soru bağlamın başka bir yerine dayanır ve birinin cevabı ötekini vermez. Dört soruda olumsuz kök var.\n\nAdım adım\n1. Atom maketinde her parçacığı say: Proton sayısı atom numarasını, proton ile elektron eşitliği nötrlüğü gösterir.\n2. Molekül modelinde atom türlerini renklerden say. Kapta farklı moleküller bir aradaysa madde karışımdır.\n3. Periyodik tablo sorusunda atom numarasından periyodu ve grubu bul, seçenekleri bu konumla sına.\n4. Çözünme deneyinde değiştirilen tek değişkeni bul. İki değişken birlikte değişmişse sonucu birine bağlayamazsın.\n5. Ayırma sorusunda bileşenlerin farklı özelliğini yaz ve yöntemi bu farka göre seç.\n\nÇözümlü örnek 1 • Atom numarasından konum bulma\nBir öğrenci evinde geçen dört elementi not ediyor: pildeki lityum (atom numarası 3), alüminyum folyo (13), uçan balondaki helyum (2) ve sofra tuzunun yapısındaki sodyum (11). Hangi iki element aynı gruptadır? Alüminyum hangi periyottadır? Helyum ile lityum aynı periyotta mıdır?\nAtom numarası 1–2 olanlar 1., 3–10 olanlar 2., 11–18 olanlar 3. periyottadır.\nLityum (3) 2. periyodun, sodyum (11) 3. periyodun ilk elementidir. İkisi de 1. gruptadır; kimyasal özellikleri benzerdir.\nAlüminyum (13) 3. periyottadır.\nHelyum (2) 1. periyotta, lityum (3) 2. periyottadır; ardışık olsalar da aynı periyotta değildirler.\n\nÇözümlü örnek 2 • Çözünme deneyinde değişken kontrolü\nSena eşit miktarda su ve şeker içeren dört bardakta şekerin çözünme süresini ölçüyor. 1. bardak: 20 °C, küp şeker, karıştırılmıyor, 9 dakika. 2. bardak: 20 °C, toz şeker, karıştırılmıyor, 4 dakika. 3. bardak: 50 °C, toz şeker, karıştırılmıyor, 2 dakika. 4. bardak: 50 °C, küp şeker, karıştırılıyor, 1 dakika. Temas yüzeyinin etkisini hangi bardaklar gösterir? 1. ve 4. bardağı karşılaştırmak doğru mudur?\nTemas yüzeyi için yalnız şekerin biçimi farklı olan 1 ve 2 seçilir. Toz şeker daha kısa sürede çözündü; temas yüzeyi büyüyünce çözünme hızlanır.\nSıcaklığın etkisini 2 ve 3 gösterir; süre 4 dakikadan 2 dakikaya inmiştir.\n1 ile 4 arasında hem sıcaklık hem karıştırma farklıdır.\nSürenin kısalmasını tek bir değişkene bağlayamazsın; bu karşılaştırma doğru değildir.\n\nSık yapılan hatalar\nNötronu elektrik yüklü sanmak. Nötron yüksüzdür.\nAynı tür iki atomdan oluşan O{{sub|2}} molekülünü bileşik sanmak. Tek tür atom vardır, elementtir.\nGrup ile periyodu karıştırmak. Periyot yatay sıra, grup dikey sütundur.\nSuda çözünmüş tuzu süzerek ayırmaya çalışmak. Çözünmüş tuz süzgeç kâğıdından geçer, buharlaştırmayla ayrılır.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nNötr bir atomun çekirdeğinde 6 proton ve 6 nötron var. Elektron sayısı ve atom numarası kaçtır? — Nötr atomda elektron sayısı proton sayısına eşittir: 6. Atom numarası da 6'dır; bu element karbondur (C).\nBir kapta her molekülü bir siyah ve iki beyaz toptan oluşan tek tür molekül var. Madde element mi, bileşik midir? Saf mıdır? — Molekülde iki tür atom olduğu için bileşiktir. Kapta tek tür molekül bulunduğu için saf maddedir.\nKum, demir tozu ve tuzlu sudan oluşan karışımda hangi yöntemler hangi sırayla kullanılabilir? — Süzmeyle kum ve demir tozu ayrılır, kuruyan katıdan demir mıknatısla alınır. Süzüntü buharlaştırılınca tuz kalır.\n\nÖzet\nAtomda proton sayısı atom numarasıdır; nötr atomda elektron sayısı buna eşittir. Element tek tür, bileşik farklı tür atomlardan oluşur; periyot yatay, grup dikeydir. Deneyde tek değişkeni izle, ayırmada bileşenlerin farklı özelliğini kullan.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu notta atomun yapısını, atom modellerini, element ve bileşiği, periyodik tabloyu öğreneceksin. Karışımları sınıflandırmayı, çözünmede değişken kontrolünü ve ayırma yöntemlerini de çalışacaksın.", "keyConcepts": ["Atomun parçacıkları: Çekirdekte artı yüklü protonlar ve yüksüz nötronlar, çevresinde eksi yüklü elektronlar bulunur. Proton sayısı atom numarasıdır; nötr atomda elektron sayısı proton sayısına eşittir.", "Atom modelleri: Dalton atomu içi dolu küre olarak düşündü. Thomson eksi yüklerin artı yüklü küreye gömülü olduğunu, Rutherford artı yükün küçük bir çekirdekte toplandığını, Bohr elektronların katmanlarda bulunduğunu söyledi. Modern atom modelinde elektronlar çekirdek çevresinde bir elektron bulutu içinde düşünülür. Yeni kanıt geldikçe model değişir.", "Element ve bileşik: Element tek tür atomdan, bileşik farklı tür atomların belirli oranda birleşmesinden oluşur. Molekül modelinde toplar tek renkse element, birden çok renkteyse bileşik vardır.", "Periyodik tablo: Yatay sıralar periyot, dikey sütunlar gruptur. 1. periyotta 2, 2. ve 3. periyotlarda 8'er element vardır. Aynı gruptaki elementlerin kimyasal özellikleri benzerdir.", "Sembol ve formül: Sembolün ilk harfi büyük, ikinci harfi küçük yazılır (C karbon, Cl klor). Formülde sağ alttaki sayı atom sayısını gösterir: H{{sub|2}}O su, CO{{sub|2}} karbondioksit, NaCl sofra tuzudur.", "Karışımlar ve çözünme: Homojen karışımın her yeri aynı görünür (şekerli su); heterojen karışımda bileşenler ayırt edilir (zeytinyağı ile su). Çözünme sıcaklık, karıştırma ve temas yüzeyi artınca hızlanır.", "Karışımları ayırma: Tanecik boyutu farkında süzme ya da eleme, mıknatısa çekilmede mıknatıs, yoğunluk farkında ayırma hunisi kullanılır. Suda çözünmüş katı buharlaştırmayla ayrılır."], "priorKnowledge": ["Maddenin tanecikli yapısını ve hâllerini bilmen (önceki sınıflar).", "Deneyde değiştirilen, ölçülen ve sabit tutulan değişkeni ayırabilmen."], "steps": ["Atom maketinde her parçacığı say: Proton sayısı atom numarasını, proton ile elektron eşitliği nötrlüğü gösterir.", "Molekül modelinde atom türlerini renklerden say. Kapta farklı moleküller bir aradaysa madde karışımdır.", "Periyodik tablo sorusunda atom numarasından periyodu ve grubu bul, seçenekleri bu konumla sına.", "Çözünme deneyinde değiştirilen tek değişkeni bul. İki değişken birlikte değişmişse sonucu birine bağlayamazsın.", "Ayırma sorusunda bileşenlerin farklı özelliğini yaz ve yöntemi bu farka göre seç."], "workedExamples": [{"title": "Örnek 1: Atom numarasından konum bulma", "problem": "Bir öğrenci evinde geçen dört elementi not ediyor: pildeki lityum (atom numarası 3), alüminyum folyo (13), uçan balondaki helyum (2) ve sofra tuzunun yapısındaki sodyum (11). Hangi iki element aynı gruptadır? Alüminyum hangi periyottadır? Helyum ile lityum aynı periyotta mıdır?", "solution": ["Atom numarası 1–2 olanlar 1., 3–10 olanlar 2., 11–18 olanlar 3. periyottadır.", "Lityum (3) 2. periyodun, sodyum (11) 3. periyodun ilk elementidir. İkisi de 1. gruptadır; kimyasal özellikleri benzerdir.", "Alüminyum (13) 3. periyottadır.", "Helyum (2) 1. periyotta, lityum (3) 2. periyottadır; ardışık olsalar da aynı periyotta değildirler."]}, {"title": "Örnek 2: Çözünme deneyinde değişken kontrolü", "problem": "Sena eşit miktarda su ve şeker içeren dört bardakta şekerin çözünme süresini ölçüyor. 1. bardak: 20 °C, küp şeker, karıştırılmıyor, 9 dakika. 2. bardak: 20 °C, toz şeker, karıştırılmıyor, 4 dakika. 3. bardak: 50 °C, toz şeker, karıştırılmıyor, 2 dakika. 4. bardak: 50 °C, küp şeker, karıştırılıyor, 1 dakika. Temas yüzeyinin etkisini hangi bardaklar gösterir? 1. ve 4. bardağı karşılaştırmak doğru mudur?", "solution": ["Temas yüzeyi için yalnız şekerin biçimi farklı olan 1 ve 2 seçilir. Toz şeker daha kısa sürede çözündü; temas yüzeyi büyüyünce çözünme hızlanır.", "Sıcaklığın etkisini 2 ve 3 gösterir; süre 4 dakikadan 2 dakikaya inmiştir.", "1 ile 4 arasında hem sıcaklık hem karıştırma farklıdır.", "Sürenin kısalmasını tek bir değişkene bağlayamazsın; bu karşılaştırma doğru değildir."]}], "commonMistakes": ["Nötronu elektrik yüklü sanmak. Nötron yüksüzdür.", "Aynı tür iki atomdan oluşan O{{sub|2}} molekülünü bileşik sanmak. Tek tür atom vardır, elementtir.", "Grup ile periyodu karıştırmak. Periyot yatay sıra, grup dikey sütundur.", "Suda çözünmüş tuzu süzerek ayırmaya çalışmak. Çözünmüş tuz süzgeç kâğıdından geçer, buharlaştırmayla ayrılır."], "selfCheck": [{"question": "Nötr bir atomun çekirdeğinde 6 proton ve 6 nötron var. Elektron sayısı ve atom numarası kaçtır?", "answer": "Nötr atomda elektron sayısı proton sayısına eşittir: 6. Atom numarası da 6'dır; bu element karbondur (C)."}, {"question": "Bir kapta her molekülü bir siyah ve iki beyaz toptan oluşan tek tür molekül var. Madde element mi, bileşik midir? Saf mıdır?", "answer": "Molekülde iki tür atom olduğu için bileşiktir. Kapta tek tür molekül bulunduğu için saf maddedir."}, {"question": "Kum, demir tozu ve tuzlu sudan oluşan karışımda hangi yöntemler hangi sırayla kullanılabilir?", "answer": "Süzmeyle kum ve demir tozu ayrılır, kuruyan katıdan demir mıknatısla alınır. Süzüntü buharlaştırılınca tuz kalır."}], "summary": "Atomda proton sayısı atom numarasıdır; nötr atomda elektron sayısı buna eşittir. Element tek tür, bileşik farklı tür atomlardan oluşur; periyot yatay, grup dikeydir. Deneyde tek değişkeni izle, ayırmada bileşenlerin farklı özelliğini kullan.", "figureNote": null}, "figure": null, "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0cf81de8d23bf50ec6eb399678ebeca95cc54f1ac701165034ac61abee575958", "reviewDecisionSha256": "d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46"}
{"type": "note", "id": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "title": "Elektriklenme: Bağlam temelli sorular nasıl çözülür?", "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu notta cisimlerin nasıl elektriklendiğini, bir cismin yük durumunu gözlemlerden nasıl çıkaracağını ve elektriklenme hakkında güvenilir bilgiyi nasıl toplayacağını öğreneceksin. Sorular çoğunlukla bir deneyin kayıtlarını verir; sen yük durumunu ve değişkenleri belirlersin.\n\nTemel kavramlar\nElektrik yükü: Atomlarda artı yüklü protonlar ve eksi yüklü elektronlar vardır. Elektriklenmede yalnız elektronlar bir cisimden ötekine geçer.\nYük durumları: Artı ve eksi yük sayısı eşit olan cisim nötrdür. Elektron alan cisim negatif, elektron veren cisim pozitif yüklenir.\nSürtünme ile elektriklenme: Farklı maddeden iki nötr cisim sürtülünce biri elektron verir, öteki alır; iki cisim zıt cins ve eşit miktarda yükle yüklenir.\nDokunma ve etki ile elektriklenme: Yüklü cisim nötr bir iletkene dokununca iki cisim aynı cins yükle yüklenir. Yüklü cisim nötr cisme yalnız yaklaştırılırsa nötr cismin yakın yüzünde zıt yük toplanır ve cisim çekilir.\nEtkileşim: Aynı cins yükler iter, zıt cins yükler çeker. Yüklü cisim nötr cismi de çektiği için çekme tek başına zıt yükü kanıtlamaz; itme ise aynı cins yükü kesin gösterir.\nBilgi toplama: Deney, bilimsel kuruluşların yayınları ve ders kitabı güvenilir araçlardır. Kaynağı belli olmayan paylaşım kanıt sayılmaz; bilgi deneyle ya da ikinci güvenilir kaynakla doğrulanır.\n\nÖnce hatırla\nAtomda proton ve elektron bulunduğunu bilmen (bu yılın atom konusu).\nElektriği ileten ve iletmeyen maddeleri ayırt edebilmen (önceki sınıflar).\nDeneyde değiştirilen, ölçülen ve sabit tutulan değişkeni ayırabilmen.\n\nBu ünitede bağlam temelli sorular\nBeş formluk deneme paketinde ve ünite setlerinde bu üniteden 17 soru var: 9'u formlarda, 8'i ünite setinde. Soruların yarısından fazlası (9) deney verisiyle gelir; görsel, belge-kaynak ve tablo da kullanılır. Dört ortak bağlamlı sette aynı deneyden biri değişkenleri, öteki yükleri ya da kaynak seçimini sorabilir; her soru deneyin başka bir kaydına dayanır ve birinin cevabı ötekini vermez. Soruların çoğu orta düzeydedir ve bir soruda olumsuz kök var. İtme ve çekme gözlemlerini ayrı ayrı yaz.\n\nAdım adım\n1. Her gözlemi tek tek yaz: Hangi cisimler sürtüldü, hangisi yaklaştırıldı, sonuç itme mi çekme mi?\n2. Önce itme gözlemlerini kullan; itme yalnız aynı cins yükler arasında olur. Yükü bilinen cisimden başlayıp ötekileri zincirleme bul.\n3. Çekmede iki olasılığı açık tut: Cisimler zıt yüklü olabilir ya da biri nötr olabilir.\n4. Deney sorusunda değiştirilen değişkeni, ölçülen değişkeni ve sabit tutulması gerekenleri (uzaklık, kumaş, sürtme sayısı) ayır.\n5. Kaynak sorusunda araştırma sorusuna bak: Kendi gözlemini gerektiren soru için deney, genel bilgi için bilimsel kuruluş ya da ders kitabı seçilir.\n\nÇözümlü örnek 1 • Gözlemlerden yük bulma\nİpliklerle asılmış dört hafif top (K, L, M, N) inceleniyor. Öğretmen K'nin negatif yüklü olduğunu söylüyor. Gözlemler: K ile L birbirini itiyor. L ile M birbirini çekiyor. M ile N birbirini itiyor. L, M ve N'nin yük durumu nedir?\nK negatiftir ve L'yi itiyor. İtme aynı cins yükte olur; L de negatiftir.\nL ile M çekiyor. Bu tek başına yetmez: M pozitif ya da nötr olabilir.\nM ile N itiyor. Nötr bir cisim itme göstermez; M yüklüdür. Negatif L'yi çektiği için M pozitiftir.\nN, M ile aynı cins yüklüdür; N de pozitiftir.\n\nÇözümlü örnek 2 • Hatalı düzeneği bulma\nKaan, X, Y ve Z çubuklarından hangisinin sürtünmeyle daha çok yüklendiğini araştırıyor. Her çubuğu aynı yün kumaşa 10 kez sürtüp ipe asılı hafif bir köpük topa yaklaştırıyor ve ipin sapmasını ölçüyor. X 4 cm uzaklıktan tutuldu, sapma 2 cm. Y 1 cm uzaklıktan tutuldu, sapma 5 cm. Z 4 cm uzaklıktan tutuldu, sapma 3 cm. Kaan “En çok Y yüklendi.” diyor. Bu sonuç güvenilir midir?\nDeğiştirilen değişken çubuğun maddesi, ölçülen değişken ipin sapmasıdır.\nSürtme sayısı ve kumaş sabittir ama yaklaştırma uzaklığı Y'de farklıdır.\nYüklü cisim yaklaştıkça etkisi artar; Y'deki büyük sapma yakından tutulmasından da gelebilir. Sonuç güvenilir değildir.\nX ile Z aynı uzaklıktan denendiği için karşılaştırılabilir: Z daha çok yüklenmiştir. Y aynı uzaklıktan yeniden denenmelidir.\n\nSık yapılan hatalar\nSürtünmede protonların da geçtiğini sanmak. Yalnız elektronlar geçer.\nÇekme görünce iki cismi hemen zıt yüklü saymak. Biri nötr de olabilir.\nPozitif yüklü cismin proton kazandığını düşünmek. Pozitif cisim elektron kaybetmiştir.\nDokunma ile elektriklenmede cisimlerin zıt yüklendiğini sanmak. Aynı cins yükle yüklenirler.\nBirden çok değişkenin değiştiği deneyde sonucu tek değişkene bağlamak.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nNötr bir plastik çubuk yün kumaşa sürtülünce kumaştan çubuğa 40 elektron geçiyor. Çubuğun ve kumaşın yük durumu nedir? — Çubuk elektron aldığı için negatif, kumaş elektron verdiği için pozitif yüklenir. Yükleri zıt cins ve eşit miktardadır.\nNötr bir cisim 15 elektron kaybederse yük durumu ne olur? — Artı yükleri eksi yüklerinden 15 fazla olur; cisim pozitif yüklenir.\nBir öğrenci, kaynağı belli olmayan bir paylaşımda “Kuru havada saç fırçası daha çok elektriklenir.” yazısını görüyor. Bu bilgiyi nasıl doğrulayabilir? — Paylaşım tek başına kanıt değildir. Fırçayı kuru ve nemli günlerde aynı sayıda sürtüp sonuçları karşılaştırarak ya da bilimsel bir kaynağa bakarak doğrulayabilir.\n\nÖzet\nElektriklenmede yalnız elektronlar geçer: Elektron alan cisim negatif, veren pozitif olur; yükleri eşit olan cisim nötrdür. İtme aynı cins yükü kesin gösterir, çekmede cisimlerden biri nötr olabilir. Deneyde tek değişkeni değiştir, bilgiyi deneyle ya da güvenilir kaynakla doğrula.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu notta cisimlerin nasıl elektriklendiğini, bir cismin yük durumunu gözlemlerden nasıl çıkaracağını ve elektriklenme hakkında güvenilir bilgiyi nasıl toplayacağını öğreneceksin. Sorular çoğunlukla bir deneyin kayıtlarını verir; sen yük durumunu ve değişkenleri belirlersin.", "keyConcepts": ["Elektrik yükü: Atomlarda artı yüklü protonlar ve eksi yüklü elektronlar vardır. Elektriklenmede yalnız elektronlar bir cisimden ötekine geçer.", "Yük durumları: Artı ve eksi yük sayısı eşit olan cisim nötrdür. Elektron alan cisim negatif, elektron veren cisim pozitif yüklenir.", "Sürtünme ile elektriklenme: Farklı maddeden iki nötr cisim sürtülünce biri elektron verir, öteki alır; iki cisim zıt cins ve eşit miktarda yükle yüklenir.", "Dokunma ve etki ile elektriklenme: Yüklü cisim nötr bir iletkene dokununca iki cisim aynı cins yükle yüklenir. Yüklü cisim nötr cisme yalnız yaklaştırılırsa nötr cismin yakın yüzünde zıt yük toplanır ve cisim çekilir.", "Etkileşim: Aynı cins yükler iter, zıt cins yükler çeker. Yüklü cisim nötr cismi de çektiği için çekme tek başına zıt yükü kanıtlamaz; itme ise aynı cins yükü kesin gösterir.", "Bilgi toplama: Deney, bilimsel kuruluşların yayınları ve ders kitabı güvenilir araçlardır. Kaynağı belli olmayan paylaşım kanıt sayılmaz; bilgi deneyle ya da ikinci güvenilir kaynakla doğrulanır."], "priorKnowledge": ["Atomda proton ve elektron bulunduğunu bilmen (bu yılın atom konusu).", "Elektriği ileten ve iletmeyen maddeleri ayırt edebilmen (önceki sınıflar).", "Deneyde değiştirilen, ölçülen ve sabit tutulan değişkeni ayırabilmen."], "steps": ["Her gözlemi tek tek yaz: Hangi cisimler sürtüldü, hangisi yaklaştırıldı, sonuç itme mi çekme mi?", "Önce itme gözlemlerini kullan; itme yalnız aynı cins yükler arasında olur. Yükü bilinen cisimden başlayıp ötekileri zincirleme bul.", "Çekmede iki olasılığı açık tut: Cisimler zıt yüklü olabilir ya da biri nötr olabilir.", "Deney sorusunda değiştirilen değişkeni, ölçülen değişkeni ve sabit tutulması gerekenleri (uzaklık, kumaş, sürtme sayısı) ayır.", "Kaynak sorusunda araştırma sorusuna bak: Kendi gözlemini gerektiren soru için deney, genel bilgi için bilimsel kuruluş ya da ders kitabı seçilir."], "workedExamples": [{"title": "Örnek 1: Gözlemlerden yük bulma", "problem": "İpliklerle asılmış dört hafif top (K, L, M, N) inceleniyor. Öğretmen K'nin negatif yüklü olduğunu söylüyor. Gözlemler: K ile L birbirini itiyor. L ile M birbirini çekiyor. M ile N birbirini itiyor. L, M ve N'nin yük durumu nedir?", "solution": ["K negatiftir ve L'yi itiyor. İtme aynı cins yükte olur; L de negatiftir.", "L ile M çekiyor. Bu tek başına yetmez: M pozitif ya da nötr olabilir.", "M ile N itiyor. Nötr bir cisim itme göstermez; M yüklüdür. Negatif L'yi çektiği için M pozitiftir.", "N, M ile aynı cins yüklüdür; N de pozitiftir."]}, {"title": "Örnek 2: Hatalı düzeneği bulma", "problem": "Kaan, X, Y ve Z çubuklarından hangisinin sürtünmeyle daha çok yüklendiğini araştırıyor. Her çubuğu aynı yün kumaşa 10 kez sürtüp ipe asılı hafif bir köpük topa yaklaştırıyor ve ipin sapmasını ölçüyor. X 4 cm uzaklıktan tutuldu, sapma 2 cm. Y 1 cm uzaklıktan tutuldu, sapma 5 cm. Z 4 cm uzaklıktan tutuldu, sapma 3 cm. Kaan “En çok Y yüklendi.” diyor. Bu sonuç güvenilir midir?", "solution": ["Değiştirilen değişken çubuğun maddesi, ölçülen değişken ipin sapmasıdır.", "Sürtme sayısı ve kumaş sabittir ama yaklaştırma uzaklığı Y'de farklıdır.", "Yüklü cisim yaklaştıkça etkisi artar; Y'deki büyük sapma yakından tutulmasından da gelebilir. Sonuç güvenilir değildir.", "X ile Z aynı uzaklıktan denendiği için karşılaştırılabilir: Z daha çok yüklenmiştir. Y aynı uzaklıktan yeniden denenmelidir."]}], "commonMistakes": ["Sürtünmede protonların da geçtiğini sanmak. Yalnız elektronlar geçer.", "Çekme görünce iki cismi hemen zıt yüklü saymak. Biri nötr de olabilir.", "Pozitif yüklü cismin proton kazandığını düşünmek. Pozitif cisim elektron kaybetmiştir.", "Dokunma ile elektriklenmede cisimlerin zıt yüklendiğini sanmak. Aynı cins yükle yüklenirler.", "Birden çok değişkenin değiştiği deneyde sonucu tek değişkene bağlamak."], "selfCheck": [{"question": "Nötr bir plastik çubuk yün kumaşa sürtülünce kumaştan çubuğa 40 elektron geçiyor. Çubuğun ve kumaşın yük durumu nedir?", "answer": "Çubuk elektron aldığı için negatif, kumaş elektron verdiği için pozitif yüklenir. Yükleri zıt cins ve eşit miktardadır."}, {"question": "Nötr bir cisim 15 elektron kaybederse yük durumu ne olur?", "answer": "Artı yükleri eksi yüklerinden 15 fazla olur; cisim pozitif yüklenir."}, {"question": "Bir öğrenci, kaynağı belli olmayan bir paylaşımda “Kuru havada saç fırçası daha çok elektriklenir.” yazısını görüyor. Bu bilgiyi nasıl doğrulayabilir?", "answer": "Paylaşım tek başına kanıt değildir. Fırçayı kuru ve nemli günlerde aynı sayıda sürtüp sonuçları karşılaştırarak ya da bilimsel bir kaynağa bakarak doğrulayabilir."}], "summary": "Elektriklenmede yalnız elektronlar geçer: Elektron alan cisim negatif, veren pozitif olur; yükleri eşit olan cisim nötrdür. İtme aynı cins yükü kesin gösterir, çekmede cisimlerden biri nötr olabilir. Deneyde tek değişkeni değiştir, bilgiyi deneyle ya da güvenilir kaynakla doğrula.", "figureNote": null}, "figure": null, "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5a613d1786d9d373bc3912cdf98d3bb21ca9115bdfb153e224eac49ef24f5037", "reviewDecisionSha256": "d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46"}
{"type": "note", "id": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "title": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji: Bağlam temelli sorular nasıl çözülür?", "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "body": "Ne öğreneceğim\nBu notta besin zincirindeki canlılar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini kurmayı öğreneceksin. Ayrıca su ve elektrik gibi kaynakların tasarruflu kullanımıyla ilgili bir problemi veriden tanımlamayı ve çözüm önerisini kanıtla değerlendirmeyi çalışacaksın.\n\nTemel kavramlar\nÜretici: Güneş ışığından yararlanarak kendi besinini üreten canlıdır (yeşil bitkiler, su yosunları). Besin zinciri bir üreticiyle başlar.\nTüketici: Besinini başka canlılardan hazır alır. Bitkiyle beslenen otçul, hayvanla beslenen etçil, ikisiyle de beslenen hepçildir. Örnek: Çekirge otçul, kurbağa etçildir.\nAyrıştırıcı: Ölü canlıları ve atıkları parçalayarak maddeleri toprağa geri kazandıran bakteri ve mantarlardır.\nOklar: Ok, yenen canlıdan yiyen canlıya doğrudur ve besinin geçtiği yönü gösterir. Örnek: ot → çekirge → kurbağa → yılan.\nNeden-sonuç ilişkisi: Bir canlı azalırsa onunla beslenen canlı azalır, onun yediği canlı ise artar. Örnek: Kurbağalar azalırsa çekirgeler artar, otlar azalır.\nTasarruf ve kanıt: Su, elektrik ve yakıt sınırlıdır. Tasarruf, ihtiyacı karşılarken israfı azaltmaktır. Önce ölçümle problemi tanımlar, sonra önlemden önceki ve sonraki verileri karşılaştırırsın.\n\nÖnce hatırla\nCanlıların beslenmek için birbirine bağlı olduğunu bilmen (önceki sınıflar).\nGeri dönüşüm ve israf kavramlarını bilmen.\nTablo ve grafikte en büyük, en küçük değeri ve değişimi okuyabilmen.\n\nBu ünitede bağlam temelli sorular\nBeş formluk deneme paketinde ve ünite setlerinde bu üniteden 14 soru var: 6'sı formlarda, 8'i ünite setinde. Sorular görsel, senaryo, deney verisi, grafik ve metinle gelir; beş soruda akış şeması, dört soruda grafik var. Üç ortak bağlamlı sette aynı zincirden ya da aynı tüketim kaydından biri problemi, öteki çözümü sorabilir; her soru bağlamın başka bir yerine dayanır ve birinin cevabı ötekini vermez. İki çıktı yedişer soruyla eşit ağırlıktadır; üç soru zordur ve bir soruda olumsuz kök var.\n\nAdım adım\n1. Besin zinciri şemasında okların yönünü kontrol et ve zinciri üreticiden başlayarak yaz.\n2. Bir canlı azalınca ya da çoğalınca oku iki yönde izle: Ondan beslenen canlı ve onun beslendiği canlı nasıl etkilenir?\n3. Kaynak sorusunda tablo ya da grafikteki olağan dışı değeri bul. Asıl problemi bu veriden tanımla; yan etkiyi problem sanma.\n4. Önerilen çözümleri veriyle sına: Önlem fazlalığın kaynağını hedefliyor mu? Önce ve sonra ölçüm var mı?\n5. Değerlendirmede iki ölçütü birlikte tart: Hem tasarruf sağlayan hem ihtiyacı karşılayan çözüm en uygunudur.\n\nÇözümlü örnek 1 • Zincirdeki değişimi izleme\nBir göl için şu besin zinciri çizilmiş: su yosunu → küçük kabuklular → küçük balıklar → balıkçıl kuşu. Göle karışan bir kirlilik yüzünden küçük balıkların sayısı birkaç ayda yarıya iniyor. Küçük kabuklular, balıkçıl kuşları ve su yosunları zamanla nasıl etkilenir?\nOkların yönüne göre küçük balıklar küçük kabuklularla, balıkçıl kuşları da küçük balıklarla beslenir.\nKüçük balıklar azalınca küçük kabuklular daha az yenir ve artar.\nBalıkçıl kuşları besin bulmakta zorlanır; sayıları azalır ya da başka bir yere göç ederler.\nArtan küçük kabuklular daha çok su yosunu yer; su yosunları azalır. Tek bir canlıdaki değişim bütün zinciri etkiler.\n\nÇözümlü örnek 2 • Problemi veriden tanımlama\nBir spor salonu duşların günlük su tüketimini kaydediyor: pazartesi 900 L, salı 950 L, çarşamba 920 L, perşembe 2400 L, cuma 930 L. Sporcu sayısı her gün aynı. Perşembe günü bir duş saatlerce açık kaldı; salon kapanırken görevli fark edip kapattı. 1. öneri: Herkes için duş süresini yarıya indirmek. 2. öneri: Duşlara belli süre sonra kendiliğinden kapanan musluk takmak. Asıl problem nedir, hangi öneri veriye dayanır?\nÖteki dört günün ortalaması (900 + 950 + 920 + 930) ÷ 4 = 925 L'dir.\nPerşembe bu değerden 2400 − 925 = 1475 L fazladır. Sporcu sayısı aynı olduğu için fazlalık açık kalan duştan gelir.\nAsıl problem, duşların kullanımdan sonra açık kalabilmesi ve bunun fark edilmemesidir.\nDuş süresini yarıya indirmek olağan ihtiyacı keser ve açık kalan duşu önlemez. Kendiliğinden kapanan musluk fazlalığın kaynağını hedefler; veriye dayanan 2. öneridir.\n\nSık yapılan hatalar\nOkların yönünü ters okumak. Ok, yenen canlıdan yiyen canlıya doğrudur.\nBir canlı azalınca yalnız onu yiyen canlının etkileneceğini sanmak. Onun yediği canlı da etkilenir.\nZinciri bir hayvanla başlatmak. Besin zinciri üreticiyle başlar.\nKaynak sorusunda yan etkiyi (faturanın artması gibi) asıl problem sanmak.\nÖnlemin işe yaradığını önceki ve sonraki veriyi karşılaştırmadan kabul etmek.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nBuğday → tarla faresi → baykuş zincirinde baykuşlar azalırsa tarla fareleri ve buğday nasıl etkilenir? — Fareleri yiyen baykuş azaldığı için fareler artar. Artan fareler daha çok buğday yediği için buğday azalır.\nTeneffüste ışığı açık kalan sınıf sayısı, ışık sorumlusu seçilince 12'den 3'e iniyor. Bir öğrenci, yeni fatura gelmeden “Fatura düştü.” diyor. Bu yargı veriye dayanıyor mu? — Hayır. Veri yalnız açık kalan ışık sayısının azaldığını gösterir. Tasarrufun miktarı için önceki ve sonraki faturalar karşılaştırılmalıdır.\nBir evde günlük su tüketimi duş süresi kısaltılınca 600 L'den 480 L'ye iniyor. Bir haftada kaç litre tasarruf edilir? — Günlük tasarruf 600 − 480 = 120 L'dir. Bir haftada 7 ⋅ 120 = 840 L su tasarruf edilir.\n\nÖzet\nBesin zinciri üreticiyle başlar; oklar besinin yenen canlıdan yiyen canlıya geçişini gösterir. Bir canlıdaki değişimi zincirde iki yönde izle. Kaynak tasarrufunda problemi veriden tanımla, çözümü önceki ve sonraki ölçümlerle değerlendir.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bu notta besin zincirindeki canlılar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini kurmayı öğreneceksin. Ayrıca su ve elektrik gibi kaynakların tasarruflu kullanımıyla ilgili bir problemi veriden tanımlamayı ve çözüm önerisini kanıtla değerlendirmeyi çalışacaksın.", "keyConcepts": ["Üretici: Güneş ışığından yararlanarak kendi besinini üreten canlıdır (yeşil bitkiler, su yosunları). Besin zinciri bir üreticiyle başlar.", "Tüketici: Besinini başka canlılardan hazır alır. Bitkiyle beslenen otçul, hayvanla beslenen etçil, ikisiyle de beslenen hepçildir. Örnek: Çekirge otçul, kurbağa etçildir.", "Ayrıştırıcı: Ölü canlıları ve atıkları parçalayarak maddeleri toprağa geri kazandıran bakteri ve mantarlardır.", "Oklar: Ok, yenen canlıdan yiyen canlıya doğrudur ve besinin geçtiği yönü gösterir. Örnek: ot → çekirge → kurbağa → yılan.", "Neden-sonuç ilişkisi: Bir canlı azalırsa onunla beslenen canlı azalır, onun yediği canlı ise artar. Örnek: Kurbağalar azalırsa çekirgeler artar, otlar azalır.", "Tasarruf ve kanıt: Su, elektrik ve yakıt sınırlıdır. Tasarruf, ihtiyacı karşılarken israfı azaltmaktır. Önce ölçümle problemi tanımlar, sonra önlemden önceki ve sonraki verileri karşılaştırırsın."], "priorKnowledge": ["Canlıların beslenmek için birbirine bağlı olduğunu bilmen (önceki sınıflar).", "Geri dönüşüm ve israf kavramlarını bilmen.", "Tablo ve grafikte en büyük, en küçük değeri ve değişimi okuyabilmen."], "steps": ["Besin zinciri şemasında okların yönünü kontrol et ve zinciri üreticiden başlayarak yaz.", "Bir canlı azalınca ya da çoğalınca oku iki yönde izle: Ondan beslenen canlı ve onun beslendiği canlı nasıl etkilenir?", "Kaynak sorusunda tablo ya da grafikteki olağan dışı değeri bul. Asıl problemi bu veriden tanımla; yan etkiyi problem sanma.", "Önerilen çözümleri veriyle sına: Önlem fazlalığın kaynağını hedefliyor mu? Önce ve sonra ölçüm var mı?", "Değerlendirmede iki ölçütü birlikte tart: Hem tasarruf sağlayan hem ihtiyacı karşılayan çözüm en uygunudur."], "workedExamples": [{"title": "Örnek 1: Zincirdeki değişimi izleme", "problem": "Bir göl için şu besin zinciri çizilmiş: su yosunu → küçük kabuklular → küçük balıklar → balıkçıl kuşu. Göle karışan bir kirlilik yüzünden küçük balıkların sayısı birkaç ayda yarıya iniyor. Küçük kabuklular, balıkçıl kuşları ve su yosunları zamanla nasıl etkilenir?", "solution": ["Okların yönüne göre küçük balıklar küçük kabuklularla, balıkçıl kuşları da küçük balıklarla beslenir.", "Küçük balıklar azalınca küçük kabuklular daha az yenir ve artar.", "Balıkçıl kuşları besin bulmakta zorlanır; sayıları azalır ya da başka bir yere göç ederler.", "Artan küçük kabuklular daha çok su yosunu yer; su yosunları azalır. Tek bir canlıdaki değişim bütün zinciri etkiler."]}, {"title": "Örnek 2: Problemi veriden tanımlama", "problem": "Bir spor salonu duşların günlük su tüketimini kaydediyor: pazartesi 900 L, salı 950 L, çarşamba 920 L, perşembe 2400 L, cuma 930 L. Sporcu sayısı her gün aynı. Perşembe günü bir duş saatlerce açık kaldı; salon kapanırken görevli fark edip kapattı. 1. öneri: Herkes için duş süresini yarıya indirmek. 2. öneri: Duşlara belli süre sonra kendiliğinden kapanan musluk takmak. Asıl problem nedir, hangi öneri veriye dayanır?", "solution": ["Öteki dört günün ortalaması (900 + 950 + 920 + 930) ÷ 4 = 925 L'dir.", "Perşembe bu değerden 2400 − 925 = 1475 L fazladır. Sporcu sayısı aynı olduğu için fazlalık açık kalan duştan gelir.", "Asıl problem, duşların kullanımdan sonra açık kalabilmesi ve bunun fark edilmemesidir.", "Duş süresini yarıya indirmek olağan ihtiyacı keser ve açık kalan duşu önlemez. Kendiliğinden kapanan musluk fazlalığın kaynağını hedefler; veriye dayanan 2. öneridir."]}], "commonMistakes": ["Okların yönünü ters okumak. Ok, yenen canlıdan yiyen canlıya doğrudur.", "Bir canlı azalınca yalnız onu yiyen canlının etkileneceğini sanmak. Onun yediği canlı da etkilenir.", "Zinciri bir hayvanla başlatmak. Besin zinciri üreticiyle başlar.", "Kaynak sorusunda yan etkiyi (faturanın artması gibi) asıl problem sanmak.", "Önlemin işe yaradığını önceki ve sonraki veriyi karşılaştırmadan kabul etmek."], "selfCheck": [{"question": "Buğday → tarla faresi → baykuş zincirinde baykuşlar azalırsa tarla fareleri ve buğday nasıl etkilenir?", "answer": "Fareleri yiyen baykuş azaldığı için fareler artar. Artan fareler daha çok buğday yediği için buğday azalır."}, {"question": "Teneffüste ışığı açık kalan sınıf sayısı, ışık sorumlusu seçilince 12'den 3'e iniyor. Bir öğrenci, yeni fatura gelmeden “Fatura düştü.” diyor. Bu yargı veriye dayanıyor mu?", "answer": "Hayır. Veri yalnız açık kalan ışık sayısının azaldığını gösterir. Tasarrufun miktarı için önceki ve sonraki faturalar karşılaştırılmalıdır."}, {"question": "Bir evde günlük su tüketimi duş süresi kısaltılınca 600 L'den 480 L'ye iniyor. Bir haftada kaç litre tasarruf edilir?", "answer": "Günlük tasarruf 600 − 480 = 120 L'dir. Bir haftada 7 ⋅ 120 = 840 L su tasarruf edilir."}], "summary": "Besin zinciri üreticiyle başlar; oklar besinin yenen canlıdan yiyen canlıya geçişini gösterir. Bir canlıdaki değişimi zincirde iki yönde izle. Kaynak tasarrufunda problemi veriden tanımla, çözümü önceki ve sonraki ölçümlerle değerlendir.", "figureNote": null}, "figure": null, "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "4d728aed9b79bdc5cb771b0a82aa028c5e5c1ec5ecac067ad6c46735ba17dadf", "reviewDecisionSha256": "d9d2e6c21d4d3a14a593310c5671e73e9a656e7634daadb543154511246bbf46"}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u01.q01", "familyId": "lgs28-g07-fen-u01-q01", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "objective": "FB.7.1.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Tablodan L'nin yüksekliği okunur ve bulutların atmosferin alt katmanında oluştuğu bilgisiyle birleştirilir; tek çıkarım adımı.", "context": "Bir bilim dergisinde üç gözlem aracı tanıtıldı; araçların bazı özellikleri tabloda verilmiştir. Okulun bilim şenliğinde bu araçlardan birinin çalışma biçimini gösteren bir model de hazırlanacak.", "question": "Tablodaki bilgilere göre L aracı ile ilgili hangisi söylenebilir?", "choices": ["Dağ tepesinde olduğu için havadaki su buharının etkisinden tamamen kurtulmuştur.", "Gözlem yapmak için bulutların dağılıp havanın açılmasını beklemesi gerekmez.", "Yerden kolayca ulaşılabildiği için bakımı her gün yapılabilir.", "Atmosferin içinde bulunduğu için yıldızlar görüntüde titreşir."], "correct": 1, "distractorWhy": ["Dağ tepesinde bulunan K'dir; L yörüngededir. Ayrıca dağ tepesi bile atmosferin içindedir; iki aracın konumunu karıştırmaktır.", "Doğru; L yaklaşık 550 km yükseklikte, bulutların ve atmosferin çok üstündeki yörüngede dolanır; bulutlar L'nin görüşünü kapatmaz.", "L Dünya'dan yüzlerce kilometre yükseklikteki yörüngededir; yörüngedeki bir araca ulaşmak özel uzay görevleri gerektirir.", "Yıldız görüntüsünün titremesi atmosferden geçen ışıkta olur; L atmosferin dışında olduğu için bu etki yerdeki K için geçerlidir."], "explanation": "Tabloya göre L, Dünya çevresinde yaklaşık 550 km yükseklikteki bir yörüngededir. Bulutlar ve hava olayları atmosferin alt katmanlarında, birkaç kilometre yükseklikte oluşur. L bulutların çok üstünde olduğu için gözlem yapmak üzere havanın açılmasını beklemez; görüntüsü de atmosferin titreştirici etkisinden uzaktır.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u01-q01-h1", "lgs28-g07-fen-u01-q01-h2", "lgs28-g07-fen-u01-q01-h3", "lgs28-g07-fen-u01-q01-h4"], "rows": [[{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-k"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-k_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-k_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-k_parca"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-l"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-l_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-l_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-l_parca"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-m"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-m_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-m_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q01-m_parca"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u01-q01-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u01-q01-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.7", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u1", "tymm:FB.7.1.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 1, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "unitName": "Uzay Çağı", "setOrder": 1, "requires": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "sharedText": "lgs28-g07-u01-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "90c0bb70ecf162364995c5911748ad445289ffa1896fab61088f792b3d6e258f", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u01.q02", "familyId": "lgs28-g07-fen-u01-q02", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "objective": "FB.7.1.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "İki aracın dört özelliği tek tek karşılaştırılır; her şıkta iki yargının ikisinin de iki araç için doğru olması gerekir; B ve D yarı doğru yarı yanlış çeldiricilerdir.", "context": "Bir bilim dergisinde üç gözlem aracı tanıtıldı; araçların bazı özellikleri tabloda verilmiştir. Okulun bilim şenliğinde bu araçlardan birinin çalışma biçimini gösteren bir model de hazırlanacak.", "question": "Tablodaki bilgilere göre K ve L araçlarının benzerlikleri hangi seçenekte doğru listelenmiştir?", "choices": ["İkisi de görünür ışığı toplar ve bu ışığı çukur bir aynayla bir noktada odaklar.", "İkisi de atmosferin dışındadır ve görüntüleri atmosferin titreştirici etkisinden hiç etkilenmez.", "İkisi de Dünya'nın çevresinde dolanır ve bulunduğu yer sürekli değişir.", "İkisi de ışığı bir merceğin içinden geçirir ve morötesi ışığı da toplar."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; tabloya göre K ve L görünür ışık toplar ve ikisinde de ışınımı toplayan parça çukur aynadır; çukur ayna gelen ışığı bir odakta toplar.", "K yaklaşık 2500 m yükseklikteki bir dağdadır; dağ tepesi atmosferin içindedir. Yalnız L'ye ait özelliği ikisine genellemektir.", "Yörüngede dolanan yalnız L'dir; K bir dağın tepesinde sabittir. Bir aracın konum özelliğini ötekine aktarmaktır.", "İkisinde de toplayıcı parça aynadır, mercek değildir; ayrıca morötesi ışığı yalnız L toplar. Teleskopların hepsini mercekli sanmaktır."], "explanation": "Tabloda K ve L için “Topladığı ışınım” sütununda görünür ışık, “Işınımı toplayan parça” sütununda çukur ayna yazar. Çukur ayna, üzerine gelen ışığı yansıtarak bir noktada (odakta) toplar. Konum bakımından benzemezler: K dağın tepesinde, atmosferin içinde; L yörüngededir. Morötesi ışığı yalnız L toplar.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u01-q02-h1", "lgs28-g07-fen-u01-q02-h2", "lgs28-g07-fen-u01-q02-h3", "lgs28-g07-fen-u01-q02-h4"], "rows": [[{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-k"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-k_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-k_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-k_parca"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-l"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-l_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-l_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-l_parca"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-m"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-m_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-m_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q02-m_parca"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u01-q02-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u01-q02-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.7", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u1", "tymm:FB.7.1.1.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 1, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "unitName": "Uzay Çağı", "setOrder": 2, "requires": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "sharedText": "lgs28-g07-u01-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5c3a620628ea0f9e2a4cc5ee8f6307d0620c4efce4cc7e3b4b48b339d5d6c39e", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u01.q03", "familyId": "lgs28-g07-fen-u01-q03", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "objective": "FB.7.1.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Modelin iki özelliği (ışınım türü ve toplayıcı yapısı) birlikte karşılaması gerekir; B yalnız birini karşılayan güçlü çeldiricidir.", "context": "Bir bilim dergisinde üç gözlem aracı tanıtıldı; araçların bazı özellikleri tabloda verilmiştir. Okulun bilim şenliğinde bu araçlardan birinin çalışma biçimini gösteren bir model de hazırlanacak.", "question": "Tablodaki bilgilere göre M aracının çalışma biçimini temsil etmek için önerilen modellerden hangisi en uygundur?", "choices": ["Büyük bir büyüteçle güneş ışığını bir kâğıt parçasının üzerinde tek bir noktada toplayan düzenek", "Çukur bir aynayla el fenerinin ışığını toplayıp küçük bir ekrana düşüren düzenek", "Bir kamerayı balonla yükseğe göndererek gökyüzünü fotoğraflayan düzenek", "Folyo kaplı çukur bir şemsiyenin odağına küçük bir radyo alıcısı yerleştirilen düzenek"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Büyüteç bir mercektir ve görünür ışığı toplar; M ise radyo dalgalarını metal bir çanakla toplar. Mercekli teleskop modelini radyo teleskop sanmaktır.", "Bu düzenek görünür ışığı çukur aynayla toplayan K'yi temsil eder; yalnız toplayıcının çukur biçimine bakıp ışınımın türünü gözden kaçırmaktır.", "Bu düzenek atmosferin üstüne çıkan L gibi bir aracı temsil eder; M bir vadinin tabanındadır. Konumu modelin temel özelliği sanmaktır.", "Doğru; folyo kaplı çukur şemsiye M'nin metal çanağını, radyo alıcısı da topladığı radyo dalgalarını temsil eder; çukur yüzey dalgaları odağa toplar."], "explanation": "Tabloya göre M radyo dalgalarını 30 m çaplı metal bir çanakla toplar. Bir model, temsil ettiği aracın temel özelliklerini taşımalıdır: toplanan ışınımın türü (radyo dalgası) ve toplayıcı parçanın yapısı (metal, çukur çanak). Folyo kaplı çukur şemsiye metal çanağı, odağındaki radyo alıcısı da radyo dalgalarını alan bölümü temsil eder.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u01-q03-h1", "lgs28-g07-fen-u01-q03-h2", "lgs28-g07-fen-u01-q03-h3", "lgs28-g07-fen-u01-q03-h4"], "rows": [[{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-k"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-k_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-k_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-k_parca"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-l"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-l_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-l_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-l_parca"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-m"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-m_yer"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-m_isin"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q03-m_parca"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u01-q03-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u01-q03-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB9", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u1", "tymm:FB.7.1.2.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 1, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "unitName": "Uzay Çağı", "setOrder": 3, "requires": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "sharedText": "lgs28-g07-u01-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "3a3ed75d049bbe40ed092480716b37914164bc523997fddc7e340f6396ead847", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u01.q04", "familyId": "lgs28-g07-fen-u01-q04", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "objective": "FB.7.1.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 1, "difficultyReason": "Rapordaki iki bilgi (yakıtın yalnız yol ve yön için kullanılıp görevi sınırlaması, yol değişikliklerinin 2, 6, 11 diye artması) birleştirilir; gözlem kaybı sayılarla, sönükleşme yargısı tablodaki R notuyla elenir. Adımlar kısa ve veriler açık olduğu için kolaydır.", "context": "Yıldızların yaşamını incelemek için Dünya çevresinde dolanan bir uzay teleskobu, yakıtını yalnız yörüngesini düzeltmek ve yönünü değiştirmek için kullanıyor; yakıtı bittiğinde görevi de sona erecek. Mühendislerin raporuna göre teleskop, yörüngedeki eski uydu parçalarına çarpmamak için 2021'de 2, 2023'te 6, 2025'te 11 kez yolunu değiştirdi. Her yol değişikliği planlanmamış yakıt harcanmasına ve yaklaşık bir günlük gözlem kaybına yol açtı. Tabloda teleskobun bu dönemde gözlediği dört cisimle ilgili notlar verilmiştir.", "question": "Rapora ve tablodaki gözlem notlarına göre teleskobun karşı karşıya olduğu temel sorun hangisidir?", "choices": ["Yol değişikliklerinin her dönem artması, yakıtı planlanandan daha hızlı tüketerek teleskobun çalışma süresini kısaltıyor.", "Yol değişiklikleri sırasında gözlemin durması, teleskobun her yıl gözlem zamanının büyük bölümünü yitirmesine yol açıyor.", "Yol değişikliklerinin parçalardan kaçmaya yetmemesi, teleskobun parçalara çarpıp aynasının zarar görmesine yol açıyor.", "Yol değişikliklerinin teleskobu yıldızlardan uzaklaştırması, gözlenen yıldızların giderek sönük görünmesine yol açıyor."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; yakıt yalnız yörünge ve yön için kullanılıyor ve bitince görev sona eriyor. Yol değişiklikleri 2, 6, 11 diye artmış ve her biri planlanmamış yakıt harcatmıştır; asıl sorun yakıtın erken tükenmesidir.", "Yan etkiyi asıl sorun sanmak ve büyüklüğünü abartmaktır: her yol değişikliği yaklaşık bir gün kaybettirir; en çok yol değiştirilen 2025'te bile kayıp 11 gün kadardır, yılın büyük bölümü değildir.", "Uzay çöpünün bilinen tehlikesini bu durumun sorunu sanmaktır: rapor bir çarpışmadan söz etmez, teleskop çarpmamak için yolunu değiştirmiştir.", "Yörüngedeki küçük bir yol değişikliğinin yıldızlara olan çok büyük uzaklığı değiştirdiğini sanmaktır; gözlem notlarına göre R'nin parlaklığı yıllardır kararlıdır."], "explanation": "Rapora göre teleskobun yakıtı yalnız yörünge düzeltme ve yön değiştirme için kullanılır ve yakıt bitince görev sona erer. Eski uydu parçalarından kaçmak için yapılan yol değişiklikleri 2021, 2023 ve 2025'te 2, 6 ve 11 olarak artmış; her biri planlanmamış yakıt harcatmıştır. Bu iki bilgi birleştirildiğinde asıl sorun, yakıtın planlanandan önce tükenmesi ve teleskobun çalışma süresinin kısalmasıdır. Gözlem kaybı yol değişikliği başına yaklaşık bir gün, en çok yılda 11 gün kadardır; bu yan bir sonuçtur. Raporda çarpışma yoktur. Gözlem notlarında R'nin parlaklığı yıllardır kararlıdır; yol değişiklikleri yıldızları sönük göstermemiştir.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u01-q04-h1", "lgs28-g07-fen-u01-q04-h2"], "rows": [[{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q04-p"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q04-p_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q04-r"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q04-r_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q04-s"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q04-s_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q04-t"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q04-t_not"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u01-q04-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u01-q04-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB3.2.SB1", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u1", "tymm:FB.7.1.3.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 1, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "unitName": "Uzay Çağı", "setOrder": 4, "requires": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "sharedText": "lgs28-g07-u01-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "77211be593913d9cce1e303bd39912fb76216abf2772c61f6cf30768442cf20f", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u01.q05", "familyId": "lgs28-g07-fen-u01-q05", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "objective": "FB.7.1.4", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Olumsuz kökte dört yargı ayrı ayrı sınanır; C'yi elemek için kütle ile evrelerin hızı arasındaki ilişki ve “dev = yaşlı” yanılgısı birlikte düşünülür.", "context": "Yıldızların yaşamını incelemek için Dünya çevresinde dolanan bir uzay teleskobu, yakıtını yalnız yörüngesini düzeltmek ve yönünü değiştirmek için kullanıyor; yakıtı bittiğinde görevi de sona erecek. Mühendislerin raporuna göre teleskop, yörüngedeki eski uydu parçalarına çarpmamak için 2021'de 2, 2023'te 6, 2025'te 11 kez yolunu değiştirdi. Her yol değişikliği planlanmamış yakıt harcanmasına ve yaklaşık bir günlük gözlem kaybına yol açtı. Tabloda teleskobun bu dönemde gözlediği dört cisimle ilgili notlar verilmiştir.", "question": "Tablodaki gözlem notlarına göre aşağıdaki yargılardan hangisine __ulaşılamaz__?", "choices": ["P'deki yoğun düğümlerden ileride birden çok yıldız oluşabilir.", "R, şu anda yaşamının en uzun süren evresinde bulunmaktadır.", "S'nin dev evresinde olması, onun R'den önce oluştuğunu gösterir.", "S'nin kararlı evresi, R'nin kararlı evresinden daha kısa sürmüştür."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Bu yargıya ulaşılabilir; ısınmaya başlamış yoğun düğümler yıldız doğumunun başlangıcıdır. Bu şıkkı seçen, bulutsunun yıldızların doğduğu yer olduğunu gözden kaçırır.", "Bu yargıya ulaşılabilir; çekirdekte hidrojenin helyuma dönüştüğü kararlı evre, yıldızın yaşamının en uzun evresidir. Bu şıkkı seçen, kararlı evreyi kısa bir ara dönem sanır.", "Doğru; notlarda yıldızların ne zaman oluştuğuna dair bilgi yoktur. S'nin kütlesi R'ninkinin yaklaşık 20 katıdır; büyük kütleli yıldız evrelerini çok daha hızlı geçirdiği için dev olması daha yaşlı olduğunu göstermez.", "Bu yargıya ulaşılabilir; S'nin kütlesi çok büyüktür ve büyük kütleli yıldızlar kararlı evreyi daha kısa sürede tamamlar. Bu şıkkı seçen, kütlenin evrelerin süresini etkilediğini bilmez."], "explanation": "P gaz ve toz bulutudur; içindeki yoğun düğümler yeni yıldızların doğum yeridir (A). R, çekirdeğinde hidrojen yakan kararlı evrededir; bu, yaşamın en uzun evresidir (B). S Güneş'ten yaklaşık 20 kat büyük kütlelidir; büyük kütleli yıldızlar kararlı evreyi çok daha kısa sürede bitirip dev olur (D). Bu nedenle S'nin dev olması R'den önce oluştuğunu göstermez: S, R'den sonra oluşmuş olsa bile ondan önce dev evresine ulaşabilir. Notlarda oluşma zamanı da yoktur; C'ye ulaşılamaz.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u01-q05-h1", "lgs28-g07-fen-u01-q05-h2"], "rows": [[{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q05-p"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q05-p_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q05-r"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q05-r_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q05-s"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q05-s_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q05-t"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q05-t_not"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u01-q05-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u01-q05-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u1", "tymm:FB.7.1.4.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 1, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "unitName": "Uzay Çağı", "setOrder": 5, "requires": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "sharedText": "lgs28-g07-u01-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "11657cec520405da0a4b4061ceddacd9f93aa2bf7a6ef7f4753448ca91e57a78", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u01.q06", "familyId": "lgs28-g07-fen-u01-q06", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "objective": "FB.7.1.4", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 4, "difficultyReason": "Tablodaki kütle bilgisi, evreler ve T'nin betimlemesi birlikte kullanılır; iki dallı yaşam yolu kurulur. A (tek yol) ve C (yolların yer değiştirmesi) aynı yanılgıları taşıyan öğrenciyi güçlü biçimde çeker.", "context": "Yıldızların yaşamını incelemek için Dünya çevresinde dolanan bir uzay teleskobu, yakıtını yalnız yörüngesini düzeltmek ve yönünü değiştirmek için kullanıyor; yakıtı bittiğinde görevi de sona erecek. Mühendislerin raporuna göre teleskop, yörüngedeki eski uydu parçalarına çarpmamak için 2021'de 2, 2023'te 6, 2025'te 11 kez yolunu değiştirdi. Her yol değişikliği planlanmamış yakıt harcanmasına ve yaklaşık bir günlük gözlem kaybına yol açtı. Tabloda teleskobun bu dönemde gözlediği dört cisimle ilgili notlar verilmiştir.", "question": "Tablodaki cisimleri yıldızların yaşamını gösteren bir bütün içinde tutarlı biçimde ilişkilendiren açıklama hangisidir?", "choices": ["R ile S aynı yolun ardışık evreleridir; R ileride S'ye, S de en sonunda T'ye dönüşür.", "R ile S farklı yollardadır; R'nin sonu beyaz cüce, S'nin sonu ise T'deki gibi bir patlamadır.", "R ile S farklı yollardadır; R'nin sonu T'deki gibi bir patlama, S'nin sonu ise beyaz cücedir.", "S, R'nin daha önceki bir evresidir; dev yıldız zamanla küçülür ve R gibi kararlı hâle gelir."], "correct": 1, "distractorWhy": ["Tek yol yanılgısıdır: R'nin kütlesi Güneş'inkine yakın, S'ninki 20 kat büyüktür; yıldızın kütlesi yaşamı boyunca bu kadar artmaz. Güneş benzeri R patlamaz, beyaz cüce olur.", "Doğru; kütlesi Güneş'inkine yakın R dev evresinden sonra beyaz cüceye dönüşür; çok büyük kütleli S ise patlayarak T'deki gibi genişleyen bir bulut ve yoğun bir artık bırakır.", "Yolları ters kurmuştur; patlama ve son derece yoğun artık (T) çok büyük kütleli yıldızların sonudur, Güneş benzeri yıldızların sonu beyaz cücedir.", "Evrelerin sırasını ters kurmuştur; yıldız doğduktan sonra önce uzun süre kararlı kalır, dev evresi bunun ardından gelir. Ayrıca iki yıldızın kütleleri çok farklıdır."], "explanation": "Tabloya göre R'nin kütlesi Güneş'inkine yakın ve kararlı evrededir; S'nin kütlesi Güneş'inkinin yaklaşık 20 katıdır ve dev evresindedir. Yıldızın yaşam yolunu kütlesi belirler: Güneş benzeri yıldızlar dev evresinden sonra dış katmanlarını savurur ve beyaz cüce olur; çok büyük kütleli yıldızlar ise süpernova olarak patlar. T, patlamayla saçılmış genişleyen bulut ve yoğun artıktır; bu, S gibi büyük kütleli bir yıldızın sonudur. Kütleleri çok farklı olduğu için R ve S aynı yolun ardışık evreleri olamaz.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u01-q06-h1", "lgs28-g07-fen-u01-q06-h2"], "rows": [[{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q06-p"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q06-p_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q06-r"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q06-r_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q06-s"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q06-s_not"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u01-q06-t"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u01-q06-t_not"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u01-q06-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u01-q06-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u1", "tymm:FB.7.1.4.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 1, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "unitName": "Uzay Çağı", "setOrder": 6, "requires": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "sharedText": "lgs28-g07-u01-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "c4c217e4474b4225d6dcaebcc00d58d3a28ef84d1abc1d5737a53b526f4c634d", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u01.q07", "familyId": "lgs28-g07-fen-u01-q07", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "objective": "FB.7.1.5", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Üç uzaklık (Y, G, Samanyolu çapı) karşılaştırılarak Y'nin hangi galaksiye ait olduğu belirlenir; iki kısa adım.", "context": "Bir uzay teleskobunun çektiği fotoğrafta sarmal kollu bir galaksi (G) görülüyor. Gökbilimcilerin ölçümleri şöyle:\n– G'nin kollarından birinde, birbirine yakın yüzlerce parlak yıldızdan oluşan bir küme (K) var. K ile G'nin merkezi bizden yaklaşık olarak aynı uzaklıkta, 30 milyon ışık yılı ötede.\n– Fotoğrafta G'nin önünde, sanki G'nin içindeymiş gibi görünen tek ve parlak bir ışık noktası (Y) var. Y bizden yaklaşık 300 ışık yılı uzakta.\n– Fotoğrafın arka planında G'den çok daha küçük ve sönük görünen bulanık, oval lekeler (L) var. Bu lekelerin her biri bizden 1 milyar ışık yılından daha uzakta.\nSamanyolu Galaksisi'nin çapı yaklaşık 100 000 ışık yılıdır.", "question": "Ölçümlere göre Y ile ilgili hangisi doğrudur?", "choices": ["Y, K kümesinin en parlak yıldızıdır; kümenin önünde durduğu için fotoğrafta öne çıkar.", "Y, G'nin merkezindeki en büyük yıldızdır; G'nin bütün yıldızları onun çevresinde dolanmaktadır.", "Y, G'den daha uzaktadır; ama çok parlak olduğu için G'nin önündeymiş gibi görünür.", "Y, Samanyolu'na ait bir yıldızdır; G ile aynı doğrultuda olduğu için onun içinde görünür."], "correct": 3, "distractorWhy": ["K, 30 milyon ışık yılı uzaktaki G'nin içindedir; Y ise yalnız 300 ışık yılı uzaktadır. Fotoğrafta üst üste görünen cisimleri aynı yerde sanmaktır.", "Y'nin uzaklığı G'nin merkezinin uzaklığından çok küçüktür; ayrıca galaksinin yıldızları tek bir yıldızın çevresinde dolanmaz. Görünüşe aldanmaktır.", "Ölçüme göre Y 300 ışık yılı, G 30 milyon ışık yılı uzaktadır; Y daha yakındır. Parlaklığı uzaklığın tek belirleyicisi sanmaktır.", "Doğru; Y'nin uzaklığı (300 ışık yılı) Samanyolu'nun çapından (100 000 ışık yılı) çok küçüktür, yani Y kendi galaksimizdeki bir yıldızdır; G ile yalnız aynı doğrultudadır."], "explanation": "Y bizden yaklaşık 300 ışık yılı, G ise 30 milyon ışık yılı uzaktadır. Samanyolu'nun çapı yaklaşık 100 000 ışık yılı olduğundan 300 ışık yılı uzaklıktaki Y, kendi galaksimizin içindeki bir yıldızdır. Fotoğrafta G'nin üstünde görünmesi, ikisinin bize göre aynı doğrultuda bulunmasından kaynaklanır; gerçekte Y, Samanyolu'nun bir üyesidir ve G'nin içinde değildir.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u1", "tymm:FB.7.1.5.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 1, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "unitName": "Uzay Çağı", "setOrder": 7, "requires": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "sharedText": "lgs28-g07-u01-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "aaf6d600bd7843850b9d9d3339ac7e762a8480415520182ee063852e275e077b", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u01.q08", "familyId": "lgs28-g07-fen-u01-q08", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Uzay Çağı", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u1", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u1-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u1.n01", "objective": "FB.7.1.5", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-147", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Üç cismin uzaklıkları Samanyolu'nun çapıyla karşılaştırılır ve görünüş (küçük, sönük) ile gerçek büyüklük ayrılır; her şıkta iki ilişki sınanır.", "context": "Bir uzay teleskobunun çektiği fotoğrafta sarmal kollu bir galaksi (G) görülüyor. Gökbilimcilerin ölçümleri şöyle:\n– G'nin kollarından birinde, birbirine yakın yüzlerce parlak yıldızdan oluşan bir küme (K) var. K ile G'nin merkezi bizden yaklaşık olarak aynı uzaklıkta, 30 milyon ışık yılı ötede.\n– Fotoğrafta G'nin önünde, sanki G'nin içindeymiş gibi görünen tek ve parlak bir ışık noktası (Y) var. Y bizden yaklaşık 300 ışık yılı uzakta.\n– Fotoğrafın arka planında G'den çok daha küçük ve sönük görünen bulanık, oval lekeler (L) var. Bu lekelerin her biri bizden 1 milyar ışık yılından daha uzakta.\nSamanyolu Galaksisi'nin çapı yaklaşık 100 000 ışık yılıdır.", "question": "Ölçümlere göre K, G ve L lekelerini Samanyolu ile birlikte tutarlı bir bütün içinde ilişkilendiren açıklama hangisidir?", "choices": ["L lekeleri G'nin dış bölgesindeki yıldız kümeleridir; G de L lekeleriyle birlikte Samanyolu'nun içindeki bir yapıdır.", "K, G'den bağımsız ayrı bir galaksidir; L lekeleri ise G'nin çevresinde dolanan küçük galaksilerdir.", "K, G'nin içindeki bir yıldız topluluğudur; G ve L lekeleri ise Samanyolu gibi birbirinden çok uzak galaksilerdir.", "G ve K, Samanyolu'na komşu iki ayrı galaksidir; L lekeleri ise G'nin içindeki parlak gaz bulutlarıdır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["L lekeleri 1 milyar ışık yılından, G 30 milyon ışık yılı uzaktadır; ikisi de Samanyolu'nun çapından kat kat uzaktır. Uzaklık bilgisini göz ardı edip küçük görüneni yakın ve içeride sanmaktır.", "K, G'nin kolunda ve G'nin merkeziyle aynı uzaklıktadır, yani G'nin bir parçasıdır; L lekeleri ise G'den çok daha uzaktadır, çevresinde dolanamaz.", "Doğru; K, G'nin kolunda ve onunla aynı uzaklıktaki bir yıldız kümesidir. G ve L lekeleri Samanyolu'nun çapından çok uzaktadır; evrende birbirinden çok uzak duran ayrı galaksilerdir.", "K ile G aynı uzaklıktadır ve K, G'nin kolundadır; ayrı galaksiler değildir. L lekeleri G'den çok daha uzakta olduğu için G'nin içinde olamaz."], "explanation": "K, G'nin kollarından birindedir ve G'nin merkeziyle aynı uzaklıktadır; demek ki G'yi oluşturan yıldız topluluklarından biridir. G (30 milyon ışık yılı) ve L lekeleri (1 milyar ışık yılından fazla), Samanyolu'nun çapının (100 000 ışık yılı) yüzlerce, binlerce katı uzaktadır; Samanyolu'nun dışındadırlar. L lekeleri G'den küçük ve sönük görünür çünkü çok daha uzaktadır; her biri G gibi ayrı bir galaksidir. Böylece yıldız kümesi ⊂ galaksi, galaksiler ⊂ evren ilişkisi kurulur.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u1", "tymm:FB.7.1.5.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 1, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u1", "unitName": "Uzay Çağı", "setOrder": 8, "requires": ["FB.7.1.1", "FB.7.1.2", "FB.7.1.3", "FB.7.1.4", "FB.7.1.5"], "sharedText": "lgs28-g07-u01-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "53178ce2ef22786b151169e537ccc5be2facdab29c125c4dbf97d3af93e1ba93", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u02.q01", "familyId": "lgs28-g07-fen-u02-q01", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "objective": "FB.7.2.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Tablonun bir satırındaki kuvvet yönü ve yer değiştirme yönü karşılaştırılır; iş yapılmamasının üç olası nedeninden hangisinin geçerli olduğu seçilir.", "context": "Okul kütüphanesi yeni binasına taşınırken öğrenciler bazı görevler üstlendi. Tabloda her görevde uygulanan kuvvet, kuvvetin yönü ve taşınan cismin yer değiştirmesi verilmiştir. 4. görevi yapan Zehra, görevden sonra “En çok işi ben yaptım, çok yoruldum.” dedi.", "question": "Tabloya göre 2. görevde öğrencinin koliye uyguladığı kuvvetin fiziksel anlamda iş yapmamasının nedeni hangisidir?", "choices": ["Kuvvetin yönü ile kolinin yer değiştirme yönünün birbirine dik olması", "Koliye taşıma sırasında hiç kuvvet uygulanmamış olması", "Kolinin uygulanan kuvvetin etkisiyle taşıma boyunca hiç yer değiştirmemiş olması", "Kolinin sabit hızla taşındığı için hareketinin iş sayılmaması"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; 2. görevde kuvvet yukarı, yer değiştirme yataydır; kuvvetin yönünde yer değiştirme olmadığı için bu kuvvet iş yapmaz.", "Tabloya göre koliye 150 N'lik yukarı yönlü kuvvet uygulanmaktadır; koliyi kucakta tutmak kuvvet uygulamaktır.", "Koli koridor boyunca 20 m yer değiştirmiştir; hareketsiz kalan cisim 4. görevdeki dolaptır. İki görevin verisini karıştırmaktır.", "Sabit hızla hareket eden cisme uygulanan kuvvet de kuvvet yönünde yer değiştirme varsa iş yapar (3. ve 5. görevler gibi); hızın sabitliğini iş için engel sanmaktır."], "explanation": "2. görevde öğrenci koliyi düşmemesi için yukarı doğru 150 N'lik kuvvetle tutar; koli ise koridor boyunca yatay olarak 20 m yer değiştirir. Kuvvet ile yer değiştirme birbirine dik olduğu için kolinin kuvvet yönünde yer değiştirmesi yoktur; bu kuvvet fiziksel anlamda iş yapmaz.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u02-q01-h1", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h2", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h3", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h4", "lgs28-g07-fen-u02-q01-h5"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-g1"}, {"v": "150"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-yukari1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd1"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-g2"}, {"v": "150"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-yukari2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd2"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-g3"}, {"v": "30"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-ileri3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd3"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-g4"}, {"v": "200"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-ileri4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd4"}], [{"v": "5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-g5"}, {"v": "30"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-ileri5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q01-yd5"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u02-q01-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u02-q01-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB8", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u2", "tymm:FB.7.2.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 2, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "unitName": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "setOrder": 1, "requires": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u02-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ed6b54fb083be5f13fa08f0fd6329082c8c04c0ffb8c1a21d45831607729a541", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u02.q02", "familyId": "lgs28-g07-fen-u02-q02", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "objective": "FB.7.2.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Her şıkta iki görev, iki değişken (kuvvet ve yer değiştirme) bakımından tabloyla karşılaştırılır; A ilke yanılgısı, C ve D veri okuma yanılgısıyla güçlü çeldiricidir.", "context": "Okul kütüphanesi yeni binasına taşınırken öğrenciler bazı görevler üstlendi. Tabloda her görevde uygulanan kuvvet, kuvvetin yönü ve taşınan cismin yer değiştirmesi verilmiştir. 4. görevi yapan Zehra, görevden sonra “En çok işi ben yaptım, çok yoruldum.” dedi.", "question": "Tablodaki görevlere göre yapılan işin kuvvete ve yer değiştirmeye bağlı olduğuyla ilgili hangi değerlendirme doğrudur?", "choices": ["1. görevde kuvvet 5. görevdekinin beş katı olduğu için 1. görevde daha çok iş yapılmıştır.", "5. görevde 3. görevle aynı kuvvet uygulanıp daha uzun yol alındığı için daha çok iş yapılmıştır.", "1. görevde 3. görevdekinden hem büyük kuvvet uygulanıp hem uzun yol alındığı için daha çok iş yapılmıştır.", "3. ve 5. görevlerde aynı kuvvet uygulanıp aynı uzunlukta yol alındığı için eşit iş yapılmıştır."], "correct": 1, "distractorWhy": ["Yalnız kuvvete bakmaktadır; 1. görevde yer değiştirme 1,5 m, 5. görevde 40 m'dir. İşin yer değiştirmeye de bağlı olduğunu gözden kaçırmaktır.", "Doğru; 3. ve 5. görevlerde kuvvet aynıdır (30 N) ve kuvvet yönünde yer değiştirme 5. görevde 40 m, 3. görevde 20 m'dir; kuvvet aynıyken yer değiştirme büyük olan görevde daha çok iş yapılır.", "1. görevde kuvvet daha büyüktür ama yer değiştirme 1,5 m'dir, 3. görevdeki 20 m'den kısadır; tablodaki yer değiştirme değerlerini yanlış okumaktır.", "3. ve 5. görevlerde kuvvet aynıdır ama yer değiştirmeler 20 m ve 40 m'dir; iki görevi aynı sanmak tablodaki farkı gözden kaçırmaktır."], "explanation": "Yapılan iş, uygulanan kuvvete ve cismin kuvvet yönündeki yer değiştirmesine bağlıdır. 3. ve 5. görevlerde kuvvet (30 N) ve yönü (yatay, ileri) aynıdır; yer değiştirme 3. görevde 20 m, 5. görevde 40 m'dir. Kuvvet aynıyken yer değiştirme arttığı için 5. görevde daha çok iş yapılmıştır.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u02-q02-h1", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h2", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h3", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h4", "lgs28-g07-fen-u02-q02-h5"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-g1"}, {"v": "150"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-yukari1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd1"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-g2"}, {"v": "150"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-yukari2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd2"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-g3"}, {"v": "30"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-ileri3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd3"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-g4"}, {"v": "200"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-ileri4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd4"}], [{"v": "5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-g5"}, {"v": "30"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-ileri5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q02-yd5"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u02-q02-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u02-q02-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB8", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u2", "tymm:FB.7.2.1.c", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 2, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "unitName": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "setOrder": 2, "requires": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u02-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9d7d067d1ea75bb943676c2f3e65ca1d938b50e7433e8ab613fdaa4551f20108", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u02.q03", "familyId": "lgs28-g07-fen-u02-q03", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "objective": "FB.7.2.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Kişinin sözü tablodaki göreve bağlanır; günlük dildeki iş ile fiziksel anlamdaki iş ayrılır; C ve D yanlış veri, A yanlış ilke çeldiricisidir.", "context": "Okul kütüphanesi yeni binasına taşınırken öğrenciler bazı görevler üstlendi. Tabloda her görevde uygulanan kuvvet, kuvvetin yönü ve taşınan cismin yer değiştirmesi verilmiştir. 4. görevi yapan Zehra, görevden sonra “En çok işi ben yaptım, çok yoruldum.” dedi.", "question": "Tabloya göre Zehra'nın sözü ile ilgili hangisi doğrudur?", "choices": ["Zehra en büyük kuvveti uyguladığı için fiziksel anlamda en çok işi o yapmıştır.", "Zehra yorulmuş olsa da dolabı yerinden oynatamadığı için fiziksel anlamda iş yapmamıştır.", "Zehra'nın kuvveti dolabı itme yönünde biraz hareket ettirdiği için az da olsa iş yapmıştır.", "Zehra'nın kuvveti yukarı yönlü olduğundan dolabın hareketine dik kaldığı için iş yapmamıştır."], "correct": 1, "distractorWhy": ["En büyük kuvvet (200 N) Zehra'nındır ama dolap yer değiştirmemiştir; günlük dildeki “çok çalışmak” anlamını fiziksel anlamdaki işle karıştırmaktır.", "Doğru; tabloya göre 4. görevde dolabın yer değiştirmesi yoktur; kuvvet uygulanıp yorulunsa da yer değiştirme olmadan fiziksel anlamda iş yapılmaz.", "Tabloda 4. görevde yer değiştirme “Yok” olarak verilmiştir; dolabın biraz hareket ettiğini varsaymak veriyle çelişir.", "Zehra'nın kuvveti tabloya göre yatay ve ileri yönlüdür; dik kuvvet 2. görevdeki durumdur. Görevlerin verilerini karıştırmaktır."], "explanation": "Zehra 4. görevde dolaba 200 N'lik yatay kuvvet uygulamıştır ama dolap yer değiştirmemiştir. Fiziksel anlamda iş için kuvvetin yönünde yer değiştirme gerekir; yorulmak ya da büyük kuvvet uygulamak tek başına iş yapıldığını göstermez. Bu nedenle Zehra günlük dilde “çok çalışmış” olsa da fiziksel anlamda iş yapmamıştır.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u02-q03-h1", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h2", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h3", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h4", "lgs28-g07-fen-u02-q03-h5"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-g1"}, {"v": "150"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-yukari1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd1"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-g2"}, {"v": "150"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-yukari2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd2"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-g3"}, {"v": "30"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-ileri3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd3"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-g4"}, {"v": "200"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-ileri4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd4"}], [{"v": "5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-g5"}, {"v": "30"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-ileri5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u02-q03-yd5"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u02-q03-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u02-q03-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB8", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u2", "tymm:FB.7.2.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 2, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "unitName": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "setOrder": 3, "requires": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u02-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "028e89e0600ea4092f4ebd03ffb6d7dcba454b1aaec99580f27a4aa833726b3b", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u02.q04", "familyId": "lgs28-g07-fen-u02-q04", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "objective": "FB.7.2.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 1, "difficultyReason": "Her şıktaki üç değer tablodaki bir satırla eşleştirilir; iki şık yaygın okuma hatası, biri orantı varsayımı içerir.", "context": "Bir bilim şenliğinde yaylı bir top fırlatıcı tanıtıldı. Fırlatıcının yayı sıkıştırılıp serbest bırakılınca top dik olarak yukarı fırlıyor. Tabloda yayın sıkıştırılma miktarı, topun kütlesi ve topun ulaştığı en büyük yükseklik verilmiştir. Hava direnci ve sürtünmeler önemsizdir.", "question": "Yayın sıkıştırılınca enerji depoladığını gösteren tablo verisi hangi seçenekte doğru aktarılmıştır?", "choices": ["4 cm sıkıştırılan yay, 100 g'lık topu 1,6 m yükseğe çıkarmıştır.", "6 cm sıkıştırılan yay, 50 g'lık topu 2,4 m yükseğe çıkarmıştır.", "4 cm sıkıştırılan yay, 50 g'lık topu 0,8 m yükseğe çıkarmıştır.", "2 cm sıkıştırılan yay, 50 g'lık topu 0,4 m yükseğe çıkarmıştır."], "correct": 3, "distractorWhy": ["4 cm'de 1,6 m yükseğe çıkan top 50 g'lıktır; 100 g'lık top 0,8 m yükseğe çıkmıştır. Kütleyi gözden kaçırıp yalnız sıkışmaya bakmaktır.", "6 cm sıkıştırılınca top 3,6 m yükseğe çıkmıştır; yüksekliğin sıkışmayla aynı oranda arttığını varsayıp 2,4 m bulmaktır.", "4 cm'de 50 g'lık top 1,6 m yükseğe çıkmıştır; 0,8 m, 100 g'lık topun yüksekliğidir. Satırları karıştırmaktır.", "Doğru; 1. denemede 2 cm sıkıştırılan yay, 50 g'lık topu 0,4 m yükseğe çıkarmıştır; sıkışan yayın depoladığı enerji topa aktarılmıştır."], "explanation": "Yay sıkıştırılınca esneklik potansiyel enerjisi depolar; serbest kalınca bu enerji topa kinetik enerji olarak aktarılır ve top yükselir. Tablonun 1. satırına göre 2 cm sıkıştırılan yay, 50 g'lık topu 0,4 m yükseğe çıkarmıştır. Öteki şıklarda sıkışma, kütle ve yükseklik değerleri tablodaki satırlarla eşleşmez.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u02-q04-h1", "lgs28-g07-fen-u02-q04-h2", "lgs28-g07-fen-u02-q04-h3", "lgs28-g07-fen-u02-q04-h4"], "rows": [[{"v": "1"}, {"v": "2"}, {"v": "50"}, {"v": "0,4"}], [{"v": "2"}, {"v": "4"}, {"v": "50"}, {"v": "1,6"}], [{"v": "3"}, {"v": "4"}, {"v": "100"}, {"v": "0,8"}], [{"v": "4"}, {"v": "6"}, {"v": "50"}, {"v": "3,6"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u02-q04-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u02-q04-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB8", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u2", "tymm:FB.7.2.2.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 2, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "unitName": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "setOrder": 4, "requires": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u02-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "85fde42f34fb973ee96a2854030c235587d24d681a4bee967858e0b6e6ad5273", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u02.q05", "familyId": "lgs28-g07-fen-u02-q05", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "objective": "FB.7.2.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Olumsuz kökte dört yargı ayrı ayrı sınanır; C'yi tanımak için aynı kütlede yüksekliklerin oranı (3,6 ÷ 0,4 = 9) bulunmalı ve sıkışma oranıyla karıştırılmamalıdır.", "context": "Bir bilim şenliğinde yaylı bir top fırlatıcı tanıtıldı. Fırlatıcının yayı sıkıştırılıp serbest bırakılınca top dik olarak yukarı fırlıyor. Tabloda yayın sıkıştırılma miktarı, topun kütlesi ve topun ulaştığı en büyük yükseklik verilmiştir. Hava direnci ve sürtünmeler önemsizdir.", "question": "Tabloya göre topun yaydan çıktığı andaki kinetik enerjisi ile en yüksek noktadaki çekim potansiyel enerjisi için aşağıdaki yargılardan hangisine __ulaşılamaz__?", "choices": ["1. denemede iki enerji birbirine eşittir; çünkü sürtünmeler önemsizdir.", "1. denemede iki enerji de 2. denemedekinden küçüktür; çünkü yay daha az sıkıştırılmıştır.", "4. denemede iki enerji de 1. denemedekinin 3 katıdır; çünkü yay 3 kat fazla sıkıştırılmıştır.", "4. denemede iki enerji de dört denemedeki değerlerin en büyüğüdür; çünkü yay en çok sıkıştırılmıştır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Bu yargıya ulaşılabilir; sürtünme olmadığı için top yükselirken kinetik enerjisinin tamamı potansiyel enerjiye dönüşür. Bu şıkkı seçen iki enerjinin eşitliğini fark etmez.", "Bu yargıya ulaşılabilir; aynı kütleli top 1. denemede 0,4 m, 2. denemede 1,6 m yükselmiştir. Bu şıkkı seçen tablodaki yükseklik farkını gözden kaçırır.", "Doğru; 50 g'lık top 4. denemede 3,6 m, 1. denemede 0,4 m yükselmiştir; potansiyel enerji 9 kat büyüktür. Sıkışma 3 kat artınca enerjinin de 3 kat arttığını varsaymak verilerle çelişir.", "Bu yargıya ulaşılabilir; 50 g'lık top en yükseğe (3,6 m) 4. denemede çıkmıştır ve 100 g'lık topun potansiyel enerjisi de bundan küçüktür. Bu şıkkı seçen en büyük değeri yanlış satırda arar."], "explanation": "Sürtünme olmadığı için topun yaydan çıkarken sahip olduğu kinetik enerji, en yüksek noktada tamamen çekim potansiyel enerjisine dönüşür; iki enerji her denemede birbirine eşittir. Aynı kütleli toplarda potansiyel enerji yükseklikle orantılıdır: 1. denemede 0,4 m, 4. denemede 3,6 m olduğundan 4. denemedeki enerjiler 1. denemedekinin 9 katıdır, 3 katı değil. 3. denemede 100 g'lık top 0,8 m yükselmiştir; bu, 50 g'lık topun 1,6 m yükselmesine denktir ve 4. denemedekinden küçüktür.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u02-q05-h1", "lgs28-g07-fen-u02-q05-h2", "lgs28-g07-fen-u02-q05-h3", "lgs28-g07-fen-u02-q05-h4"], "rows": [[{"v": "1"}, {"v": "2"}, {"v": "50"}, {"v": "0,4"}], [{"v": "2"}, {"v": "4"}, {"v": "50"}, {"v": "1,6"}], [{"v": "3"}, {"v": "4"}, {"v": "100"}, {"v": "0,8"}], [{"v": "4"}, {"v": "6"}, {"v": "50"}, {"v": "3,6"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u02-q05-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u02-q05-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.7", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u2", "tymm:FB.7.2.2.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 2, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "unitName": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "setOrder": 5, "requires": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u02-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "8c8138a4b81d7bf695446d750372509c51e2a8c94f660faf2e03fb6c150e9ae2", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u02.q06", "familyId": "lgs28-g07-fen-u02-q06", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "objective": "FB.7.2.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 4, "difficultyReason": "Kontrollü karşılaştırma için doğru deneme çifti (aynı sıkışma, farklı kütle) bulunur, yüksekliklerin yarıya inmesi enerjinin aynı kaldığıyla açıklanır ve iki enerji türünün farkına bağlanır; B ve C aynı ilkeyi yanlış çiftle kurduğu için güçlü çeldiricidir.", "context": "Bir bilim şenliğinde yaylı bir top fırlatıcı tanıtıldı. Fırlatıcının yayı sıkıştırılıp serbest bırakılınca top dik olarak yukarı fırlıyor. Tabloda yayın sıkıştırılma miktarı, topun kütlesi ve topun ulaştığı en büyük yükseklik verilmiştir. Hava direnci ve sürtünmeler önemsizdir.", "question": "Tablodaki denemeler birlikte değerlendirildiğinde yayın esneklik potansiyel enerjisi ile topun enerjileri arasındaki fark hangi seçenekte doğru gösterilmiştir?", "choices": ["Yayın depoladığı enerji topun kütlesine bağlı değildir; 2. ve 3. denemelerde aynı enerji farklı kütleli toplara aktarıldığı için hafif top daha yükseğe çıkmıştır.", "Yayın depoladığı enerji topun kütlesine bağlı değildir; 2. ve 4. denemelerde aynı enerji aynı kütleli toplara aktarıldığı için toplar aynı yüksekliğe çıkmıştır.", "Yayın depoladığı enerji topun kütlesine bağlı değildir; 1. ve 3. denemelerde aynı enerji farklı kütleli toplara aktarıldığı için ağır top daha alçağa çıkmıştır.", "Yayın depoladığı enerji topun kütlesi arttıkça artar; 3. denemede top ağır olduğu için yay daha çok enerji depolamış ve top daha yükseğe çıkmıştır."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; 2. ve 3. denemelerde sıkışma aynıdır (4 cm), yani yay aynı enerjiyi depolar. Bu enerji 50 g'lık topu 1,6 m, 100 g'lık topu 0,8 m yükseğe çıkarır: yayın enerjisi kütleye bağlı değildir, topun potansiyel enerjisi ise kütle ve yüksekliğe bağlıdır.", "2. ve 4. denemelerde sıkışma farklıdır (4 cm ve 6 cm), yay farklı enerji depolar ve toplar farklı yüksekliklere (1,6 m ve 3,6 m) çıkar; denemeleri yanlış eşleştirmektir.", "1. ve 3. denemelerde sıkışma farklıdır (2 cm ve 4 cm) ve ağır top (0,8 m) hafif toptan (0,4 m) daha yükseğe çıkmıştır; iki değişkenin birlikte değiştiğini gözden kaçırmaktır.", "3. denemede ağır top 2. denemedeki hafif toptan daha alçağa çıkmıştır; yayın enerjisi sıkışmaya bağlıdır, topun kütlesine değil. Kütle arttıkça her enerjinin arttığını sanmaktır."], "explanation": "Yayın esneklik potansiyel enerjisi yalnız yayın sıkışma miktarına bağlıdır; aynı sıkışmada hangi top konursa konsun aynı enerji aktarılır. 2. ve 3. denemelerde sıkışma aynı (4 cm) olduğu için iki topa aynı enerji aktarılmıştır. Topun en yüksek noktadaki çekim potansiyel enerjisi kütleye ve yüksekliğe bağlıdır: aynı enerjiyle kütlesi iki kat olan top yarı yüksekliğe (0,8 m) çıkmıştır. Fark budur: yayın enerjisi topun kütlesine bağlı değil, topun çekim potansiyel enerjisi kütleye bağlıdır.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u02-q06-h1", "lgs28-g07-fen-u02-q06-h2", "lgs28-g07-fen-u02-q06-h3", "lgs28-g07-fen-u02-q06-h4"], "rows": [[{"v": "1"}, {"v": "2"}, {"v": "50"}, {"v": "0,4"}], [{"v": "2"}, {"v": "4"}, {"v": "50"}, {"v": "1,6"}], [{"v": "3"}, {"v": "4"}, {"v": "100"}, {"v": "0,8"}], [{"v": "4"}, {"v": "6"}, {"v": "50"}, {"v": "3,6"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u02-q06-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u02-q06-cap"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.7", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u2", "tymm:FB.7.2.2.c", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 2, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "unitName": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "setOrder": 6, "requires": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u02-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "179d709d11939fc2612812e50d57e32438a364aa147fbb24a1fd70fbb539e090", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u02.q07", "familyId": "lgs28-g07-fen-u02-q07", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "objective": "FB.7.2.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Kayıtlardaki yükseklik-hız örüntüsü bulunur ve noktaların yol sırası yerine yükseklik sırasına göre uygulanır; iki adım.", "context": "Deniz, bisikletiyle pedal çevirmeden ve fren yapmadan bir tepeden aşağı iniyor. Telefonundaki uygulama, yol üzerindeki dört noktanın yerden yüksekliğini ve Deniz'in bu noktalardaki hızını kaydetti; 3. noktadaki hız kaydedilemedi.\n**1. nokta:** 24 m yükseklik, 2 m/s hız\n**2. nokta:** 10 m yükseklik, 15 m/s hız\n**3. nokta:** 18 m yükseklik, hız kaydedilemedi\n**4. nokta:** 4 m yükseklik, 18 m/s hız\nDeniz, yolun sonunda yüksekliği 26 m olan ikinci bir tepeyi pedal çevirmeden aşabileceğini düşünüyor.", "question": "Kayıtlardaki örüntüye göre Deniz'in 3. noktadaki hızı için hangisi söylenebilir?", "choices": ["1. noktadakinden küçük, 2. noktadakinden büyüktür.", "2. noktadakinden büyük, 4. noktadakinden küçüktür.", "1. noktadakinden büyük, 4. noktadakinden büyüktür.", "1. noktadakinden büyük, 2. noktadakinden küçüktür."], "correct": 3, "distractorWhy": ["3. nokta 1. noktadan alçaktadır; potansiyel enerji azaldığı için hız artmalıdır. Ayrıca 3. nokta 2. noktadan yüksek olduğu için hız 2. noktadakinden küçüktür.", "3. nokta 2. noktadan daha yüksektir (18 m > 10 m); potansiyel enerji daha büyük olduğu için kinetik enerji ve hız daha küçüktür. Noktaların sırasına bakıp yüksekliği gözden kaçırmaktır.", "3. nokta 4. noktadan yüksektir (18 m > 4 m); hız 4. noktadakinden küçük olmalıdır. Sonradan gelen noktada hızın hep daha büyük olacağını sanmaktır.", "Doğru; 3. nokta 1. noktadan alçak (18 m < 24 m), 2. noktadan yüksektir (18 m > 10 m); kayıtlarda yükseklik azaldıkça hız artmaktadır, bu yüzden 3. noktadaki hız 2 m/s ile 15 m/s arasındadır."], "explanation": "Kayıtlarda yükseklik 24 m → 10 m → 4 m azalırken hız 2 → 15 → 18 m/s artar: potansiyel enerji azaldıkça kinetik enerji artmaktadır. 3. nokta 18 m yükseklikte, yani 1. noktadan alçak, 2. ve 4. noktalardan yüksektir. Bu yüzden 3. noktadaki hız 1. noktadakinden büyük, 2. ve 4. noktalardakinden küçüktür.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB10", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u2", "tymm:FB.7.2.3.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 2, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "unitName": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "setOrder": 7, "requires": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u02-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "1ec21eec7ab23ac0360e75ed80c2595041f8bbd6b2faea69814d56e20e06e9ea", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u02.q08", "familyId": "lgs28-g07-fen-u02-q08", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u2", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u2-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u2.n01", "objective": "FB.7.2.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-152", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Başlangıç yüksekliği ve hızı tepe yüksekliğiyle karşılaştırılır, korunum genellemesi (enerji yoktan var olmaz) bu duruma uygulanır; A ve D gerekçesi veriyle çelişen güçlü çeldiricilerdir.", "context": "Deniz, bisikletiyle pedal çevirmeden ve fren yapmadan bir tepeden aşağı iniyor. Telefonundaki uygulama, yol üzerindeki dört noktanın yerden yüksekliğini ve Deniz'in bu noktalardaki hızını kaydetti; 3. noktadaki hız kaydedilemedi.\n**1. nokta:** 24 m yükseklik, 2 m/s hız\n**2. nokta:** 10 m yükseklik, 15 m/s hız\n**3. nokta:** 18 m yükseklik, hız kaydedilemedi\n**4. nokta:** 4 m yükseklik, 18 m/s hız\nDeniz, yolun sonunda yüksekliği 26 m olan ikinci bir tepeyi pedal çevirmeden aşabileceğini düşünüyor.", "question": "Deniz'in ikinci tepeyle ilgili düşüncesini enerjinin korunumuna dayanarak değerlendiren ifade hangisidir?", "choices": ["Aşabilir; çünkü başladığı nokta 26 m'den yüksek olduğu için toplam enerjisi bu tepeye çıkmaya yeter.", "Aşabilir; çünkü 4. noktadaki hızı başlangıçtakinin 9 katıdır ve bu fazladan hız onu daha yükseğe taşır.", "Aşamaz; çünkü 26 m'ye çıkmak için gereken enerji, başlangıçta sahip olduğu toplam enerjiden fazladır.", "Aşamaz; çünkü 4. noktadaki hızı 2. noktadakinden küçüktür ve iniş boyunca hızı giderek azalmaktadır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Deniz 24 m yükseklikten başlamıştır, 26 m'den değil; başlangıç yüksekliğini yanlış okumaktır.", "4. noktadaki hız potansiyel enerjinin dönüşmesiyle kazanılmıştır; bu enerji başlangıçtaki toplam enerjiyi aşamaz. Hızı fazladan kazanılmış enerji sanmaktır.", "Doğru; başlangıçta Deniz 24 m yükseklikte ve çok yavaştır (2 m/s); toplam enerjisi 26 m yüksekliğe çıkmaya yetmez, üstelik sürtünmeyle bir kısmı ısıya dönüşmektedir. Enerji yoktan var olmayacağı için tepeyi aşamaz.", "Kayıtlara göre 4. noktadaki hız (18 m/s) 2. noktadakinden (15 m/s) büyüktür ve iniş boyunca hız artmıştır; sonuç doğru olsa da gerekçe veriyle çelişir."], "explanation": "Enerji yoktan var olmaz; pedal çevrilmediği için Deniz'in yol boyunca sahip olabileceği en büyük enerji, başlangıçtaki potansiyel ve kinetik enerjisinin toplamıdır. Başlangıçta 24 m yükseklikte ve yalnız 2 m/s hızla hareket etmektedir; bu toplam enerji onu ancak yaklaşık 24 m'ye çıkarabilir, sürtünmeyle bir kısmı da ısıya dönüşür. 26 m yüksekliğe çıkmak için gereken potansiyel enerji başlangıçtaki toplam enerjiden fazla olduğundan Deniz tepeyi pedal çevirmeden aşamaz.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB10", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u2", "tymm:FB.7.2.3.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 2, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u2", "unitName": "Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim", "setOrder": 8, "requires": ["FB.7.2.1", "FB.7.2.2", "FB.7.2.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u02-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "51149e67a448091d72f814a60799c98f0e369d4d5bcba024b9089e80119165d8", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q01", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q01", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-156", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Şemadaki sıra (ağızdan sonra, mideden önce) ve istasyonda anlatılan kas hareketi birlikte okunur; tek adımlıdır.", "context": "Bir bilim merkezindeki “Bir Lokmanın Yolculuğu” sergisinde istasyonlar şemadaki sırayla dizilmiştir; bazı istasyonların adı yerine harf yazılmıştır. Serginin çıkışında ziyaretçilerin sindirim sağlığıyla ilgili sorularına cevap bulabileceği dört araç vardır:\n• Bilgi kitapçığı: Sindirim sistemi hastalıklarının genel belirtilerini anlatır; kaynakçasında Sağlık Bakanlığı yayınları vardır.\n• Diyetisyen masası: Diyetisyen, ziyaretçinin bir günde yediklerini ve yeme alışkanlıklarını dinleyip kişiye özel değerlendirme yapar.\n• Ziyaretçi yorum panosu: Ziyaretçiler kendi deneyimlerini yazar.\n• Dokunmatik ekran: Sindirim kanalı bölümlerinin uzunluklarını gösteren bir oyun sunar.\nZiyaretçi Can'ın sorusu şudur: “Sık sık mide yanması yaşıyorum; yeme alışkanlıklarımdan hangisi buna yol açıyor olabilir?”", "question": "Şemaya göre X istasyonunda anlatılan yapı ve onun niteliği hangisidir?", "choices": ["Yemek borusu; yutak ile mide arasında uzanan, kaslı duvarlı ve esnek bir borudur.", "Yutak; ağız boşluğunun arkasında, havanın ve besinin geçtiği ortak yoldur.", "Soluk borusu; duvarında kıkırdak halkalar bulunan, akciğerlere giden borudur.", "Onikiparmak bağırsağı; mideden hemen sonra gelen, ince bağırsağın ilk bölümüdür."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; X ağızdan sonra, mideyi temsil eden Y'den önce gelir ve lokmayı kas kasılmalarıyla iletir; bu yapı yemek borusudur.", "Yutak da ağızdan sonra gelir ama lokma orada yalnız yutma sırasında kısa süre bulunur; şemadaki X, lokmayı kas kasılmalarıyla mideye doğru ileten borudur.", "Soluk borusu besin yolunda değil hava yolundadır; lokmanın soluk borusuna geçmesi istenmeyen bir durumdur.", "Onikiparmak bağırsağı mideden sonra gelir; şemada X, asitli salgının bulunduğu Y'den (mide) öncedir."], "explanation": "Şemada X, ağızdan sonra ve lokmanın asitli salgıyla karıştığı Y'den (mide) önce gelir. X'te lokma duvardaki kasların sırayla kasılmasıyla aşağı iletilir. Yutak ile mide arasında uzanan, kaslı duvarlı bu boru yemek borusudur. Soluk borusu hava yoludur; onikiparmak bağırsağı ise mideden sonra gelir.", "figure": {"kind": "flow", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u03-q01-alt", "direction": "vertical", "numbered": false, "nodes": [{"id": "a", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q01-a", "shape": "process"}, {"id": "x", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q01-x", "shape": "process"}, {"id": "y", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q01-y", "shape": "process"}, {"id": "z", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q01-z", "shape": "process"}, {"id": "w", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q01-w", "shape": "process"}, {"id": "v", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q01-v", "shape": "process"}], "edges": [{"from": "a", "to": "x"}, {"from": "x", "to": "y"}, {"from": "y", "to": "z"}, {"from": "z", "to": "w"}, {"from": "w", "to": "v"}]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB1", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 1, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "328b7b0ed74f22bb265632849682bf7cd80609fa2bdf52b1b27b8c60434addd5", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q02", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q02", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-156", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Sorunun türü (kişiye özel değerlendirme) ile her aracın sunduğu bilgi karşılaştırılır; resmî kaynaklı kitapçık güçlü çeldiricidir.", "context": "Bir bilim merkezindeki “Bir Lokmanın Yolculuğu” sergisinde istasyonlar şemadaki sırayla dizilmiştir; bazı istasyonların adı yerine harf yazılmıştır. Serginin çıkışında ziyaretçilerin sindirim sağlığıyla ilgili sorularına cevap bulabileceği dört araç vardır:\n• Bilgi kitapçığı: Sindirim sistemi hastalıklarının genel belirtilerini anlatır; kaynakçasında Sağlık Bakanlığı yayınları vardır.\n• Diyetisyen masası: Diyetisyen, ziyaretçinin bir günde yediklerini ve yeme alışkanlıklarını dinleyip kişiye özel değerlendirme yapar.\n• Ziyaretçi yorum panosu: Ziyaretçiler kendi deneyimlerini yazar.\n• Dokunmatik ekran: Sindirim kanalı bölümlerinin uzunluklarını gösteren bir oyun sunar.\nZiyaretçi Can'ın sorusu şudur: “Sık sık mide yanması yaşıyorum; yeme alışkanlıklarımdan hangisi buna yol açıyor olabilir?”", "question": "Can'ın sorusuna cevap bulabilmesi için serginin çıkışındaki araçlardan hangisini kullanması en uygundur?", "choices": ["Bilgi kitapçığı", "Ziyaretçi yorum panosu", "Diyetisyen masası", "Dokunmatik ekran"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Kaynakçası resmî olduğu için güvenilirdir ama yalnız hastalıkların genel belirtilerini anlatır; Can'ın kendi yeme alışkanlıklarını değerlendiremez. Güvenilir kaynağın soruyla örtüşmesi gerektiği unutulmuştur.", "Başka ziyaretçilerin deneyimleri anekdottur ve Can'ın kendi alışkanlıklarını değerlendirmez.", "Doğru; Can'ın sorusu kendi yeme alışkanlıklarıyla ilgilidir; diyetisyen bu alışkanlıkları dinleyip kişiye özel değerlendirme yapar.", "Dokunmatik ekran bölümlerin uzunluğunu gösterir; mide yanması ya da beslenme alışkanlıklarıyla ilgili bilgi vermez."], "explanation": "Can'ın sorusu genel bir bilgi değil, kendi yeme alışkanlıklarının değerlendirilmesidir. Bu nedenle onun yediklerini ve alışkanlıklarını dinleyip kişiye özel değerlendirme yapan diyetisyen masası en uygun araçtır. Bilgi kitapçığı güvenilir kaynaklara dayansa da yalnız hastalıkların genel belirtilerini anlatır. Yorum panosu anekdot içerir; dokunmatik ekran ise konuyla ilgisizdir.", "figure": {"kind": "flow", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u03-q02-alt", "direction": "vertical", "numbered": false, "nodes": [{"id": "a", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q02-a", "shape": "process"}, {"id": "x", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q02-x", "shape": "process"}, {"id": "y", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q02-y", "shape": "process"}, {"id": "z", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q02-z", "shape": "process"}, {"id": "w", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q02-w", "shape": "process"}, {"id": "v", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q02-v", "shape": "process"}], "edges": [{"from": "a", "to": "x"}, {"from": "x", "to": "y"}, {"from": "y", "to": "z"}, {"from": "z", "to": "w"}, {"from": "w", "to": "v"}]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.6", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.2.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 2, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "c3e9781ac907de08a19918bff99e499e44b942794b5e47b8ab7018b09757f807", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q03", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q03", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-156", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "İstasyondaki iki ipucu (çok incelik, iki damar türü arasında ağ) birleştirilir; istasyonda geçen “atardamar” ve “toplardamar” sözcükleri yüzeysel eşleştirmeye çeker.", "context": "Bir bilim merkezindeki “Bir Lokmanın Yolculuğu” sergisinde istasyonlar şemadaki sırayla dizilmiştir; bazı istasyonların adı yerine harf yazılmıştır. Serginin çıkışında ziyaretçilerin sindirim sağlığıyla ilgili sorularına cevap bulabileceği dört araç vardır:\n• Bilgi kitapçığı: Sindirim sistemi hastalıklarının genel belirtilerini anlatır; kaynakçasında Sağlık Bakanlığı yayınları vardır.\n• Diyetisyen masası: Diyetisyen, ziyaretçinin bir günde yediklerini ve yeme alışkanlıklarını dinleyip kişiye özel değerlendirme yapar.\n• Ziyaretçi yorum panosu: Ziyaretçiler kendi deneyimlerini yazar.\n• Dokunmatik ekran: Sindirim kanalı bölümlerinin uzunluklarını gösteren bir oyun sunar.\nZiyaretçi Can'ın sorusu şudur: “Sık sık mide yanması yaşıyorum; yeme alışkanlıklarımdan hangisi buna yol açıyor olabilir?”", "question": "Şemaya göre W istasyonunda anlatılan damarlar ve onların niteliği hangisidir?", "choices": ["Kılcal damarlar; çok ince duvarlarından kan ile hücreler arasında madde geçer.", "Atardamarlar; kalın ve esnek duvarlarıyla kanı kalpten organlara doğru taşırlar.", "Toplardamarlar; içlerindeki kapakçıklar kanın kalbe doğru tek yönde akmasını sağlar.", "Akciğer toplardamarları; oksijence zengin kanı akciğerlerden kalbe geri getirirler."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; gözle görülemeyecek kadar ince olan ve atardamarlarla toplardamarlar arasında ağ oluşturan damarlar kılcal damarlardır; ince duvarları madde alışverişini sağlar.", "İstasyonda “atardamar” sözcüğü geçtiği için seçilmiştir; oysa W'deki damarlar atardamarlarla toplardamarlar arasındaki ağdır, atardamarın kendisi değildir.", "Toplardamar da istasyonda adı geçen damarlardandır; ancak W'de anlatılan damarlar gözle görülemeyecek kadar incedir ve iki damar türünün arasında yer alır.", "Akciğer toplardamarları akciğerden kalbe kan taşır; ince bağırsaktaki besinlerin geçtiği damarlar değildir."], "explanation": "W istasyonunda besinler, ince bağırsaktan (Z) sonra gözle görülemeyecek kadar ince damarlara geçer ve bu damarlar atardamarlar ile toplardamarlar arasında ağ oluşturur. Bu nitelikler kılcal damarlara aittir. Kılcal damarların duvarı çok ince olduğu için kan ile hücreler arasında madde alışverişi bu damarlarda gerçekleşir.", "figure": {"kind": "flow", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u03-q03-alt", "direction": "vertical", "numbered": false, "nodes": [{"id": "a", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q03-a", "shape": "process"}, {"id": "x", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q03-x", "shape": "process"}, {"id": "y", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q03-y", "shape": "process"}, {"id": "z", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q03-z", "shape": "process"}, {"id": "w", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q03-w", "shape": "process"}, {"id": "v", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u03-q03-v", "shape": "process"}], "edges": [{"from": "a", "to": "x"}, {"from": "x", "to": "y"}, {"from": "y", "to": "z"}, {"from": "z", "to": "w"}, {"from": "w", "to": "v"}]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB1", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.3.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 3, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "f7b0daa910b0f88387f35b5bb5fb00f3a30ad3a521fa9deeebf903e5e70adfe8", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q04", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q04", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.4", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-156", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 1, "difficultyReason": "Bağlamdaki iki bilgi (bağış yapan sayısı, ünite başına hasta sayısı) seçilip çarpılır; başvuru sayısı dikkat edilmesi gereken gereksiz veridir.", "context": "Mahalle muhtarlığının düzenlediği Sağlıklı Yaşam Günü'nde beş stand kuruldu:\n1. stand: Dijital aletle tansiyon ve nabız ölçümü\n2. stand: Parmaktan alınan bir damla kanla kolesterol ölçümü\n3. stand: Spirometre ile bir nefeste en fazla üflenebilen hava miktarının ölçümü\n4. stand: Kalp ve damar sağlığı broşürlerinin bulunduğu bilgi masası\n5. stand: Kan bağışı aracı\nGün sonunda kan bağışı aracına 48 kişi başvurdu; sağlık kontrolünden geçen 30 kişi kan bağışladı. Bağışlanan her ünite kan, bileşenlerine ayrılarak en fazla üç ayrı hastanın tedavisinde kullanılabilir. 3. standın bazı sonuçları tabloda verilmiştir.", "question": "Muhtarlığın gün sonunda yayımlayacağı duyuru cümlelerinden hangisi, kan bağışı aracının verileriyle mantıksal olarak temellendirilmiştir?", "choices": ["“Bugün mahallemizden 48 komşumuz kan bağışlayarak dayanışma gösterdi.”", "“Bugün bağışlanan kanlar en fazla 144 hastanın tedavisine destek olabilir.”", "“Bugün bağışlanan kanlar yalnız 30 hastanın tedavisinde kullanılabilir.”", "“Bugün bağışlanan kanlar en fazla 90 hastanın tedavisine destek olabilir.”"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Başvuran kişi sayısı (48), bağış yapan kişi sayısı (30) ile karıştırılmıştır; 18 kişi sağlık kontrolünden geçemediği için bağış yapmamıştır.", "Üç hasta bilgisi doğru kullanılmış ama başvuran sayısıyla çarpılmıştır: 48 ⋅3 = 144. Bağış yapmayan 18 kişi de sayılmıştır.", "Bağış yapan sayısı doğrudur ama her ünitenin en fazla üç hastada kullanılabileceği bilgisi unutulmuştur; “yalnız 30” ifadesi veriyle çelişir.", "Doğru; 30 kişi bağış yapmıştır ve her ünite en fazla üç hastada kullanılabilir: 30 ⋅3 = 90 hasta."], "explanation": "Kan bağışı aracına 48 kişi başvurmuş, bunlardan 30'u bağış yapabilmiştir. Her ünite kan bileşenlerine ayrılarak en fazla üç hastanın tedavisinde kullanılabilir. Bu yüzden bağışlanan kanlar en fazla 30 ⋅3 = 90 hastaya destek olabilir. 48 kişinin bağış yaptığını ya da 144 hastaya ulaşıldığını söylemek başvuran ile bağış yapanı karıştırır; “yalnız 30 hasta” ise üç hasta bilgisini göz ardı eder.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u03-q04-alt", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u03-q04-h1", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h2", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h3", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h4", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h5", "lgs28-g07-fen-u03-q04-h6"], "rowHeaderBold": true, "rows": [[{"v": "1"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q04-evet1"}, {"v": "5,0"}], [{"v": "2"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q04-sigara"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir2"}, {"v": "3,9"}], [{"v": "3"}, {"v": "60"}, {"v": "170"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir4"}, {"v": "3,8"}], [{"v": "4"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q04-hayir6"}, {"v": "4,6"}]]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.18", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.4.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 4, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "cdd56790f2755d88472721c2100e01b157248183672cf6b70ff678fa25ef3ace", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q05", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q05", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.5", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-156", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Dört standın ölçtüğü şey ayrı ayrı dolaşım sistemiyle ilişkilendirilir; kolesterol ölçümünün damar sağlığıyla ilgisi ve spirometrenin akciğer ölçümü olduğu bilinmelidir.", "context": "Mahalle muhtarlığının düzenlediği Sağlıklı Yaşam Günü'nde beş stand kuruldu:\n1. stand: Dijital aletle tansiyon ve nabız ölçümü\n2. stand: Parmaktan alınan bir damla kanla kolesterol ölçümü\n3. stand: Spirometre ile bir nefeste en fazla üflenebilen hava miktarının ölçümü\n4. stand: Kalp ve damar sağlığı broşürlerinin bulunduğu bilgi masası\n5. stand: Kan bağışı aracı\nGün sonunda kan bağışı aracına 48 kişi başvurdu; sağlık kontrolünden geçen 30 kişi kan bağışladı. Bağışlanan her ünite kan, bileşenlerine ayrılarak en fazla üç ayrı hastanın tedavisinde kullanılabilir. 3. standın bazı sonuçları tabloda verilmiştir.", "question": "Etkinliğe katılan Ahmet Bey, kalbinin ve damarlarının sağlığı hakkında bilgi toplamak istiyor. İlk dört standdan hangisi Ahmet Bey'in bu amaçla kullanacağı araçlardan biri __olamaz__?", "choices": ["1. stand", "2. stand", "3. stand", "4. stand"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Tansiyon ve nabız, kalbin çalışması ve damarlardaki kan basıncı hakkında bilgi verir; bu stand kullanılabilir.", "Kolesterol ölçümü parmaktan kan alındığı için yalnız kanla ilgili sanılmıştır; kandaki yüksek kolesterol damarların sağlığıyla ilgilidir, bu stand kullanılabilir.", "Doğru; spirometre bir nefeste üflenebilen hava miktarını ölçer; bu, akciğerlerle ilgili bir ölçümdür ve kalp ile damarların sağlığı hakkında bilgi vermez.", "Bilgi masasındaki broşürler kalp ve damar sağlığıyla ilgilidir; bu stand kullanılabilir."], "explanation": "Ahmet Bey'in amacı kalp ve damar sağlığı hakkında bilgi toplamaktır. Tansiyon ve nabız ölçümü (1. stand), kolesterol ölçümü (2. stand) ve kalp-damar sağlığı broşürleri (4. stand) bu amaca hizmet eder. Spirometre (3. stand) ise bir nefeste üflenebilen hava miktarını ölçer; bu ölçüm solunum sisteminin, özellikle akciğerlerin durumu hakkında bilgi verir. Bu yüzden 3. stand Ahmet Bey'in amacına uygun bir araç olamaz.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u03-q05-alt", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u03-q05-h1", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h2", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h3", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h4", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h5", "lgs28-g07-fen-u03-q05-h6"], "rowHeaderBold": true, "rows": [[{"v": "1"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q05-evet1"}, {"v": "5,0"}], [{"v": "2"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q05-sigara"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir2"}, {"v": "3,9"}], [{"v": "3"}, {"v": "60"}, {"v": "170"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir4"}, {"v": "3,8"}], [{"v": "4"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q05-hayir6"}, {"v": "4,6"}]]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.6", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.5.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 5, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "e6864a8ed4eed3261be1d3242b81b29a70ca67ffbc0d02e26ebb700e7ef7d936", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q06", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q06", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.6", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-156", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 4, "difficultyReason": "Üç adım gerekir: tablodaki dört kişiden yalnız bir değişkeni farklı olan çifti bulmak, ölçülen büyüklüğü akciğer yapısına bağlamak ve en büyük farkın yanıltıcılığını fark etmek. A şıkkı en büyük farkı gösterdiği için güçlü çeldiricidir.", "context": "Mahalle muhtarlığının düzenlediği Sağlıklı Yaşam Günü'nde beş stand kuruldu:\n1. stand: Dijital aletle tansiyon ve nabız ölçümü\n2. stand: Parmaktan alınan bir damla kanla kolesterol ölçümü\n3. stand: Spirometre ile bir nefeste en fazla üflenebilen hava miktarının ölçümü\n4. stand: Kalp ve damar sağlığı broşürlerinin bulunduğu bilgi masası\n5. stand: Kan bağışı aracı\nGün sonunda kan bağışı aracına 48 kişi başvurdu; sağlık kontrolünden geçen 30 kişi kan bağışladı. Bağışlanan her ünite kan, bileşenlerine ayrılarak en fazla üç ayrı hastanın tedavisinde kullanılabilir. 3. standın bazı sonuçları tabloda verilmiştir.", "question": "Standdaki sağlık görevlisi, sigaranın bir nefeste üflenebilen hava miktarını azalttığını tablodaki iki kişinin sonuçlarıyla göstermek ve bunu akciğerlerdeki bir yapının niteliğiyle açıklamak istiyor. Görevlinin karşılaştırması gereken kişiler ve kullanacağı nitelik hangisidir?", "choices": ["1 ve 2 numaralı kişiler; alveollerin esnek ve ince duvarı", "2 ve 4 numaralı kişiler; soluk borusundaki kıkırdak halkalar", "3 ve 4 numaralı kişiler; alveollerin esnek ve ince duvarı", "2 ve 4 numaralı kişiler; alveollerin esnek ve ince duvarı"], "correct": 3, "distractorWhy": ["En büyük fark (5,0 ve 3,9) bu iki kişi arasındadır; ancak iki kişi hem sigara hem spor bakımından farklıdır, bu yüzden fark yalnız sigaraya bağlanamaz.", "Kişiler doğru seçilmiştir ama kıkırdak halkalar soluk borusunu açık tutar; bir nefeste üflenebilen havanın azalması, akciğerlerin genişleyip daralmasını sağlayan alveol duvarlarıyla ilgilidir.", "Bu iki kişi sigara içmez; aralarındaki fark yaş ve boy farkından gelir, sigaranın etkisini göstermez.", "Doğru; 2 ve 4 numaralı kişiler aynı yaş ve boyda, ikisi de spor yapmıyor; tek fark sigaradır. Sigara alveollerin esnek ve ince duvarlarına zarar verdiğinde akciğerlerin alabildiği ve verebildiği hava azalır."], "explanation": "Sigaranın etkisini göstermek için yalnız sigara bakımından farklı, öteki özellikleri aynı iki kişi karşılaştırılmalıdır. 2 ve 4 numaralı kişiler 35 yaşında, 175 cm boyunda ve ikisi de düzenli spor yapmıyor; 2 numara sigara içiyor. 2 numaranın değeri 3,9 L, 4 numaranınki 4,6 L'dir. 1 numara ile 2 numara arasındaki fark daha büyüktür ama spor alışkanlıkları da farklıdır. Alveollerin ince ve esnek duvarları akciğerlerin havayla dolup boşalmasını ve gaz alışverişini sağlar; sigara bu duvarlara zarar verince bir nefeste üflenebilen hava azalır. Kıkırdak halkalar soluk borusunu açık tutar, bu ölçümü açıklamaz.", "figure": {"kind": "table", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u03-q06-alt", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u03-q06-h1", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h2", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h3", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h4", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h5", "lgs28-g07-fen-u03-q06-h6"], "rowHeaderBold": true, "rows": [[{"v": "1"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q06-evet1"}, {"v": "5,0"}], [{"v": "2"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q06-sigara"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir2"}, {"v": "3,9"}], [{"v": "3"}, {"v": "60"}, {"v": "170"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir4"}, {"v": "3,8"}], [{"v": "4"}, {"v": "35"}, {"v": "175"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u03-q06-hayir6"}, {"v": "4,6"}]]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB1", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.6.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 6, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "b8c0b29abb12bfa8a7bfe8e45f9cef7d7b8ba590447b2a916dc050a433ad503a", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q07", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q07", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.7", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-156", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Notta istenen bilgi (kandaki oksijen oranı) ile aracın ölçtüğü büyüklük eşleştirilir; spirometre solunumla ilgili olduğu için yakın çeldiricidir.", "context": "Bir izci kampı, 2200 metre yükseklikteki bir yaylada kuruldu. Kamp sağlıkçısı Gülay Hanım şu notları aldı:\n• İlk gün bazı izciler yürürken çabuk nefes nefese kaldı. Yüksek yerlerde kandaki oksijen oranının düşüp düşmediğini öğrenmek istiyorum.\n• Aynı gün aynı miktarda su içen iki izciden Doruk öğle sıcağında uzun yürüyüşe katılıp çok terledi, Efe gölgede kaldı. Akşam Doruk'un idrarı Efe'ninkinden daha az ve daha koyu renkliydi.\n• Kamp tuvaletleri çadırlardan uzak olduğu için bazı izcilerin idrarını uzun süre tuttuğunu fark ettim. İki soruma cevap arıyorum: Kaç izci idrarını uzun süre tutuyor? Bu davranış idrar yolu sağlığı için risk taşır mı?", "question": "Gülay Hanım'ın ilk notunda öğrenmek istediği bilgiye ulaşması için kullanacağı en uygun araç hangisidir?", "choices": ["Nabız oksimetresi; parmaktan kandaki oksijen oranını ölçer.", "Spirometre; bir nefeste üflenebilen hava miktarını ölçer.", "Tansiyon aleti; damarlardaki kanın basıncını ölçer.", "Kulak termometresi; kulaktan vücudun sıcaklığını ölçer."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; Gülay Hanım kandaki oksijen oranını öğrenmek istiyor; bu oranı parmaktan ölçen araç nabız oksimetresidir.", "Nefes nefese kalma akciğerleri düşündürür; ancak spirometre akciğere giren-çıkan hava miktarını ölçer, kandaki oksijen oranını ölçmez.", "Tansiyon aleti dolaşım sistemiyle ilgili bir ölçüm yapar; kandaki oksijen oranı hakkında bilgi vermez.", "Vücut sıcaklığı hastalık belirtisi olabilir ama notta istenen bilgi kandaki oksijen oranıdır."], "explanation": "Gülay Hanım'ın ilk notunda öğrenmek istediği bilgi kandaki oksijen oranıdır. Bu oranı parmaktan ölçen araç nabız oksimetresidir. Spirometre akciğerlere giren ve çıkan hava miktarını, tansiyon aleti kan basıncını, termometre vücut sıcaklığını ölçer; bunların hiçbiri kandaki oksijen oranını göstermez.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.6", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.7.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 7, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "606ae856f4dc41d330acc7ad3a13739cc3d9b6ce5babb72d3a06e9428af6999a", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q08", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q08", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.8", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-157", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "İki izcinin durumu karşılaştırılıp ortak (aynı su) ve farklı (terleme) değişken ayrılır; farkı başlatan deri ile farkı oluşturan böbrek ayırt edilir.", "context": "Bir izci kampı, 2200 metre yükseklikteki bir yaylada kuruldu. Kamp sağlıkçısı Gülay Hanım şu notları aldı:\n• İlk gün bazı izciler yürürken çabuk nefes nefese kaldı. Yüksek yerlerde kandaki oksijen oranının düşüp düşmediğini öğrenmek istiyorum.\n• Aynı gün aynı miktarda su içen iki izciden Doruk öğle sıcağında uzun yürüyüşe katılıp çok terledi, Efe gölgede kaldı. Akşam Doruk'un idrarı Efe'ninkinden daha az ve daha koyu renkliydi.\n• Kamp tuvaletleri çadırlardan uzak olduğu için bazı izcilerin idrarını uzun süre tuttuğunu fark ettim. İki soruma cevap arıyorum: Kaç izci idrarını uzun süre tutuyor? Bu davranış idrar yolu sağlığı için risk taşır mı?", "question": "Gülay Hanım'ın ikinci notunda iki izcinin idrarları arasında görülen farkı ortaya çıkaran yapı ve onun niteliği hangisidir?", "choices": ["İdrar kesesi; esnek ve kaslı yapısıyla idrarı biriktirir, dolunca dışarı boşaltır.", "Böbrek; kanı süzerken vücudun ihtiyacına göre suyun bir kısmını kanda tutar.", "Üreter; böbrekte oluşan idrarı ince ve uzun yapısıyla idrar kesesine taşır.", "Deri; ter bezleriyle suyu ve bazı atık maddeleri vücuttan dışarı atar."], "correct": 1, "distractorWhy": ["İdrar kesesi idrarı yalnız biriktirir; idrarın miktarını ve koyuluğunu belirleyen yapı değildir.", "Doğru; Doruk terleyerek çok su kaybettiği için böbrekleri kandaki suyun daha çoğunu tutmuş, idrarı az ve koyu olmuştur.", "Üreter idrarı yalnız taşır; idrarın içeriğini değiştirmez.", "Doruk'un su kaybettiği yol deridir ama idrarın az ve koyu olmasını sağlayan, bu kayba karşı suyu kanda tutan böbrektir; yan etki asıl neden sanılmıştır."], "explanation": "İki izci aynı miktarda su içmiştir; Doruk çok terleyerek su kaybetmiş, Efe kaybetmemiştir. Böbrekler kanı süzerken vücudun su ihtiyacına göre suyun bir kısmını kanda tutar. Doruk'un vücudu su kaybettiği için böbrekleri daha çok su tutmuş, idrarı az ve koyu olmuştur. Terleme farkın başlangıcıdır ama idrardaki farkı oluşturan böbrektir; idrar kesesi ve üreter idrarı yalnız biriktirir ya da taşır.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB1", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.8.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 8, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "b9077eba45a39f0abc2af3567b4ef365042331b786d62272dcc4c6ad53f6bf48", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u03.q09", "familyId": "lgs28-g07-fen-u03-q09", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Vücudumuzdaki Sistemler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u3", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u3-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u3.n01", "objective": "FB.7.3.9", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-157", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 5, "difficultyReason": "İki ayrı soru için iki ayrı karar verilir: davranış sayısını ölçen aracın, ölçülmek istenen değişkeni gerçekten ölçüp ölçmediği (sayaç tuzağı) ve sağlık riskine ilişkin kaynağın güvenilirliği. Şıklar çapraz eşleştirme düzeninde olduğu için tek ölçütle eleme yapılamaz.", "context": "Bir izci kampı, 2200 metre yükseklikteki bir yaylada kuruldu. Kamp sağlıkçısı Gülay Hanım şu notları aldı:\n• İlk gün bazı izciler yürürken çabuk nefes nefese kaldı. Yüksek yerlerde kandaki oksijen oranının düşüp düşmediğini öğrenmek istiyorum.\n• Aynı gün aynı miktarda su içen iki izciden Doruk öğle sıcağında uzun yürüyüşe katılıp çok terledi, Efe gölgede kaldı. Akşam Doruk'un idrarı Efe'ninkinden daha az ve daha koyu renkliydi.\n• Kamp tuvaletleri çadırlardan uzak olduğu için bazı izcilerin idrarını uzun süre tuttuğunu fark ettim. İki soruma cevap arıyorum: Kaç izci idrarını uzun süre tutuyor? Bu davranış idrar yolu sağlığı için risk taşır mı?", "question": "Gülay Hanım'ın üçüncü notundaki iki soruya güvenilir cevap bulabilmesi için kullanacağı araçlar hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?", "choices": ["Tuvalet kapısına takılan sayaçla günlük giriş sayısı; Sağlık Bakanlığının idrar yolu sağlığı bilgi notu", "İzcilerin isim yazmadan doldurduğu anket; Sağlık Bakanlığının idrar yolu sağlığı bilgi notu", "İzcilerin isim yazmadan doldurduğu anket; izcilerin kendi deneyimlerini anlattığı akşam sohbeti", "Tuvalet kapısına takılan sayaçla günlük giriş sayısı; izcilerin kendi deneyimlerini anlattığı akşam sohbeti"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Sayaç nesnel bir ölçüm gibi görünür ama yalnız kapıdan kaç kez girildiğini sayar; kimin idrarını uzun süre tuttuğunu göstermez. Ölçülen değişken ile sorulan değişken karıştırılmıştır.", "Doğru; idrarını tutan izci sayısı ancak izcilere sorularak öğrenilir ve isim yazılmadığında daha dürüst cevap verilir. Davranışın sağlık riski ise resmî sağlık kaynağından öğrenilir.", "Anket doğru seçilmiştir ama sağlık riskine ilişkin soru için izcilerin deneyimleri bilimsel kanıt değildir; anekdot güvenilir kaynak sanılmıştır.", "İki araç da yanlıştır: sayaç sorulan davranışı ölçmez, sohbet ise sağlık riskine ilişkin güvenilir bilgi vermez."], "explanation": "Birinci soru, idrarını uzun süre tutan izcilerin sayısıdır. Bu bir davranış olduğu için ancak izcilere sorularak öğrenilir; konu utandırıcı olabileceğinden isim yazılmadan doldurulan anket daha dürüst cevaplar sağlar. Tuvalet sayacı yalnız giriş sayısını verir; bir izci birçok kez girebilir, idrarını tutan izci hiç görünmez. İkinci soru bir sağlık riskidir; bunun cevabı güvenilir, resmî bir sağlık kaynağından (Sağlık Bakanlığı bilgi notu) alınır. İzcilerin kendi deneyimleri anekdottur.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.6", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u3", "tymm:FB.7.3.9.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 3, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u3", "unitName": "Vücudumuzdaki Sistemler", "setOrder": 9, "requires": ["FB.7.3.1", "FB.7.3.2", "FB.7.3.3", "FB.7.3.4", "FB.7.3.5", "FB.7.3.6", "FB.7.3.7", "FB.7.3.8", "FB.7.3.9"], "sharedText": "lgs28-g07-u03-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "4089534fb50e2cc66a7d6ba7b9763f3102fd434e4bf666908a7cb8ad2676a22d", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u04.q01", "familyId": "lgs28-g07-fen-u04-q01", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "objective": "FB.7.4.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Gelme ve kırılma açısının tanımı (normal ile ölçülmesi) uygulanır; iki açı için aynı dönüşüm yapılır.", "context": "Fen kulübü, havadan K, L ve M adlı üç saydam sıvının yüzeyine lazer ışını gönderdi. Öğrenciler açıölçeri sıvı yüzeyine yatay yerleştirip ışınların sıvı yüzeyiyle yaptığı açıları ölçtü:\nK: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 61°\nL: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 64°\nM: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 63°\nŞekilde L sıvısıyla yapılan deney çizilmiştir; açılar normale göre α ve θ ile gösterilmiş, ölçüleri yazılmamıştır.", "question": "L sıvısıyla yapılan ölçüme göre şekildeki α ve θ açılarının ölçüleri hangisidir?", "choices": ["α = 50° ve θ = 64°", "α = 40° ve θ = 26°", "α = 40° ve θ = 64°", "α = 50° ve θ = 26°"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Ölçülen açılar doğrudan yazılmıştır; gelme ve kırılma açılarının yüzeyle değil normalle ölçüldüğü unutulmuştur.", "Doğru; normal yüzeye diktir. Gelme açısı 90° − 50° = 40°, kırılma açısı 90° − 64° = 26°'dir.", "Gelme açısı normale göre çevrilmiş, kırılma açısı çevrilmemiştir; dönüşüm yalnız bir açıya uygulanmıştır.", "Kırılma açısı normale göre çevrilmiş, gelme açısı çevrilmemiştir; dönüşüm yalnız bir açıya uygulanmıştır."], "explanation": "Gelme ve kırılma açıları ışın ile normal arasındaki açılardır; normal ise yüzeye diktir. Öğrenciler açıları yüzeye göre ölçtüğü için her açı 90°'den çıkarılır. L sıvısında gelen ışın yüzeyle 50° yaptığından α = 90° − 50° = 40°; kırılan ışın yüzeyle 64° yaptığından θ = 90° − 64° = 26°'dir. Şekilde de kırılan ışının normale daha yakın olduğu görülür.", "figure": {"kind": "light", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u04-q01-alt", "surface": "boundary", "incidence": 40, "refracted": 26, "denser": "bottom", "mediumKeys": ["lgs28-g07-fen-u04-q01-hava", "lgs28-g07-fen-u04-q01-l"], "angleKeys": {"incidence": "lgs28-g07-fen-u04-q01-al", "refraction": "lgs28-g07-fen-u04-q01-th"}, "normalKey": "lgs28-g07-fen-u04-q01-n"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u4", "tymm:FB.7.4.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 4, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "unitName": "Işığın Kırılması ve Mercekler", "setOrder": 1, "requires": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u04-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ebcb60abbadcb98f74b40786090c42aef0a29e62cb90ebd39a46dd0d8dae901c", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u04.q02", "familyId": "lgs28-g07-fen-u04-q02", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "objective": "FB.7.4.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Yüzeye göre ölçülen üç açı normale göre açıya çevrilir, sonra karşılaştırılıp yoğunluk sıralamasına bağlanır; iki adımlıdır.", "context": "Fen kulübü, havadan K, L ve M adlı üç saydam sıvının yüzeyine lazer ışını gönderdi. Öğrenciler açıölçeri sıvı yüzeyine yatay yerleştirip ışınların sıvı yüzeyiyle yaptığı açıları ölçtü:\nK: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 61°\nL: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 64°\nM: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 63°\nŞekilde L sıvısıyla yapılan deney çizilmiştir; açılar normale göre α ve θ ile gösterilmiş, ölçüleri yazılmamıştır.", "question": "Ölçümlere göre sıvıların yoğunlukları ve ışığın izlediği yollarla ilgili hangi değerlendirme doğrudur?", "choices": ["Kırılan ışının yüzeyle yaptığı açı en büyük olan L, ışığı en az kıran sıvıdır.", "K en yoğun sıvıdır; çünkü kırılan ışının normalle yaptığı açı en çok K'de büyüktür.", "L en yoğun sıvıdır; çünkü ışık L'ye geçerken normale en çok yaklaşan ışındır.", "Işık üç sıvıya geçerken de normalden uzaklaşmıştır; çünkü yüzeyle yapılan açılar büyümüştür."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Yüzeyle yapılan açı büyüdükçe ışın normale yaklaşır; yüzeye göre ölçülen açı normale göre açı gibi yorumlanmıştır.", "Kırılma açısının büyük olması ışığın daha az kırıldığını gösterir; büyük açı “daha yoğun” sanılmıştır.", "Doğru; kırılma açıları K'de 29°, L'de 26°, M'de 27°'dir. Aynı gelme açısında (40°) normale en çok yaklaşan ışın L'ye geçendir; L en yoğun sıvıdır.", "Yüzeyle yapılan açıların büyümesi normalle yapılan açıların küçülmesi demektir; ışık üç sıvıda da normale yaklaşmıştır."], "explanation": "Açılar normale göre hesaplanır: gelme açısı üç sıvıda da 90° − 50° = 40°'dir. Kırılma açıları K'de 90° − 61° = 29°, L'de 26°, M'de 27°'dir. Üçü de 40°'den küçük olduğu için ışık üç sıvıya geçerken de normale yaklaşmıştır. Aynı gelme açısında kırılma açısı en küçük olan L'dir; ışık L'de en çok kırılmış, normale en çok yaklaşmıştır. Bu nedenle L en yoğun sıvıdır.", "figure": {"kind": "light", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u04-q02-alt", "surface": "boundary", "incidence": 40, "refracted": 26, "denser": "bottom", "mediumKeys": ["lgs28-g07-fen-u04-q02-hava", "lgs28-g07-fen-u04-q02-l"], "angleKeys": {"incidence": "lgs28-g07-fen-u04-q02-al", "refraction": "lgs28-g07-fen-u04-q02-th"}, "normalKey": "lgs28-g07-fen-u04-q02-n"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB8", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u4", "tymm:FB.7.4.1.c", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 4, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "unitName": "Işığın Kırılması ve Mercekler", "setOrder": 2, "requires": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u04-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "8b91e07ac20693e44752bdeb7719d80ea1902f0ec3c0117f7bea61c515fc792e", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u04.q03", "familyId": "lgs28-g07-fen-u04-q03", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "objective": "FB.7.4.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Dört yargının her biri için yüzey açısı ile normal açısı arasında doğru dönüşüm seçilir; doğru şıkta yüzey açısı, ötekilerde normal açısı sorulduğu için iki ölçek birbirine karıştırılabilir.", "context": "Fen kulübü, havadan K, L ve M adlı üç saydam sıvının yüzeyine lazer ışını gönderdi. Öğrenciler açıölçeri sıvı yüzeyine yatay yerleştirip ışınların sıvı yüzeyiyle yaptığı açıları ölçtü:\nK: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 61°\nL: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 64°\nM: gelen ışın ile yüzey arası 50°, kırılan ışın ile yüzey arası 63°\nŞekilde L sıvısıyla yapılan deney çizilmiştir; açılar normale göre α ve θ ile gösterilmiş, ölçüleri yazılmamıştır.", "question": "Bu deneyin ölçümleriyle ilgili hangisi __söylenemez__?", "choices": ["Işığın M sıvısındaki kırılma açısı 27°'dir.", "Işık K sıvısına geçerken normale yaklaşmıştır.", "M sıvısındaki kırılma açısı K'dekinden küçüktür.", "Kırılan ışının yüzeyle en küçük açıyı yaptığı sıvı M'dir."], "correct": 3, "distractorWhy": ["M'de kırılan ışın yüzeyle 63° yapar; kırılma açısı 90° − 63° = 27°'dir. Bu söylenebilir; 63° doğrudan kırılma açısı sanılırsa yanlış görünür.", "K'de kırılma açısı 29°, gelme açısı 40°'dir; ışık normale yaklaşmıştır. Bu söylenebilir.", "M'de kırılma açısı 27°, K'de 29°'dur; M'deki daha küçüktür. Bu söylenebilir.", "Doğru; yüzeyle yapılan açılar K'de 61°, L'de 64°, M'de 63°'tür; en küçük açı M'de değil K'dedir. Bu söylenemez."], "explanation": "Gelme açısı üç ölçümde de 90° − 50° = 40°'dir. Kırılma açıları K'de 29°, L'de 26°, M'de 27°'dir. M'deki kırılma açısı 27°'dir ve K'dekinden (29°) küçüktür; K'de kırılma açısı gelme açısından küçük olduğu için ışık normale yaklaşmıştır. Kırılan ışının yüzeyle yaptığı açılar 61°, 64° ve 63°'tür; en küçüğü K'dedir. Bu yüzden “en küçük açı M'dedir” söylenemez.", "figure": {"kind": "light", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u04-q03-alt", "surface": "boundary", "incidence": 40, "refracted": 26, "denser": "bottom", "mediumKeys": ["lgs28-g07-fen-u04-q03-hava", "lgs28-g07-fen-u04-q03-l"], "angleKeys": {"incidence": "lgs28-g07-fen-u04-q03-al", "refraction": "lgs28-g07-fen-u04-q03-th"}, "normalKey": "lgs28-g07-fen-u04-q03-n"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u4", "tymm:FB.7.4.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 4, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "unitName": "Işığın Kırılması ve Mercekler", "setOrder": 3, "requires": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u04-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "311affcf1f180d44c1ec8280c2b3f38948d2a15537872b423cf0f5dff978e6e0", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u04.q04", "familyId": "lgs28-g07-fen-u04-q04", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "objective": "FB.7.4.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Şekildeki iki uzaklık karşılaştırılır ve kırılma miktarı ile yoğunluk ilişkisine bağlanır; B ve D sezgisel ama yanlış nedenler sunar.", "context": "Fen kulübü, içi boş, ince ve saydam plastikten yapılmış iki mercek kalıbı kullandı: 1. kalıbın iki yüzü dışa tümsek, 2. kalıbın iki yüzü içe çukurdur. Kalıplar X ya da Y sıvısıyla doldurulup güneş ışığına tutuldu ve ışınların kalıptan sonra izlediği yol incelendi. Boş (içi yalnız hava dolu) 1. kalıp da denendi; arkasındaki beyaz kartonda parlak bir nokta oluşmadı. Deneylerden sonra Defne şu yorumu yaptı: “Bir merceğin ince kenarlı mı kalın kenarlı mı olduğu içindeki sıvıya bağlıdır. X ile doldurulan her kalıp ışığı bir noktada toplar.”", "question": "Şekle göre X ve Y sıvılarıyla ilgili hangi yorum doğrudur?", "choices": ["X, Y'den daha yoğundur; ışığı daha çok kırdığı için ışınlar kalıba daha yakın bir noktada toplanır.", "Y, X'ten daha yoğundur; ışınları kalıptan daha uzak bir noktaya kadar taşıyabildiği için daha etkilidir.", "X ile Y aynı yoğunluktadır; ışınların toplandığı noktanın yerini yalnız kalıbın biçimi belirler.", "Y, X'ten daha yoğundur; çünkü ışık Y ile dolu kalıbın içinde daha uzun bir yol alarak ilerler."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; aynı kalıpta X ile doluyken ışınlar 12 cm'de, Y ile doluyken 18 cm'de toplanmıştır. Işığı daha çok kıran (daha yoğun) X, ışınları kalıba daha yakın bir noktada toplar.", "Toplanma noktasının uzak olması ışığın “daha güçlü” kırıldığı sanılmıştır; oysa ışınlar daha az kırıldığı için daha uzakta kesişmiştir.", "Kalıp aynı olduğu hâlde toplanma noktaları farklıdır; bu fark sıvıdan gelir. Biçimin etkisi doğru ama tek etken sanılmıştır.", "Işığın kalıp içindeki yolu iki sıvıda da aynı kalıp kalınlığı kadardır; yolun uzunluğu yoğunluk göstergesi sanılmıştır."], "explanation": "İki denemede kalıp aynıdır (1. kalıp); değişen yalnız içindeki sıvıdır. X ile doluyken paralel ışınlar 12 cm'de, Y ile doluyken 18 cm'de toplanmıştır. Işınların daha yakında toplanması, ışığın kalıba girip çıkarken daha çok kırıldığını gösterir. Işığı daha çok kıran ortam daha yoğundur; bu yüzden X, Y'den yoğundur.", "figure": {"kind": "diagram", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u04-q04-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u04-q04-cap", "notToScale": true, "viewBox": [0, 0, 430, 195], "elements": [{"type": "polygon", "points": [[83.0, 40.0], [87.4, 55.0], [90.5, 70.0], [92.4, 85.0], [93.0, 100.0], [92.4, 115.0], [90.5, 130.0], [87.4, 145.0], [83.0, 160.0], [77.0, 160.0], [72.6, 145.0], [69.5, 130.0], [67.6, 115.0], [67.0, 100.0], [67.6, 85.0], [69.5, 70.0], [72.6, 55.0], [77.0, 40.0]], "fill": "blue-soft", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q04-k1", "labelX": 80, "labelY": 180}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 100, "x2": 210, "y2": 100, "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dotted"}, {"type": "circle", "x": 152, "y": 100, "r": 3.5, "fill": "ink", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q04-fx", "labelX": 165, "labelY": 58}, {"type": "circle", "x": 188, "y": 100, "r": 3.5, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q04-fy", "labelX": 205, "labelY": 128}, {"type": "polygon", "points": [[343.0, 40.0], [338.6, 55.0], [335.5, 70.0], [333.6, 85.0], [333.0, 100.0], [333.6, 115.0], [335.5, 130.0], [338.6, 145.0], [343.0, 160.0], [317.0, 160.0], [321.4, 145.0], [324.5, 130.0], [326.4, 115.0], [327.0, 100.0], [326.4, 85.0], [324.5, 70.0], [321.4, 55.0], [317.0, 40.0]], "fill": "blue-soft", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q04-k2", "labelX": 330, "labelY": 180}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 70, "x2": 80, "y2": 70, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 70, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 100, "x2": 80, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 100, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 130, "x2": 80, "y2": 130, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 130, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 70, "x2": 330, "y2": 70, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 70, "x2": 420, "y2": 34, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 100, "x2": 330, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 100, "x2": 420, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 130, "x2": 330, "y2": 130, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 130, "x2": 420, "y2": 166, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB8", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u4", "tymm:FB.7.4.1.c", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 4, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "unitName": "Işığın Kırılması ve Mercekler", "setOrder": 4, "requires": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u04-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "995699240fc74e1c03882362e1dccf3f92b98236ce31216604c5e0d2c2607529", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u04.q05", "familyId": "lgs28-g07-fen-u04-q05", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "objective": "FB.7.4.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Boş ve dolu kalıp gözlemleri karşılaştırılır; aynı biçimdeki iki durumda tek farkın içindeki madde olduğu görülür.", "context": "Fen kulübü, içi boş, ince ve saydam plastikten yapılmış iki mercek kalıbı kullandı: 1. kalıbın iki yüzü dışa tümsek, 2. kalıbın iki yüzü içe çukurdur. Kalıplar X ya da Y sıvısıyla doldurulup güneş ışığına tutuldu ve ışınların kalıptan sonra izlediği yol incelendi. Boş (içi yalnız hava dolu) 1. kalıp da denendi; arkasındaki beyaz kartonda parlak bir nokta oluşmadı. Deneylerden sonra Defne şu yorumu yaptı: “Bir merceğin ince kenarlı mı kalın kenarlı mı olduğu içindeki sıvıya bağlıdır. X ile doldurulan her kalıp ışığı bir noktada toplar.”", "question": "Boş kalıpla yapılan denemenin sonucu, merceklerin hangi niteliğini gösterir?", "choices": ["Merceğin ışığı toplaması yalnız yüzeylerinin dışa tümsek olmasına bağlıdır.", "Mercek, ışığı ancak çevresinden farklı yoğunlukta bir maddeden yapılırsa kırar.", "Kalıbın içi boşken ışık, plastik yüzeylerden tamamen geri yansıtılır.", "Merceğin ışığı toplaması için içinin ışık geçirmeyen bir maddeyle dolu olması gerekir."], "correct": 1, "distractorWhy": ["Boş kalıbın yüzeyleri de dışa tümsektir ama ışık toplanmamıştır; biçim tek başına yetmemiştir.", "Doğru; içi havayla dolu kalıp, çevresindeki havayla aynı ortamdan oluştuğu için ışığı kırmamış; X ya da Y ile dolunca ışığı toplamıştır.", "Işık kartonda kalıbın arkasına ulaşmıştır; tamamen yansıma olsaydı karton aydınlanmazdı. Gözlem yanlış yorumlanmıştır.", "Işık geçirmeyen bir madde ışığı tamamen engeller; mercekler saydam maddelerden yapılır. X ve Y saydam sıvılardır."], "explanation": "Boş kalıbın yüzeyleri dolu kalıpla aynı biçimdedir ama içi havayla doludur. Işık havadan geçip yine havaya çıktığı için yoğunluk farkı yoktur, kırılma olmaz ve kartonda parlak nokta oluşmaz. Kalıp X ya da Y gibi havadan farklı yoğunlukta saydam bir sıvıyla dolunca ışık kırılır ve bir noktada toplanır. Bu, merceğin ışığı kırabilmesi için çevresinden farklı yoğunlukta saydam bir maddeden yapılması gerektiğini gösterir.", "figure": {"kind": "diagram", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u04-q05-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u04-q05-cap", "notToScale": true, "viewBox": [0, 0, 430, 195], "elements": [{"type": "polygon", "points": [[83.0, 40.0], [87.4, 55.0], [90.5, 70.0], [92.4, 85.0], [93.0, 100.0], [92.4, 115.0], [90.5, 130.0], [87.4, 145.0], [83.0, 160.0], [77.0, 160.0], [72.6, 145.0], [69.5, 130.0], [67.6, 115.0], [67.0, 100.0], [67.6, 85.0], [69.5, 70.0], [72.6, 55.0], [77.0, 40.0]], "fill": "blue-soft", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q05-k1", "labelX": 80, "labelY": 180}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 100, "x2": 210, "y2": 100, "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dotted"}, {"type": "circle", "x": 152, "y": 100, "r": 3.5, "fill": "ink", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q05-fx", "labelX": 165, "labelY": 58}, {"type": "circle", "x": 188, "y": 100, "r": 3.5, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q05-fy", "labelX": 205, "labelY": 128}, {"type": "polygon", "points": [[343.0, 40.0], [338.6, 55.0], [335.5, 70.0], [333.6, 85.0], [333.0, 100.0], [333.6, 115.0], [335.5, 130.0], [338.6, 145.0], [343.0, 160.0], [317.0, 160.0], [321.4, 145.0], [324.5, 130.0], [326.4, 115.0], [327.0, 100.0], [326.4, 85.0], [324.5, 70.0], [321.4, 55.0], [317.0, 40.0]], "fill": "blue-soft", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q05-k2", "labelX": 330, "labelY": 180}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 70, "x2": 80, "y2": 70, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 70, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 100, "x2": 80, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 100, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 130, "x2": 80, "y2": 130, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 130, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 70, "x2": 330, "y2": 70, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 70, "x2": 420, "y2": 34, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 100, "x2": 330, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 100, "x2": 420, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 130, "x2": 330, "y2": 130, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 130, "x2": 420, "y2": 166, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u4", "tymm:FB.7.4.2.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 4, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "unitName": "Işığın Kırılması ve Mercekler", "setOrder": 5, "requires": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u04-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "2b9b8d052bdcbed77329f92ade83947971436560a5c01ce76ff873f2de22b731", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u04.q06", "familyId": "lgs28-g07-fen-u04-q06", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "objective": "FB.7.4.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 4, "difficultyReason": "Yorumun iki parçası (türü sıvı belirler; X dolu her kalıp toplar) ayrı ayrı sınanır; aynı sıvıyla dolu iki kalıbın ışın yolları karşılaştırılır ve biçim ile madde etkisi ayrılır. B (dağılmayı uzakta toplanma sanma) ve D (kalıpları karıştırma) güçlü çeldiricidir.", "context": "Fen kulübü, içi boş, ince ve saydam plastikten yapılmış iki mercek kalıbı kullandı: 1. kalıbın iki yüzü dışa tümsek, 2. kalıbın iki yüzü içe çukurdur. Kalıplar X ya da Y sıvısıyla doldurulup güneş ışığına tutuldu ve ışınların kalıptan sonra izlediği yol incelendi. Boş (içi yalnız hava dolu) 1. kalıp da denendi; arkasındaki beyaz kartonda parlak bir nokta oluşmadı. Deneylerden sonra Defne şu yorumu yaptı: “Bir merceğin ince kenarlı mı kalın kenarlı mı olduğu içindeki sıvıya bağlıdır. X ile doldurulan her kalıp ışığı bir noktada toplar.”", "question": "Defne'nin yorumu için en doğru değerlendirme hangisidir?", "choices": ["Yorum doğrudur; X ile dolu iki kalıp da ışınları kalıptan sonra bir noktada toplamıştır.", "Yorum yanlıştır; X ile dolu 2. kalıp ışınları toplamış ama noktayı çok daha uzakta oluşturmuştur.", "Yorum yanlıştır; X ile dolu 2. kalıp ışınları dağıtmış, kalın kenarlı mercek gibi davranmıştır.", "Yorum yanlıştır; X ile dolu 1. kalıp ışınları dağıtmış, kalın kenarlı mercek gibi davranmıştır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Şekilde 2. kalıptan çıkan ışınlar birbirinden uzaklaşmaktadır; ışınların toplandığı yalnız 1. kalıpta görülür.", "Birbirinden uzaklaşan ışınlar hiçbir noktada kesişmez; dağılma, uzakta toplanma sanılmıştır.", "Doğru; aynı X sıvısıyla dolu iki kalıptan dışa tümsek olan ışığı toplamış, içe çukur olan dağıtmıştır. Merceğin türünü içindeki sıvı değil, kalıbın biçimi belirlemiştir.", "İki kalıbın davranışı karıştırılmıştır; ışınları toplayan 1. kalıp, dağıtan 2. kalıptır."], "explanation": "Defne'nin yorumunu sınamak için aynı sıvıyla (X) dolu iki kalıp karşılaştırılır. Şekle göre dışa tümsek 1. kalıp ışınları bir noktada toplamış (ince kenarlı mercek gibi), içe çukur 2. kalıp ise ışınları dağıtmıştır (kalın kenarlı mercek gibi). Sıvı aynı olduğu hâlde davranış farklıdır; bu yüzden merceğin ince ya da kalın kenarlı olmasını içindeki sıvı değil biçimi belirler. Sıvının etkisi yalnız ışığın ne kadar kırılacağıdır (X ve Y'de toplanma uzaklığı farkı).", "figure": {"kind": "diagram", "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u04-q06-alt", "captionKey": "lgs28-g07-fen-u04-q06-cap", "notToScale": true, "viewBox": [0, 0, 430, 195], "elements": [{"type": "polygon", "points": [[83.0, 40.0], [87.4, 55.0], [90.5, 70.0], [92.4, 85.0], [93.0, 100.0], [92.4, 115.0], [90.5, 130.0], [87.4, 145.0], [83.0, 160.0], [77.0, 160.0], [72.6, 145.0], [69.5, 130.0], [67.6, 115.0], [67.0, 100.0], [67.6, 85.0], [69.5, 70.0], [72.6, 55.0], [77.0, 40.0]], "fill": "blue-soft", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q06-k1", "labelX": 80, "labelY": 180}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 100, "x2": 210, "y2": 100, "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dotted"}, {"type": "circle", "x": 152, "y": 100, "r": 3.5, "fill": "ink", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q06-fx", "labelX": 165, "labelY": 58}, {"type": "circle", "x": 188, "y": 100, "r": 3.5, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q06-fy", "labelX": 205, "labelY": 128}, {"type": "polygon", "points": [[343.0, 40.0], [338.6, 55.0], [335.5, 70.0], [333.6, 85.0], [333.0, 100.0], [333.6, 115.0], [335.5, 130.0], [338.6, 145.0], [343.0, 160.0], [317.0, 160.0], [321.4, 145.0], [324.5, 130.0], [326.4, 115.0], [327.0, 100.0], [326.4, 85.0], [324.5, 70.0], [321.4, 55.0], [317.0, 40.0]], "fill": "blue-soft", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u04-q06-k2", "labelX": 330, "labelY": 180}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 70, "x2": 80, "y2": 70, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 70, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 100, "x2": 80, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 100, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 10, "y1": 130, "x2": 80, "y2": 130, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 130, "x2": 152, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 70, "x2": 330, "y2": 70, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 70, "x2": 420, "y2": 34, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 100, "x2": 330, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 100, "x2": 420, "y2": 100, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 255, "y1": 130, "x2": 330, "y2": 130, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}, {"type": "line", "x1": 330, "y1": 130, "x2": 420, "y2": 166, "stroke": "danger", "width": 2, "style": "ray"}]}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u4", "tymm:FB.7.4.2.c", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 4, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "unitName": "Işığın Kırılması ve Mercekler", "setOrder": 6, "requires": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u04-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "030a35e7703d71cf7218618c8420527a58579030c24ee39734bc1cbbaa658d55", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u04.q07", "familyId": "lgs28-g07-fen-u04-q07", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "objective": "FB.7.4.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 1, "difficultyReason": "Nottaki isteğin (uzaktakini büyük görme) bir araçla ve mercek türüyle eşleştirilmesi; tek adımlıdır.", "context": "Bir optik mağazasında çalışan Orhan Bey, bir gün içinde gelen istekleri not etti:\n• Nalan Hanım: Gazete okurken harfleri bulanık görüyor; uzaktaki levhaları net görüyor.\n• Tuna: Tahtadaki yazıları bulanık görüyor; kitabını net okuyor.\n• Gül Hanım: Saat tamircisi; çalışırken küçük vida ve dişlileri büyük görmek istiyor.\n• Apartman yönetimi: Daire kapılarına, kapının önündeki geniş alanı gösterecek bir araç istiyor.\n• Levent Bey: Kuş gözlemcisi; uzaktaki kuşları yakınmış gibi büyük görmek istiyor.", "question": "Notlara göre Levent Bey'in isteğini karşılayacak araç ve bu araçta kullanılan mercek türü hangisidir?", "choices": ["Dürbün; ince kenarlı mercekler", "Kapı dürbünü; kalın kenarlı mercek", "Büyüteç; ince kenarlı mercek", "Gözlük; kalın kenarlı mercekler"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; uzaktaki cisimleri yakınmış gibi büyük gösteren araç dürbündür ve içinde ince kenarlı mercekler kullanılır.", "Adındaki “dürbün” sözcüğü yanıltmıştır; kapı dürbünü uzaktaki cismi büyütmez, kapının önündeki geniş alanı küçük gösterir.", "Büyüteç yakındaki küçük cisimleri büyütür; uzaktaki kuşları yakınlaştırmaz.", "Kalın kenarlı mercekli gözlük uzağı net görmeyi sağlar ama cisimleri büyütmez; Levent Bey'in isteği net görmek değil büyük görmektir."], "explanation": "Levent Bey'in isteği uzaktaki kuşları yakınmış gibi büyük görmektir. Bu iş dürbünle yapılır; dürbünde ışığı toplayıp büyük görüntü oluşturan ince kenarlı mercekler kullanılır. Kapı dürbünü geniş alanı küçük gösterir, büyüteç yakındaki cisimleri büyütür, kalın kenarlı gözlük ise uzağı net gösterir ama büyütmez.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u4", "tymm:FB.7.4.3.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 4, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "unitName": "Işığın Kırılması ve Mercekler", "setOrder": 7, "requires": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u04-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "6766afdeb0bf38340f48d4c29c48ab371ea5f72ed05ef46180db986c1ec8bf6c", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u04.q08", "familyId": "lgs28-g07-fen-u04-q08", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Işığın Kırılması ve Mercekler", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u4", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u4-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u4.n01", "objective": "FB.7.4.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-165", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Dört istek ayrı ayrı mercek türüyle eşleştirilir; iki gözlük isteğinin farklı türde mercek gerektirdiği ve kapı dürbününün büyütmediği ayırt edilmelidir.", "context": "Bir optik mağazasında çalışan Orhan Bey, bir gün içinde gelen istekleri not etti:\n• Nalan Hanım: Gazete okurken harfleri bulanık görüyor; uzaktaki levhaları net görüyor.\n• Tuna: Tahtadaki yazıları bulanık görüyor; kitabını net okuyor.\n• Gül Hanım: Saat tamircisi; çalışırken küçük vida ve dişlileri büyük görmek istiyor.\n• Apartman yönetimi: Daire kapılarına, kapının önündeki geniş alanı gösterecek bir araç istiyor.\n• Levent Bey: Kuş gözlemcisi; uzaktaki kuşları yakınmış gibi büyük görmek istiyor.", "question": "Nalan Hanım'ın, Tuna'nın, Gül Hanım'ın ve apartman yönetiminin istekleri, kullanılacak merceğin türüne göre ikiye ayrıldığında hangisi doğru olur?", "choices": ["İnce kenarlı: Gül Hanım — Kalın kenarlı: Nalan Hanım, Tuna, apartman yönetimi", "İnce kenarlı: Tuna, Gül Hanım — Kalın kenarlı: Nalan Hanım, apartman yönetimi", "İnce kenarlı: Nalan Hanım, Gül Hanım, apartman yönetimi — Kalın kenarlı: Tuna", "İnce kenarlı: Nalan Hanım, Gül Hanım — Kalın kenarlı: Tuna, apartman yönetimi"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Gözlük gerektiren iki kişi aynı gruba konmuştur; oysa yakını göremeyen Nalan Hanım ile uzağı göremeyen Tuna'nın gözlükleri farklı türdendir.", "Nalan Hanım ile Tuna'nın durumları yer değiştirmiştir; yakını bulanık gören Nalan Hanım ince kenarlı, uzağı bulanık gören Tuna kalın kenarlı mercek kullanır.", "Kapı dürbünü adındaki “dürbün” sözcüğü yüzünden büyütme aracı sanılmıştır; kapı dürbünü geniş alanı küçük gösteren kalın kenarlı mercek kullanır.", "Doğru; yakını net görmeyi sağlayan gözlük ve büyüteç ince kenarlı, uzağı net görmeyi sağlayan gözlük ve kapı dürbünü kalın kenarlı mercek kullanır."], "explanation": "Nalan Hanım yakını bulanık görür; yakını net görmeyi sağlayan gözlükte ince kenarlı mercek kullanılır. Gül Hanım küçük parçaları büyük görmek ister; bunun için ince kenarlı mercekli büyüteç kullanılır. Tuna uzağı bulanık görür; uzağı net görmeyi sağlayan gözlükte kalın kenarlı mercek kullanılır. Apartman yönetiminin istediği kapı dürbünü, geniş alanı küçük göstermek için kalın kenarlı mercek kullanır.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u4", "tymm:FB.7.4.3.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 4, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u4", "unitName": "Işığın Kırılması ve Mercekler", "setOrder": 8, "requires": ["FB.7.4.1", "FB.7.4.2", "FB.7.4.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u04-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "2c50ff4cf6e698f4df61b67365aa7562e6a3f2403be584bbbd22370ed68be680", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q01", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q01", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Öğrenci modeldeki üç parçacık türünü açıklamaya göre sayıp yerleri ve yükleriyle eşleştirir; tek modelde basit sayım ve karşılaştırmadır.", "context": "Bilim merkezindeki “Atomdan moleküle” sergisinde üç pano var. Birinci panoda, telefon pillerinde kullanılan lityum elementinin bir atomunun modeli yer alıyor. İkinci panoda şu tarih notu yazıyor: “1803'te Dalton, atomları bölünemeyen küçük küreler olarak düşündü. 1897'de Thomson, atomdan çok daha küçük ve eksi yüklü bir parçacık buldu. 1911'de Rutherford, atomun kütlesinin çok küçük bir çekirdekte toplandığını gösterdi.” Üçüncü panoda bir molekül modeli seti tanıtılıyor: Setteki her topun delik sayısı, o atomun bağlanabileceği atom sayısını gösterir; bir deliğe yalnız bir çubuk takılır ve her çubuk iki topu birleştirir. Birinci ve üçüncü panolar aşağıda gösterilmiştir.", "question": "Birinci panodaki modele göre lityum atomuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Çekirdeğindeki 7 parçacığın hepsi pozitif yüklüdür.", "Elektron sayısı, çekirdeğindeki nötron sayısına eşittir.", "Çekirdeğindeki yüksüz parçacıklar elektronlardan fazladır.", "Çekirdeğinin dışında dolanan 4 tane eksi yüklü parçacık vardır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Çekirdekte 7 parçacık vardır ama yalnız 3'ü protondur, 4'ü yüksüz nötrondur. Çekirdekteki bütün parçacıkları proton sanan öğrenci bunu seçer.", "Modelde 3 elektron ve 4 nötron vardır; sayılar eşit değildir. Atomdaki üç parçacığın sayılarının her zaman eşit olduğunu sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; modelde çekirdekteki yüksüz parçacık (nötron) sayısı 4, çekirdeğin dışındaki elektron sayısı 3'tür.", "Çekirdeğin dışında 3 elektron vardır; 4 olan nötron sayısıdır. Parçacıkları sayarken açıklamadaki türleri karıştıran öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Modeldeki açıklamaya göre çekirdekte 3 proton ve 4 nötron, çekirdeğin dışındaki halkalarda 3 elektron vardır. Nötronlar yüksüzdür; 4 nötron 3 elektrondan fazladır. Çekirdekteki parçacıkların hepsi pozitif yüklü değildir, elektron sayısı nötron sayısına eşit değildir ve çekirdeğin dışında 3 parçacık bulunur.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 520, 255], "elements": [{"type": "rect", "x": 5, "y": 22, "w": 320, "h": 228, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-p1", "labelX": 165, "labelY": 12}, {"type": "rect", "x": 335, "y": 22, "w": 180, "h": 228, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-p3", "labelX": 425, "labelY": 12}, {"type": "ellipse", "x": 100, "y": 138, "rx": 45, "ry": 45, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dashed"}, {"type": "ellipse", "x": 100, "y": 138, "rx": 80, "ry": 80, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dashed"}, {"type": "circle", "x": 92, "y": 124, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 108, "y": 124, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 84, "y": 138, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 100, "y": 138, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 116, "y": 138, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 92, "y": 152, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 108, "y": 152, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 145, "y": 138, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 55, "y": 138, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 100, "y": 58, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 95, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-lp", "labelX": 268, "labelY": 95}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 135, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-ln", "labelX": 268, "labelY": 135, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 175, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-le", "labelX": 268, "labelY": 175}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 80, "r": 16, "fill": "ink", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-kc", "labelX": 452, "labelY": 80}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 140, "r": 10, "fill": "white", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-kh", "labelX": 452, "labelY": 140}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 200, "r": 14, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-ko", "labelX": 452, "labelY": 200}], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u05-q01-alt", "notToScale": true}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.4", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 1, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "286d471191a89bbefa4a3c9031e637a98ad8fb0b0ba5c040f95800578bc739bd", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q02", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q02", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci Mert'in notundaki 'ilk iki cümle' ifadesini panodaki cümlelerle eşleştirmeli ve iki buluş arasındaki zaman sırasını gözetmelidir; şıklar aynı kalıpta olduğu için ayırt edici olan yalnız içeriktir.", "context": "Bilim merkezindeki “Atomdan moleküle” sergisinde üç pano var. Birinci panoda, telefon pillerinde kullanılan lityum elementinin bir atomunun modeli yer alıyor. İkinci panoda şu tarih notu yazıyor: “1803'te Dalton, atomları bölünemeyen küçük küreler olarak düşündü. 1897'de Thomson, atomdan çok daha küçük ve eksi yüklü bir parçacık buldu. 1911'de Rutherford, atomun kütlesinin çok küçük bir çekirdekte toplandığını gösterdi.” Üçüncü panoda bir molekül modeli seti tanıtılıyor: Setteki her topun delik sayısı, o atomun bağlanabileceği atom sayısını gösterir; bir deliğe yalnız bir çubuk takılır ve her çubuk iki topu birleştirir. Birinci ve üçüncü panolar aşağıda gösterilmiştir.", "question": "Sergiyi gezen Mert, ikinci panodaki notu okuduktan sonra şunu yazdı: “Notun ilk iki cümlesi birbiriyle çelişiyor gibi. İkinci cümledeki buluşun, birinci cümledeki düşünceyi nasıl değiştirdiğini öğrenmek istiyorum.” Buna göre Mert'in araştırmak istediği konu aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Eksi yüklü küçük parçacığın bulunmasının bölünmez atom düşüncesini nasıl değiştirdiği", "Kütlenin küçük bir çekirdekte toplandığının bulunmasının bölünmez atom düşüncesini nasıl değiştirdiği", "Eksi yüklü küçük parçacığın bulunmasının çekirdek düşüncesini nasıl değiştirdiği", "Kütlenin küçük bir çekirdekte toplandığının bulunmasının eksi yüklü parçacık düşüncesini nasıl değiştirdiği"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; notun birinci cümlesi Dalton'un atomun bölünemeyeceği düşüncesini, ikinci cümlesi atomdan küçük, eksi yüklü bir parçacığın bulunduğunu anlatır. Mert bu buluşun bölünmez atom düşüncesini nasıl değiştirdiğini merak etmektedir.", "Çekirdekle ilgili buluş notun üçüncü cümlesindedir. Bölünmez atom düşüncesini değiştiren en bilinen deneyin Rutherford'unki olduğunu sanan ve cümle sırasını izlemeyen öğrenci bunu seçer.", "Eksi yüklü parçacığın bulunması (1897) çekirdek düşüncesinden (1911) öncedir; sonra gelen bir düşünceyi değiştiremez. Cümlelerin zaman sırasını gözetmeyen öğrenci bunu seçer.", "Bu, notun üçüncü cümlesi ile ikinci cümlesi arasındaki ilişkidir. Mert'in sözünü ettiği 'ilk iki cümle'yi yanlış belirleyen öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Notun ilk cümlesi Dalton'un atomu bölünemeyen bir küre olarak düşündüğünü, ikinci cümlesi Thomson'ın atomdan çok daha küçük, eksi yüklü bir parçacık bulduğunu söyler. Atomdan küçük bir parçacığın bulunması, atomun bölünemeyeceği düşüncesiyle çelişir. Mert'in araştırmak istediği konu, bu buluşun bölünmez atom düşüncesini nasıl değiştirdiğidir.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 520, 255], "elements": [{"type": "rect", "x": 5, "y": 22, "w": 320, "h": 228, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-p1", "labelX": 165, "labelY": 12}, {"type": "rect", "x": 335, "y": 22, "w": 180, "h": 228, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-p3", "labelX": 425, "labelY": 12}, {"type": "ellipse", "x": 100, "y": 138, "rx": 45, "ry": 45, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dashed"}, {"type": "ellipse", "x": 100, "y": 138, "rx": 80, "ry": 80, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dashed"}, {"type": "circle", "x": 92, "y": 124, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 108, "y": 124, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 84, "y": 138, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 100, "y": 138, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 116, "y": 138, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 92, "y": 152, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 108, "y": 152, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 145, "y": 138, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 55, "y": 138, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 100, "y": 58, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 95, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-lp", "labelX": 268, "labelY": 95}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 135, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-ln", "labelX": 268, "labelY": 135, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 175, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-le", "labelX": 268, "labelY": 175}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 80, "r": 16, "fill": "ink", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-kc", "labelX": 452, "labelY": 80}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 140, "r": 10, "fill": "white", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-kh", "labelX": 452, "labelY": 140}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 200, "r": 14, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-ko", "labelX": 452, "labelY": 200}], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u05-q02-alt", "notToScale": true}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.8.SB1", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.2.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 2, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a2273ed97056b8bc349e5ad2f7a6d0939124874de583a7d7cf4a59351650f5f1", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q03", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q03", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 4, "difficultyReason": "Öğrenci delik sayısı kuralını, 'tek parça' ve 'boş delik kalmaz' koşullarıyla birlikte uygulamalı ve karbonlar arası bağın da bir delik kullandığını fark etmelidir; her çeldirici bir koşulu bozar.", "context": "Bilim merkezindeki “Atomdan moleküle” sergisinde üç pano var. Birinci panoda, telefon pillerinde kullanılan lityum elementinin bir atomunun modeli yer alıyor. İkinci panoda şu tarih notu yazıyor: “1803'te Dalton, atomları bölünemeyen küçük küreler olarak düşündü. 1897'de Thomson, atomdan çok daha küçük ve eksi yüklü bir parçacık buldu. 1911'de Rutherford, atomun kütlesinin çok küçük bir çekirdekte toplandığını gösterdi.” Üçüncü panoda bir molekül modeli seti tanıtılıyor: Setteki her topun delik sayısı, o atomun bağlanabileceği atom sayısını gösterir; bir deliğe yalnız bir çubuk takılır ve her çubuk iki topu birleştirir. Birinci ve üçüncü panolar aşağıda gösterilmiştir.", "question": "Üçüncü panodaki setle yalnız iki karbon topu ve gereken sayıda hidrojen topu kullanılarak, bütün delikleri dolu, tek parça bir molekül modeli yapılacaktır. Bu model için aşağıdaki önerilerden hangisi uygundur?", "choices": ["İki karbon topu birbirine bağlanır; her karbon topuna üç hidrojen topu takılır.", "İki karbon topu birbirine bağlanır; her karbon topuna dört hidrojen topu takılır.", "İki karbon topu ayrı durur; her karbon topuna dört hidrojen topu takılır.", "İki karbon topu arasına bir hidrojen topu konur; kalan deliklere hidrojen takılır."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; karbon toplarının birer deliği aralarındaki çubukla dolar, her karbonda kalan üç deliğe birer hidrojen takılır. Hidrojenlerin tek deliği de dolar; model tek parçadır ve boş delik kalmaz.", "Her karbon topunun 4 deliği vardır; biri öteki karbona bağlanınca yalnız 3 delik kalır, dört hidrojen takılamaz. Karbonlar arasındaki bağın da bir delik kullandığını unutan öğrenci bunu seçer.", "Bu durumda iki ayrı parça oluşur; model tek parça olmaz. Delik sayısını doğru kullanıp 'tek parça' koşulunu unutan öğrenci bunu seçer.", "Hidrojen topunun yalnız 1 deliği vardır; iki karbon topunu birden bağlayamaz. Ortadaki topun iki yana bağlanabileceğini sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Karbon topunun 4, hidrojen topunun 1 deliği vardır. Tek parça bir model için iki karbon topu birbirine bir çubukla bağlanmalıdır; bu bağ her karbonda bir deliği doldurur. Her karbonda kalan 3 delik birer hidrojenle doldurulur. Böylece 2 karbon ve 6 hidrojenden oluşan, boş deliği olmayan bir model elde edilir.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 520, 255], "elements": [{"type": "rect", "x": 5, "y": 22, "w": 320, "h": 228, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-p1", "labelX": 165, "labelY": 12}, {"type": "rect", "x": 335, "y": 22, "w": 180, "h": 228, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-p3", "labelX": 425, "labelY": 12}, {"type": "ellipse", "x": 100, "y": 138, "rx": 45, "ry": 45, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dashed"}, {"type": "ellipse", "x": 100, "y": 138, "rx": 80, "ry": 80, "fill": "none", "stroke": "muted", "width": 1, "style": "dashed"}, {"type": "circle", "x": 92, "y": 124, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 108, "y": 124, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 84, "y": 138, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 100, "y": 138, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 116, "y": 138, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 92, "y": 152, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 108, "y": 152, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 145, "y": 138, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 55, "y": 138, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 100, "y": 58, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 95, "r": 8, "fill": "orange", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-lp", "labelX": 268, "labelY": 95}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 135, "r": 8, "fill": "muted-soft", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-ln", "labelX": 268, "labelY": 135, "pattern": "hatch", "patternColor": "muted"}, {"type": "circle", "x": 215, "y": 175, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-le", "labelX": 268, "labelY": 175}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 80, "r": 16, "fill": "ink", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-kc", "labelX": 452, "labelY": 80}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 140, "r": 10, "fill": "white", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-kh", "labelX": 452, "labelY": 140}, {"type": "circle", "x": 370, "y": 200, "r": 14, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-ko", "labelX": 452, "labelY": 200}], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u05-q03-alt", "notToScale": true}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB9", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.3.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 3, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "fc1d68fccb2812c3d69510399cb647703ad16b2d35c633b3593470a442e59410", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q04", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q04", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.4", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 1, "difficultyReason": "Öğrenci formüllerdeki farklı sembolleri sayarak atom türünü belirler; tek adımlı bir okumadır.", "context": "Bir maden müzesinde, her biri saf bir maddeden oluşan beş örnek sergileniyor. Müze rehberi, grafitin kurşun kalem uçlarında, kuvarsın cam yapımında, korindonun zımpara taşlarında kullanıldığını anlatıyor. Örneklerin yanındaki kartlarda yazan adlar ile formüller ya da semboller aşağıdaki tabloda verilmiştir.", "question": "Tabloya göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["1. örnek iki farklı tür atom içerir.", "2. örnek iki farklı tür atom içerir.", "4. örnek tek tür atomdan oluşur.", "5. örnekte beş farklı tür atom bulunur."], "correct": 1, "distractorWhy": ["1. örneğin sembolü C'dir; grafit yalnız karbon atomlarından oluşur. Örneğin adı ile sembolü farklı olduğu için iki tür atom olduğunu sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; kuvarsın formülü SiO{{sub|2}}'dir ve silisyum ile oksijen olmak üzere iki farklı tür atom içerir.", "4. örneğin formülü NaCl'dir; sodyum ve klor olmak üzere iki tür atom içerir. NaCl'yi tek bir sembol sanan öğrenci bunu seçer.", "Al{{sub|2}}O{{sub|3}}'te alüminyum ve oksijen olmak üzere iki tür atom vardır; 5 olan, bir birimdeki toplam atom sayısıdır. Atom türü sayısı ile atom sayısını karıştıran öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Tabloda tek sembolle gösterilen grafit (C) ve kükürt (S) tek tür atomdan oluşan saf maddelerdir. Kuvars (SiO{{sub|2}}), kaya tuzu (NaCl) ve korindon (Al{{sub|2}}O{{sub|3}}) iki farklı tür atom içerir. Buna göre 2. örnek iki farklı tür atom içerir.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u05-q04-h1", "lgs28-g07-fen-u05-q04-h2", "lgs28-g07-fen-u05-q04-h3"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q04-a1"}, {"v": "C"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q04-a2"}, {"v": "SiO{{sub|2}}"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q04-a3"}, {"v": "S"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q04-a4"}, {"v": "NaCl"}], [{"v": "5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q04-a5"}, {"v": "Al{{sub|2}}O{{sub|3}}"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u05-q04-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.4.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 4, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "1e74f45aaac7a9c653bdb68f8c204b4a903bac48e1ea0148f37d66cd5c2f6f5b", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q05", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q05", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.5", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci formüllerdeki yedi sembolü ayırıp her birinin Türkçe adını bulmalı ve harf ilişkisini sayarak karşılaştırmalıdır; B'deki genelleme yalnız iki örnekle sınanırsa doğru görünür.", "context": "Bir maden müzesinde, her biri saf bir maddeden oluşan beş örnek sergileniyor. Müze rehberi, grafitin kurşun kalem uçlarında, kuvarsın cam yapımında, korindonun zımpara taşlarında kullanıldığını anlatıyor. Örneklerin yanındaki kartlarda yazan adlar ile formüller ya da semboller aşağıdaki tabloda verilmiştir.", "question": "Tablodaki semboller, elementlerin Türkçe adlarıyla karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Sembolü tek harfli olan elementlerden ikisinin Türkçe adı, sembolündeki harfle başlamaz.", "Sembolü iki harfli olan elementlerin hepsinin Türkçe adı, sembolün ilk harfiyle başlar.", "Tablodaki her element sembolü, elementin Türkçe adının ilk iki harfinden oluşur.", "Tablodaki elementlerden yalnız birinin sembolü iki harflidir."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; tablodaki tek harfli semboller C, S ve O'dur. Karbon (C) ve kükürt (S) adları sembollerindeki harfle başlamaz, oksijen (O) ise başlar.", "Tablodaki iki harfli semboller Si, Na, Cl ve Al'dir. Sodyum (Na) ve klor (Cl) adları sembolün ilk harfiyle başlamaz. Silisyum ve alüminyum örneklerinden genelleme yapan öğrenci bunu seçer.", "Tek harfli semboller (C, S, O) iki harften oluşmaz; Na ve Cl de Türkçe adlardan gelmez. Sembollerin Türkçe addan türetildiğini sanan öğrenci bunu seçer.", "Tabloda Si, Na, Cl ve Al olmak üzere dört iki harfli sembol vardır. Formülleri tek sembol sanıp yalnız NaCl'yi ya da yalnız Al{{sub|2}}O{{sub|3}}'ü inceleyen öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Tablodaki elementler: C (karbon), Si (silisyum), O (oksijen), S (kükürt), Na (sodyum), Cl (klor), Al (alüminyum). Tek harfli sembollerden C ve S, Türkçe adlarının baş harfiyle başlamaz; O başlar. İki harfli sembollerden Na ve Cl Türkçe adın ilk harfiyle başlamaz. Tabloda dört iki harfli sembol vardır.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u05-q05-h1", "lgs28-g07-fen-u05-q05-h2", "lgs28-g07-fen-u05-q05-h3"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q05-a1"}, {"v": "C"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q05-a2"}, {"v": "SiO{{sub|2}}"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q05-a3"}, {"v": "S"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q05-a4"}, {"v": "NaCl"}], [{"v": "5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q05-a5"}, {"v": "Al{{sub|2}}O{{sub|3}}"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u05-q05-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.4", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.5.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 5, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "38424f7a26710c37bdc1cc7c9e92fa826ce21ec5e298c033d7c1a008bfaf50fb", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q06", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q06", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.6", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 5, "difficultyReason": "Öğrenci formüllerdeki sembollerden elementleri ve atom numaralarını bulmalı, her birinin periyot ve grup yerini belirleyip çiftleri karşılaştırmalıdır; dört ayrı çift için çok adımlı bir işlemdir ve B güçlü bir çeldiricidir.", "context": "Bir maden müzesinde, her biri saf bir maddeden oluşan beş örnek sergileniyor. Müze rehberi, grafitin kurşun kalem uçlarında, kuvarsın cam yapımında, korindonun zımpara taşlarında kullanıldığını anlatıyor. Örneklerin yanındaki kartlarda yazan adlar ile formüller ya da semboller aşağıdaki tabloda verilmiştir.", "question": "Tablodaki örneklerde bulunan elementlerin periyodik tablodaki yerleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["4. örnekteki iki element aynı grupta yer alır.", "3. örnekteki element ile 5. örnekteki oksijen farklı gruplardadır.", "1. örnekteki element ile 2. örnekteki silisyum aynı gruptadır.", "2. örnekteki iki element aynı periyotta yer alır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Sodyum (11) üçüncü periyodun ilk, klor (17) yedinci sırasındadır; farklı gruplardadır. Bir bileşikte birleşen elementlerin aynı grupta olduğunu sanan öğrenci bunu seçer.", "Kükürt (16) ve oksijen (8) periyotlarının altıncı sırasındadır; aynı gruptadır. Farklı periyottaki ve farklı hâldeki elementlerin farklı gruplarda olduğunu sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; karbon (6) ikinci periyodun, silisyum (14) üçüncü periyodun dördüncü sırasındadır. İkisi aynı dikey sütunda, yani aynı gruptadır.", "Silisyum (14) üçüncü, oksijen (8) ikinci periyottadır. Aynı bileşikteki elementlerin aynı periyotta olduğunu sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Elementlerin atom numaraları: C 6, O 8, Na 11, Al 13, Si 14, S 16, Cl 17. İkinci periyot 3–10, üçüncü periyot 11–18'dir. C (6) ve Si (14) periyotlarının dördüncü sırasında, aynı gruptadır. O (8) ve S (16) altıncı sırada, aynı gruptadır. Na ve Cl aynı periyotta ama farklı gruplardadır. Si ve O farklı periyotlardadır.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u05-q06-h1", "lgs28-g07-fen-u05-q06-h2", "lgs28-g07-fen-u05-q06-h3"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q06-a1"}, {"v": "C"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q06-a2"}, {"v": "SiO{{sub|2}}"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q06-a3"}, {"v": "S"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q06-a4"}, {"v": "NaCl"}], [{"v": "5"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u05-q06-a5"}, {"v": "Al{{sub|2}}O{{sub|3}}"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u05-q06-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.6.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 6, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5d24f6d259db367fc32c29fb28dad042fdff66fffc812f6b38f39f91be08647e", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q07", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q07", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.7", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Öğrenci bağlamdaki iki formülü bulup alt sayıları okumalı ve element türü ile atom sayısını ayırmalıdır; tek adımlı karşılaştırmalardır.", "context": "Nehir, evde temizlikte kullanmak için dört karışım hazırladı ve gözlemlerini not aldı:\n1. karışım: Bir bardak ılık suya bir kaşık kabartma tozu (sodyum bikarbonat, NaHCO{{sub|3}}) ekleyip karıştırdı. Toz kısa sürede görünmez oldu; sıvı berrak ve her yerinde aynı görünümdeydi.\n2. karışım: Aynı büyüklükteki bir bardak ılık suya on kaşık kabartma tozu ekleyip uzun süre karıştırdı. Tozun bir kısmı dipte kaldı ve sıvı bulanık göründü.\n3. karışım: Kireç çözücü olarak bir bardak suya bir kaşık limon tuzu (sitrik asit, C{{sub|6}}H{{sub|8}}O{{sub|7}}) ekleyip karıştırdı. Toz görünmez oldu, sıvı berrak kaldı.\n4. karışım: Ahşap cilası için sirke ile zeytinyağını bir şişede çalkaladı. Sıvı bir süre bulanık göründü; bekleyince yağ üstte ayrı bir tabaka oluşturdu.", "question": "Nehir'in kullandığı maddelerden formülü verilen bileşiklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Sodyum bikarbonat formülünde toplam 4 atom gösterilir.", "Sitrik asitte hidrojen atomu sayısı karbonunkinden fazladır.", "İki bileşiğin formüllerinde aynı sayıda element türü vardır.", "Sitrik asit molekülünde en çok bulunan atom karbondur."], "correct": 1, "distractorWhy": ["NaHCO{{sub|3}} formülünde 1 Na, 1 H, 1 C ve 3 O, toplam 6 atom vardır; 4 olan element türü sayısıdır. Element türü sayısını atom sayısı sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; C{{sub|6}}H{{sub|8}}O{{sub|7}} formülünde 8 hidrojen ve 6 karbon atomu vardır, hidrojen sayısı daha fazladır.", "Sodyum bikarbonatta 4 (Na, H, C, O), sitrik asitte 3 (C, H, O) element türü vardır. Her iki formülde de C, H ve O gördüğü için sayıların eşit olduğunu sanan öğrenci bunu seçer.", "Sitrik asitte en çok bulunan atom 8 tane olan hidrojendir. Formülde ilk yazılan sembolün en çok bulunan atom olduğunu sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "NaHCO{{sub|3}}: 4 element türü (Na, H, C, O), 1 + 1 + 1 + 3 = 6 atom. C{{sub|6}}H{{sub|8}}O{{sub|7}}: 3 element türü (C, H, O), 6 karbon, 8 hidrojen, 7 oksijen. Sitrik asitte hidrojen sayısı (8) karbon sayısından (6) fazladır ve en çok bulunan atom hidrojendir.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.4", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.7.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 7, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "55de03c17bef8c7b8fb4f718d13689e24a4683afc8d4fd92c6371ea71e55b3f5", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q08", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q08", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.8", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci dört karışımın gözlemlerini bekletme öncesi ve sonrasıyla izlemeli, aynı maddelerden yapılan iki karışımın farklı görünümünü fark etmelidir.", "context": "Nehir, evde temizlikte kullanmak için dört karışım hazırladı ve gözlemlerini not aldı:\n1. karışım: Bir bardak ılık suya bir kaşık kabartma tozu (sodyum bikarbonat, NaHCO{{sub|3}}) ekleyip karıştırdı. Toz kısa sürede görünmez oldu; sıvı berrak ve her yerinde aynı görünümdeydi.\n2. karışım: Aynı büyüklükteki bir bardak ılık suya on kaşık kabartma tozu ekleyip uzun süre karıştırdı. Tozun bir kısmı dipte kaldı ve sıvı bulanık göründü.\n3. karışım: Kireç çözücü olarak bir bardak suya bir kaşık limon tuzu (sitrik asit, C{{sub|6}}H{{sub|8}}O{{sub|7}}) ekleyip karıştırdı. Toz görünmez oldu, sıvı berrak kaldı.\n4. karışım: Ahşap cilası için sirke ile zeytinyağını bir şişede çalkaladı. Sıvı bir süre bulanık göründü; bekleyince yağ üstte ayrı bir tabaka oluşturdu.", "question": "Nehir'in gözlemlerine göre karışımların görünümleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi __söylenemez__?", "choices": ["2. karışımda bileşenlerden biri her yere aynı biçimde dağılmamıştır.", "1. ve 2. karışımlar aynı maddelerle hazırlandığı hâlde farklı görünür.", "3. karışımda limon tuzu gözle seçilemeyecek biçimde dağılmıştır.", "4. karışımın bileşenleri bekletilince de birbirine karışık kalır."], "correct": 3, "distractorWhy": ["2. karışımda tozun bir kısmı dipte kalmış, sıvı bulanıklaşmıştır; kabartma tozu her yere aynı biçimde dağılmamıştır. Bu yargı söylenebilir. Kabartma tozunun suda her zaman tamamen dağıldığını sanan öğrenci bu yargıyı yanlış bulur.", "İki karışım da su ve kabartma tozuyla hazırlanmıştır; biri berrak, öteki bulanıktır. Bu yargı söylenebilir. Aynı maddelerden yapılan karışımların hep aynı görüneceğini sanan öğrenci bunu yanlış bulur.", "3. karışımda limon tuzu görünmez olmuş, sıvı berrak kalmıştır; bu yargı söylenebilir. Görünmez olan tozun yok olduğunu ya da çökmüş olması gerektiğini sanan öğrenci bunu yanlış bulur.", "Doğru; 4. karışım bekletilince yağ üstte ayrı bir tabaka oluşturmuştur, bileşenler karışık kalmamıştır. Çalkalandıktan sonraki bulanıklığı kalıcı sanan öğrenci bu yargıyı söylenebilir bulur; oysa söylenemez."], "explanation": "1. karışımda kabartma tozu suyun her yerine dağılmış, karışım her yerde aynı görünmüştür. 2. karışımda aynı maddelerden fazla toz eklendiği için bir kısmı dipte kalmış ve karışım bulanıklaşmıştır; kabartma tozu her yere aynı biçimde dağılmamıştır. 3. karışımda limon tuzu gözle seçilemeyecek biçimde dağılmıştır. 4. karışım çalkalanınca bir süre bulanık görünse de bekleyince yağ ayrı bir tabaka oluşturmuştur; bileşenlerin bekletildikten sonra da karışık kaldığı söylenemez.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.8.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 8, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "2d0ca9b4ca1bffbfb96a68f9b79be8150ac0bc6c71ef8cb0f5cd6e98f2494ca6", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q09", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q09", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.9", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci üç denemeyi ikişer ikişer karşılaştırıp yalnız bir değişkenin değiştiği çiftleri bulmalı ve metindeki 'aynı hızda karıştırdı' bilgisini tablo ile birleştirmelidir.", "context": "Kışın yollara serpilen kaya tuzunda tuzun yanında kum ve kil gibi suda çözünmeyen maddeler de bulunur. Barış, aynı çuvaldan aldığı 40'ar gramlık üç kaya tuzu örneğiyle deney yaptı. Her örneği 200 mL suya koyup aynı hızda karıştırdı ve tuzun çözünme süresini ölçtü. Ardından karışımı süzdü, süzgeç kâğıdında kalan katıyı kuruttu ve süzüntüdeki suyu buharlaştırarak elde ettiği tuzu tarttı. Sonuçlar aşağıdaki tabloda verilmiştir.", "question": "Barış'ın denemeleri, çözünme hızını etkileyen faktörlerden hangilerinin tanımlanmasını sağlar?", "choices": ["Yalnız sıcaklık", "Temas yüzeyi ve sıcaklık", "Karıştırma ve sıcaklık", "Temas yüzeyi ve karıştırma"], "correct": 1, "distractorWhy": ["1. ve 2. denemeler yalnız kaya tuzunun biçiminde farklıdır; bu karşılaştırma temas yüzeyinin etkisini de tanımlar. En kısa süreyi veren denemeye bakıp yalnız sıcaklığı etken sayan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; 1. ve 2. denemeler yalnız tuzun biçiminde (temas yüzeyi), 2. ve 3. denemeler yalnız su sıcaklığında farklıdır. Karıştırma hızı bütün denemelerde aynıdır.", "Barış her denemede aynı hızda karıştırmıştır; karıştırmanın etkisi bu denemelerle tanımlanamaz. Çözünme deneylerinde karıştırmanın hep etken olduğunu bildiği için onu da sayan öğrenci bunu seçer.", "Karıştırma bütün denemelerde aynıdır; ayrıca 2. ve 3. denemeler sıcaklığın etkisini de gösterir. Tuzun dövülmesini karıştırmayla bir tutan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Bir faktörün etkisi, yalnız o faktörün değiştiği iki denemeyle tanımlanır. 1. ve 2. denemelerde yalnız tuzun biçimi değişmiş, dövülmüş tuz 5 dakikada, iri parçalar 14 dakikada çözünmüştür: temas yüzeyi. 2. ve 3. denemelerde yalnız su sıcaklığı değişmiş, 50 °C'de süre 3 dakikaya inmiştir: sıcaklık. Karıştırma hızı hep aynı olduğundan etkisi tanımlanamaz.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u05-q09-h2", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h3", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h4", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h5", "lgs28-g07-fen-u05-q09-h6"], "rows": [[{"key": "lgs28-g07-fen-u05-q09-b1"}, {"v": "20"}, {"v": "14"}, {"v": "4"}, {"v": "35"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u05-q09-b2"}, {"v": "20"}, {"v": "5"}, {"v": "4"}, {"v": "35"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u05-q09-b3"}, {"v": "50"}, {"v": "3"}, {"v": "4"}, {"v": "34"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u05-q09-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.9.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 9, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b4"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "1d88257db3e8c30fa3acbf461bac3576471f18cccb3d5ae9f6dd793943e46b70", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u05.q10", "familyId": "lgs28-g07-fen-u05-q10", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Maddenin Doğasına Yolculuk", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u5", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u5-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u5.n01", "objective": "FB.7.5.10", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-169", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci tablodaki kütle sütunlarını başlangıç kütlesiyle karşılaştırmalı, toplam ve oran hesaplamalı, çözünme hızına ilişkin sütunu kütle sorusundan ayırmalıdır.", "context": "Kışın yollara serpilen kaya tuzunda tuzun yanında kum ve kil gibi suda çözünmeyen maddeler de bulunur. Barış, aynı çuvaldan aldığı 40'ar gramlık üç kaya tuzu örneğiyle deney yaptı. Her örneği 200 mL suya koyup aynı hızda karıştırdı ve tuzun çözünme süresini ölçtü. Ardından karışımı süzdü, süzgeç kâğıdında kalan katıyı kuruttu ve süzüntüdeki suyu buharlaştırarak elde ettiği tuzu tarttı. Sonuçlar aşağıdaki tabloda verilmiştir.", "question": "Tablodaki ölçümlere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?", "choices": ["Su sıcaklığı arttıkça elde edilen tuz miktarı da artmıştır.", "Kaya tuzunun dövülmesi, süzgeçte kalan katı miktarını azaltmıştır.", "Her denemede ölçülen kütlelerin toplamı başlangıçtaki kütleye eşittir.", "Kaya tuzu örneklerinin kütlece yaklaşık onda biri suda çözünmez."], "correct": 3, "distractorWhy": ["20 °C'deki 2. denemede 35 g, 50 °C'deki 3. denemede 34 g tuz elde edilmiştir; tuz miktarı artmamıştır. Sıcaklığın çözünmeyi hızlandırmasını, elde edilen tuzu artırmak sanan öğrenci bunu seçer.", "Süzgeçte kalan katı üç denemede de 4 g'dır. Dövmenin çözünmeyen maddeyi de azalttığını sanan öğrenci bunu seçer.", "Toplamlar 39, 39 ve 38 g'dır; başlangıçtaki 40 g'dan azdır. Ölçümleri toplamadan kütlenin aynen korunacağını varsayan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; her 40 g'lık örnekte süzgeçte 4 g çözünmeyen katı kalmıştır. 4 g, 40 g'ın onda biridir."], "explanation": "Süzgeçte kalan katı, suda çözünmeyen kum ve kil gibi maddelerdir ve her denemede 4 g'dır; 40 g'lık örneğin onda biridir. Elde edilen tuz 35, 35 ve 34 g'dır; sıcaklık artınca artmamıştır. Ölçülen kütlelerin toplamı 39, 39 ve 38 g'dır; aradaki küçük fark kaplarda ve kâğıtta kalan maddelerden kaynaklanır.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u05-q10-h2", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h3", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h4", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h5", "lgs28-g07-fen-u05-q10-h6"], "rows": [[{"key": "lgs28-g07-fen-u05-q10-b1"}, {"v": "20"}, {"v": "14"}, {"v": "4"}, {"v": "35"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u05-q10-b2"}, {"v": "20"}, {"v": "5"}, {"v": "4"}, {"v": "35"}], [{"key": "lgs28-g07-fen-u05-q10-b3"}, {"v": "50"}, {"v": "3"}, {"v": "4"}, {"v": "34"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u05-q10-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB7", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u5", "tymm:FB.7.5.10.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 5, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u5", "unitName": "Maddenin Doğasına Yolculuk", "setOrder": 10, "requires": ["FB.7.5.1", "FB.7.5.2", "FB.7.5.3", "FB.7.5.4", "FB.7.5.5", "FB.7.5.6", "FB.7.5.7", "FB.7.5.8", "FB.7.5.9", "FB.7.5.10"], "sharedText": "lgs28-g07-u05-fen-b4"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "e17fb5f25e0e7d893f6fb7e1bbd7cf5386a718492adeb616fd6c9470feb732d9", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u06.q01", "familyId": "lgs28-g07-fen-u06-q01", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "objective": "FB.7.6.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Öğrenci iletken-yalıtkan bilgisini ve aynı cins yüklerin itmesi için iki şerit gerektiğini dört tasarımda denetler; her yanlış tasarım tek bir koşulu bozar.", "context": "Fen kulübü, bir cismin yüklü olup olmadığını anlamak için cam kavanoz ve karton kapakla basit bir elektroskop yapmaya karar verdi. Kapaktan geçen parçanın üst ucu kavanozun dışında, alt ucu içinde olacak ve şeritler alt uca asılacaktı. Kulübün çizdiği dört tasarım tabloda verilmiştir. Kulüp uygun tasarımla elektroskobu yapıp şu gözlemleri kaydetti:\n1. gözlem: Saça sürtülen plastik pipet üst uca dokundurulmadan yaklaştırılınca şeritler açıldı, pipet uzaklaşınca kapandı.\n2. gözlem: Pipet üst uca dokundurulup uzaklaştırılınca şeritler açık kaldı.\n3. gözlem: Elde tutulan metal kaşık saça sürtülüp yaklaştırılınca şeritler kıpırdamadı.\n4. gözlem: Plastik saplı metal kaşığın metal kısmı saça sürtülüp yaklaştırılınca şeritler açıldı.\nKulüp üyeleri daha önce bir internet sitesinde “Plastik pipet saça sürtülünce yüklenir, metal kaşık yüklenmez.” bilgisini okumuştu.", "question": "Kulübün, bir cismin yüklü olduğunu anlamak için kullanacağı araç olarak tablodaki tasarımlardan hangisini seçmesi uygundur?", "choices": ["1. tasarım", "2. tasarım", "3. tasarım", "4. tasarım"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Tahta çubuk yalıtkandır; üst uca gelen yük şeritlere iletilmez ve şeritler açılmaz. Kapaktan geçen parçanın iletken olması gerektiğini atlayan öğrenci bunu seçer.", "Kalın karton şeritler yalıtkan ve ağırdır; yük şeritlere yayılmaz, şeritler birbirini itecek kadar hareket edemez. Yalnız teli iletken seçmeyi yeterli sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; bakır tel yükü alt uca iletir, iki ince alüminyum folyo şerit aynı cins yükle yüklenip birbirini iterek açılır.", "Tek şerit olunca birbirini itecek ikinci şerit yoktur; yükün varlığı açılma olarak gözlenemez. Malzemelerin doğru olmasını yeterli sanıp itmenin iki cisim gerektirdiğini unutan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Elektroskopta yük, iletken bir parçayla şeritlere ulaşmalı ve iki hafif, iletken şerit aynı cins yükle yüklenip birbirini iterek açılmalıdır. 1. tasarımda tahta çubuk yalıtkandır, 2. tasarımda karton şeritler yalıtkan ve ağırdır, 4. tasarımda tek şerit vardır. Yalnız 3. tasarım (bakır tel ve iki ince folyo şerit) bu koşulları karşılar.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u06-q01-h1", "lgs28-g07-fen-u06-q01-h2", "lgs28-g07-fen-u06-q01-h3"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q01-p1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q01-s1"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q01-p2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q01-s2"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q01-p3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q01-s3"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q01-p4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q01-s4"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u06-q01-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.6", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u6", "tymm:FB.7.6.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 6, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "unitName": "Elektriklenme", "setOrder": 1, "requires": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u06-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "88fcc6a686f155a0dec3662befcb39d5c552f7eff94ab5bdd09b3a1372614b2f", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u06.q02", "familyId": "lgs28-g07-fen-u06-q02", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "objective": "FB.7.6.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci iki gözlemi karşılaştırıp şeritlerin açık kalması ile açılıp kapanması arasındaki farkı yorumlamalı, elektroskobun gösteremediği bilgileri (yük cinsi, miktar) ayırmalıdır.", "context": "Fen kulübü, bir cismin yüklü olup olmadığını anlamak için cam kavanoz ve karton kapakla basit bir elektroskop yapmaya karar verdi. Kapaktan geçen parçanın üst ucu kavanozun dışında, alt ucu içinde olacak ve şeritler alt uca asılacaktı. Kulübün çizdiği dört tasarım tabloda verilmiştir. Kulüp uygun tasarımla elektroskobu yapıp şu gözlemleri kaydetti:\n1. gözlem: Saça sürtülen plastik pipet üst uca dokundurulmadan yaklaştırılınca şeritler açıldı, pipet uzaklaşınca kapandı.\n2. gözlem: Pipet üst uca dokundurulup uzaklaştırılınca şeritler açık kaldı.\n3. gözlem: Elde tutulan metal kaşık saça sürtülüp yaklaştırılınca şeritler kıpırdamadı.\n4. gözlem: Plastik saplı metal kaşığın metal kısmı saça sürtülüp yaklaştırılınca şeritler açıldı.\nKulüp üyeleri daha önce bir internet sitesinde “Plastik pipet saça sürtülünce yüklenir, metal kaşık yüklenmez.” bilgisini okumuştu.", "question": "Kulübün 1. ve 2. gözlemlerine göre aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılır?", "choices": ["1. gözlemde pipetten elektroskoba yük geçmiştir.", "2. gözlemde pipet, yükünün tamamını elektroskoba vermiştir.", "1. gözlemde şeritlerin açılması, pipetin negatif yüklü olduğunu gösterir.", "2. gözlemde elektroskop, pipet uzaklaştıktan sonra da yüklü kalmıştır."], "correct": 3, "distractorWhy": ["1. gözlemde pipet uzaklaşınca şeritler kapanmıştır; elektroskoba yük geçseydi şeritler açık kalırdı. Şeritlerin açılmasını yük geçişi sanan öğrenci bunu seçer.", "Gözlemler pipette ne kadar yük kaldığını göstermez. Dokunmada yükün tamamının geçtiğini sanan öğrenci bunu seçer.", "Elektroskobun şeritleri pozitif ya da negatif yükte aynı biçimde açılır; açılma yükün cinsini göstermez. Saça sürtülen plastiğin cinsini bildiğini düşünüp bunu gözlemden çıkaran öğrenci bunu seçer.", "Doğru; 2. gözlemde pipet dokundurulup uzaklaştırıldıktan sonra şeritler açık kalmıştır. Bu, elektroskobun yüklü kaldığını gösterir."], "explanation": "1. gözlemde şeritler pipet yaklaşınca açılmış, uzaklaşınca kapanmıştır; elektroskoba yük geçmemiştir. 2. gözlemde pipet dokundurulup uzaklaştırılınca şeritler açık kalmıştır; dokunmayla elektroskoba yük geçmiş ve elektroskop yüklü kalmıştır. Şeritlerin açılması yükün cinsini göstermez; pipette kalan yük miktarı da ölçülmemiştir.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u06-q02-h1", "lgs28-g07-fen-u06-q02-h2", "lgs28-g07-fen-u06-q02-h3"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q02-p1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q02-s1"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q02-p2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q02-s2"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q02-p3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q02-s3"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q02-p4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q02-s4"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u06-q02-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.6", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u6", "tymm:FB.7.6.1.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 6, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "unitName": "Elektriklenme", "setOrder": 2, "requires": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u06-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0e017fa11f54284782772f0388a0f9bc00803348456b80e27bfb91b57ccc81d1", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u06.q03", "familyId": "lgs28-g07-fen-u06-q03", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "objective": "FB.7.6.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 4, "difficultyReason": "Öğrenci bilgiyi iki kısma ayırıp her kısmı ilgili gözlemlerle sınamalı, birbirine ters görünen 3. ve 4. gözlemi birlikte yorumlamalıdır; destekleyen gözlemle yetinmek güçlü bir çeldiricidir.", "context": "Fen kulübü, bir cismin yüklü olup olmadığını anlamak için cam kavanoz ve karton kapakla basit bir elektroskop yapmaya karar verdi. Kapaktan geçen parçanın üst ucu kavanozun dışında, alt ucu içinde olacak ve şeritler alt uca asılacaktı. Kulübün çizdiği dört tasarım tabloda verilmiştir. Kulüp uygun tasarımla elektroskobu yapıp şu gözlemleri kaydetti:\n1. gözlem: Saça sürtülen plastik pipet üst uca dokundurulmadan yaklaştırılınca şeritler açıldı, pipet uzaklaşınca kapandı.\n2. gözlem: Pipet üst uca dokundurulup uzaklaştırılınca şeritler açık kaldı.\n3. gözlem: Elde tutulan metal kaşık saça sürtülüp yaklaştırılınca şeritler kıpırdamadı.\n4. gözlem: Plastik saplı metal kaşığın metal kısmı saça sürtülüp yaklaştırılınca şeritler açıldı.\nKulüp üyeleri daha önce bir internet sitesinde “Plastik pipet saça sürtülünce yüklenir, metal kaşık yüklenmez.” bilgisini okumuştu.", "question": "Kulüp, internette okuduğu bilgiyi gözlemleriyle doğrulamaya çalışmıştır. Buna göre aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Bilginin pipetle ilgili kısmı doğrulanmış, kaşıkla ilgili kısmı 4. gözlemle çürütülmüştür.", "Bilginin iki kısmı da doğrulanmıştır; çünkü 3. gözlemde metal kaşık şeritleri hiç açmamıştır.", "Bilginin iki kısmı da çürütülmüştür; çünkü hem kaşık hem pipet şeritleri açmıştır.", "Bilgi doğrulanamaz; çünkü elektroskop, cismin hangi cins yükle yüklendiğini göstermez."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; 1. ve 2. gözlemler saça sürtülen pipetin yüklendiğini gösterir. 4. gözlemde plastik saptan tutulan metal kaşık da yüklenmiştir; 3. gözlemde kaşık elde tutulduğu için yük elden akıp gitmiştir. Kaşığın yüklenmediği bilgisi çürütülmüştür.", "3. gözlem tek başına kaşığın yüklenmediğini gösteriyor gibidir ama 4. gözlemde yalıtkan saptan tutulan kaşık yüklenmiştir. Bilgiyi destekleyen gözlemi alıp çürüten gözlemi atlayan öğrenci bunu seçer.", "Pipetin yüklendiği bilgisi gözlemlerle doğrulanmıştır; çürütülen yalnız kaşıkla ilgili kısımdır. Bir kısmı yanlış çıkan bilginin bütünüyle yanlış olduğunu sanan öğrenci bunu seçer.", "İnternetteki bilgi yükün cinsini değil, yüklenip yüklenmediğini söylemektedir; elektroskop bunu gösterebilir. Doğrulama için gerekmeyen bir bilgiyi gerekli sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "İnternetteki bilginin iki kısmı vardır. Pipetin saça sürtülünce yüklendiği 1. ve 2. gözlemlerle doğrulanır. Kaşığın yüklenmediği kısmı 3. gözlemle uyumlu görünse de 4. gözlemde yalıtkan saptan tutulan metal kaşığın yüklendiği görülmüştür; elde tutulan kaşığın yükü vücuda aktığı için 3. gözlemde şeritler açılmamıştır. Bu yüzden bilginin kaşıkla ilgili kısmı çürütülmüştür.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["lgs28-g07-fen-u06-q03-h1", "lgs28-g07-fen-u06-q03-h2", "lgs28-g07-fen-u06-q03-h3"], "rows": [[{"v": "1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q03-p1"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q03-s1"}], [{"v": "2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q03-p2"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q03-s2"}], [{"v": "3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q03-p3"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q03-s3"}], [{"v": "4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q03-p4"}, {"key": "lgs28-g07-fen-u06-q03-s4"}]], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u06-q03-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:KB2.6", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u6", "tymm:FB.7.6.1.c", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 6, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "unitName": "Elektriklenme", "setOrder": 3, "requires": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u06-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "7a67b37c39a0521ff797eed2c2b65e164f8841b097f509109bf15184e3543cfd", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u06.q04", "familyId": "lgs28-g07-fen-u06-q04", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "objective": "FB.7.6.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 1, "difficultyReason": "Öğrenci üç satırlık ölçümden değer okuyup saniyeyi dakikayla karşılaştırır; tek adımlı okumadır.", "context": "Ayşe, havadaki nemin elektriklenmeye etkisini incelemek için nem oranı farklı üç günde aynı deneyi yaptı. Her seferinde aynı balonu yün kazağa 10 kez sürttü. Balonu önce masadaki küçük kâğıt parçalarına aynı uzaklıktan yaklaştırıp kaldırdığı parça sayısını saydı, sonra duvara yapıştırıp düşene kadar geçen süreyi ölçtü. Ölçümleri şöyledir:\n• Nem %30: 15 kâğıt parçası, 360 saniye\n• Nem %50: 11 kâğıt parçası, 150 saniye\n• Nem %70: 5 kâğıt parçası, 40 saniye", "question": "Ayşe'nin ölçümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Nem arttıkça balonun duvarda kalma süresi uzamıştır.", "Balon en çok kâğıt parçasını nem %50 iken kaldırmıştır.", "Nem %30 ve %70 iken kaldırılan kâğıt parçası sayıları eşittir.", "Nem %70 iken balon duvarda bir dakikadan az kalmıştır."], "correct": 3, "distractorWhy": ["Süreler 360, 150 ve 40 saniyedir; nem arttıkça kısalmıştır. Ölçümleri ters sırayla okuyan öğrenci bunu seçer.", "En çok parça (15) nem %30 iken kaldırılmıştır. Orta değeri en büyük sanan ya da satırları karıştıran öğrenci bunu seçer.", "Nem %30 iken 15, %70 iken 5 parça kaldırılmıştır. Satırları karıştıran öğrenci bunu seçer.", "Doğru; nem %70 iken balon duvarda 40 saniye kalmıştır, bu da bir dakikadan (60 saniye) kısadır."], "explanation": "Ölçümlere göre nem %30, %50 ve %70 iken balon sırasıyla 15, 11 ve 5 kâğıt parçası kaldırmış, duvarda 360, 150 ve 40 saniye kalmıştır. Nem %70 iken süre 40 saniyedir; bir dakika 60 saniye olduğundan bu süre bir dakikadan kısadır.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB7", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u6", "tymm:FB.7.6.2.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 6, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "unitName": "Elektriklenme", "setOrder": 4, "requires": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u06-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "b6727b2581515e4b1c3a388db72aef50d2025012ac76a5b6fffd40a83808f7fd", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u06.q05", "familyId": "lgs28-g07-fen-u06-q05", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "objective": "FB.7.6.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci üç ölçüm çiftinde oran hesaplayıp karşılaştırmalıdır; D'de iki ayrı niceliğin oranlarını birlikte hesaplamak gerekir.", "context": "Ayşe, havadaki nemin elektriklenmeye etkisini incelemek için nem oranı farklı üç günde aynı deneyi yaptı. Her seferinde aynı balonu yün kazağa 10 kez sürttü. Balonu önce masadaki küçük kâğıt parçalarına aynı uzaklıktan yaklaştırıp kaldırdığı parça sayısını saydı, sonra duvara yapıştırıp düşene kadar geçen süreyi ölçtü. Ölçümleri şöyledir:\n• Nem %30: 15 kâğıt parçası, 360 saniye\n• Nem %50: 11 kâğıt parçası, 150 saniye\n• Nem %70: 5 kâğıt parçası, 40 saniye", "question": "Ölçümler karşılaştırıldığında aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?", "choices": ["Nem %30'dan %50'ye çıkınca kaldırılan parça sayısı yarıya inmiştir.", "Nem %30'dan %70'e çıkınca kaldırılan parça sayısı üçte birine inmiştir.", "Nem her %20 arttığında duvarda kalma süresi yarıya inmiştir.", "Nem arttıkça duvarda kalma süresi ile parça sayısı aynı oranda azalmıştır."], "correct": 1, "distractorWhy": ["Parça sayısı 15'ten 11'e inmiştir; yarısı 7,5 olurdu. Azalmayı görüp miktarını hesaplamayan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; parça sayısı 15'ten 5'e inmiştir. 5, 15'in üçte biridir.", "Süre 360'tan 150'ye, 150'den 40'a inmiştir; ikisi de yarıya inme değildir (180 ve 75 olurdu). Düzenli azalma varsayan öğrenci bunu seçer.", "Nem %30'dan %70'e çıkınca süre 360'tan 40'a (dokuzda birine), parça sayısı 15'ten 5'e (üçte birine) inmiştir; oranlar farklıdır. İki niceliğin birlikte azalmasını aynı oranda azalma sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Parça sayısı nem %30'da 15, %50'de 11, %70'te 5'tir: %30'dan %70'e çıkınca üçte birine inmiştir, %30'dan %50'ye çıkınca yarıya inmemiştir. Süre 360, 150 ve 40 saniyedir: yarıya inme düzenli değildir. %30'dan %70'e süre dokuzda birine, parça sayısı üçte birine inmiştir; azalma oranları farklıdır.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB7", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u6", "tymm:FB.7.6.2.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 6, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "unitName": "Elektriklenme", "setOrder": 5, "requires": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u06-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "42c9c62d76ddd5ee5c3ceb0477e33c15dc4ceb282848bae3f3fd0851d94a40fc", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u06.q06", "familyId": "lgs28-g07-fen-u06-q06", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "objective": "FB.7.6.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci ölçümlerin neyi gösterdiğini ve neyi ayırt edemediğini değerlendirmelidir; C sezgiyle doğru gibi göründüğü için ölçümle desteklenen sonuç ile varsayım ayrılmalıdır.", "context": "Ayşe, havadaki nemin elektriklenmeye etkisini incelemek için nem oranı farklı üç günde aynı deneyi yaptı. Her seferinde aynı balonu yün kazağa 10 kez sürttü. Balonu önce masadaki küçük kâğıt parçalarına aynı uzaklıktan yaklaştırıp kaldırdığı parça sayısını saydı, sonra duvara yapıştırıp düşene kadar geçen süreyi ölçtü. Ölçümleri şöyledir:\n• Nem %30: 15 kâğıt parçası, 360 saniye\n• Nem %50: 11 kâğıt parçası, 150 saniye\n• Nem %70: 5 kâğıt parçası, 40 saniye", "question": "Ayşe'nin ölçümlerinden aşağıdaki sonuçlardan hangisine __ulaşılamaz__?", "choices": ["Nem %70 iken de balon sürtünmeyle yüklenmiştir.", "Nem arttıkça balonun duvarda kalma süresi kısalmıştır.", "Nem arttıkça sürtünmede balona daha az elektron geçmiştir.", "Nem %50 iken balon duvarda iki dakikadan uzun süre kalmıştır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Nem %70 iken balon 5 kâğıt parçası kaldırmıştır; yüklenmiştir. Bu sonuca ulaşılabilir. Nemli havada sürtünmeyle hiç yük oluşmayacağını sanan öğrenci bu şıkkı seçer.", "Süreler 360, 150 ve 40 saniyedir; nem arttıkça kısalmıştır. Bu sonuca ulaşılabilir.", "Doğru; ölçümler balonun üzerindeki yükün nemli havada daha az olduğunu gösterir ama bunun sürtünmede daha az elektron geçmesinden mi, yoksa yükün havaya daha hızlı kaçmasından mı olduğunu ayırt etmez. Bu sonuca ulaşılamaz.", "Nem %50 iken süre 150 saniyedir; iki dakika 120 saniye olduğundan daha uzundur. Bu sonuca ulaşılabilir. Saniyeyi dakikaya çeviremeyen öğrenci bu şıkkı seçer."], "explanation": "Nem %70 iken balonun 5 parça kaldırması yüklendiğini gösterir; süreler nem arttıkça kısalmıştır; nem %50 iken 150 saniye iki dakikadan uzundur. Ölçümler yalnız balonun üzerindeki yükün etkisini gösterir: nemli havada yükün az olması, sürtünmede daha az elektron geçmesinden de yükün daha hızlı kaçmasından da kaynaklanabilir. Bu deneyle daha az elektron geçtiği sonucuna ulaşılamaz.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB7", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u6", "tymm:FB.7.6.2.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 6, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "unitName": "Elektriklenme", "setOrder": 6, "requires": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u06-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a015de5ed534d253852f2341cb8874ea527236cfd875fd53a6e5aade037bae17", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u06.q07", "familyId": "lgs28-g07-fen-u06-q07", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "objective": "FB.7.6.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Öğrenci dört cisimde iki tür yükü sayıp karşılaştırır; net yükü ve nötrlüğü belirlemek için tek adımlı sayımlardır.", "context": "Fen Bilimleri öğretmeni, metal ayaklar üzerinde değil, yalıtkan ayaklar üzerinde duran K, L, M ve N cisimlerindeki yükleri bir modelle gösterdi. Modelde her renkli daire eşit büyüklükte bir yükü temsil ediyor. Öğretmen, cisimlerin birbirine dokunmadan yaklaştırılacağını söyledi.", "question": "Modele göre cisimlerin yük durumlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["K cisminde yük yoktur.", "M cismi pozitif yüklüdür.", "L cismindeki negatif ve pozitif yük sayıları eşittir.", "L ile N'nin net yükleri eşittir."], "correct": 1, "distractorWhy": ["K'de 3 pozitif ve 3 negatif yük vardır; K nötrdür ama yük taşır. Nötr cismi yüksüz, yani hiç yük taşımayan cisim sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; M'de 4 pozitif ve 2 negatif yük vardır. Pozitif yük sayısı fazla olduğu için M pozitif yüklüdür.", "L'de 2 pozitif ve 4 negatif yük vardır; sayılar eşit değildir. İki tür yükün de bulunduğunu görüp sayıları karşılaştırmayan öğrenci bunu seçer.", "L'nin 2, N'nin 1 fazla negatif yükü vardır; net yükleri eşit değildir. İkisinde de 4 negatif yük olduğunu görüp pozitif yükleri hesaba katmayan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Modelde K: 3 pozitif, 3 negatif (nötr); L: 2 pozitif, 4 negatif (2 fazla negatif); M: 4 pozitif, 2 negatif (2 fazla pozitif); N: 3 pozitif, 4 negatif (1 fazla negatif) yük vardır. Pozitif yükü fazla olan M pozitif yüklüdür. Nötr K yük taşır ama yükleri eşittir; L ile N'nin net yükleri farklıdır.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 480, 160], "elements": [{"type": "rect", "x": 10, "y": 15, "w": 100, "h": 80, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q07-k", "labelX": 60, "labelY": 112}, {"type": "circle", "x": 30, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 50, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 70, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 30, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 50, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 70, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "rect", "x": 130, "y": 15, "w": 100, "h": 80, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q07-l", "labelX": 180, "labelY": 112}, {"type": "circle", "x": 150, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 170, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 150, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 170, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 190, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 210, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "rect", "x": 250, "y": 15, "w": 100, "h": 80, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q07-m", "labelX": 300, "labelY": 112}, {"type": "circle", "x": 270, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 290, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 310, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 330, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 270, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 290, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "rect", "x": 370, "y": 15, "w": 100, "h": 80, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q07-n", "labelX": 420, "labelY": 112}, {"type": "circle", "x": 390, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 410, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 430, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 390, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 410, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 430, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 450, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 130, "y": 145, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q07-lp", "labelX": 195, "labelY": 145}, {"type": "circle", "x": 290, "y": 145, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q07-ln", "labelX": 355, "labelY": 145}], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u06-q07-alt", "notToScale": true}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u6", "tymm:FB.7.6.3.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 6, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "unitName": "Elektriklenme", "setOrder": 7, "requires": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u06-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "bd0667089a0cd267962fb38b3876e068e725cd2d09fbac48e8ce63d150bf8f7a", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u06.q08", "familyId": "lgs28-g07-fen-u06-q08", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Elektriklenme", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u6", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u6-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u6.n01", "objective": "FB.7.6.3", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-177", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci dört cismin yük durumunu modelden belirleyip dört çift için itme ve çekme kuralını uygulamalıdır; nötr cisimli çiftler yanıltıcıdır.", "context": "Fen Bilimleri öğretmeni, metal ayaklar üzerinde değil, yalıtkan ayaklar üzerinde duran K, L, M ve N cisimlerindeki yükleri bir modelle gösterdi. Modelde her renkli daire eşit büyüklükte bir yükü temsil ediyor. Öğretmen, cisimlerin birbirine dokunmadan yaklaştırılacağını söyledi.", "question": "Modeldeki cisimlerden hangi ikisi birbirine yaklaştırıldığında birbirini iter?", "choices": ["L ve N", "K ve M", "L ve M", "K ve L"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; L'de de N'de de negatif yük fazladır. İkisi aynı cins (negatif) yükle yüklü olduğu için birbirini iter.", "K nötr, M pozitif yüklüdür; yüklü cisim nötr cismi çeker. Nötr cismin yüklü cisimden etkilenmeyeceğini ya da onu iteceğini sanan öğrenci bunu seçer.", "L negatif, M pozitif yüklüdür; zıt cins yükler birbirini çeker. Yükü fazla olan iki cismin birbirini iteceğini sanan öğrenci bunu seçer.", "K nötr, L negatif yüklüdür; L, K'yi çeker. Nötr cismi negatif yüklü sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Modelden K nötr, L negatif (2 fazla negatif), M pozitif (2 fazla pozitif), N negatif (1 fazla negatif) bulunur. Aynı cins yükler birbirini iter: L ve N'nin ikisi de negatiftir. K–M ve K–L çiftlerinde yüklü cisim nötr cismi çeker; L–M çiftinde zıt cins yükler birbirini çeker.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 480, 160], "elements": [{"type": "rect", "x": 10, "y": 15, "w": 100, "h": 80, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q08-k", "labelX": 60, "labelY": 112}, {"type": "circle", "x": 30, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 50, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 70, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 30, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 50, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 70, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "rect", "x": 130, "y": 15, "w": 100, "h": 80, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q08-l", "labelX": 180, "labelY": 112}, {"type": "circle", "x": 150, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 170, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 150, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 170, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 190, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 210, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "rect", "x": 250, "y": 15, "w": 100, "h": 80, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q08-m", "labelX": 300, "labelY": 112}, {"type": "circle", "x": 270, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 290, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 310, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 330, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 270, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 290, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "rect", "x": 370, "y": 15, "w": 100, "h": 80, "fill": "none", "stroke": "ink", "width": 1.5, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q08-n", "labelX": 420, "labelY": 112}, {"type": "circle", "x": 390, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 410, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 430, "y": 38, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1}, {"type": "circle", "x": 390, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 410, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 430, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 450, "y": 72, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white"}, {"type": "circle", "x": 130, "y": 145, "r": 7, "fill": "danger", "stroke": "ink", "width": 1, "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q08-lp", "labelX": 195, "labelY": 145}, {"type": "circle", "x": 290, "y": 145, "r": 7, "fill": "blue", "stroke": "ink", "width": 1, "pattern": "hatch", "patternColor": "white", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u06-q08-ln", "labelX": 355, "labelY": 145}], "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u06-q08-alt", "notToScale": true}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB2", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u6", "tymm:FB.7.6.3.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 6, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u6", "unitName": "Elektriklenme", "setOrder": 8, "requires": ["FB.7.6.1", "FB.7.6.2", "FB.7.6.3"], "sharedText": "lgs28-g07-u06-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "c1b4e3197cfb1a3d462a7676861d09c41f10384cb7672ef1fcea4e13c46f73bf", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u07.q01", "familyId": "lgs28-g07-fen-u07-q01", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "objective": "FB.7.7.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Öğrenci şemadan su piresinin avını ve avcısını bulup azalmanın bu iki canlıya etkisini belirler; tek adımlı neden-sonuçtur.", "context": "Lale, bir göldeki besin zincirini aşağıdaki gibi çizdi. Şemadaki oklar, besinin hangi canlıdan hangi canlıya geçtiğini gösteriyor. Lale daha sonra bu gölle ilgili iki haber okudu:\n1. haber: Göle karışan bir kirletici, su pirelerinin sayısını kısa sürede çok azalttı. Kirletici diğer canlılara doğrudan zarar vermedi.\n2. haber: Kirletici temizlenip canlıların sayısı eski hâline döndükten iki yıl sonra göl kıyısındaki sazlıklar yandı. Yuvalarını kaybeden balıkçılların sayısı çok azaldı.", "question": "1. haberdeki durum sonucunda gölde kısa sürede aşağıdakilerden hangisi beklenir?", "choices": ["Kızböceği larvalarının besini artar.", "Balıkçılların besini artar.", "Su yosunlarının miktarı artar.", "Su yosunları besin bulmakta zorlanır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Kızböceği larvaları su pireleriyle beslenir; su pireleri azalınca larvaların besini azalır. Azalan canlıyı avcısı değil avı sanan öğrenci bunu seçer.", "Balıkçılın besini gümüş balığıdır. Su pirelerinin azalması larvaları, larvaların azalması da gümüş balıklarını azaltır; balıkçılın besini artmaz. Zincirin uzak halkasının etkilenmeyeceğini ya da yararlanacağını sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; su yosunlarını yiyen su pireleri azalınca daha az yosun yenir ve yosunların miktarı artar.", "Su yosunları besinini kendisi üreten canlılardır; su pireleri azalınca besin bulmakta zorlanmazlar. Üreticilerin de başka canlılarla beslendiğini sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Şemaya göre zincir su yosunu → su piresi → kızböceği larvası → gümüş balığı → balıkçıl biçimindedir. Su pireleri azalınca onların yediği su yosunları daha az tüketilir ve miktarı artar. Su pirelerini yiyen larvaların ise besini azalır. Su yosunları besinini kendisi ürettiği için su pirelerine bağlı değildir.", "figure": {"kind": "flow", "nodes": [{"id": "n0", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q01-a"}, {"id": "n1", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q01-b"}, {"id": "n2", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q01-c"}, {"id": "n3", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q01-d"}, {"id": "n4", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q01-e"}], "edges": [{"from": "n0", "to": "n1"}, {"from": "n1", "to": "n2"}, {"from": "n2", "to": "n3"}, {"from": "n3", "to": "n4"}], "direction": "horizontal", "numbered": false, "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u07-q01-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u7", "tymm:FB.7.7.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 7, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "unitName": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "setOrder": 1, "requires": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sharedText": "lgs28-g07-u07-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "c192b7ed3d8aa675c0293d3b186789b888438bf7129763be6aa333c1d516b5ba", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u07.q02", "familyId": "lgs28-g07-fen-u07-q02", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "objective": "FB.7.7.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci şemayı bir bütün olarak okuyup üreticiyi, her tüketicinin besin kaynağını ve besinin zincir boyunca izlediği yolu belirlemelidir; A ve C günlük bilgiye dayanan güçlü çeldiricilerdir.", "context": "Lale, bir göldeki besin zincirini aşağıdaki gibi çizdi. Şemadaki oklar, besinin hangi canlıdan hangi canlıya geçtiğini gösteriyor. Lale daha sonra bu gölle ilgili iki haber okudu:\n1. haber: Göle karışan bir kirletici, su pirelerinin sayısını kısa sürede çok azalttı. Kirletici diğer canlılara doğrudan zarar vermedi.\n2. haber: Kirletici temizlenip canlıların sayısı eski hâline döndükten iki yıl sonra göl kıyısındaki sazlıklar yandı. Yuvalarını kaybeden balıkçılların sayısı çok azaldı.", "question": "Lale'nin şemasına göre gölün besin zinciriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Balıkçıl, besinini zincirde doğrudan su pirelerinden alır.", "Kızböceği larvası, zincirde kendi besinini üreten canlıdır.", "Gümüş balığı, besinini zincirde doğrudan su yosunlarından alır.", "Yosunun ürettiği besin balıkçıla üç canlı üzerinden ulaşır."], "correct": 3, "distractorWhy": ["Şemada balıkçılın besini gümüş balığıdır; su pireleri ile balıkçıl arasında iki canlı daha vardır. Zincirdeki ara halkaları atlayan öğrenci bunu seçer.", "Zincirde besin üreten canlı su yosunudur; kızböceği larvası su pireleriyle beslenen bir tüketicidir. Su ortamında yaşayan küçük canlıları üretici sanan öğrenci bunu seçer.", "Şemada gümüş balığı kızböceği larvalarıyla beslenir. Balıkların su bitkileriyle beslendiğine dair günlük bilgiyi şemanın önüne koyan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; su yosununun ürettiği besin sırasıyla su piresi, kızböceği larvası ve gümüş balığı üzerinden balıkçıla ulaşır."], "explanation": "Zincirdeki üretici su yosunudur; ürettiği besin, okların gösterdiği yönde su piresine, kızböceği larvasına, gümüş balığına ve sonunda balıkçıla geçer. Yosun ile balıkçıl arasında üç canlı vardır. Zincirdeki her tüketici, besinini yalnız bir önceki halkadan alır; bu yüzden halkalardan birindeki değişim bütün zinciri etkiler.", "figure": {"kind": "flow", "nodes": [{"id": "n0", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q02-a"}, {"id": "n1", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q02-b"}, {"id": "n2", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q02-c"}, {"id": "n3", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q02-d"}, {"id": "n4", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q02-e"}], "edges": [{"from": "n0", "to": "n1"}, {"from": "n1", "to": "n2"}, {"from": "n2", "to": "n3"}, {"from": "n3", "to": "n4"}], "direction": "horizontal", "numbered": false, "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u07-q02-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u7", "tymm:FB.7.7.1.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 7, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "unitName": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "setOrder": 2, "requires": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sharedText": "lgs28-g07-u07-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d530e42e89bd9009a2dedf9c1fe11895fbc96dbc35b7af3701dd020d6ee1b471", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u07.q03", "familyId": "lgs28-g07-fen-u07-q03", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "objective": "FB.7.7.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 2, "difficultyReason": "Öğrenci şemadan balıkçılın avını bulup avcının azalmasının ilk etkisini belirler; diğer şıkları sınamak için etkinin bir iki halka daha yayılışını izlemek gerekir ama doğru şık tek adımlıdır.", "context": "Lale, bir göldeki besin zincirini aşağıdaki gibi çizdi. Şemadaki oklar, besinin hangi canlıdan hangi canlıya geçtiğini gösteriyor. Lale daha sonra bu gölle ilgili iki haber okudu:\n1. haber: Göle karışan bir kirletici, su pirelerinin sayısını kısa sürede çok azalttı. Kirletici diğer canlılara doğrudan zarar vermedi.\n2. haber: Kirletici temizlenip canlıların sayısı eski hâline döndükten iki yıl sonra göl kıyısındaki sazlıklar yandı. Yuvalarını kaybeden balıkçılların sayısı çok azaldı.", "question": "2. haberdeki durum sonucunda gölde ilk olarak aşağıdakilerden hangisi beklenir?", "choices": ["Gümüş balıklarının sayısı artar.", "Su pirelerinin sayısı azalır.", "Gümüş balıklarının besini artar.", "Kızböceği larvalarının sayısı artar."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; gümüş balıklarını yiyen balıkçıllar azalınca gümüş balıkları daha az avlanır ve sayıları artar.", "Gümüş balıkları artınca larvalar azalır; larvalar azalınca su pireleri daha az yenir ve artar. Bütün canlıların aynı yönde değişeceğini sanan öğrenci bunu seçer.", "Gümüş balıklarının besini kızböceği larvalarıdır; çoğalan balıklar larvaları daha çok yer ve balıkların besini azalır. Avcısı azalan canlının her yönden kazançlı çıkacağını sanan öğrenci bunu seçer.", "Kızböceği larvalarını yiyen gümüş balıkları artar; larvalar azalır. Balıkçılın azalmasının zincirdeki bütün hayvanlara yarayacağını sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Balıkçıllar gümüş balıklarıyla beslenir. Balıkçıllar azalınca ilk olarak gümüş balıkları daha az avlanır ve sayıları artar. Çoğalan gümüş balıkları daha çok kızböceği larvası yer; larvalar azalır. Larvaların azalmasıyla su pireleri daha az yenir ve artar. Bu sırada gümüş balıklarının besini olan larvalar azaldığı için balıkların besini de azalır.", "figure": {"kind": "flow", "nodes": [{"id": "n0", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q03-a"}, {"id": "n1", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q03-b"}, {"id": "n2", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q03-c"}, {"id": "n3", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q03-d"}, {"id": "n4", "labelKey": "lgs28-g07-fen-u07-q03-e"}], "edges": [{"from": "n0", "to": "n1"}, {"from": "n1", "to": "n2"}, {"from": "n2", "to": "n3"}, {"from": "n3", "to": "n4"}], "direction": "horizontal", "numbered": false, "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u07-q03-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u7", "tymm:FB.7.7.1.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 7, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "unitName": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "setOrder": 3, "requires": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sharedText": "lgs28-g07-u07-fen-b1"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "2cfcd4514d0b6faaacc92a82970c2ac8d6425f59c57ba3bed70a71df86ef9bbd", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u07.q04", "familyId": "lgs28-g07-fen-u07-q04", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "objective": "FB.7.7.1", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci bağlamdaki üç canlıyı besin zinciri olarak sıralayıp avcının çoğalmasının iki halka boyunca yayılan etkisini açıklar.", "context": "Emre'nin okulunda yemekhaneden her gün çöpe yemek artığı atılıyor, okul bahçesindeki sebzeler için de her ay gübre satın alınıyor. Bahçede marulların yapraklarını salyangozlar yiyor; salyangozları da ateş böceği larvaları avlıyor. Daha önce salyangozlara karşı tarım ilacı kullanılmış, ilaç ateş böceği larvalarını da öldürmüştü. Toprağa düşen yaprakları ve canlı kalıntılarını solucanlar, mantarlar ve bakteriler ayrıştırıyor.\nOkulun çevre kulübü şu planı hazırladı:\n• Bahçede tarım ilacı kullanılmayacak; bahçenin bir köşesinde ateş böceklerinin yaşayabileceği nemli ve gölgeli bir alan bırakılacak.\n• Tabanı delikli, kapaklı tahta bir kompost kutusu yapılacak. Kutuya yemekhanedeki sebze ve meyve artıkları ile bahçedeki kuru yapraklar katman katman konulacak, içine solucanlar eklenecek ve kutu haftada bir karıştırılacak. Oluşan kompost bahçede gübre olarak kullanılacak.", "question": "Kulübün ateş böcekleriyle ilgili planı başarılı olursa bahçede aşağıdakilerden hangisi beklenir?", "choices": ["Salyangozlar çoğalır ve marullar daha çok zarar görür.", "Larvalar azalır ve salyangozlar çoğalır.", "Salyangozlar azalır ve marullar daha az zarar görür.", "Salyangozlar ve marullar birlikte azalır."], "correct": 2, "distractorWhy": ["Ateş böceği larvaları salyangozları avlar; larvalar çoğalınca salyangozlar azalır. Avcının korunmasının avı da koruyacağını sanan öğrenci bunu seçer.", "Plan başarılı olursa ateş böceği larvaları çoğalır, azalmaz. Planı ya da larvaların zincirdeki yerini karıştıran öğrenci bunu seçer.", "Doğru; ilaçsız ve uygun ortamda ateş böceği larvaları çoğalır, daha çok salyangoz avlar. Salyangozlar azalınca marul yaprakları daha az yenir.", "Salyangozlar azalınca onların yediği marullar azalmaz, daha az zarar görür. Bir canlının azalmasının zincirdeki bütün canlıları azaltacağını sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Bahçedeki zincir marul → salyangoz → ateş böceği larvası biçimindedir. Plan başarılı olursa ilaçsız ve uygun ortamda larvalar çoğalır ve daha çok salyangoz avlar; salyangozlar azalır. Salyangozlar azalınca marul yaprakları daha az yenir. Böylece ilaç kullanılmadan marullar korunmuş olur; zincirin bir halkasındaki değişim diğer halkaları da etkiler.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u7", "tymm:FB.7.7.1.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 7, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "unitName": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "setOrder": 4, "requires": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sharedText": "lgs28-g07-u07-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "de68103333be3a38294342221f4aa56aa530adc9c0f4f12782c4b6b9f642bc1c", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u07.q05", "familyId": "lgs28-g07-fen-u07-q05", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "objective": "FB.7.7.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 1, "difficultyReason": "Öğrenci bağlamdaki sorunları ayırıp kaynak tasarrufuyla ilgili olanı belirler; tek ölçütlü bir eşleştirmedir.", "context": "Emre'nin okulunda yemekhaneden her gün çöpe yemek artığı atılıyor, okul bahçesindeki sebzeler için de her ay gübre satın alınıyor. Bahçede marulların yapraklarını salyangozlar yiyor; salyangozları da ateş böceği larvaları avlıyor. Daha önce salyangozlara karşı tarım ilacı kullanılmış, ilaç ateş böceği larvalarını da öldürmüştü. Toprağa düşen yaprakları ve canlı kalıntılarını solucanlar, mantarlar ve bakteriler ayrıştırıyor.\nOkulun çevre kulübü şu planı hazırladı:\n• Bahçede tarım ilacı kullanılmayacak; bahçenin bir köşesinde ateş böceklerinin yaşayabileceği nemli ve gölgeli bir alan bırakılacak.\n• Tabanı delikli, kapaklı tahta bir kompost kutusu yapılacak. Kutuya yemekhanedeki sebze ve meyve artıkları ile bahçedeki kuru yapraklar katman katman konulacak, içine solucanlar eklenecek ve kutu haftada bir karıştırılacak. Oluşan kompost bahçede gübre olarak kullanılacak.", "question": "Kulübün planında, kaynakların tasarruflu kullanımıyla ilgili hangi problem ele alınmıştır?", "choices": ["Bahçedeki marulların salyangozlarca yenmesi", "Yemek artıklarının değerlendirilmeden çöpe atılması", "Ateş böceklerinin bahçede yaşayacak yer bulamaması", "Bahçenin sulanmasında gereğinden fazla şebeke suyu harcanması"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Marulların salyangozlarca yenmesi bahçedeki bir zararlı sorunudur, kaynak tasarrufuyla ilgili değildir. Planda geçen her sorunu tasarruf problemi sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; yemekhanedeki artıklar her gün çöpe atılmaktadır. Plan bu artıkları kompostta değerlendirip gübre olarak kullanmayı ve gübre satın alımını azaltmayı amaçlar.", "Ateş böceklerinin yaşam alanı, zararlılarla ilaçsız mücadele için ele alınmıştır; kaynak tasarrufuyla ilgili değildir. Planda geçen her sorunu tasarruf problemi sanan öğrenci bunu seçer.", "Su kullanımı bağlamda geçmemektedir. Okullarda en sık konuşulan tasarruf konusunu bağlama bakmadan seçen öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Bağlamda okulda her gün yemek artığı çöpe atıldığı ve her ay gübre satın alındığı belirtilmiştir. Kulübün kompost kutusu, bu artıkları değerlendirip gübreye dönüştürerek hem çöpü hem de gübre için harcanan parayı azaltmaya yöneliktir. Salyangoz ve ateş böceğiyle ilgili madde zararlılarla ilaçsız mücadeleye yöneliktir; su kullanımından ise söz edilmemiştir.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u7", "tymm:FB.7.7.2.a", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 7, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "unitName": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "setOrder": 5, "requires": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sharedText": "lgs28-g07-u07-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "6ec885c703b581cf5bc58956687323849e8fdb8b06b772a2c919ad69134373eb", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u07.q06", "familyId": "lgs28-g07-fen-u07-q06", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "objective": "FB.7.7.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci modelin her öğesini bağlamla karşılaştırmalı ve solucanların ayrıştırıcı olduğunu bilmelidir; olumsuz kök nedeniyle dört yargının her biri ayrı ayrı sınanır.", "context": "Emre'nin okulunda yemekhaneden her gün çöpe yemek artığı atılıyor, okul bahçesindeki sebzeler için de her ay gübre satın alınıyor. Bahçede marulların yapraklarını salyangozlar yiyor; salyangozları da ateş böceği larvaları avlıyor. Daha önce salyangozlara karşı tarım ilacı kullanılmış, ilaç ateş böceği larvalarını da öldürmüştü. Toprağa düşen yaprakları ve canlı kalıntılarını solucanlar, mantarlar ve bakteriler ayrıştırıyor.\nOkulun çevre kulübü şu planı hazırladı:\n• Bahçede tarım ilacı kullanılmayacak; bahçenin bir köşesinde ateş böceklerinin yaşayabileceği nemli ve gölgeli bir alan bırakılacak.\n• Tabanı delikli, kapaklı tahta bir kompost kutusu yapılacak. Kutuya yemekhanedeki sebze ve meyve artıkları ile bahçedeki kuru yapraklar katman katman konulacak, içine solucanlar eklenecek ve kutu haftada bir karıştırılacak. Oluşan kompost bahçede gübre olarak kullanılacak.", "question": "Kulübün kompost kutusu modeliyle ilgili aşağıdakilerden hangisi __söylenemez__?", "choices": ["Kutuya yemek artıklarından başka bir şey konulmayacaktır.", "Model, okulun satın aldığı gübre miktarını azaltmaya yöneliktir.", "Kutuya ayrıştırıcı canlılar da eklenecektir.", "Oluşacak kompost, bahçedeki bitkilerin büyümesine katkı sağlayacaktır."], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; planda kutuya yemek artıklarının yanında bahçedeki kuru yaprakların da konulacağı yazılıdır. Bu yüzden bu yargı söylenemez.", "Planda kompostun gübre olarak kullanılacağı belirtilmiştir; bu da satın alınan gübreyi azaltır. Bu yargı söylenebilir.", "Kutuya solucanlar eklenecektir; solucanlar ayrıştırıcı canlılardır. Bu yargı söylenebilir. Solucanları ayrıştırıcı saymayan öğrenci bunu seçer.", "Kompost bahçede gübre olarak kullanılacaktır; gübre bitkilerin büyümesine katkı sağlar. Bu yargı söylenebilir. Kompostun yalnız çöpü azaltmak için yapıldığını sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Plana göre kutuya yemekhanedeki sebze ve meyve artıkları ile bahçedeki kuru yapraklar konulacak, ayrıştırıcı canlılardan solucanlar eklenecektir. Oluşan kompost gübre olarak kullanılacağı için hem bitkilerin büyümesine katkı sağlar hem de satın alınan gübreyi azaltır. Kutuya yalnız yemek artığı konulacağı söylenemez.", "figure": null, "visualRequirement": "none", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u7", "tymm:FB.7.7.2.b", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 7, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "unitName": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "setOrder": 6, "requires": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sharedText": "lgs28-g07-u07-fen-b2"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "8c8b7b29a93a72cd777ce1fb8aad4cddb88afb901e553c1a75186b3ddee0bbce", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u07.q07", "familyId": "lgs28-g07-fen-u07-q07", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "objective": "FB.7.7.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 3, "difficultyReason": "Öğrenci beş sütunu okuyup toplam, yarı ve iki kat hesapları yapmalıdır; dört yargının her biri ayrı bir hesap ister.", "context": "Cem'in dört kişilik ailesi bir hafta boyunca evdeki su kullanımını ölçtü ve günlük ortalamaları grafikte gösterdi. Aile ayrıca şu bilgileri topladı:\n• Duşta dakikada 12 L su akıyor. Aile üyeleri günde toplam 10 dakika duş yapıyor; bu süre toplam 6 dakikaya indirilebilir.\n• Tuvalet rezervuarı her kullanımda 9 L su harcıyor ve günde 8 kez kullanılıyor. Çift düğmeli rezervuar takılırsa günlük kullanımların 6'sında 4 L, 2'sinde 9 L su harcanacak.\n• Bulaşıklar elde yıkanıyor. Ailenin bulaşık makinesi bir yıkamada 15 L su harcıyor ve günde bir kez çalıştırmak yetiyor.\n• Dişler fırçalanırken musluk açık kalıyor. Musluk kapatılırsa diş fırçalamada günde toplam 4 L su harcanacak.", "question": "Grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Duşta kullanılan su, diğer işlerin her birinin iki katından fazladır.", "Duş ve tuvalette kullanılan su, toplam kullanımın yarısından fazladır.", "Diş fırçalamada kullanılan su, çamaşırda kullanılanın yarısı kadardır.", "Bulaşıkta kullanılan su, çamaşır ve diş fırçalamanın toplamından fazladır."], "correct": 1, "distractorWhy": ["Tuvalette 72 L su kullanılır; iki katı 144 L'dir ve duştaki 120 L bundan azdır. En uzun sütunu bütün sütunların iki katı sanan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; toplam kullanım 120 + 72 + 60 + 40 + 30 = 322 L'dir. Duş ve tuvalette 120 + 72 = 192 L su kullanılır; bu, 322'nin yarısı olan 161 L'den fazladır.", "Çamaşırda 40 L su kullanılır; yarısı 20 L'dir. Diş fırçalamada ise 30 L kullanılır. Sütun boylarını göz kararıyla karşılaştıran öğrenci bunu seçer.", "Çamaşır ve diş fırçalamada toplam 40 + 30 = 70 L su kullanılır; bulaşıktaki 60 L bundan azdır. Tek sütunu iki küçük sütunun toplamından büyük sanan öğrenci bunu seçer."], "explanation": "Grafiğe göre günlük kullanım duşta 120 L, tuvalette 72 L, bulaşıkta 60 L, çamaşırda 40 L ve diş fırçalamada 30 L'dir; toplam 322 L'dir. Duş ve tuvaletin toplamı 192 L olup toplamın yarısından (161 L) fazladır. Duş tuvaletin iki katından azdır; diş fırçalama çamaşırın yarısı değildir; bulaşık, çamaşır ve diş fırçalamanın toplamından azdır.", "figure": {"kind": "chart", "style": "bar", "categoryKeys": ["lgs28-g07-fen-u07-q07-c1", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c2", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c3", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c4", "lgs28-g07-fen-u07-q07-c5"], "values": [120, 72, 60, 40, 30], "axisKeys": {"x": "lgs28-g07-fen-u07-q07-ax", "y": "lgs28-g07-fen-u07-q07-ay"}, "axisUnits": {"y": "L"}, "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u07-q07-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u7", "tymm:FB.7.7.2.ç", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 7, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "unitName": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "setOrder": 7, "requires": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sharedText": "lgs28-g07-u07-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5a2431dc6704142a778295719fecd18622fdbd3c00df6f17bc7c836ec3c35ae6", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}
{"type": "question", "id": "tr.g07.fen.lgs28u.u07.q08", "familyId": "lgs28-g07-fen-u07-q08", "subject": "Fen Bilimleri", "grade": 7, "topic": "Ünite setleri — Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "topicKey": "lgs28-g07-fen-u7", "subtopicKey": "lgs28-g07-fen-u7-lgs", "noteId": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "noteKey": "tr.g07.fen.lgs2028u.u7.n01", "objective": "FB.7.7.2", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2026-fen-3-8-231p:pdf-page-181", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20268149031570-Fen%20Bilimleri%20%283-8%29%20D%C3%96P.pdf", "sourceRefs": ["meb-tymm-2026-fen-3-8-231p"], "level": 4, "difficultyReason": "Öğrenci grafikteki dört değeri bağlamdaki bilgilerle birleştirip her değişikliğin tasarrufunu ayrı ayrı hesaplamalı, sonra ikili toplamları hedefle karşılaştırmalıdır. En uzun iki sütuna yönelik değişiklikleri seçmek (C) güçlü bir çeldiricidir.", "context": "Cem'in dört kişilik ailesi bir hafta boyunca evdeki su kullanımını ölçtü ve günlük ortalamaları grafikte gösterdi. Aile ayrıca şu bilgileri topladı:\n• Duşta dakikada 12 L su akıyor. Aile üyeleri günde toplam 10 dakika duş yapıyor; bu süre toplam 6 dakikaya indirilebilir.\n• Tuvalet rezervuarı her kullanımda 9 L su harcıyor ve günde 8 kez kullanılıyor. Çift düğmeli rezervuar takılırsa günlük kullanımların 6'sında 4 L, 2'sinde 9 L su harcanacak.\n• Bulaşıklar elde yıkanıyor. Ailenin bulaşık makinesi bir yıkamada 15 L su harcıyor ve günde bir kez çalıştırmak yetiyor.\n• Dişler fırçalanırken musluk açık kalıyor. Musluk kapatılırsa diş fırçalamada günde toplam 4 L su harcanacak.", "question": "Aile günlük su kullanımını en az 90 L azaltmak istiyor ama şimdilik yalnız iki değişiklik yapabilecek. Grafiğe ve toplanan bilgilere göre aile hangi iki değişikliği seçerse hedefine ulaşır?", "choices": ["Duş süresini kısaltmak ve diş fırçalarken musluğu kapatmak", "Bulaşıkları bulaşık makinesinde yıkamak ve diş fırçalarken musluğu kapatmak", "Duş süresini kısaltmak ve çift düğmeli rezervuar takmak", "Duş süresini kısaltmak ve bulaşıkları bulaşık makinesinde yıkamak"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Duş kısaltılırsa 120 − 6 ⋅ 12 = 48 L, musluk kapatılırsa 30 − 4 = 26 L tasarruf edilir; toplam 74 L'dir. Az suyla yapılan bir değişikliği hesaplamadan yeterli sanan öğrenci bunu seçer.", "Bulaşık makinesiyle 60 − 15 = 45 L, musluk kapatılarak 26 L tasarruf edilir; toplam 71 L'dir. Hesap yapmadan iki değişikliği yeterli sanan öğrenci bunu seçer.", "Duşta 48 L, çift düğmeli rezervuarla 72 − (6 ⋅ 4 + 2 ⋅ 9) = 30 L tasarruf edilir; toplam 78 L'dir. Grafikteki en uzun iki sütuna yönelik değişiklikleri seçip tasarrufu hesaplamayan öğrenci bunu seçer.", "Doğru; duş kısaltılırsa 48 L, bulaşıklar makinede yıkanırsa 45 L tasarruf edilir; toplam 93 L, hedeflenen 90 L'den fazladır."], "explanation": "Her değişikliğin tasarrufu grafikteki değer ile değişiklikten sonraki kullanımın farkıdır. Duş: 120 − 6 ⋅ 12 = 48 L. Rezervuar: 72 − (6 ⋅ 4 + 2 ⋅ 9) = 72 − 42 = 30 L. Bulaşık: 60 − 15 = 45 L. Musluk: 30 − 4 = 26 L. İkili toplamlar: duş + bulaşık 93 L, duş + rezervuar 78 L, duş + musluk 74 L, bulaşık + musluk 71 L. Hedefe yalnız duş süresini kısaltmak ve bulaşıkları makinede yıkamakla ulaşılır.", "figure": {"kind": "chart", "style": "bar", "categoryKeys": ["lgs28-g07-fen-u07-q08-c1", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c2", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c3", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c4", "lgs28-g07-fen-u07-q08-c5"], "values": [120, 72, 60, 40, 30], "axisKeys": {"x": "lgs28-g07-fen-u07-q08-ax", "y": "lgs28-g07-fen-u07-q08-ay"}, "axisUnits": {"y": "L"}, "altTextKey": "lgs28-g07-fen-u07-q08-alt"}, "visualRequirement": "required", "provenance": "ai-verified:sha256:8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "tags": ["beceri:FBAB13", "lgs-2028-hazirlik", "lgs-unite:u7", "tymm:FB.7.7.2.d", "unite-seti"], "lgsSet": {"unitNo": 7, "unitKey": "lgs28-g07-fen-u7", "unitName": "Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji", "setOrder": 8, "requires": ["FB.7.7.1", "FB.7.7.2"], "sharedText": "lgs28-g07-u07-fen-b3"}, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5209b05adbf47b8e9d16b7480d76eb2995c6aeda32baef86be3e6a0e1fbaa513", "reviewDecisionSha256": "8b7c895df1e690a412a1a5259f26a154d638511f41abf5e68e8ef1adebe15d4f", "publishBlocked": false}