{"type":"pack","schemaVersion":"2.2","id":"tr.g05.sosyal-bilgiler.full","version":3,"lang":"tr","country":"TR","curriculum":"MEB-TYMM-2024","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"theme":"5. Sınıf Sosyal Bilgiler - Tam Paket","license":"CC-BY-NC-4.0","labels":{"tr-g05-sosyal-q005.visual.3fb8e6fc804b":"Kartın doğru sayılması için grup adı belirtilmeli, rol o gruba uygun olmalı ve rolün gruba katkısı açıklanmalıdır.","tr-g05-sosyal-q005.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q005.visual.9b7af1041fae":"1. kanıt: Bir öğrenci grup-rol kartı hazırlayacaktır. 2. kanıt: Kartın doğru sayılması için grup adı belirtilmeli, rol o gruba uygun olmalı ve rolün gruba katkısı açıklanmalıdır.","tr-g05-sosyal-q005.visual.b35e76b8e517":"Bir öğrenci grup-rol kartı hazırlayacaktır.","tr-g05-sosyal-q005.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q005.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q005.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q009.visual.199332d269d9":"1. kanıt: Aynı sınıf grubuna ait üç kayıt şöyledir: Ayşe nöbetçi öğrenci olarak sınıf araçlarını topluyor. 2. kanıt: Bora sınıf başkanı olarak önerileri topluyor. 3. kanıt: Ceren akran öğretici olarak arkadaşına konu anlatıyor.","tr-g05-sosyal-q009.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q009.visual.52af2395447a":"Ceren akran öğretici olarak arkadaşına konu anlatıyor.","tr-g05-sosyal-q009.visual.79ce2c1de8d2":"Bora sınıf başkanı olarak önerileri topluyor.","tr-g05-sosyal-q009.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q009.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q009.visual.d11535fdae62":"Aynı sınıf grubuna ait üç kayıt şöyledir: Ayşe nöbetçi öğrenci olarak sınıf araçlarını topluyor.","tr-g05-sosyal-q009.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q009.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q012.visual.24aa2da3ded3":"Kitapları raf düzenine göre yerleştirmek ve ödünç alınan kitapları kaydetmekle görevlendirilmiştir.","tr-g05-sosyal-q012.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q012.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q012.visual.d9245fa2e6a1":"1. kanıt: Deniz\n, okul kütüphanesi gönüllü grubuna katılmıştır. 2. kanıt: Kitapları raf düzenine göre yerleştirmek ve ödünç alınan kitapları kaydetmekle görevlendirilmiştir.","tr-g05-sosyal-q012.visual.de913f6f3d69":"Deniz\n, okul kütüphanesi gönüllü grubuna katılmıştır.","tr-g05-sosyal-q012.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q012.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q020.visual.05bfe11388f4":"Ayşe hesaplamalarda dikkatli ve öğle aralarında uygundur.","tr-g05-sosyal-q020.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q020.visual.79fc9cc8ba6c":"Mert topluluk önünde rahat konuşur ve şenlik günü gelebilir.","tr-g05-sosyal-q020.visual.7ad64d3b2bba":"Okul\n şenliği ekibinde bütçe tablosu hazırlama, sunuculuk yapma ve afiş tasarlama görevleri vardır.","tr-g05-sosyal-q020.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q020.visual.99e40176e03e":"1. kanıt: Okul\n şenliği ekibinde bütçe tablosu hazırlama, sunuculuk yapma ve afiş tasarlama görevleri vardır. 2. kanıt: Ayşe hesaplamalarda dikkatli ve öğle aralarında uygundur. 3. kanıt: Mert topluluk önünde rahat konuşur ve şenlik günü gelebilir. 4. kanıt: Selin çizim yapmayı sever ve kulüp saatlerinde çalışabilir.","tr-g05-sosyal-q020.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q020.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q020.visual.dc5b279f8aac":"Selin çizim yapmayı sever ve kulüp saatlerinde çalışabilir.","tr-g05-sosyal-q020.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q020.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q022.visual.7531717dd70c":"1. kanıt: Ece, okul kütüphanesi gönüllü grubuna katılmıştır. 2. kanıt: Kitapları raflara yerleştirme görevini üstlenmiş ve etkinlik gününde görevini tamamlamıştır.","tr-g05-sosyal-q022.visual.773848082577":"Kitapları raflara yerleştirme görevini üstlenmiş ve etkinlik gününde görevini tamamlamıştır.","tr-g05-sosyal-q022.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q022.visual.bbc2418bd283":"Ece, okul kütüphanesi gönüllü grubuna katılmıştır.","tr-g05-sosyal-q022.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q022.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q022.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q025.visual.09dfff883519":"Grup; bitki seçimi için bilgili, tanıtım afişi için çizim yapabilen ve günlük sulama için her gün gelebilen üyelere ihtiyaç duymaktadır.","tr-g05-sosyal-q025.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q025.visual.7389f54b3c7a":"Deniz bitkiler konusunda bilgilidir, çizim yapmayı sever ve okula haftada iki gün gelebilir.","tr-g05-sosyal-q025.visual.79e910bf7222":"Okul bahçesini düzenleme grubunda görev seçilecektir.","tr-g05-sosyal-q025.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q025.visual.afa5aed86429":"1. kanıt: Okul bahçesini düzenleme grubunda görev seçilecektir. 2. kanıt: Deniz bitkiler konusunda bilgilidir, çizim yapmayı sever ve okula haftada iki gün gelebilir. 3. kanıt: Grup; bitki seçimi için bilgili, tanıtım afişi için çizim yapabilen ve günlük sulama için her gün gelebilen üyelere ihtiyaç duymaktadır.","tr-g05-sosyal-q025.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q025.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q025.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q028.visual.8add692e28c8":"Bazı öğrenciler bu geleneği ilk kez duyar.","tr-g05-sosyal-q028.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q028.visual.ad2c5776e4fb":"Sınıfa yeni gelen bir öğrenci, ailesinin farklı bir kutlama geleneğini anlatır.","tr-g05-sosyal-q028.visual.bed250d0b4e7":"1. kanıt: Sınıfa yeni gelen bir öğrenci, ailesinin farklı bir kutlama geleneğini anlatır. 2. kanıt: Bazı öğrenciler bu geleneği ilk kez duyar.","tr-g05-sosyal-q028.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q028.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q028.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q029.visual.1b71f3de31f6":"1. kanıt: Bir okulda iki sınıf etkinliği uygulanmıştır. 2. kanıt: A etkinliğinde öğrenciler farklı kültürlerin yemek, müzik ve kutlamalarını tanıtmış; herkese eşit söz hakkı verilmiş ve küçümseyici sözlere izin verilmemiştir. 3. kanıt: B etkinliğinde yalnız çoğunluğun alışkanlıkları tanıtılmış, farklı geleneklerden söz edenlerin anlatımları durdurulmuştur. 4. kanıt: Sonraki gözlemde A sınıfında ortak çalışmaya katılım artarken B sınıfında bazı öğrenciler geri çekilmiştir.","tr-g05-sosyal-q029.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q029.visual.3bfedd88a3f2":"Bir okulda iki sınıf etkinliği uygulanmıştır.","tr-g05-sosyal-q029.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q029.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q029.visual.a2bb0a5af8eb":"B etkinliğinde yalnız çoğunluğun alışkanlıkları tanıtılmış, farklı geleneklerden söz edenlerin anlatımları durdurulmuştur.","tr-g05-sosyal-q029.visual.a97eefc2e26b":"Sonraki gözlemde A sınıfında ortak çalışmaya katılım artarken B sınıfında bazı öğrenciler geri çekilmiştir.","tr-g05-sosyal-q029.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q029.visual.ef8c5d841189":"A etkinliğinde öğrenciler farklı kültürlerin yemek, müzik ve kutlamalarını tanıtmış; herkese eşit söz hakkı verilmiş ve küçümseyici sözlere izin verilmemiştir.","tr-g05-sosyal-q029.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q029.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q035.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q035.visual.48c22f193209":"1. kanıt: Bir okulda kültürel paylaşım haftasından önce karışık grupların ortak görev tamamlama oranı yüzde 60, alay etme bildirimlerinin sayısı 12'dir. 2. kanıt: Etkinlikten sonra tamamlama oranı yüzde 90'a çıkmış, bildirim sayısı 3'e düşmüştür. 3. kanıt: Başka önemli bir değişiklik kaydedilmemiştir.","tr-g05-sosyal-q035.visual.5d23d3265898":"Etkinlikten sonra tamamlama oranı yüzde 90'a çıkmış, bildirim sayısı 3'e düşmüştür.","tr-g05-sosyal-q035.visual.819a2c2033d4":"Başka önemli bir değişiklik kaydedilmemiştir.","tr-g05-sosyal-q035.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q035.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q035.visual.d1271a79bb37":"Bir okulda kültürel paylaşım haftasından önce karışık grupların ortak görev tamamlama oranı yüzde 60, alay etme bildirimlerinin sayısı 12'dir.","tr-g05-sosyal-q035.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q035.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q039.visual.0e4828a0fd67":"1. kanıt: Okul duyurusunda şu kurallar yer alıyor: “Her öğrenci isterse ailesinden bir kültürel ögeyi tanıtabilir. 2. kanıt: Sunumlarda küçümseyici söz kullanılmaz.","tr-g05-sosyal-q039.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q039.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q039.visual.cfb701144e43":"Sunumlarda küçümseyici söz kullanılmaz.","tr-g05-sosyal-q039.visual.d819d4104626":"Okul duyurusunda şu kurallar yer alıyor: “Her öğrenci isterse ailesinden bir kültürel ögeyi tanıtabilir.","tr-g05-sosyal-q039.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q039.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q043.visual.1deb85271f53":"Kültürel farklılıkları görmezden gelmek","tr-g05-sosyal-q043.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q043.visual.219efce16358":"Aşağıda kültürel farklılıklar karşısında iki farklı tutum verilmiştir:\nI.","tr-g05-sosyal-q043.visual.642436568d9e":"1. kanıt: Aşağıda kültürel farklılıklar karşısında iki farklı tutum verilmiştir:\nI. 2. kanıt: Farklı kültürleri tanımak için çaba göstermek\nII. 3. kanıt: Kültürel farklılıkları görmezden gelmek","tr-g05-sosyal-q043.visual.87d911ee9f1f":"Farklı kültürleri tanımak için çaba göstermek\nII.","tr-g05-sosyal-q043.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q043.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q043.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q043.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q055.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q055.visual.363ce0b8e256":"Bu iki proje karşılaştırıldığında, 2.","tr-g05-sosyal-q055.visual.374d4d6bbe21":"Proje: Öğrencilerin aileleriyle birlikte kermes düzenleyip gelirini köy okuluna kitap yardımı olarak göndermesi.","tr-g05-sosyal-q055.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q055.visual.5ef04f41dfc1":"Proje: Okulda kumbaraya para atıp toplanan parayı bir hayır kurumuna göndermek.","tr-g05-sosyal-q055.visual.6db3c1d5c6d1":"İki farklı okul yardım projesi şöyledir:\n1.","tr-g05-sosyal-q055.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q055.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q055.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q055.visual.d03957c4cc1c":"2.","tr-g05-sosyal-q055.visual.d88814ee693b":"1. kanıt: İki farklı okul yardım projesi şöyledir:\n1. 2. kanıt: Proje: Okulda kumbaraya para atıp toplanan parayı bir hayır kurumuna göndermek. 3. kanıt: 2. 4. kanıt: Proje: Öğrencilerin aileleriyle birlikte kermes düzenleyip gelirini köy okuluna kitap yardımı olarak göndermesi. 5. kanıt: Bu iki proje karşılaştırıldığında, 2.","tr-g05-sosyal-q055.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q055.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q069.visual.0d6ffc64ec0d":"Projenin başarılı olması için şu ölçütler belirlenmiştir:\nI.","tr-g05-sosyal-q069.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q069.visual.21a555187b0b":"Çok sayıda gönüllünün katılabilmesi\nIII.","tr-g05-sosyal-q069.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q069.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q069.visual.86775cdd0d39":"Bir ilçede, kış aylarında sokakta kalan hayvanlar için bir dayanışma projesi planlanmaktadır.","tr-g05-sosyal-q069.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q069.visual.9a36fc63e5e4":"Projenin maliyetinin düşük olması\nII.","tr-g05-sosyal-q069.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q069.visual.9c6a3b914e62":"Kısa sürede uygulanabilmesi","tr-g05-sosyal-q069.visual.bc93324675f5":"1. kanıt: Bir ilçede, kış aylarında sokakta kalan hayvanlar için bir dayanışma projesi planlanmaktadır. 2. kanıt: Projenin başarılı olması için şu ölçütler belirlenmiştir:\nI. 3. kanıt: Projenin maliyetinin düşük olması\nII. 4. kanıt: Çok sayıda gönüllünün katılabilmesi\nIII. 5. kanıt: Kalıcı bir çözüm sunması\nIV. 6. kanıt: Kısa sürede uygulanabilmesi","tr-g05-sosyal-q069.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q069.visual.f707d10d41b6":"Kalıcı bir çözüm sunması\nIV.","tr-g05-sosyal-q069.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q069.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q083.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q083.visual.a1303ac7b03a":"1. kanıt: Bir öğrenci, \"X ili deniz kıyısında olduğu için turizm gelişmiştir. 2. kanıt: Y ili ise dağlarla çevrili olduğu için ulaşımı zordur.\" demiştir.","tr-g05-sosyal-q083.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q083.visual.cb18db74f0e6":"Y ili ise dağlarla çevrili olduğu için ulaşımı zordur.\" demiştir.","tr-g05-sosyal-q083.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q083.visual.f898e858be6a":"Bir öğrenci, \"X ili deniz kıyısında olduğu için turizm gelişmiştir.","tr-g05-sosyal-q083.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q086.visual.3244d67d3c28":"1. kanıt: Bir öğretmen, \"İlimiz, Akdeniz'e kıyısı olduğu için yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer. 2. kanıt: Bu durum turizmi olumlu etkiler.\" demiştir.","tr-g05-sosyal-q086.visual.6088e213d0f4":"Bir öğretmen, \"İlimiz, Akdeniz'e kıyısı olduğu için yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer.","tr-g05-sosyal-q086.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q086.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q086.visual.f16c52f9959c":"Bu durum turizmi olumlu etkiler.\" demiştir.","tr-g05-sosyal-q086.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q086.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q087.visual.1e4f2ff777ca":"- Deniz: İlimizin yüz ölçümü 5 700 km²'dir.","tr-g05-sosyal-q087.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q087.visual.34e087994e65":"- Sude: İlimiz 38° kuzey enlemi ile 35° doğu boylamı arasındadır.","tr-g05-sosyal-q087.visual.547826c1e4d7":"- Efe: İlimizin kuzeyinde Karadeniz, güneyinde dağlar uzanır.","tr-g05-sosyal-q087.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q087.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q087.visual.a0b05e752167":"1. kanıt: Sosyal Bilgiler dersinde dört öğrenci yaşadıkları illerle ilgili şu bilgileri veriyor:\n- Can: İlimizin toplam nüfusu 750 bindir. 2. kanıt: - Deniz: İlimizin yüz ölçümü 5 700 km²'dir. 3. kanıt: - Efe: İlimizin kuzeyinde Karadeniz, güneyinde dağlar uzanır. 4. kanıt: - Sude: İlimiz 38° kuzey enlemi ile 35° doğu boylamı arasındadır.","tr-g05-sosyal-q087.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q087.visual.ed1dbfea4629":"Sosyal Bilgiler dersinde dört öğrenci yaşadıkları illerle ilgili şu bilgileri veriyor:\n- Can: İlimizin toplam nüfusu 750 bindir.","tr-g05-sosyal-q087.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q087.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q088.visual.6590af7bc5c6":"A ilinin doğusunda bir komşu ülke, batısında büyük bir akarsu vardır.","tr-g05-sosyal-q088.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q088.visual.ae0adad07672":"B ilinin doğusunda aynı akarsu, batısında deniz kıyısı uzanmaktadır.","tr-g05-sosyal-q088.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q088.visual.d21a4845f9b4":"1. kanıt: A ilinin doğusunda bir komşu ülke, batısında büyük bir akarsu vardır. 2. kanıt: B ilinin doğusunda aynı akarsu, batısında deniz kıyısı uzanmaktadır.","tr-g05-sosyal-q088.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q088.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q138.visual.0124e1ea5a59":"Arkadaşlarına afetlere karşı hazırlık konusunda farkındalık kazandırmak için bir etkinlik planlıyorsun.","tr-g05-sosyal-q138.visual.3016f620c635":"Okulun afet bilinci kulübü başkanısın.","tr-g05-sosyal-q138.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q138.visual.93941e0006d9":"1. kanıt: Okulun afet bilinci kulübü başkanısın. 2. kanıt: Arkadaşlarına afetlere karşı hazırlık konusunda farkındalık kazandırmak için bir etkinlik planlıyorsun.","tr-g05-sosyal-q138.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q138.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q138.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q142.visual.8274b89617f3":"Manisa'da yaşayan Aslı, okulunda afet farkındalık haftası için bir etkinlik düzenleyecektir.","tr-g05-sosyal-q142.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q142.visual.b7f644e26ea3":"Manisa'nın en büyük doğal afet riski depremdir.","tr-g05-sosyal-q142.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q142.visual.c7249b592794":"1. kanıt: Manisa'da yaşayan Aslı, okulunda afet farkındalık haftası için bir etkinlik düzenleyecektir. 2. kanıt: Manisa'nın en büyük doğal afet riski depremdir.","tr-g05-sosyal-q142.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q142.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q146.visual.5b749a18cb0e":"1. kanıt: Bir grup 5. 2. kanıt: sınıf öğrencisi, yaşadıkları ildeki afet risklerine karşı farkındalık oluşturmak için çeşitli etkinlikler tasarlamıştır.","tr-g05-sosyal-q146.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q146.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q146.visual.cf0978611bf1":"sınıf öğrencisi, yaşadıkları ildeki afet risklerine karşı farkındalık oluşturmak için çeşitli etkinlikler tasarlamıştır.","tr-g05-sosyal-q146.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q146.visual.fa08d20e4448":"Bir grup 5.","tr-g05-sosyal-q146.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q150.visual.0d3250fdea76":"1. kanıt: İki öğrenci afet farkındalığı için afiş hazırlamıştır. 2. kanıt: Birinci afişte sadece \"Depreme Hazırlıklı Olalım\" yazısı ve bir deprem fotoğrafı vardır. 3. kanıt: İkinci afişte ise \"Afetlere Hazırlıklı Olalım\" başlığı altında çök-kapan-tutun pozisyonu, sel tahliye işaretleri ve yangın çıkış şeması çizimleri bulunmaktadır.","tr-g05-sosyal-q150.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q150.visual.24127890f7b2":"İkinci afişte ise \"Afetlere Hazırlıklı Olalım\" başlığı altında çök-kapan-tutun pozisyonu, sel tahliye işaretleri ve yangın çıkış şeması çizimleri bulunmaktadır.","tr-g05-sosyal-q150.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q150.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q150.visual.dfa3f7cbf2ab":"Birinci afişte sadece \"Depreme Hazırlıklı Olalım\" yazısı ve bir deprem fotoğrafı vardır.","tr-g05-sosyal-q150.visual.f4b175fccfa7":"İki öğrenci afet farkındalığı için afiş hazırlamıştır.","tr-g05-sosyal-q150.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q150.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q151.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q151.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q151.visual.d46daf6b401e":"5.","tr-g05-sosyal-q151.visual.f3a1d186045f":"sınıf öğrencisi Efe, yaşadığı ildeki deprem riskine karşı ailesiyle birlikte bir afet çantası hazırlamak istiyor.","tr-g05-sosyal-q151.visual.f4023bb44a12":"1. kanıt: 5. 2. kanıt: sınıf öğrencisi Efe, yaşadığı ildeki deprem riskine karşı ailesiyle birlikte bir afet çantası hazırlamak istiyor.","tr-g05-sosyal-q151.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q151.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q152.visual.151587e6a991":"1. kanıt: 5. 2. kanıt: sınıf öğretmeni Selma Hanım, deprem tatbikatı sonrası öğrencilerinden yaşadıklarını yazmalarını ister.","tr-g05-sosyal-q152.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q152.visual.b16d1f3983f0":"sınıf öğretmeni Selma Hanım, deprem tatbikatı sonrası öğrencilerinden yaşadıklarını yazmalarını ister.","tr-g05-sosyal-q152.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q152.visual.d46daf6b401e":"5.","tr-g05-sosyal-q152.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q152.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q155.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q155.visual.2f562708ecca":"Mahsur kalan Ayşe ve ailesi, kurtarma ekipleri gelene kadar en doğru kararı vermek zorundadır.","tr-g05-sosyal-q155.visual.6cbfbfeb6b9f":"Şiddetli yağışlar sonucu dereler taşmış ve evlerinin alt katını su basmaya başlamıştır.","tr-g05-sosyal-q155.visual.6f8dd2041a28":"Ayşe, ailesiyle birlikte Bartın ilinde yaşamaktadır.","tr-g05-sosyal-q155.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q155.visual.af682da44319":"1. kanıt: Ayşe, ailesiyle birlikte Bartın ilinde yaşamaktadır. 2. kanıt: Şiddetli yağışlar sonucu dereler taşmış ve evlerinin alt katını su basmaya başlamıştır. 3. kanıt: Mahsur kalan Ayşe ve ailesi, kurtarma ekipleri gelene kadar en doğru kararı vermek zorundadır.","tr-g05-sosyal-q155.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q155.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q155.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q156.visual.3573912ce076":"sınıf öğrencileri, erozyonu önlemek için alınabilecek önlemleri tartışıyor.","tr-g05-sosyal-q156.visual.89920af4e791":"1. kanıt: TEMA Vakfı'nın düzenlediği bir bilinçlendirme kampanyasına katılan 5. 2. kanıt: sınıf öğrencileri, erozyonu önlemek için alınabilecek önlemleri tartışıyor.","tr-g05-sosyal-q156.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q156.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q156.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q156.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q156.visual.ff15e02a57d9":"TEMA Vakfı'nın düzenlediği bir bilinçlendirme kampanyasına katılan 5.","tr-g05-sosyal-q160.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q160.visual.ae0c21294083":"sınıf öğrencisi İrem, Sosyal Bilgiler dersi için Türkiye'ye komşu olan ülkelerle ilgili bir araştırma yapmıştır.","tr-g05-sosyal-q160.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q160.visual.d46daf6b401e":"5.","tr-g05-sosyal-q160.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q160.visual.f88c37f20db5":"1. kanıt: 5. 2. kanıt: sınıf öğrencisi İrem, Sosyal Bilgiler dersi için Türkiye'ye komşu olan ülkelerle ilgili bir araştırma yapmıştır.","tr-g05-sosyal-q160.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q165.visual.1d595472c2db":"- Ülkenin resmî dili Gürcücedir.","tr-g05-sosyal-q165.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q165.visual.460e30baafd9":"- Türkiye ile 252 km'lik kara sınırı vardır.","tr-g05-sosyal-q165.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q165.visual.8e0f16975791":"Bir öğrenci, Türkiye'nin bir kara komşusu hakkında şu bilgileri toplamıştır:\n- Başkenti Tiflis'tir.","tr-g05-sosyal-q165.visual.93dd17f8ff31":"1. kanıt: Bir öğrenci, Türkiye'nin bir kara komşusu hakkında şu bilgileri toplamıştır:\n- Başkenti Tiflis'tir. 2. kanıt: - Karadeniz'e kıyısı vardır. 3. kanıt: - Ülkenin resmî dili Gürcücedir. 4. kanıt: - Türkiye ile 252 km'lik kara sınırı vardır.","tr-g05-sosyal-q165.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q165.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q165.visual.c9dbfa8c5cf8":"- Karadeniz'e kıyısı vardır.","tr-g05-sosyal-q165.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q165.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q169.visual.0210a5080414":"Türkiye ile komşusu olan X ülkesi arasında dikkat çekici kültürel benzerlikler vardır.","tr-g05-sosyal-q169.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q169.visual.1edbf05d9481":"Ayrıca bu ülkenin Türkiye ile kara sınırı yalnızca Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti üzerindendir.","tr-g05-sosyal-q169.visual.4246c309d63f":"X ülkesinde Nevruz kutlamaları resmî bayram olarak kabul edilir, halkın büyük bölümü Türkçeye benzeyen bir dil konuşur ve ülkenin bayrağında sekiz köşeli bir yıldız bulunur.","tr-g05-sosyal-q169.visual.4aeda0cabcb6":"1. kanıt: Türkiye ile komşusu olan X ülkesi arasında dikkat çekici kültürel benzerlikler vardır. 2. kanıt: X ülkesinde Nevruz kutlamaları resmî bayram olarak kabul edilir, halkın büyük bölümü Türkçeye benzeyen bir dil konuşur ve ülkenin bayrağında sekiz köşeli bir yıldız bulunur. 3. kanıt: Ayrıca bu ülkenin Türkiye ile kara sınırı yalnızca Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti üzerindendir.","tr-g05-sosyal-q169.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q169.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q169.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q169.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q178.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q178.visual.7510865beab4":"Aşağıda Türkiye’nin iki komşusuyla ilgili bilgiler verilmiştir:\n1.","tr-g05-sosyal-q178.visual.7d7afc733cf8":"1. kanıt: Aşağıda Türkiye’nin iki komşusuyla ilgili bilgiler verilmiştir:\n1. 2. kanıt: Ülke: Başkenti Bakü’dür, Türkiye’nin doğusunda yer alır ve Hazar Denizi’ne kıyısı vardır. 3. kanıt: 2. 4. kanıt: Ülke: Başkenti Atina’dır, Türkiye’nin batısında yer alır ve Ege Denizi’ne kıyısı vardır.","tr-g05-sosyal-q178.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q178.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q178.visual.b9f6556169d4":"Ülke: Başkenti Atina’dır, Türkiye’nin batısında yer alır ve Ege Denizi’ne kıyısı vardır.","tr-g05-sosyal-q178.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q178.visual.d03957c4cc1c":"2.","tr-g05-sosyal-q178.visual.ee6f0b6ecacc":"Ülke: Başkenti Bakü’dür, Türkiye’nin doğusunda yer alır ve Hazar Denizi’ne kıyısı vardır.","tr-g05-sosyal-q178.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q178.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q185.visual.1972c5af788e":"Başkenti Orta Doğu'nun eski uygarlık merkezlerinden biri olmalıdır.","tr-g05-sosyal-q185.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q185.visual.1f4e57e60bda":"Bir seyahat planlaması yapılırken şu kriterler göz önüne alınmıştır: I.","tr-g05-sosyal-q185.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q185.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q185.visual.7325f080bdbe":"II.","tr-g05-sosyal-q185.visual.844df95c2001":"III.","tr-g05-sosyal-q185.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q185.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q185.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q185.visual.e30dbc71d526":"1. kanıt: Bir seyahat planlaması yapılırken şu kriterler göz önüne alınmıştır: I. 2. kanıt: Türkiye ile en uzun kara sınırına sahip olmalıdır. 3. kanıt: II. 4. kanıt: Başkenti Orta Doğu'nun eski uygarlık merkezlerinden biri olmalıdır. 5. kanıt: III. 6. kanıt: Son yıllarda yaşanan iç karışıklıklar nedeniyle Türkiye'ye yoğun göç vermiş olmalıdır.","tr-g05-sosyal-q185.visual.ea63d7966951":"Son yıllarda yaşanan iç karışıklıklar nedeniyle Türkiye'ye yoğun göç vermiş olmalıdır.","tr-g05-sosyal-q185.visual.ead13735d1f1":"Türkiye ile en uzun kara sınırına sahip olmalıdır.","tr-g05-sosyal-q185.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q185.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q189.visual.007dc462f957":"Anadolu'da farklı uygarlıkların bir arada izlerini taşımalıdır.","tr-g05-sosyal-q189.visual.1c21451175ad":"7","tr-g05-sosyal-q189.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q189.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q189.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q189.visual.4a4f56c46e97":"II.","tr-g05-sosyal-q189.visual.58f782191dc7":"Poster için şu kriterler belirlenmiştir: I.","tr-g05-sosyal-q189.visual.894eede2af2e":"Bir grup öğrenci ortak miras ögelerini tanıtmak için poster hazırlayacaktır.","tr-g05-sosyal-q189.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q189.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q189.visual.bc45e9445253":"1. kanıt: Bir grup öğrenci ortak miras ögelerini tanıtmak için poster hazırlayacaktır. 2. kanıt: Poster için şu kriterler belirlenmiştir: I. 3. kanıt: UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almalıdır. 4. kanıt: II. 5. kanıt: Anadolu'da farklı uygarlıkların bir arada izlerini taşımalıdır. 6. kanıt: III. 7. kanıt: Günümüzde aktif olarak ibadete açık bir yapı olmalıdır.","tr-g05-sosyal-q189.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q189.visual.c88494bed05d":"III.","tr-g05-sosyal-q189.visual.ca4a0ad64423":"UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almalıdır.","tr-g05-sosyal-q189.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q189.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q189.visual.fdd2cc2bf27e":"Günümüzde aktif olarak ibadete açık bir yapı olmalıdır.","tr-g05-sosyal-q200.visual.0bb458e7d7a2":"Okulunuzda 'Ortak Miras Haftası' düzenlenecektir.","tr-g05-sosyal-q200.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q200.visual.bb211fb67fde":"Amacınız; katılımı yüksek, bilgilendirici ve aynı zamanda eğlenceli bir etkinlik programı hazırlamaktır.","tr-g05-sosyal-q200.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q200.visual.f588310a6150":"1. kanıt: Okulunuzda 'Ortak Miras Haftası' düzenlenecektir. 2. kanıt: Amacınız; katılımı yüksek, bilgilendirici ve aynı zamanda eğlenceli bir etkinlik programı hazırlamaktır.","tr-g05-sosyal-q200.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q200.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q203.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q203.visual.2591cbdee51a":"10 yıl önce yapılmış modern kent meydanı,\nIII.","tr-g05-sosyal-q203.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q203.visual.73a1fd845236":"600 yıllık tarihî bir han,\nII.","tr-g05-sosyal-q203.visual.831180e6dba6":"Yeni açılan teknokent binası.","tr-g05-sosyal-q203.visual.8671cbf33003":"Öğrenciler “İlimizin Ortak Mirası” projesi için aşağıdaki ögeleri incelemişlerdir:\nI.","tr-g05-sosyal-q203.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q203.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q203.visual.aec5116a38f4":"1. kanıt: Öğrenciler “İlimizin Ortak Mirası” projesi için aşağıdaki ögeleri incelemişlerdir:\nI. 2. kanıt: 600 yıllık tarihî bir han,\nII. 3. kanıt: 10 yıl önce yapılmış modern kent meydanı,\nIII. 4. kanıt: Yüzlerce yıllık anıt ağaç,\nIV. 5. kanıt: Yeni açılan teknokent binası.","tr-g05-sosyal-q203.visual.c396ad81c219":"Yüzlerce yıllık anıt ağaç,\nIV.","tr-g05-sosyal-q203.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q203.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q203.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q205.visual.110ba1534389":"Belediye, ilin ortak mirasını tanıtan bir sergi düzenleyecektir.","tr-g05-sosyal-q205.visual.7e1620be2ea2":"Sergide yer alacak ögeleri belirlemek için öğrencilerden oluşan bir komisyon çalışmaktadır.","tr-g05-sosyal-q205.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q205.visual.a118617fd84a":"1. kanıt: Belediye, ilin ortak mirasını tanıtan bir sergi düzenleyecektir. 2. kanıt: Sergide yer alacak ögeleri belirlemek için öğrencilerden oluşan bir komisyon çalışmaktadır.","tr-g05-sosyal-q205.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q205.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q205.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q219.visual.1c21451175ad":"7","tr-g05-sosyal-q219.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q219.visual.2077e5fd7cf8":"9","tr-g05-sosyal-q219.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q219.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q219.visual.3e9e2c113ca5":"I.","tr-g05-sosyal-q219.visual.4203113bd763":"Tapates adı verilen zengin desenli halı ve kilimleriyle tanınmışlardır.","tr-g05-sosyal-q219.visual.4a4f56c46e97":"II.","tr-g05-sosyal-q219.visual.7e2251affbaa":"8","tr-g05-sosyal-q219.visual.89240a41cb30":"Sosyal bilgiler öğretmeni, tahtaya aşağıdaki dört katkıyı yazmış ve öğrencilerden bunları doğru Anadolu uygarlığı ile eşleştirmelerini istemiştir.","tr-g05-sosyal-q219.visual.8a25e0f491c0":"1. kanıt: Sosyal bilgiler öğretmeni, tahtaya aşağıdaki dört katkıyı yazmış ve öğrencilerden bunları doğru Anadolu uygarlığı ile eşleştirmelerini istemiştir. 2. kanıt: I. 3. kanıt: Çivi yazısını kullanarak hukuk kurallarını taşa yazmışlardır. 4. kanıt: II. 5. kanıt: İlk kez kilden çanak çömlek yaparak yemek pişirme ve saklama alışkanlıklarını değiştirmişlerdir. 6. kanıt: III. 7. kanıt: Tarihte ilk kez parayı kullanarak ticareti ve sosyal hayatı kolaylaştırmışlardır. 8. kanıt: IV. 9. kanıt: Tapates adı verilen zengin desenli halı ve kilimleriyle tanınmışlardır.","tr-g05-sosyal-q219.visual.8aec207821da":"IV.","tr-g05-sosyal-q219.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q219.visual.8fb0345b3042":"İlk kez kilden çanak çömlek yaparak yemek pişirme ve saklama alışkanlıklarını değiştirmişlerdir.","tr-g05-sosyal-q219.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q219.visual.b9b8f7183021":"Tarihte ilk kez parayı kullanarak ticareti ve sosyal hayatı kolaylaştırmışlardır.","tr-g05-sosyal-q219.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q219.visual.c88494bed05d":"III.","tr-g05-sosyal-q219.visual.d20b7372f767":"Çivi yazısını kullanarak hukuk kurallarını taşa yazmışlardır.","tr-g05-sosyal-q219.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q219.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q223.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q223.visual.2bdbaaa05927":"1. kanıt: Aşağıdaki tabloda Çatalhöyük ve Hititlere ait bazı gömü gelenekleri verilmiştir:\n\nI. 2. kanıt: Çatalhöyük: Ölüler ev tabanının altına gömülür. 3. kanıt: II. 4. kanıt: Hititler: Ölüler yakıldıktan sonra külleri küplere konup mezarlığa bırakılır.","tr-g05-sosyal-q223.visual.62a0a38121d6":"Aşağıdaki tabloda Çatalhöyük ve Hititlere ait bazı gömü gelenekleri verilmiştir:\n\nI.","tr-g05-sosyal-q223.visual.7325f080bdbe":"II.","tr-g05-sosyal-q223.visual.816342d16ae2":"Çatalhöyük: Ölüler ev tabanının altına gömülür.","tr-g05-sosyal-q223.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q223.visual.958b705b1bb9":"Hititler: Ölüler yakıldıktan sonra külleri küplere konup mezarlığa bırakılır.","tr-g05-sosyal-q223.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q223.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q223.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q223.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q226.visual.65b391e802c5":"Öküz komşunun tarlasına girip buğday ekili alana zarar verir.","tr-g05-sosyal-q226.visual.81ffe33aa7f0":"Bir Frig köyünde yaşayan çiftçi, öküzünü saban koşumundan çıkardıktan sonra başıboş bırakır.","tr-g05-sosyal-q226.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q226.visual.a6227ca166ab":"1. kanıt: Bir Frig köyünde yaşayan çiftçi, öküzünü saban koşumundan çıkardıktan sonra başıboş bırakır. 2. kanıt: Öküz komşunun tarlasına girip buğday ekili alana zarar verir.","tr-g05-sosyal-q226.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q226.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q226.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q232.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q232.visual.42c9d10b138f":"Yanında tahıl yüklü develer ve bir kese dolusu sikke vardır.","tr-g05-sosyal-q232.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q232.visual.acb1026f0070":"1. kanıt: Bir Lidyalı tüccar, MÖ 6. 2. kanıt: yüzyılda Kral Yolu üzerinden Mezopotamya'ya gitmektedir. 3. kanıt: Yanında tahıl yüklü develer ve bir kese dolusu sikke vardır.","tr-g05-sosyal-q232.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q232.visual.ce5eae496f3b":"Bir Lidyalı tüccar, MÖ 6.","tr-g05-sosyal-q232.visual.decf9ff9c7da":"yüzyılda Kral Yolu üzerinden Mezopotamya'ya gitmektedir.","tr-g05-sosyal-q232.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q232.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q249.visual.0b7a770e8f97":"Parkta Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarını temsil eden bölümler olacaktır.","tr-g05-sosyal-q249.visual.1d54c1858b00":"1. kanıt: Bir belediye başkanı, şehrinde 'Medeniyetlerin İzinde' adlı bir tarih parkı yapacaktır. 2. kanıt: Parkta Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarını temsil eden bölümler olacaktır. 3. kanıt: Başkan, hem mimari hem hukuk hem de bilim alanında öncü katkılarıyla bilinen bir uygarlığa parkın girişinde geniş bir yer vermek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q249.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q249.visual.3af28a44d3a1":"Başkan, hem mimari hem hukuk hem de bilim alanında öncü katkılarıyla bilinen bir uygarlığa parkın girişinde geniş bir yer vermek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q249.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q249.visual.b7e47d738178":"Bir belediye başkanı, şehrinde 'Medeniyetlerin İzinde' adlı bir tarih parkı yapacaktır.","tr-g05-sosyal-q249.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q249.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q249.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q250.visual.03e91aef8132":"binyılda Asurlu tüccarlar, kurdukları ticaret kolonileri aracılığıyla Anadolu'nun zengin maden kaynaklarını Mezopotamya'ya taşımışlardır.","tr-g05-sosyal-q250.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q250.visual.2779330d47eb":"Anadolu'da MÖ 2.","tr-g05-sosyal-q250.visual.88eb5c4e44a3":"1. kanıt: Anadolu'da MÖ 2. 2. kanıt: binyılda Asurlu tüccarlar, kurdukları ticaret kolonileri aracılığıyla Anadolu'nun zengin maden kaynaklarını Mezopotamya'ya taşımışlardır. 3. kanıt: Bu ticaret ağı sayesinde Anadolu halkı, Asurlulardan yazıyı, silindir mühürleri ve borç seneti gibi ticari belgeleri öğrenmiştir.","tr-g05-sosyal-q250.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q250.visual.ad5fd25c45e2":"Bu ticaret ağı sayesinde Anadolu halkı, Asurlulardan yazıyı, silindir mühürleri ve borç seneti gibi ticari belgeleri öğrenmiştir.","tr-g05-sosyal-q250.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q250.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q250.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q251.visual.0c1cd8bc03f3":"|","tr-g05-sosyal-q251.visual.1c21451175ad":"7","tr-g05-sosyal-q251.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q251.visual.2077e5fd7cf8":"9","tr-g05-sosyal-q251.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q251.visual.280f21f5cf44":"Yazı | Mezopotamya |\n| 2.","tr-g05-sosyal-q251.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q251.visual.3d79eff95ac8":"Tapates (halı-kilim) | ?","tr-g05-sosyal-q251.visual.60063c490448":"Aşağıdaki tabloda Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerine ait bazı buluşlar verilmiştir.","tr-g05-sosyal-q251.visual.7e2251affbaa":"8","tr-g05-sosyal-q251.visual.81a3db923b62":"Hammurabi Kanunları | Mezopotamya |\n| 6.","tr-g05-sosyal-q251.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q251.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q251.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q251.visual.c912264c80ef":"Fibula (çengelli iğne) | Anadolu |\n| 5.","tr-g05-sosyal-q251.visual.d343be9bfab1":"Tekerlek | Mezopotamya |\n| 4.","tr-g05-sosyal-q251.visual.e05e1def2609":"Para | Anadolu |\n| 3.","tr-g05-sosyal-q251.visual.f4cc00f160e8":"| Buluş | Ait Olduğu Bölge |\n|---|---|\n| 1.","tr-g05-sosyal-q251.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q251.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q251.visual.ff0f10135668":"1. kanıt: Aşağıdaki tabloda Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerine ait bazı buluşlar verilmiştir. 2. kanıt: | Buluş | Ait Olduğu Bölge |\n|---|---|\n| 1. 3. kanıt: Yazı | Mezopotamya |\n| 2. 4. kanıt: Para | Anadolu |\n| 3. 5. kanıt: Tekerlek | Mezopotamya |\n| 4. 6. kanıt: Fibula (çengelli iğne) | Anadolu |\n| 5. 7. kanıt: Hammurabi Kanunları | Mezopotamya |\n| 6. 8. kanıt: Tapates (halı-kilim) | ? 9. kanıt: |","tr-g05-sosyal-q257.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q257.visual.26a3fb2b9d70":"1. kanıt: Sosyal Bilgiler dersinde öğrenciler \"Medeniyet Kartları\" oyunu oynamaktadır. 2. kanıt: Her öğrenci bir kart çeker ve karttaki medeniyete ait bir buluşu arkadaşlarına anlatır. 3. kanıt: Elif'in kartında şu bilgiler yazmaktadır:\n\n\"Benim medeniyetim insanlık tarihinin en eski yazılı kanunlarını hazırlamıştır. 4. kanıt: Mezopotamya'da yaşamış ve astronomiyle ilgilenmiştir.\"","tr-g05-sosyal-q257.visual.316d06426559":"Her öğrenci bir kart çeker ve karttaki medeniyete ait bir buluşu arkadaşlarına anlatır.","tr-g05-sosyal-q257.visual.74f9c9f4a6d8":"Sosyal Bilgiler dersinde öğrenciler \"Medeniyet Kartları\" oyunu oynamaktadır.","tr-g05-sosyal-q257.visual.817c4d62cc47":"Mezopotamya'da yaşamış ve astronomiyle ilgilenmiştir.\"","tr-g05-sosyal-q257.visual.8609929b6c93":"Elif'in kartında şu bilgiler yazmaktadır:\n\n\"Benim medeniyetim insanlık tarihinin en eski yazılı kanunlarını hazırlamıştır.","tr-g05-sosyal-q257.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q257.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q257.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q257.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q257.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q260.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q260.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q260.visual.369672a52049":"Katkının diğer medeniyetler tarafından benimsenmesi\n4.","tr-g05-sosyal-q260.visual.3737666ac5dc":"1. kanıt: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) benzeri bir kuruluş, \"İnsanlığın Ortak Kültürel Mirasına En Büyük Katkıyı Yapan Medeniyet\" ödülünü vermek istemektedir. 2. kanıt: Aday medeniyetleri değerlendirmek için şu ölçütler belirlenmiştir:\n\n1. 3. kanıt: Katkının günümüzde hâlâ kullanılıyor olması\n2. 4. kanıt: Katkının birden çok alanı etkilemesi (bilim, sanat, hukuk, ticaret gibi)\n3. 5. kanıt: Katkının diğer medeniyetler tarafından benimsenmesi\n4. 6. kanıt: Katkının insan yaşamını kolaylaştırma düzeyi","tr-g05-sosyal-q260.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q260.visual.463d267a0582":"Aday medeniyetleri değerlendirmek için şu ölçütler belirlenmiştir:\n\n1.","tr-g05-sosyal-q260.visual.6d72b6d8bb3b":"Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) benzeri bir kuruluş, \"İnsanlığın Ortak Kültürel Mirasına En Büyük Katkıyı Yapan Medeniyet\" ödülünü vermek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q260.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q260.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q260.visual.b1ab3c536e3b":"Katkının günümüzde hâlâ kullanılıyor olması\n2.","tr-g05-sosyal-q260.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q260.visual.d8ab0dc59165":"Katkının insan yaşamını kolaylaştırma düzeyi","tr-g05-sosyal-q260.visual.df966a1246be":"Katkının birden çok alanı etkilemesi (bilim, sanat, hukuk, ticaret gibi)\n3.","tr-g05-sosyal-q260.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q260.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q265.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q265.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q265.visual.41022766c74f":"Sümerler → Tekerlek\nIII.","tr-g05-sosyal-q265.visual.67cde4653781":"Asurlar → Kaya mezarları","tr-g05-sosyal-q265.visual.73f5e93bee93":"Aşağıdaki tabloda bazı uygarlıklar ve onlara ait katkılar eşleştirilmiştir:\n\nI.","tr-g05-sosyal-q265.visual.8aefade5c0cb":"1. kanıt: Aşağıdaki tabloda bazı uygarlıklar ve onlara ait katkılar eşleştirilmiştir:\n\nI. 2. kanıt: Lidyalılar → Madeni para\nII. 3. kanıt: Sümerler → Tekerlek\nIII. 4. kanıt: Hititler → Demir işlemeciliği\nIV. 5. kanıt: Asurlar → Kaya mezarları","tr-g05-sosyal-q265.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q265.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q265.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q265.visual.d071422456b7":"Lidyalılar → Madeni para\nII.","tr-g05-sosyal-q265.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q265.visual.fbbf441aa8b5":"Hititler → Demir işlemeciliği\nIV.","tr-g05-sosyal-q265.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q282.visual.10fef25900d5":"Adayları sadece öğretmenler belirlemeli.","tr-g05-sosyal-q282.visual.1c21451175ad":"7","tr-g05-sosyal-q282.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q282.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q282.visual.319d45ff1991":"Sadece okul birincileri aday olabilmeli.","tr-g05-sosyal-q282.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q282.visual.4a4f56c46e97":"II.","tr-g05-sosyal-q282.visual.6919c506b003":"1. kanıt: Bir okulda öğrenci meclisi başkanlığı için seçim yapılacaktır. 2. kanıt: Aday belirleme sürecinde üç farklı görüş ortaya atılır:\n\nI. 3. kanıt: Sadece okul birincileri aday olabilmeli. 4. kanıt: II. 5. kanıt: İsteyen her öğrenci aday olabilmeli. 6. kanıt: III. 7. kanıt: Adayları sadece öğretmenler belirlemeli.","tr-g05-sosyal-q282.visual.6d384bb089b0":"Bir okulda öğrenci meclisi başkanlığı için seçim yapılacaktır.","tr-g05-sosyal-q282.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q282.visual.9bb32abce934":"İsteyen her öğrenci aday olabilmeli.","tr-g05-sosyal-q282.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q282.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q282.visual.c88494bed05d":"III.","tr-g05-sosyal-q282.visual.d57e1f9549c8":"Aday belirleme sürecinde üç farklı görüş ortaya atılır:\n\nI.","tr-g05-sosyal-q282.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q282.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q283.visual.022c01df56c4":"• Y Ülkesi: Halk yasama meclisini seçiyor.","tr-g05-sosyal-q283.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q283.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q283.visual.350b9c01b24f":"Başbakan meclis içinden seçiliyor.","tr-g05-sosyal-q283.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q283.visual.53730441bdac":"Tabloda X ve Y ülkelerinin yönetim özellikleri verilmiştir:\n\n• X Ülkesi: Halkın oyuyla seçilmiş bir meclis var.","tr-g05-sosyal-q283.visual.7ab5cc62da72":"Devlet başkanı bu meclis tarafından seçiliyor.","tr-g05-sosyal-q283.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q283.visual.91d552521063":"Devlet başkanı babadan oğula geçiyor.","tr-g05-sosyal-q283.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q283.visual.c0c7df3d0489":"1. kanıt: Tabloda X ve Y ülkelerinin yönetim özellikleri verilmiştir:\n\n• X Ülkesi: Halkın oyuyla seçilmiş bir meclis var. 2. kanıt: Devlet başkanı bu meclis tarafından seçiliyor. 3. kanıt: Azınlıktaki grupların söz hakkı kanunlarla korunuyor. 4. kanıt: • Y Ülkesi: Halk yasama meclisini seçiyor. 5. kanıt: Devlet başkanı babadan oğula geçiyor. 6. kanıt: Başbakan meclis içinden seçiliyor.","tr-g05-sosyal-q283.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q283.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q283.visual.f961b63c5dc6":"Azınlıktaki grupların söz hakkı kanunlarla korunuyor.","tr-g05-sosyal-q283.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q286.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q286.visual.36f5328c5a95":"Cumhuriyet, devlet başkanının seçimle belirlendiği bir yönetim biçimidir.","tr-g05-sosyal-q286.visual.7325f080bdbe":"II.","tr-g05-sosyal-q286.visual.8ac0addccbbf":"Demokrasi, halkın yönetime doğrudan veya temsilcileri aracılığıyla katıldığı bir yönetim anlayışıdır.","tr-g05-sosyal-q286.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q286.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q286.visual.b87411bbac3c":"1. kanıt: Bir öğretmen tahtaya şu iki yargıyı yazmıştır:\nI. 2. kanıt: Cumhuriyet, devlet başkanının seçimle belirlendiği bir yönetim biçimidir. 3. kanıt: II. 4. kanıt: Demokrasi, halkın yönetime doğrudan veya temsilcileri aracılığıyla katıldığı bir yönetim anlayışıdır.","tr-g05-sosyal-q286.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q286.visual.e7179a00680e":"Bir öğretmen tahtaya şu iki yargıyı yazmıştır:\nI.","tr-g05-sosyal-q286.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q286.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q292.visual.4a8c421dc5e6":"Okul müdürü ise devlet tarafından atanır.","tr-g05-sosyal-q292.visual.59a4dd7a3ffb":"Bir okulda sınıf başkanlığı için yapılan oylamada tüm öğrenciler oy kullanarak başkanı seçer.","tr-g05-sosyal-q292.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q292.visual.a11aae13ca84":"1. kanıt: Bir okulda sınıf başkanlığı için yapılan oylamada tüm öğrenciler oy kullanarak başkanı seçer. 2. kanıt: Okul müdürü ise devlet tarafından atanır.","tr-g05-sosyal-q292.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q292.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q292.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q311.visual.1c21451175ad":"7","tr-g05-sosyal-q311.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q311.visual.23093c3ea5de":"1. kanıt: 5. 2. kanıt: sınıf öğrencileri, “Etkin Vatandaş Kimdir?” konulu bir grup çalışması yapmaktadır. 3. kanıt: Aşağıdaki tabloda dört farklı kişinin günlük hayattaki davranışları verilmiştir. 4. kanıt: | Kişi | Davranışı |\n|------|----------|\n| Ayla | Mahallesinde yapılacak yeni park projesi için muhtara dilekçe vermiştir. 5. kanıt: |\n| Boran | Evde ders çalıştıktan sonra televizyon izlemiştir. 6. kanıt: |\n| Can | Ailece pikniğe gidip mangal yakmışlardır. 7. kanıt: |\n| Defne | İnternetten arkadaşlarına hediye sipariş etmiştir. 8. kanıt: |","tr-g05-sosyal-q311.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q311.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q311.visual.752ae0144452":"|\n| Can | Ailece pikniğe gidip mangal yakmışlardır.","tr-g05-sosyal-q311.visual.77f83fddc64f":"|\n| Boran | Evde ders çalıştıktan sonra televizyon izlemiştir.","tr-g05-sosyal-q311.visual.7e2251affbaa":"8","tr-g05-sosyal-q311.visual.815bc8272d6e":"Aşağıdaki tabloda dört farklı kişinin günlük hayattaki davranışları verilmiştir.","tr-g05-sosyal-q311.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q311.visual.9358c7e3e306":"|\n| Defne | İnternetten arkadaşlarına hediye sipariş etmiştir.","tr-g05-sosyal-q311.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q311.visual.b4a69614b62c":"|","tr-g05-sosyal-q311.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q311.visual.d00c913388ea":"sınıf öğrencileri, “Etkin Vatandaş Kimdir?” konulu bir grup çalışması yapmaktadır.","tr-g05-sosyal-q311.visual.d46daf6b401e":"5.","tr-g05-sosyal-q311.visual.f6603c678c1f":"| Kişi | Davranışı |\n|------|----------|\n| Ayla | Mahallesinde yapılacak yeni park projesi için muhtara dilekçe vermiştir.","tr-g05-sosyal-q311.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q311.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q318.visual.0a1bb4e1db11":"1. kanıt: İki arkadaş, okullarında ihtiyaç sahibi öğrenciler için bir yardım kampanyası başlatmayı düşünmektedir. 2. kanıt: Aralarında geçen konuşma şöyledir:\n\n**İrem:** “Önce okul idaresinden izin alalım, sonra bir planlama ekibi kuralım. 3. kanıt: Kampanyayı duyurmak için afiş hazırlayıp herkesi bilgilendirelim. 4. kanıt: Toplanan yardımları da idareyle birlikte belirleyeceğimiz ihtiyaç sahiplerine ulaştıralım.”\n**Koray:** “Bence okul çıkışında kendi aramızda para toplayalım, kimseye sormamıza gerek yok. 5. kanıt: Nasıl olsa yardım topluyoruz, önemli olan sonuç.”","tr-g05-sosyal-q318.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q318.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q318.visual.3fa1038e7b6c":"Toplanan yardımları da idareyle birlikte belirleyeceğimiz ihtiyaç sahiplerine ulaştıralım.”\n**Koray:** “Bence okul çıkışında kendi aramızda para toplayalım, kimseye sormamıza gerek yok.","tr-g05-sosyal-q318.visual.55019d042c23":"Kampanyayı duyurmak için afiş hazırlayıp herkesi bilgilendirelim.","tr-g05-sosyal-q318.visual.7950c7010d77":"Nasıl olsa yardım topluyoruz, önemli olan sonuç.”","tr-g05-sosyal-q318.visual.8598e8b239aa":"Aralarında geçen konuşma şöyledir:\n\n**İrem:** “Önce okul idaresinden izin alalım, sonra bir planlama ekibi kuralım.","tr-g05-sosyal-q318.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q318.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q318.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q318.visual.e1a3a6ef9690":"İki arkadaş, okullarında ihtiyaç sahibi öğrenciler için bir yardım kampanyası başlatmayı düşünmektedir.","tr-g05-sosyal-q318.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q318.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q331.visual.0a3c7c8b22f7":"Farklı fikirlere saygı duymak |\n| III.","tr-g05-sosyal-q331.visual.0d81c73dc186":"Başkalarının ders dinlemesine engel olmamak |\n| II.","tr-g05-sosyal-q331.visual.0ea994ad4fc5":"Düşünce özgürlüğü | b.","tr-g05-sosyal-q331.visual.0f7612162d94":"Barınma hakkı | d.","tr-g05-sosyal-q331.visual.10e58add3fba":"Geri dönüşüme katkı sağlamak |\n| IV.","tr-g05-sosyal-q331.visual.19f651fc6585":"Eğitim hakkı | a.","tr-g05-sosyal-q331.visual.1a4e005db5f5":"| Hak | Sorumluluk |\n|---|---|\n| I.","tr-g05-sosyal-q331.visual.1c21451175ad":"7","tr-g05-sosyal-q331.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q331.visual.2077e5fd7cf8":"9","tr-g05-sosyal-q331.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q331.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q331.visual.3e4ef642d795":"Sağlıklı çevre hakkı | c.","tr-g05-sosyal-q331.visual.636dce6722c6":"Aşağıdaki tabloda bazı temel haklar ve bu haklara karşılık gelen sorumluluklar verilmiştir.","tr-g05-sosyal-q331.visual.7e2251affbaa":"8","tr-g05-sosyal-q331.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q331.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q331.visual.aa34d72d26a2":"10","tr-g05-sosyal-q331.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q331.visual.e579b2134cab":"Komşuları rahatsız edecek gürültü yapmamak |","tr-g05-sosyal-q331.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q331.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q331.visual.fdbf9a991574":"1. kanıt: Aşağıdaki tabloda bazı temel haklar ve bu haklara karşılık gelen sorumluluklar verilmiştir. 2. kanıt: | Hak | Sorumluluk |\n|---|---|\n| I. 3. kanıt: Eğitim hakkı | a. 4. kanıt: Başkalarının ders dinlemesine engel olmamak |\n| II. 5. kanıt: Düşünce özgürlüğü | b. 6. kanıt: Farklı fikirlere saygı duymak |\n| III. 7. kanıt: Sağlıklı çevre hakkı | c. 8. kanıt: Geri dönüşüme katkı sağlamak |\n| IV. 9. kanıt: Barınma hakkı | d. 10. kanıt: Komşuları rahatsız edecek gürültü yapmamak |","tr-g05-sosyal-q332.visual.1b07b79c4695":"Arkadaşlarına \"Biraz ara verip onlara sıra verelim, sonra tekrar bineriz.\" diyor.","tr-g05-sosyal-q332.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q332.visual.804b41018598":"Arkadaşları ise \"Biz önce geldik, daha yeni bindik; istediğimiz kadar bineriz.\" şeklinde karşılık veriyor.","tr-g05-sosyal-q332.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q332.visual.8fc343639fca":"sınıf öğrencisi Elif, mahallelerindeki parkta arkadaşlarıyla oyun oynarken daha küçük çocukların salıncağa binmek için sıra beklediğini fark ediyor.","tr-g05-sosyal-q332.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q332.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q332.visual.c6e9ac1310f6":"1. kanıt: 5. 2. kanıt: sınıf öğrencisi Elif, mahallelerindeki parkta arkadaşlarıyla oyun oynarken daha küçük çocukların salıncağa binmek için sıra beklediğini fark ediyor. 3. kanıt: Arkadaşlarına \"Biraz ara verip onlara sıra verelim, sonra tekrar bineriz.\" diyor. 4. kanıt: Arkadaşları ise \"Biz önce geldik, daha yeni bindik; istediğimiz kadar bineriz.\" şeklinde karşılık veriyor.","tr-g05-sosyal-q332.visual.d46daf6b401e":"5.","tr-g05-sosyal-q332.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q332.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q334.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q334.visual.2f00c5117aa4":"Beren'in afişinde \"Beni seçerseniz beden eğitimi derslerinde hep futbol oynayacağız, istediğimiz zaman kantinden yiyecek alabileceğiz.\" yazmaktadır.","tr-g05-sosyal-q334.visual.867e0dc99078":"Adaylardan Ahmet'in afişinde \"Seçilirsem herkesin düşüncesini dinleyeceğim, kantin sırası sorununu çözeceğim ve arkadaşlarımın sorunlarını müdüre ileteceğim.\" yazmaktadır.","tr-g05-sosyal-q334.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q334.visual.c0e225ab39ad":"Bir ortaokulda sınıf temsilcisi seçimi yapılmaktadır.","tr-g05-sosyal-q334.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q334.visual.c85f865ef716":"1. kanıt: Bir ortaokulda sınıf temsilcisi seçimi yapılmaktadır. 2. kanıt: Adaylardan Ahmet'in afişinde \"Seçilirsem herkesin düşüncesini dinleyeceğim, kantin sırası sorununu çözeceğim ve arkadaşlarımın sorunlarını müdüre ileteceğim.\" yazmaktadır. 3. kanıt: Beren'in afişinde \"Beni seçerseniz beden eğitimi derslerinde hep futbol oynayacağız, istediğimiz zaman kantinden yiyecek alabileceğiz.\" yazmaktadır.","tr-g05-sosyal-q334.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q334.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q335.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q335.visual.2bad353c2361":"Dilekçesinde sorunu açıklıyor ve bankların tamir edilmesini talep ediyor.","tr-g05-sosyal-q335.visual.645de4c9c510":"Murat, okul bahçesindeki bankların kırık olduğunu ve tehlike yarattığını fark ediyor.","tr-g05-sosyal-q335.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q335.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q335.visual.eac003589c3a":"1. kanıt: Murat, okul bahçesindeki bankların kırık olduğunu ve tehlike yarattığını fark ediyor. 2. kanıt: Bu sorunu çözmek için okul idaresine bir dilekçe yazmaya karar veriyor. 3. kanıt: Dilekçesinde sorunu açıklıyor ve bankların tamir edilmesini talep ediyor.","tr-g05-sosyal-q335.visual.eea01da3abf5":"Bu sorunu çözmek için okul idaresine bir dilekçe yazmaya karar veriyor.","tr-g05-sosyal-q335.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q335.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q339.visual.1bc2a0e8f9e4":"Uzmanlar, kirliliğin başlıca nedenleri arasında fabrika bacalarına filtre takılmamasını, araç sayısındaki artışı ve yeşil alanların azalmasını göstermektedir.","tr-g05-sosyal-q339.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q339.visual.21dd36a8d6af":"Belediye, hava kalitesini artırmak için yeni bir plan hazırlamaktadır.","tr-g05-sosyal-q339.visual.2a286fddf6d5":"Bir şehirde hava kirliliği giderek artmaktadır.","tr-g05-sosyal-q339.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q339.visual.c056314d9d60":"1. kanıt: Bir şehirde hava kirliliği giderek artmaktadır. 2. kanıt: Uzmanlar, kirliliğin başlıca nedenleri arasında fabrika bacalarına filtre takılmamasını, araç sayısındaki artışı ve yeşil alanların azalmasını göstermektedir. 3. kanıt: Belediye, hava kalitesini artırmak için yeni bir plan hazırlamaktadır.","tr-g05-sosyal-q339.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q339.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q339.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q340.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q340.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q340.visual.4400ee21424d":"Otobüs kalabalıktır ve Mert bir koltuğa oturmuştur.","tr-g05-sosyal-q340.visual.45f12cc5d484":"Durakta yaşlı bir amca otobüse biner.","tr-g05-sosyal-q340.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q340.visual.8ea237cb0a53":"On yaşındaki Mert, belediye otobüsüyle okuldan eve dönmektedir.","tr-g05-sosyal-q340.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q340.visual.b87f9f5462b3":"Amca ise gülümseyerek \"Sağ ol evlat, ben biraz sonra ineceğim; sen oturmaya devam edebilirsin.\" der.","tr-g05-sosyal-q340.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q340.visual.e2ac69fe5fd4":"Mert hemen yerinden kalkarak amcaya yer vermek ister.","tr-g05-sosyal-q340.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q340.visual.fb3e449a4817":"1. kanıt: On yaşındaki Mert, belediye otobüsüyle okuldan eve dönmektedir. 2. kanıt: Otobüs kalabalıktır ve Mert bir koltuğa oturmuştur. 3. kanıt: Durakta yaşlı bir amca otobüse biner. 4. kanıt: Mert hemen yerinden kalkarak amcaya yer vermek ister. 5. kanıt: Amca ise gülümseyerek \"Sağ ol evlat, ben biraz sonra ineceğim; sen oturmaya devam edebilirsin.\" der.","tr-g05-sosyal-q340.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q346.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q346.visual.3b5259a0e5ac":"Okula gitmek istemediği bir gün bu hakkını kullanarak evde kalmaya karar verir.","tr-g05-sosyal-q346.visual.400c7418d6d3":"Ayşe ortaokul öğrencisidir.","tr-g05-sosyal-q346.visual.408e0ce1156a":"Eğitim hakkının anayasal bir hak olduğunu öğrenmiştir.","tr-g05-sosyal-q346.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q346.visual.9207a5814bcd":"1. kanıt: Ayşe ortaokul öğrencisidir. 2. kanıt: Eğitim hakkının anayasal bir hak olduğunu öğrenmiştir. 3. kanıt: Okula gitmek istemediği bir gün bu hakkını kullanarak evde kalmaya karar verir.","tr-g05-sosyal-q346.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q346.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q346.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q347.visual.44210a904b60":"1. kanıt: Verilen hak: Sağlık hakkı.","tr-g05-sosyal-q347.visual.47c761b54497":"Verilen hak: Sağlık hakkı.","tr-g05-sosyal-q347.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q347.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q347.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q348.visual.535cac7b0ffe":"1. kanıt: Mehmet, sosyal medyada bir grubun paylaştığı yanlış bilgiyi arkadaşlarına gönderir. 2. kanıt: Daha sonra bu bilginin insanları yanılttığını fark eder.","tr-g05-sosyal-q348.visual.8d04ebb95179":"Daha sonra bu bilginin insanları yanılttığını fark eder.","tr-g05-sosyal-q348.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q348.visual.bfbf3e2a1360":"Mehmet, sosyal medyada bir grubun paylaştığı yanlış bilgiyi arkadaşlarına gönderir.","tr-g05-sosyal-q348.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q348.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q348.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q352.visual.30357586ab9c":"Selin, yeni aldığı kalemini sınıfta bulamadı.","tr-g05-sosyal-q352.visual.4a27022c1fd5":"1. kanıt: Selin, yeni aldığı kalemini sınıfta bulamadı. 2. kanıt: Daha sonra kalemin başka bir arkadaşının çantasından çıktığını ve izinsiz alındığını gördü.","tr-g05-sosyal-q352.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q352.visual.b9ff9b1180af":"Daha sonra kalemin başka bir arkadaşının çantasından çıktığını ve izinsiz alındığını gördü.","tr-g05-sosyal-q352.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q352.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q352.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q358.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q358.visual.602d3b1a8550":"Bu sorunun çözümü için yetkili birime başvurmak istiyorsunuz.","tr-g05-sosyal-q358.visual.674333ad87bb":"Satıcı ürünü geri almayı reddetti.","tr-g05-sosyal-q358.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q358.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q358.visual.e32b16149e67":"1. kanıt: Ailenizle birlikte semt pazarından aldığınız peynirin ambalajı açıldığında küflenmiş olduğunu fark ettiniz. 2. kanıt: Satıcı ürünü geri almayı reddetti. 3. kanıt: Bu sorunun çözümü için yetkili birime başvurmak istiyorsunuz.","tr-g05-sosyal-q358.visual.e63903e128a5":"Ailenizle birlikte semt pazarından aldığınız peynirin ambalajı açıldığında küflenmiş olduğunu fark ettiniz.","tr-g05-sosyal-q358.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q358.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q363.visual.01cf3a8b9d87":"1. kanıt: Aşağıdaki tabloda bazı sorunlar ve bu sorunlar için başvurulabilecek kurumlar eşleştirilmiştir. 2. kanıt: I. 3. kanıt: Su kesintisi - Belediye Su İşleri Müdürlüğü\nII. 4. kanıt: Trafik kazası - Emniyet Müdürlüğü\nIII. 5. kanıt: Vergi ödeme sorunu - İl Sağlık Müdürlüğü\nIV. 6. kanıt: Tüketici şikayeti - Tüketici Hakem Heyeti","tr-g05-sosyal-q363.visual.04df4c275259":"Aşağıdaki tabloda bazı sorunlar ve bu sorunlar için başvurulabilecek kurumlar eşleştirilmiştir.","tr-g05-sosyal-q363.visual.18840abd2960":"Vergi ödeme sorunu - İl Sağlık Müdürlüğü\nIV.","tr-g05-sosyal-q363.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q363.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q363.visual.3627baeb88b2":"Trafik kazası - Emniyet Müdürlüğü\nIII.","tr-g05-sosyal-q363.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q363.visual.3e9e2c113ca5":"I.","tr-g05-sosyal-q363.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q363.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q363.visual.ac7dab9cbbe7":"Su kesintisi - Belediye Su İşleri Müdürlüğü\nII.","tr-g05-sosyal-q363.visual.c3fc34c9a3e8":"Tüketici şikayeti - Tüketici Hakem Heyeti","tr-g05-sosyal-q363.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q363.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q363.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q378.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q378.visual.744ad5132c45":"Belediye ise bütçe yetersizliğini gerekçe göstererek onarımı yapmamıştır.","tr-g05-sosyal-q378.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q378.visual.8fad5835a223":"Mahalle sakinleri önce muhtara durumu bildirmiş, muhtar da belediyeye yazılı başvuru yapmıştır.","tr-g05-sosyal-q378.visual.ac7e52072526":"Mahalledeki çocuk parkında tahta salıncaklar kırılmış ve çiviler açığa çıkmıştır.","tr-g05-sosyal-q378.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q378.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q378.visual.fb33c9801e39":"1. kanıt: Mahalledeki çocuk parkında tahta salıncaklar kırılmış ve çiviler açığa çıkmıştır. 2. kanıt: Mahalle sakinleri önce muhtara durumu bildirmiş, muhtar da belediyeye yazılı başvuru yapmıştır. 3. kanıt: Belediye ise bütçe yetersizliğini gerekçe göstererek onarımı yapmamıştır.","tr-g05-sosyal-q378.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q383.visual.06a0ab827587":"Çevre kirliliği şikâyeti → X\n2.","tr-g05-sosyal-q383.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q383.visual.481df8972f98":"Aşağıdaki tabloda üç farklı sorun ve başvuru yapılabilecek kurumlar eşleştirilmiştir:\n1.","tr-g05-sosyal-q383.visual.6f9e7e574757":"Okul kaydı sırasında adres bilgisi → Y\n3.","tr-g05-sosyal-q383.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q383.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q383.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q383.visual.cfd9e9f6f91a":"1. kanıt: Aşağıdaki tabloda üç farklı sorun ve başvuru yapılabilecek kurumlar eşleştirilmiştir:\n1. 2. kanıt: Çevre kirliliği şikâyeti → X\n2. 3. kanıt: Okul kaydı sırasında adres bilgisi → Y\n3. 4. kanıt: Trafik levhası talebi → Z","tr-g05-sosyal-q383.visual.edc8cb525267":"Trafik levhası talebi → Z","tr-g05-sosyal-q383.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q383.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q388.visual.103bf98cb3d7":"- Elif: Yağmur suyunu biriktirip çiçekleri sularım.","tr-g05-sosyal-q388.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q388.visual.7dbcd724a01c":"Aşağıdaki öğrenciler su kullanım alışkanlıklarını anlatmıştır:\n- Efe: Duşta şampuanlanırken suyu sürekli açık bırakırım.","tr-g05-sosyal-q388.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q388.visual.9901ad84ea17":"1. kanıt: Aşağıdaki öğrenciler su kullanım alışkanlıklarını anlatmıştır:\n- Efe: Duşta şampuanlanırken suyu sürekli açık bırakırım. 2. kanıt: - Zeynep: Dişlerimi fırçalarken musluğu kapatırım. 3. kanıt: - Arda: Oyuncaklarımı yıkamak için dakikalarca akan suyun altında tutarım. 4. kanıt: - Elif: Yağmur suyunu biriktirip çiçekleri sularım.","tr-g05-sosyal-q388.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q388.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q388.visual.d45f878fed6e":"- Zeynep: Dişlerimi fırçalarken musluğu kapatırım.","tr-g05-sosyal-q388.visual.e5cf6842d6b7":"- Arda: Oyuncaklarımı yıkamak için dakikalarca akan suyun altında tutarım.","tr-g05-sosyal-q388.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q388.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q392.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q392.visual.32ce99a516aa":"Projesinde doğa ve insanlar üzerinde en olumlu etkiyi yaratacak uygulamayı seçmek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q392.visual.84f87c40bead":"sınıf öğrencisi Ece, okulda kaynakların verimli kullanılmasıyla ilgili bir proje hazırlayacaktır.","tr-g05-sosyal-q392.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q392.visual.a6261ad4ded9":"1. kanıt: 5. 2. kanıt: sınıf öğrencisi Ece, okulda kaynakların verimli kullanılmasıyla ilgili bir proje hazırlayacaktır. 3. kanıt: Projesinde doğa ve insanlar üzerinde en olumlu etkiyi yaratacak uygulamayı seçmek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q392.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q392.visual.d46daf6b401e":"5.","tr-g05-sosyal-q392.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q392.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q393.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q393.visual.2bc900d9940a":"Aşağıda iki farklı ailenin su tüketim alışkanlıkları verilmiştir: 1.","tr-g05-sosyal-q393.visual.44da5d0f5d23":"Aile: Bulaşıkları akan suda yıkar, diş fırçalarken musluğu açık bırakır, bahçeyi öğlen güneşinde sular.","tr-g05-sosyal-q393.visual.7a9d8ce6321c":"Aile: Bulaşıkları makinede tam dolu yıkar, diş fırçalarken musluğu kapatır, bahçeyi akşam saatlerinde sular.","tr-g05-sosyal-q393.visual.8a8fd2d302c6":"1. kanıt: Aşağıda iki farklı ailenin su tüketim alışkanlıkları verilmiştir: 1. 2. kanıt: Aile: Bulaşıkları makinede tam dolu yıkar, diş fırçalarken musluğu kapatır, bahçeyi akşam saatlerinde sular. 3. kanıt: 2. 4. kanıt: Aile: Bulaşıkları akan suda yıkar, diş fırçalarken musluğu açık bırakır, bahçeyi öğlen güneşinde sular.","tr-g05-sosyal-q393.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q393.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q393.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q393.visual.d03957c4cc1c":"2.","tr-g05-sosyal-q393.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q393.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q399.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q399.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q399.visual.412addbce47b":"Bir belediye, sınırlı bütçesiyle kaynak verimliliğini artırarak hem doğayı korumak hem de halkın yaşam kalitesini yükseltmek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q399.visual.616a46da8fee":"- C Projesi: Sokak lambalarını LED’e dönüştürüp güneş paneli entegre etmek (Enerji tüketimini azaltır, uzun vadede tasarruf sağlar, güvenliği artırır).","tr-g05-sosyal-q399.visual.7f4417fa0937":"- B Projesi: Belediye binalarına süs havuzları inşa etmek (Su tüketimini artırır, bakım maliyeti yüksektir).","tr-g05-sosyal-q399.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q399.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q399.visual.ba4c80c95157":"1. kanıt: Bir belediye, sınırlı bütçesiyle kaynak verimliliğini artırarak hem doğayı korumak hem de halkın yaşam kalitesini yükseltmek istemektedir. 2. kanıt: Aşağıda dört farklı proje önerisi kısaca özetlenmiştir: - A Projesi: Şehir merkezine mega alışveriş merkezi yapmak (Yeşil alanı azaltır, trafik sorunu oluşturur). 3. kanıt: - B Projesi: Belediye binalarına süs havuzları inşa etmek (Su tüketimini artırır, bakım maliyeti yüksektir). 4. kanıt: - C Projesi: Sokak lambalarını LED’e dönüştürüp güneş paneli entegre etmek (Enerji tüketimini azaltır, uzun vadede tasarruf sağlar, güvenliği artırır). 5. kanıt: - D Projesi: Toplu taşımada ücretsiz plastik su şişesi dağıtmak (Plastik atığını artırır, bütçeye yük getirir).","tr-g05-sosyal-q399.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q399.visual.eeab6ce7ed2d":"Aşağıda dört farklı proje önerisi kısaca özetlenmiştir: - A Projesi: Şehir merkezine mega alışveriş merkezi yapmak (Yeşil alanı azaltır, trafik sorunu oluşturur).","tr-g05-sosyal-q399.visual.f0d36fe28778":"- D Projesi: Toplu taşımada ücretsiz plastik su şişesi dağıtmak (Plastik atığını artırır, bütçeye yük getirir).","tr-g05-sosyal-q399.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q399.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q403.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q403.visual.27f03ff79a0f":"Bir kâğıt fabrikası, üretim için iki yöntem arasında seçim yapacaktır.","tr-g05-sosyal-q403.visual.4fca4ec5b962":"1. kanıt: Bir kâğıt fabrikası, üretim için iki yöntem arasında seçim yapacaktır. 2. kanıt: Birinci yöntemde tamamen kesilmiş ağaçlar kullanılmakta, her ton kâğıt için 17 ağaç kesilmektedir. 3. kanıt: İkinci yöntemde ise atık kâğıtlar geri dönüştürülmekte ve her ton kâğıt için yalnızca 2 ağaçtan elde edilen odun hamuru ilave edilmektedir.","tr-g05-sosyal-q403.visual.7f10265e1f96":"Birinci yöntemde tamamen kesilmiş ağaçlar kullanılmakta, her ton kâğıt için 17 ağaç kesilmektedir.","tr-g05-sosyal-q403.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q403.visual.c5ccfbf28818":"İkinci yöntemde ise atık kâğıtlar geri dönüştürülmekte ve her ton kâğıt için yalnızca 2 ağaçtan elde edilen odun hamuru ilave edilmektedir.","tr-g05-sosyal-q403.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q403.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q403.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q405.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q405.visual.405f366d9a52":"Birinci yöntemde geleneksel salma sulama ile dönüm başına 1000 litre su harcanmakta ve ürünün %80'i yetişmektedir.","tr-g05-sosyal-q405.visual.8561bbfdc51b":"Bir çiftçi, tarlasını sulamak için iki farklı yöntem düşünmektedir.","tr-g05-sosyal-q405.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q405.visual.a8096314874b":"İkinci yöntemde damla sulama ile dönüm başına 500 litre su harcanmakta ve ürünün tamamı yetişmektedir.","tr-g05-sosyal-q405.visual.b8ee27a9e039":"1. kanıt: Bir çiftçi, tarlasını sulamak için iki farklı yöntem düşünmektedir. 2. kanıt: Birinci yöntemde geleneksel salma sulama ile dönüm başına 1000 litre su harcanmakta ve ürünün %80'i yetişmektedir. 3. kanıt: İkinci yöntemde damla sulama ile dönüm başına 500 litre su harcanmakta ve ürünün tamamı yetişmektedir.","tr-g05-sosyal-q405.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q405.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q405.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q409.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q409.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q409.visual.28748731fd08":"Bir belediye, sürdürülebilir bir yaşam için dört farklı proje önermiştir.","tr-g05-sosyal-q409.visual.2f8063d48f89":"Proje: Tüm sokak lambalarını LED'e çevirme → %40 enerji tasarrufu, maliyet 500.000 TL\n2.","tr-g05-sosyal-q409.visual.33069f08d0e1":"Proje: Yağmur suyu toplama sistemi → 5 milyon litre su tasarrufu, maliyet 800.000 TL\n4.","tr-g05-sosyal-q409.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q409.visual.3fd3b6b349c4":"Proje: Park ve bahçelere 1000 ağaç dikme → Gölgelik alan artışı, maliyet 150.000 TL","tr-g05-sosyal-q409.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q409.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q409.visual.a727876d74e3":"Proje: Her mahalleye geri dönüşüm konteyneri → 200 ton atık kazanımı, maliyet 200.000 TL\n3.","tr-g05-sosyal-q409.visual.b717090b3a71":"1. kanıt: Bir belediye, sürdürülebilir bir yaşam için dört farklı proje önermiştir. 2. kanıt: Projeler ve bir yıllık tahmini sonuçları tabloda verilmiştir:\n\n1. 3. kanıt: Proje: Tüm sokak lambalarını LED'e çevirme → %40 enerji tasarrufu, maliyet 500.000 TL\n2. 4. kanıt: Proje: Her mahalleye geri dönüşüm konteyneri → 200 ton atık kazanımı, maliyet 200.000 TL\n3. 5. kanıt: Proje: Yağmur suyu toplama sistemi → 5 milyon litre su tasarrufu, maliyet 800.000 TL\n4. 6. kanıt: Proje: Park ve bahçelere 1000 ağaç dikme → Gölgelik alan artışı, maliyet 150.000 TL","tr-g05-sosyal-q409.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q409.visual.f24791f316bf":"Projeler ve bir yıllık tahmini sonuçları tabloda verilmiştir:\n\n1.","tr-g05-sosyal-q409.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q409.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q410.visual.024da20be1d8":"Kurak bir yaz mevsiminde bir mahallede su kıtlığı baş göstermiştir.","tr-g05-sosyal-q410.visual.1b510298fe24":"Muslukları tamir ettirip damlatmayı önleyin.","tr-g05-sosyal-q410.visual.1c21451175ad":"7","tr-g05-sosyal-q410.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q410.visual.2077e5fd7cf8":"9","tr-g05-sosyal-q410.visual.2107dfbe07e3":"Araba yıkamak için kova yerine hortum kullanın.","tr-g05-sosyal-q410.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q410.visual.33a8e3ab0c0b":"Mahalle muhtarı halkı bilinçlendirmek için bir broşür hazırlamıştır.","tr-g05-sosyal-q410.visual.3460461d0468":"Broşürde şu dört öneri yer almaktadır:\n\nI.","tr-g05-sosyal-q410.visual.353a63ab20ba":"Sebze ve meyveleri akan su altında değil, bir kapta yıkayın.","tr-g05-sosyal-q410.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q410.visual.69c6d0afdea2":"1. kanıt: Kurak bir yaz mevsiminde bir mahallede su kıtlığı baş göstermiştir. 2. kanıt: Mahalle muhtarı halkı bilinçlendirmek için bir broşür hazırlamıştır. 3. kanıt: Broşürde şu dört öneri yer almaktadır:\n\nI. 4. kanıt: Araba yıkamak için kova yerine hortum kullanın. 5. kanıt: II. 6. kanıt: Muslukları tamir ettirip damlatmayı önleyin. 7. kanıt: III. 8. kanıt: Sebze ve meyveleri akan su altında değil, bir kapta yıkayın. 9. kanıt: IV. 10. kanıt: Çamaşır ve bulaşık makinelerini tam doldurmadan çalıştırmayın.","tr-g05-sosyal-q410.visual.7e2251affbaa":"8","tr-g05-sosyal-q410.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q410.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q410.visual.aa34d72d26a2":"10","tr-g05-sosyal-q410.visual.b799b14b3a8e":"III.","tr-g05-sosyal-q410.visual.bbd16ef02da9":"II.","tr-g05-sosyal-q410.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q410.visual.d3842fb05d75":"Çamaşır ve bulaşık makinelerini tam doldurmadan çalıştırmayın.","tr-g05-sosyal-q410.visual.f6e7617ed0c3":"IV.","tr-g05-sosyal-q410.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q410.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q414.visual.00285f28fc73":"Ali’nin aylık harçlığı 200 TL’dir.","tr-g05-sosyal-q414.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q414.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q414.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q414.visual.6d972849c8ef":"1. kanıt: Ali’nin aylık harçlığı 200 TL’dir. 2. kanıt: Zorunlu ihtiyaçları: kırtasiye 50 TL, ulaşım 30 TL. 3. kanıt: Ayrıca acil durumlar için 20 TL ayırmak istiyor. 4. kanıt: En az 50 TL birikim hedefliyor. 5. kanıt: Kalan parayla isteklerini karşılayacak. 6. kanıt: Sinema bileti 40 TL, yeni bir oyun 80 TL.","tr-g05-sosyal-q414.visual.888bfe7457bc":"Sinema bileti 40 TL, yeni bir oyun 80 TL.","tr-g05-sosyal-q414.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q414.visual.97a55cfcc5d5":"Ayrıca acil durumlar için 20 TL ayırmak istiyor.","tr-g05-sosyal-q414.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q414.visual.c3cdc4c13f37":"En az 50 TL birikim hedefliyor.","tr-g05-sosyal-q414.visual.c4ffd96b330d":"Kalan parayla isteklerini karşılayacak.","tr-g05-sosyal-q414.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q414.visual.d428d992efe5":"Zorunlu ihtiyaçları: kırtasiye 50 TL, ulaşım 30 TL.","tr-g05-sosyal-q414.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q414.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q416.visual.7f6679cf6842":"Ece harçlığının tamamını hemen tatlıya harcıyor.","tr-g05-sosyal-q416.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q416.visual.9a569d56e5fd":"Mert ise harçlığının %40’ını biriktiriyor, kalanıyla ihtiyaçlarını karşılıyor.","tr-g05-sosyal-q416.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q416.visual.c97c2865188d":"1. kanıt: Ece harçlığının tamamını hemen tatlıya harcıyor. 2. kanıt: Mert ise harçlığının %40’ını biriktiriyor, kalanıyla ihtiyaçlarını karşılıyor.","tr-g05-sosyal-q416.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q416.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q418.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q418.visual.6c3dfe5094dc":"Kırtasiye ihtiyacı 20 TL, katılmak istediği hafta sonu etkinliği en az 15 TL tutuyor.","tr-g05-sosyal-q418.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q418.visual.925ad9b42107":"Ayrıca birikim yapmayı planlıyor.","tr-g05-sosyal-q418.visual.b0c5c8b359fb":"Mehmet’in haftalık harçlığı 50 TL’dir.","tr-g05-sosyal-q418.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q418.visual.e7929665b10e":"1. kanıt: Mehmet’in haftalık harçlığı 50 TL’dir. 2. kanıt: Kırtasiye ihtiyacı 20 TL, katılmak istediği hafta sonu etkinliği en az 15 TL tutuyor. 3. kanıt: Ayrıca birikim yapmayı planlıyor.","tr-g05-sosyal-q418.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q418.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q419.visual.0e96589219dc":"Aile, çocukları için ayda en az 500 TL eğlence ayırmak ve birikimlerinin en az 600 TL olmasını istiyor.","tr-g05-sosyal-q419.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q419.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q419.visual.98ee35c96ec7":"Zorunlu harcamaları: kira 1500 TL, faturalar 600 TL, mutfak 800 TL, eğitim 400 TL, ulaşım 300 TL’dir.","tr-g05-sosyal-q419.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q419.visual.d7b76ff8f6a6":"Yılmaz ailesinin aylık geliri 5000 TL’dir.","tr-g05-sosyal-q419.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q419.visual.f9989ed6a753":"1. kanıt: Yılmaz ailesinin aylık geliri 5000 TL’dir. 2. kanıt: Zorunlu harcamaları: kira 1500 TL, faturalar 600 TL, mutfak 800 TL, eğitim 400 TL, ulaşım 300 TL’dir. 3. kanıt: Aile, çocukları için ayda en az 500 TL eğlence ayırmak ve birikimlerinin en az 600 TL olmasını istiyor.","tr-g05-sosyal-q419.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q422.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q422.visual.65f3fcd634af":"Ahmet, haftalık 25 lira harçlık alıyor.","tr-g05-sosyal-q422.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q422.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q422.visual.d506cb0d5057":"Ayrıca arkadaşlarıyla hafta sonu sinemaya gitmek (15 lira) ve kantinden her gün poğaça almak (5 lira) istiyor.","tr-g05-sosyal-q422.visual.df718081d49a":"Okulda defterinin bittiğini fark ediyor (8 lira).","tr-g05-sosyal-q422.visual.f5064d7f9dcd":"1. kanıt: Ahmet, haftalık 25 lira harçlık alıyor. 2. kanıt: Okulda defterinin bittiğini fark ediyor (8 lira). 3. kanıt: Ayrıca arkadaşlarıyla hafta sonu sinemaya gitmek (15 lira) ve kantinden her gün poğaça almak (5 lira) istiyor.","tr-g05-sosyal-q422.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q422.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q425.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q425.visual.23f0794fa6b6":"1. kanıt: Zeynep, ayda 180 lira harçlık alıyor. 2. kanıt: Bu ay okul için bir atlas (45 lira) alması zorunlu, ayrıca ailesi her ay en az 30 lira birikim yapmasını istiyor. 3. kanıt: Zeynep sinemaya gitmek (25 lira) ve kırtasiye için renkli kalemler (20 lira) almak istiyor.","tr-g05-sosyal-q425.visual.61878942fed5":"Zeynep, ayda 180 lira harçlık alıyor.","tr-g05-sosyal-q425.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q425.visual.a016de0bbed5":"Zeynep sinemaya gitmek (25 lira) ve kırtasiye için renkli kalemler (20 lira) almak istiyor.","tr-g05-sosyal-q425.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q425.visual.dc5efeb50084":"Bu ay okul için bir atlas (45 lira) alması zorunlu, ayrıca ailesi her ay en az 30 lira birikim yapmasını istiyor.","tr-g05-sosyal-q425.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q425.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q426.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q426.visual.205359841f29":"Mert ve Ege haftalık 40'ar lira harçlık alıyor.","tr-g05-sosyal-q426.visual.72bb72b39293":"Mert 20 lirayı okul ihtiyaçlarına, 10 lirayı birikime, 10 lirayı eğlenceye ayırıyor.","tr-g05-sosyal-q426.visual.7d5800911774":"Ege ise 30 lirayı eğlenceye harcıyor, 10 lirayı ihtiyaçlara ayırıyor ve hiç birikim yapmıyor.","tr-g05-sosyal-q426.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q426.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q426.visual.e4ae415f5a84":"1. kanıt: Mert ve Ege haftalık 40'ar lira harçlık alıyor. 2. kanıt: Mert 20 lirayı okul ihtiyaçlarına, 10 lirayı birikime, 10 lirayı eğlenceye ayırıyor. 3. kanıt: Ege ise 30 lirayı eğlenceye harcıyor, 10 lirayı ihtiyaçlara ayırıyor ve hiç birikim yapmıyor.","tr-g05-sosyal-q426.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q426.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q427.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q427.visual.2846b4ca4b2f":"Bir sonraki ay fatura 60 lira azalıyor.","tr-g05-sosyal-q427.visual.394327f12038":"1. kanıt: Bir aile, aylık elektrik faturasının geçen seneye göre 80 lira arttığını görüyor. 2. kanıt: Bunun üzerine evdeki ampulleri LED ampullerle değiştiriyor ve kullanmadıkları odalarda ışıkları söndürmeye dikkat ediyorlar. 3. kanıt: Bir sonraki ay fatura 60 lira azalıyor.","tr-g05-sosyal-q427.visual.5d97b611e7f3":"Bunun üzerine evdeki ampulleri LED ampullerle değiştiriyor ve kullanmadıkları odalarda ışıkları söndürmeye dikkat ediyorlar.","tr-g05-sosyal-q427.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q427.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q427.visual.f6fad18f665c":"Bir aile, aylık elektrik faturasının geçen seneye göre 80 lira arttığını görüyor.","tr-g05-sosyal-q427.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q427.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q428.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q428.visual.86c476ca8226":"Can'ın kumbarasında 120 lira birikmiş.","tr-g05-sosyal-q428.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q428.visual.a68ac8147be4":"İhtiyaç listesi: eskimiş okul çantası (70 lira), biraz küçük gelen spor ayakkabı (100 lira), okumak istediği bir hikâye seti (45 lira) ve sinema arkadaş buluşması (30 lira).","tr-g05-sosyal-q428.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q428.visual.f56ceb25c6c6":"1. kanıt: Can'ın kumbarasında 120 lira birikmiş. 2. kanıt: İhtiyaç listesi: eskimiş okul çantası (70 lira), biraz küçük gelen spor ayakkabı (100 lira), okumak istediği bir hikâye seti (45 lira) ve sinema arkadaş buluşması (30 lira). 3. kanıt: Can hem acil ihtiyacını gidermek hem de ileride spor ayakkabı alabilmek istiyor.","tr-g05-sosyal-q428.visual.f67c10e39994":"Can hem acil ihtiyacını gidermek hem de ileride spor ayakkabı alabilmek istiyor.","tr-g05-sosyal-q428.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q428.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q429.visual.1d24e5e8af09":"Belediye hem halkın talebini karşılamak hem de bütçeyi verimli kullanmak zorunda.","tr-g05-sosyal-q429.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q429.visual.5682c5eedfa8":"Mahalle sakinlerinden %40'ı güvenli kaldırım ve yol tamiri, %30'u çocuk parkı, %20'si basketbol sahası, %10'u kitap kafe istiyor.","tr-g05-sosyal-q429.visual.577d257f39d7":"Bir mahallede belediyenin sınırlı bütçesiyle yapılabilecek projeler oylanıyor.","tr-g05-sosyal-q429.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q429.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q429.visual.c59d7e2429f4":"1. kanıt: Bir mahallede belediyenin sınırlı bütçesiyle yapılabilecek projeler oylanıyor. 2. kanıt: Mahalle sakinlerinden %40'ı güvenli kaldırım ve yol tamiri, %30'u çocuk parkı, %20'si basketbol sahası, %10'u kitap kafe istiyor. 3. kanıt: Yol tamiri en pahalı proje olup bütçenin %70'ini tüketirken diğerleri daha ucuz ve birkaçı bir arada yapılabilecek durumda. 4. kanıt: Belediye hem halkın talebini karşılamak hem de bütçeyi verimli kullanmak zorunda.","tr-g05-sosyal-q429.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q429.visual.d6e21f20b5c5":"Yol tamiri en pahalı proje olup bütçenin %70'ini tüketirken diğerleri daha ucuz ve birkaçı bir arada yapılabilecek durumda.","tr-g05-sosyal-q429.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q429.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q430.visual.04030d5924ba":"1. kanıt: Bir öğrenci, yazın alabileceği üç kurstan yalnızca birini seçebilecek. 2. kanıt: Dil kursu aylık 400 lira, yüzme kursu 350 lira, robotik kodlama kursu 500 lira. 3. kanıt: Ailesi 500 liraya kadar bütçe ayırabiliyor. 4. kanıt: Öğrenci hem eğlenmek hem de gelecekte faydasını göreceği bir beceri kazanmak istiyor. 5. kanıt: Aile ise kursun eğitim hayatına katkısına öncelik veriyor.","tr-g05-sosyal-q430.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q430.visual.372c9e090947":"Dil kursu aylık 400 lira, yüzme kursu 350 lira, robotik kodlama kursu 500 lira.","tr-g05-sosyal-q430.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q430.visual.4706c417ab4d":"Aile ise kursun eğitim hayatına katkısına öncelik veriyor.","tr-g05-sosyal-q430.visual.523d72ddd242":"Ailesi 500 liraya kadar bütçe ayırabiliyor.","tr-g05-sosyal-q430.visual.5ca0c7e35ed9":"Öğrenci hem eğlenmek hem de gelecekte faydasını göreceği bir beceri kazanmak istiyor.","tr-g05-sosyal-q430.visual.8637146363c0":"Bir öğrenci, yazın alabileceği üç kurstan yalnızca birini seçebilecek.","tr-g05-sosyal-q430.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q430.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q430.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q430.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q430.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q432.visual.1c26aaa8d040":"Ayrıca 5 TL'lik bir hikâye kitabı, 7 TL'lik dondurma ve 3 TL'lik telefon oyunu istemektedir.","tr-g05-sosyal-q432.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q432.visual.75da47016841":"Ayşe, haftalık 20 TL harçlığını harcamak için bir plan yapmaktadır.","tr-g05-sosyal-q432.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q432.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q432.visual.ca291e829449":"1. kanıt: Ayşe, haftalık 20 TL harçlığını harcamak için bir plan yapmaktadır. 2. kanıt: Okul için 10 TL'lik defter alması zorunludur. 3. kanıt: Ayrıca 5 TL'lik bir hikâye kitabı, 7 TL'lik dondurma ve 3 TL'lik telefon oyunu istemektedir.","tr-g05-sosyal-q432.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q432.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q432.visual.fe0ebd392146":"Okul için 10 TL'lik defter alması zorunludur.","tr-g05-sosyal-q435.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q435.visual.3a8d6a05d97a":"Ahmet'in aylık harçlığı 250 TL'dir.","tr-g05-sosyal-q435.visual.835e2d2663df":"Ahmet hem tüm ihtiyaçlarını karşılamak hem de en az bir isteğini gerçekleştirmek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q435.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q435.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q435.visual.a7227992287c":"İstekleri ise sinema 40 TL, forma 90 TL ve abur cubur 30 TL'dir.","tr-g05-sosyal-q435.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q435.visual.cf45f51bd3ed":"1. kanıt: Ahmet'in aylık harçlığı 250 TL'dir. 2. kanıt: Okul çantası 80 TL, spor ayakkabı 120 TL'dir ve ikisi de ihtiyaçtır. 3. kanıt: İstekleri ise sinema 40 TL, forma 90 TL ve abur cubur 30 TL'dir. 4. kanıt: Ahmet hem tüm ihtiyaçlarını karşılamak hem de en az bir isteğini gerçekleştirmek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q435.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q435.visual.f937dd55ca7e":"Okul çantası 80 TL, spor ayakkabı 120 TL'dir ve ikisi de ihtiyaçtır.","tr-g05-sosyal-q435.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q442.visual.019a7731fcb6":"1. kanıt: Elif, aylık 200 TL harçlık almaktadır. 2. kanıt: Kırtasiye için 50 TL, ulaşım için 40 TL, kitap için 30 TL ayırdıktan sonra geriye 80 TL kalmaktadır. 3. kanıt: Elif, sinemaya gitmek (60 TL) ve telefon kılıfı (50 TL) almak istemektedir.","tr-g05-sosyal-q442.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q442.visual.2097c0558a36":"Elif, aylık 200 TL harçlık almaktadır.","tr-g05-sosyal-q442.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q442.visual.aa3a5c9db45e":"Kırtasiye için 50 TL, ulaşım için 40 TL, kitap için 30 TL ayırdıktan sonra geriye 80 TL kalmaktadır.","tr-g05-sosyal-q442.visual.c038ca557ae2":"Elif, sinemaya gitmek (60 TL) ve telefon kılıfı (50 TL) almak istemektedir.","tr-g05-sosyal-q442.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q442.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q442.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q450.visual.0cf88f972642":"Son yıllarda turizm tesisleri artmış, yaz aylarında nüfus üç katına çıkmaktadır.","tr-g05-sosyal-q450.visual.132cc0b9a523":"Zeynep, ailesiyle birlikte yaşadığı Muğla ilini araştırıyor.","tr-g05-sosyal-q450.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q450.visual.21a05ff7a0ca":"1. kanıt: Zeynep, ailesiyle birlikte yaşadığı Muğla ilini araştırıyor. 2. kanıt: İlde zeytin tarımı, balıkçılık ve turizm yaygındır. 3. kanıt: Son yıllarda turizm tesisleri artmış, yaz aylarında nüfus üç katına çıkmaktadır.","tr-g05-sosyal-q450.visual.7fe6685bd0c6":"İlde zeytin tarımı, balıkçılık ve turizm yaygındır.","tr-g05-sosyal-q450.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q450.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q450.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q450.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q452.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q452.visual.872891495988":"Ayrıca komşu köydeki zeytinlikten topladığı zeytinleri küçük taş değirmende sıkarak zeytinyağı elde etmekte ve bu yağın bir kısmını pazarda satıp bir kısmını da ailesinin kışlık ihtiyacı için saklamaktadır.","tr-g05-sosyal-q452.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q452.visual.91e1ed345d7f":"1. kanıt: Emine Teyze, yazları köyünde kendi bahçesinde yetiştirdiği domates, biber ve salatalıkları toplayıp ilçe pazarında satmaktadır. 2. kanıt: Ayrıca komşu köydeki zeytinlikten topladığı zeytinleri küçük taş değirmende sıkarak zeytinyağı elde etmekte ve bu yağın bir kısmını pazarda satıp bir kısmını da ailesinin kışlık ihtiyacı için saklamaktadır. 3. kanıt: Emine Teyze, ürettiği zeytinyağını satarken belediyeden aldığı “köylü pazarı” izin belgesini tezgâhında göstermektedir.","tr-g05-sosyal-q452.visual.9d8c688065eb":"Emine Teyze, ürettiği zeytinyağını satarken belediyeden aldığı “köylü pazarı” izin belgesini tezgâhında göstermektedir.","tr-g05-sosyal-q452.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q452.visual.f50a4c4e6585":"Emine Teyze, yazları köyünde kendi bahçesinde yetiştirdiği domates, biber ve salatalıkları toplayıp ilçe pazarında satmaktadır.","tr-g05-sosyal-q452.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q452.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q453.visual.0196492ab08a":"Aşağıda iki farklı ilin öne çıkan ekonomik özellikleri verilmiştir:\n\nI.","tr-g05-sosyal-q453.visual.070c9a40dfe5":"Yaz aylarında nüfusu iki katına çıkmakta, otel ve pansiyonlar tam kapasite çalışmaktadır.","tr-g05-sosyal-q453.visual.0a3d020058d3":"1. kanıt: Aşağıda iki farklı ilin öne çıkan ekonomik özellikleri verilmiştir:\n\nI. 2. kanıt: Kıyı ili: Geniş kumsallar, yat limanları ve antik kent kalıntılarıyla ünlüdür. 3. kanıt: Yaz aylarında nüfusu iki katına çıkmakta, otel ve pansiyonlar tam kapasite çalışmaktadır. 4. kanıt: II. 5. kanıt: İç bölge ili: Yüksek platolara sahiptir; buğday ve arpa tarımının yanı sıra küçükbaş hayvancılık yaygındır. 6. kanıt: İlde bir un fabrikası ve yün işleme atölyeleri bulunmaktadır.","tr-g05-sosyal-q453.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q453.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q453.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q453.visual.4a4f56c46e97":"II.","tr-g05-sosyal-q453.visual.7f6e8742d3ad":"İlde bir un fabrikası ve yün işleme atölyeleri bulunmaktadır.","tr-g05-sosyal-q453.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q453.visual.968477221ff4":"Kıyı ili: Geniş kumsallar, yat limanları ve antik kent kalıntılarıyla ünlüdür.","tr-g05-sosyal-q453.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q453.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q453.visual.f24521bb86e9":"İç bölge ili: Yüksek platolara sahiptir; buğday ve arpa tarımının yanı sıra küçükbaş hayvancılık yaygındır.","tr-g05-sosyal-q453.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q453.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q456.visual.098d3de37229":"• Yıl boyunca ildeki küçük limandan balıkçı tekneleri denize açılmaktadır.","tr-g05-sosyal-q456.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q456.visual.73ecf205dd47":"• Kasım-Nisan arasında turist sayısı azalmakta, buna karşılık seralarda sebze üretimi ve zeytin hasadı yapılmaktadır.","tr-g05-sosyal-q456.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q456.visual.9210ccf97722":"1. kanıt: Bir araştırmacı, bir ilin ekonomik faaliyetlerinin yıl içindeki dağılımını incelemiştir. 2. kanıt: Elde ettiği bulgular şöyledir:\n\n• Mayıs-Ekim ayları arasında il nüfusu turistlerle birlikte üç katına çıkmakta; otel, restoran ve hediyelik eşya dükkânları yoğun çalışmaktadır. 3. kanıt: • Kasım-Nisan arasında turist sayısı azalmakta, buna karşılık seralarda sebze üretimi ve zeytin hasadı yapılmaktadır. 4. kanıt: • Yıl boyunca ildeki küçük limandan balıkçı tekneleri denize açılmaktadır.","tr-g05-sosyal-q456.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q456.visual.ae21d1199795":"Elde ettiği bulgular şöyledir:\n\n• Mayıs-Ekim ayları arasında il nüfusu turistlerle birlikte üç katına çıkmakta; otel, restoran ve hediyelik eşya dükkânları yoğun çalışmaktadır.","tr-g05-sosyal-q456.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q456.visual.d28c45823368":"Bir araştırmacı, bir ilin ekonomik faaliyetlerinin yıl içindeki dağılımını incelemiştir.","tr-g05-sosyal-q456.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q456.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q458.visual.06a42852d2dc":"Bir ilde yaşanan büyük deprem, il merkezindeki birçok iş yerini ve fabrikayı kullanılamaz hale getirmiştir.","tr-g05-sosyal-q458.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q458.visual.54cc1e7713a4":"1. kanıt: Bir ilde yaşanan büyük deprem, il merkezindeki birçok iş yerini ve fabrikayı kullanılamaz hale getirmiştir. 2. kanıt: Depremden önce il ekonomisi ağırlıklı olarak tekstil atölyelerine ve küçük sanayi sitelerine dayanmaktadır. 3. kanıt: Deprem sonrası il yönetimi, halkın geçimini sürdürebilmesi için geçici ve kalıcı çözümler üretmeye çalışmaktadır. 4. kanıt: Yapılan incelemelerde ilin kırsal kesimlerindeki tarım arazilerinin ve meraların depremden etkilenmediği, ayrıca ildeki orman köylerinde arıcılık potansiyelinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.","tr-g05-sosyal-q458.visual.72faee98c930":"Yapılan incelemelerde ilin kırsal kesimlerindeki tarım arazilerinin ve meraların depremden etkilenmediği, ayrıca ildeki orman köylerinde arıcılık potansiyelinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.","tr-g05-sosyal-q458.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q458.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q458.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q458.visual.da2886ab4049":"Deprem sonrası il yönetimi, halkın geçimini sürdürebilmesi için geçici ve kalıcı çözümler üretmeye çalışmaktadır.","tr-g05-sosyal-q458.visual.de9553b2da87":"Depremden önce il ekonomisi ağırlıklı olarak tekstil atölyelerine ve küçük sanayi sitelerine dayanmaktadır.","tr-g05-sosyal-q458.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q458.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q460.visual.0c3dc78b7427":"Z ili: Kıyı uzunluğu fazladır; doğal koylar ve plajlar bulunur; bölgede dalış turizmine uygun su altı mağaraları keşfedilmiştir.","tr-g05-sosyal-q460.visual.1041d7574962":"Bölgede işsizlik oranı yüksektir.","tr-g05-sosyal-q460.visual.1cac13812678":"Y ili: Geniş mermer yataklarına sahiptir; işlenmemiş mermer blokları başka illere satılmaktadır.","tr-g05-sosyal-q460.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q460.visual.255509a5ec5d":"6","tr-g05-sosyal-q460.visual.3a010f5235e6":"5","tr-g05-sosyal-q460.visual.3fd5d816cf9a":"Bir yatırım danışmanı, doğal ve beşerî kaynakları inceleyerek üç farklı ile yatırım önerileri hazırlamıştır:\n\nX ili: Geniş ormanlık alanlara ve zengin bitki örtüsüne sahiptir; bölgede gezici arıcılık yapan aile sayısı fazladır.","tr-g05-sosyal-q460.visual.70d83e122f5e":"Danışman, her ile mevcut kaynaklarını en verimli biçimde değerlendirebileceği birer ekonomik faaliyet önermek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q460.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q460.visual.9ad57c5b4775":"1. kanıt: Bir yatırım danışmanı, doğal ve beşerî kaynakları inceleyerek üç farklı ile yatırım önerileri hazırlamıştır:\n\nX ili: Geniş ormanlık alanlara ve zengin bitki örtüsüne sahiptir; bölgede gezici arıcılık yapan aile sayısı fazladır. 2. kanıt: Karayolu bağlantıları yeterlidir. 3. kanıt: Y ili: Geniş mermer yataklarına sahiptir; işlenmemiş mermer blokları başka illere satılmaktadır. 4. kanıt: Bölgede işsizlik oranı yüksektir. 5. kanıt: Z ili: Kıyı uzunluğu fazladır; doğal koylar ve plajlar bulunur; bölgede dalış turizmine uygun su altı mağaraları keşfedilmiştir. 6. kanıt: Danışman, her ile mevcut kaynaklarını en verimli biçimde değerlendirebileceği birer ekonomik faaliyet önermek istemektedir.","tr-g05-sosyal-q460.visual.9bcb22e03a9f":"4","tr-g05-sosyal-q460.visual.bb7e99b942b9":"Karayolu bağlantıları yeterlidir.","tr-g05-sosyal-q460.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q460.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q460.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q462.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q462.visual.72b2050f22e4":"1. kanıt: Ahmet, Bursa'da yaşamaktadır. 2. kanıt: Babası otomotiv fabrikasında, annesi bir tekstil atölyesinde çalışmaktadır. 3. kanıt: Arkadaşlarının aileleri de benzer işler yapmaktadır.","tr-g05-sosyal-q462.visual.851fbffebbae":"Arkadaşlarının aileleri de benzer işler yapmaktadır.","tr-g05-sosyal-q462.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q462.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q462.visual.ed45a69a55b4":"Babası otomotiv fabrikasında, annesi bir tekstil atölyesinde çalışmaktadır.","tr-g05-sosyal-q462.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q462.visual.fd0cec63b5ec":"Ahmet, Bursa'da yaşamaktadır.","tr-g05-sosyal-q462.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q464.visual.36eacc5cff02":"Ali, Antalya'da yaşamaktadır.","tr-g05-sosyal-q464.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q464.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q464.visual.cbebfeb0de69":"Ailesi yaz aylarında bir otelde çalışmakta, kış aylarında ise seralarda sebze yetiştirmektedir.","tr-g05-sosyal-q464.visual.d2d9b5a391cb":"1. kanıt: Ali, Antalya'da yaşamaktadır. 2. kanıt: Ailesi yaz aylarında bir otelde çalışmakta, kış aylarında ise seralarda sebze yetiştirmektedir.","tr-g05-sosyal-q464.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q464.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q468.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q468.visual.4847a532cd74":"Babası bir fıstık işleme fabrikasında, annesi halı dokuma atölyesinde çalışmaktadır.","tr-g05-sosyal-q468.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q468.visual.93236ed8840f":"Mahallelerindeki birçok kişi de benzer işlerle uğraşmaktadır.","tr-g05-sosyal-q468.visual.af46d7bd0fc1":"Zeynep, Gaziantep'te yaşamaktadır.","tr-g05-sosyal-q468.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q468.visual.f35b4c4c6f1f":"1. kanıt: Zeynep, Gaziantep'te yaşamaktadır. 2. kanıt: Babası bir fıstık işleme fabrikasında, annesi halı dokuma atölyesinde çalışmaktadır. 3. kanıt: Mahallelerindeki birçok kişi de benzer işlerle uğraşmaktadır.","tr-g05-sosyal-q468.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q468.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q478.visual.4698949cc7e1":"1. kanıt: Elif, bayramda yurt dışında yaşayan dedesini görmek ve onunla konuşmak istiyor. 2. kanıt: Ancak mesafe çok uzak olduğu için ziyarete gidemiyor.","tr-g05-sosyal-q478.visual.57ec2bf48867":"Ancak mesafe çok uzak olduğu için ziyarete gidemiyor.","tr-g05-sosyal-q478.visual.61ab218dd779":"Elif, bayramda yurt dışında yaşayan dedesini görmek ve onunla konuşmak istiyor.","tr-g05-sosyal-q478.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q478.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q478.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q478.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q483.visual.0fa00f4d5f2a":"1. kanıt: Bir kasabada açılan yeni fabrikada üretimin büyük kısmı robot kollar tarafından yapılmaktadır. 2. kanıt: Bu sayede üretim artmış ve maliyetler düşmüştür. 3. kanıt: Ancak daha önce bu işleri yapan birçok işçi işsiz kalmıştır.","tr-g05-sosyal-q483.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q483.visual.3376239a265a":"Ancak daha önce bu işleri yapan birçok işçi işsiz kalmıştır.","tr-g05-sosyal-q483.visual.41c4503f5b50":"Bu sayede üretim artmış ve maliyetler düşmüştür.","tr-g05-sosyal-q483.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q483.visual.be9fe1e7e4e6":"Bir kasabada açılan yeni fabrikada üretimin büyük kısmı robot kollar tarafından yapılmaktadır.","tr-g05-sosyal-q483.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q483.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q483.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q488.visual.1eace85089f0":"3","tr-g05-sosyal-q488.visual.548df1424eb0":"Bu yüzden derslerine çalışamıyor ve gözleri yoruluyor.","tr-g05-sosyal-q488.visual.5b612c8a1eb4":"Can, tabletinde günde 4 saat oyun oynuyor.","tr-g05-sosyal-q488.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q488.visual.a1ae1f7383de":"1. kanıt: Can, tabletinde günde 4 saat oyun oynuyor. 2. kanıt: Bu yüzden derslerine çalışamıyor ve gözleri yoruluyor. 3. kanıt: Babası tablet kullanma süresini 1,5 saatle sınırlandırıyor ve her 30 dakikada bir ara vermesini söylüyor.","tr-g05-sosyal-q488.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q488.visual.e8fa6bc14786":"Babası tablet kullanma süresini 1,5 saatle sınırlandırıyor ve her 30 dakikada bir ara vermesini söylüyor.","tr-g05-sosyal-q488.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q488.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q492.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q492.visual.b8089947e16b":"1. kanıt: Ali, okuldan sonra ödevlerini yapmak için bilgisayarı başına geçiyor. 2. kanıt: Ancak sık sık video izleyip oyun oynadığı için ödevlerini yetiştiremiyor.","tr-g05-sosyal-q492.visual.bc7b77873172":"Ancak sık sık video izleyip oyun oynadığı için ödevlerini yetiştiremiyor.","tr-g05-sosyal-q492.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q492.visual.dbade4f68fd9":"Ali, okuldan sonra ödevlerini yapmak için bilgisayarı başına geçiyor.","tr-g05-sosyal-q492.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q492.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-q498.visual.34cecca4ec45":"Zeynep, bir sosyal bilgiler projesi için araştırma yapmaktadır.","tr-g05-sosyal-q498.visual.38892e14ebd7":"1. kanıt: Zeynep, bir sosyal bilgiler projesi için araştırma yapmaktadır. 2. kanıt: İnternette birçok kaynak bulmuş, ancak bazı sitelerin güvenilirliğinden emin olamamaktadır.","tr-g05-sosyal-q498.visual.8d1b01a0cd67":"Kanıt","tr-g05-sosyal-q498.visual.b177023db2e1":"İnternette birçok kaynak bulmuş, ancak bazı sitelerin güvenilirliğinden emin olamamaktadır.","tr-g05-sosyal-q498.visual.c634b6a49080":"Sıra","tr-g05-sosyal-q498.visual.f86978ecd7c4":"1","tr-g05-sosyal-q498.visual.fd744b564b32":"2","tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.49792bfbbc23":"Açık bilgileri veya dil ipuçlarını düzenle.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.586563e815f6":"Seçenekleri kanıtlarla tek tek karşılaştır.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.5e960b6607e8":"Sonucu konu kuralıyla yeniden doğrula.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.b94e1693c604":"Ayrıntılı çözümlü örnekler","tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.c69529b3fc8d":"Ayrıntılı çözümlü örnekler → Açık bilgileri veya dil ipuçlarını düzenle. → Seçenekleri kanıtlarla tek tek karşılaştır. → Sonucu konu kuralıyla yeniden doğrula.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.03b680e6f662":"Bu özelliklerin bir bölümü kültürle ilgilidir.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.0bee076f64d3":"Ön bilgiler\nİnsanlar aile, okul, mahalle, şehir ve ülke gibi farklı toplulukların içinde yaşar. → Aynı toplulukta bulunan kişiler her bakımdan aynı olmak zorunda değildir. → İnsanların konuşma biçimleri, yemekleri, müzikleri, sanat anlayışları, giyim tercihleri, kutlamaları, gelenekleri ve günlük yaşam alışkanlıkları farklılık gösterebilir. → Bu özelliklerin bir bölümü kültürle ilgilidir.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.8a5572dfcced":"Ön bilgiler\nİnsanlar aile, okul, mahalle, şehir ve ülke gibi farklı toplulukların içinde yaşar.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.a4959e5fc0ad":"İnsanların konuşma biçimleri, yemekleri, müzikleri, sanat anlayışları, giyim tercihleri, kutlamaları, gelenekleri ve günlük yaşam alışkanlıkları farklılık gösterebilir.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.ec52282cd7fc":"Aynı toplulukta bulunan kişiler her bakımdan aynı olmak zorunda değildir.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.213df8520c6b":"İkinci olarak ortak bir işte görev alan kişiler birbirine güvenmeyi ve sorumluluk üstlenmeyi öğrenir.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.6b6f693449c4":"Üçüncü olarak yardım alan kişi toplumdan dışlanmadığını, değer gördüğünü hisseder.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.760d1b87fbbb":"İlk olarak insanlar birbirlerinin ihtiyaçlarını fark etmeyi öğrenir.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.a610dbea4800":"Bu farkındalık duyarlılığı artırır.","tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.c86adae1e0d2":"İlk olarak insanlar birbirlerinin ihtiyaçlarını fark etmeyi öğrenir. → Bu farkındalık duyarlılığı artırır. → İkinci olarak ortak bir işte görev alan kişiler birbirine güvenmeyi ve sorumluluk üstlenmeyi öğrenir. → Üçüncü olarak yardım alan kişi toplumdan dışlanmadığını, değer gördüğünü hisseder.","tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.8cf0e8b1893c":"Üçüncü adım: İli Türkiye haritasında bul. İlin ülkenin hangi bölümünde kaldığını yön ifadeleriyle belirt. Örneğin “Türkiye’nin kuzeyinde”, “ülkenin iç kesimlerinde” veya ","tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.9b0dc72349af":"Aşağıdaki yöntemi sırayla uygularsan daha güvenilir bir sonuca ulaşırsın.","tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.ca89440ad1f8":"Aşağıdaki yöntemi sırayla uygularsan daha güvenilir bir sonuca ulaşırsın. → Birinci adım: İnceleyeceğin ili açıkça belirle. Yaşadığın ilin adını çalışma kâğıdının başına yaz. İl ile ilçe kavramını karıştırma. Bir ilçeye ait özellik, ilin tamamı i → İkinci adım: Uygun kaynakları seç. İl sınırları ve komşular için güncel bir Türkiye mülki idare haritası; yeryüzü şekilleri ve su kaynakları için fiziki harita; tarihî me → Üçüncü adım: İli Türkiye haritasında bul. İlin ülkenin hangi bölümünde kaldığını yön ifadeleriyle belirt. Örneğin “Türkiye’nin kuzeyinde”, “ülkenin iç kesimlerinde” veya ","tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.e0c33cced8b4":"Birinci adım: İnceleyeceğin ili açıkça belirle. Yaşadığın ilin adını çalışma kâğıdının başına yaz. İl ile ilçe kavramını karıştırma. Bir ilçeye ait özellik, ilin tamamı i","tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.e7eb1b0eee54":"İkinci adım: Uygun kaynakları seç. İl sınırları ve komşular için güncel bir Türkiye mülki idare haritası; yeryüzü şekilleri ve su kaynakları için fiziki harita; tarihî me","tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.0106ebf1bfdd":"Değişim, bir unsurun zaman içinde önceki durumundan farklı hâle gelmesidir. Bir mahallenin büyümesi, yeni bir yol yapılması, bir tarım alanının yerleşime açılması, bir ak","tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.01259a2a037d":"Beşerî çevre, insanların ihtiyaçları ve faaliyetleri sonucunda oluşturduğu ya da düzenlediği çevredir. Evler, okullar, hastaneler, yollar, köprüler, tarlalar, fabrikalar,","tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.1b740ae44dcd":"Neden, değişimi ortaya çıkaran etkendir. Sonuç ise değişimden sonra ortaya çıkan durumdur. Etki, değişimin insanlar, doğa veya başka çevre unsurları üzerinde oluşturduğu ","tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.28b81f73eff0":"Doğal çevre, insan eliyle yapılmamış ya da temel varlığı doğada bulunan unsurların oluşturduğu çevredir. Dağlar, ovalar, akarsular, göller, kıyılar, toprak, bitki örtüsü  → Beşerî çevre, insanların ihtiyaçları ve faaliyetleri sonucunda oluşturduğu ya da düzenlediği çevredir. Evler, okullar, hastaneler, yollar, köprüler, tarlalar, fabrikalar, → Değişim, bir unsurun zaman içinde önceki durumundan farklı hâle gelmesidir. Bir mahallenin büyümesi, yeni bir yol yapılması, bir tarım alanının yerleşime açılması, bir ak → Neden, değişimi ortaya çıkaran etkendir. Sonuç ise değişimden sonra ortaya çıkan durumdur. Etki, değişimin insanlar, doğa veya başka çevre unsurları üzerinde oluşturduğu ","tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.ac57e9bef8a9":"Doğal çevre, insan eliyle yapılmamış ya da temel varlığı doğada bulunan unsurların oluşturduğu çevredir. Dağlar, ovalar, akarsular, göller, kıyılar, toprak, bitki örtüsü ","tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.4f6160eabadc":"### 1. Yaşadığın ile ilişkin güvenilir bilgiyi belirle","tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.7ed0e179e493":"## Gerekli ön bilgiler → Bu çalışmaya başlamadan önce harita, yön, doğal çevre, beşerî çevre ve yaşadığın il kavramlarını bilmen yararlıdır. Doğal çevre; yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüs → ## Adım adım düşünme yöntemi: Belirle, planla, uygula, değerlendir → ### 1. Yaşadığın ile ilişkin güvenilir bilgiyi belirle","tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.8e91859cbdaf":"Bu çalışmaya başlamadan önce harita, yön, doğal çevre, beşerî çevre ve yaşadığın il kavramlarını bilmen yararlıdır. Doğal çevre; yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüs","tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.d490225a8536":"## Gerekli ön bilgiler","tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.f2ee605eeae5":"## Adım adım düşünme yöntemi: Belirle, planla, uygula, değerlendir","tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.1fcf86e06be8":"Temel kavramlar\nKomşu devlet, başka bir devletle sınırı bulunan devlettir.","tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.69616d7e4852":"Deniz komşuluğu ise deniz alanları üzerinden kurulan komşuluktur.","tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.8d2bc3bc1aad":"Kara komşusu denildiğinde iki devletin topraklarının bir sınır çizgisi boyunca birbirine temas etmesi anlaşılır.","tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.be6b42196ccc":"Bu iki kavram aynı değildir.","tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.cbec508ef5b2":"Temel kavramlar\nKomşu devlet, başka bir devletle sınırı bulunan devlettir. → Kara komşusu denildiğinde iki devletin topraklarının bir sınır çizgisi boyunca birbirine temas etmesi anlaşılır. → Deniz komşuluğu ise deniz alanları üzerinden kurulan komşuluktur. → Bu iki kavram aynı değildir.","tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.4174abab1c8a":"Ancak bir ögenin ortak miras sayılabilmesi için yalnızca eski olması yetmez.","tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.427525fa5185":"Bir yapı, nesne, sanat eseri, gelenek, el sanatı, sözlü anlatım, kutlama biçimi ya da yemek hazırlama bilgisi ortak miras kapsamında değerlendirilebilir.","tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.4eace51cbeeb":"Temel kavramlar\nOrtak miras, geçmişten günümüze ulaşan ve insanlar için ortak değer taşıyan kültürel birikimdir. → Bir yapı, nesne, sanat eseri, gelenek, el sanatı, sözlü anlatım, kutlama biçimi ya da yemek hazırlama bilgisi ortak miras kapsamında değerlendirilebilir. → Ancak bir ögenin ortak miras sayılabilmesi için yalnızca eski olması yetmez. → İnsanların yaşamını, bilgisini, sanatını, inancını, üretimini veya birlikte yaşama biçimini yansıtması ve kuşaklar arasında aktarılması önemlidir.","tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.860cf675ff53":"İnsanların yaşamını, bilgisini, sanatını, inancını, üretimini veya birlikte yaşama biçimini yansıtması ve kuşaklar arasında aktarılması önemlidir.","tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.8dff0413895c":"Temel kavramlar\nOrtak miras, geçmişten günümüze ulaşan ve insanlar için ortak değer taşıyan kültürel birikimdir.","tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.318cc197b704":"Bu konuyu anlayabilmek için önce bazı temel kavramları bilmek gerekir. “Yerleşme”, insanların yaşamak için seçtiği ve barınma alanları oluşturduğu yerdir. “Yerleşik hayat","tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.61a714fa2d74":"“Arkeoloji”, geçmişte yaşamış insanların geride bıraktığı maddi kalıntıları inceleyen bilim alanıdır. “Arkeolojik kazı”, geçmişe ait kalıntıların uzmanlar tarafından beli","tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.6894fc5e06a7":"“MÖ” milattan önceyi, “MS” milattan sonrayı gösterir. Tarih şeridinde MÖ tarihlerde sayı büyüdükçe daha eski bir zamana gidilir. Örneğin MÖ 7000, MÖ 6000’den daha eskidir","tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.d47d23c0a805":"meb-sosyal-bilgiler-ogretim-pro… → Bu konuyu anlayabilmek için önce bazı temel kavramları bilmek gerekir. “Yerleşme”, insanların yaşamak için seçtiği ve barınma alanları oluşturduğu yerdir. “Yerleşik hayat → “Arkeoloji”, geçmişte yaşamış insanların geride bıraktığı maddi kalıntıları inceleyen bilim alanıdır. “Arkeolojik kazı”, geçmişe ait kalıntıların uzmanlar tarafından beli → “MÖ” milattan önceyi, “MS” milattan sonrayı gösterir. Tarih şeridinde MÖ tarihlerde sayı büyüdükçe daha eski bir zamana gidilir. Örneğin MÖ 7000, MÖ 6000’den daha eskidir","tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.ff7bb99447e9":"meb-sosyal-bilgiler-ogretim-pro…","tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.0fd6065d2bc3":"Katkı sözcüğü yalnızca “ilk kez bulmak” anlamına gelmez. Bir toplum bir uygulamayı geliştirmiş, düzenlemiş, yaygınlaştırmış, kayda geçirmiş veya başka toplumlara taşımış ","tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.1f40ab4a8684":"Medeniyet, insanların uzun zaman boyunca oluşturduğu yönetim, hukuk, ekonomi, bilim, sanat, yazı, mimari ve günlük yaşam birikimlerinin bütünüdür. Ortak miras ise yalnızc → Katkı sözcüğü yalnızca “ilk kez bulmak” anlamına gelmez. Bir toplum bir uygulamayı geliştirmiş, düzenlemiş, yaygınlaştırmış, kayda geçirmiş veya başka toplumlara taşımış  → Karşılaştırma yaparken iki temel kavram kullanılır: benzerlik ve farklılık. Benzerlik, iki medeniyetin katkılarının ortak yönüdür. Farklılık ise katkıların amaç, yöntem,  → COĞRAFİ VE TARİHÎ ÇERÇEVE","tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.64dd54afc99f":"COĞRAFİ VE TARİHÎ ÇERÇEVE","tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.89c02527c7a5":"Medeniyet, insanların uzun zaman boyunca oluşturduğu yönetim, hukuk, ekonomi, bilim, sanat, yazı, mimari ve günlük yaşam birikimlerinin bütünüdür. Ortak miras ise yalnızc","tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.ddd0a8cb4e3a":"Karşılaştırma yaparken iki temel kavram kullanılır: benzerlik ve farklılık. Benzerlik, iki medeniyetin katkılarının ortak yönüdür. Farklılık ise katkıların amaç, yöntem, ","tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.0e2d12049ad9":"Cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu bir yönetim biçimini ifade eder.","tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.19b566519c24":"İki kavramın en güçlü ortak noktası millî egemenliktir. → Cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu bir yönetim biçimini ifade eder. → Demokrasi, milletin bu egemenliği seçim, katılım, temsil, görüş açıklama ve hukuk içinde denetim gibi yollarla kullanabilmesini destekler. → Demokratik bir cumhuriyette yalnızca yöneticilerin seçimle belirlenmesi yeterli görülmez; özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, katılım ve hukukun üstünlüğü de önem taşır.","tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.b1037c9e28cb":"İki kavramın en güçlü ortak noktası millî egemenliktir.","tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.ec12f1e21f6a":"Demokratik bir cumhuriyette yalnızca yöneticilerin seçimle belirlenmesi yeterli görülmez; özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, katılım ve hukukun üstünlüğü de önem taşır.","tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.fd8e9944eb5e":"Demokrasi, milletin bu egemenliği seçim, katılım, temsil, görüş açıklama ve hukuk içinde denetim gibi yollarla kullanabilmesini destekler.","tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.1cf42929d39d":"Toplum düzeni, insanların birlikte güvenli, adil, saygılı ve öngörülebilir biçimde yaşayabilmesini sağlayan ortak yaşam düzenidir. Okulda sıraya uyulması, ortak eşyaların","tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.208b11230c80":"Vatandaş, bir devlete vatandaşlık bağıyla bağlı olan kişidir. Vatandaşlık bağı bulunan çocuklar da vatandaştır. Yaşları nedeniyle bazı katılım yollarını henüz kullanamasa","tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.252bdcde335d":"Vatandaş, bir devlete vatandaşlık bağıyla bağlı olan kişidir. Vatandaşlık bağı bulunan çocuklar da vatandaştır. Yaşları nedeniyle bazı katılım yollarını henüz kullanamasa → Etkin vatandaş, yaşadığı toplumda yalnızca kendi ihtiyaçlarını düşünmeyen; haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, başkalarının haklarına saygı gösteren, ortak  → Toplum düzeni, insanların birlikte güvenli, adil, saygılı ve öngörülebilir biçimde yaşayabilmesini sağlayan ortak yaşam düzenidir. Okulda sıraya uyulması, ortak eşyaların → Hak, kişinin insan olması veya vatandaşlığı nedeniyle yararlanabildiği imkân ve güvencelerdir. Sorumluluk ise kişinin kendisine, başkalarına ve topluma karşı yerine getir","tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.6aedd6c2b21e":"Hak, kişinin insan olması veya vatandaşlığı nedeniyle yararlanabildiği imkân ve güvencelerdir. Sorumluluk ise kişinin kendisine, başkalarına ve topluma karşı yerine getir","tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.91bc78083ffe":"Etkin vatandaş, yaşadığı toplumda yalnızca kendi ihtiyaçlarını düşünmeyen; haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, başkalarının haklarına saygı gösteren, ortak ","tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.3a0cc0fba7d0":"Özgürlük: Kişinin seçim yapabilmesi, düşüncesini oluşturabilmesi ve davranışlarını belirleyebilmesidir. Özgürlük, \"İstediğim her şeyi yaparım.\" anlamına gelmez. Başka ins → Sorumluluk: Bir hakkın kullanılmasını kolaylaştıran veya ortak yaşamı koruyan görevdir. Sorumluluk yalnızca ceza almamak için yerine getirilen bir iş değildir. Sorumlu da → Eşitlik: Her insanın aynı değere sahip olması ve haklardan ayrım yapılmadan yararlanabilmesidir. Eşitlik, her durumda herkese tamamen aynı şeyi vermek demek değildir. Baz → Adalet: Hakların korunması, kuralların tarafsız uygulanması ve insanların ihtiyaçlarının dikkate alınmasıdır. Adaletli bir çözüm, yalnızca en güçlü veya en çok konuşan ki","tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.3aa00a154bee":"Adalet: Hakların korunması, kuralların tarafsız uygulanması ve insanların ihtiyaçlarının dikkate alınmasıdır. Adaletli bir çözüm, yalnızca en güçlü veya en çok konuşan ki","tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.69dd279ffd88":"Eşitlik: Her insanın aynı değere sahip olması ve haklardan ayrım yapılmadan yararlanabilmesidir. Eşitlik, her durumda herkese tamamen aynı şeyi vermek demek değildir. Baz","tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.d128a1260649":"Özgürlük: Kişinin seçim yapabilmesi, düşüncesini oluşturabilmesi ve davranışlarını belirleyebilmesidir. Özgürlük, \"İstediğim her şeyi yaparım.\" anlamına gelmez. Başka ins","tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.fa897e20b59f":"Sorumluluk: Bir hakkın kullanılmasını kolaylaştıran veya ortak yaşamı koruyan görevdir. Sorumluluk yalnızca ceza almamak için yerine getirilen bir iş değildir. Sorumlu da","tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.2aaf9b48c2ee":"Güvenilir kaynak seç. Öncelikle kurumun resmî genel ağ sayfası, resmî duyurusu, hizmet tanıtım broşürü, ilan panosu veya kurum tarafından yayımlanmış örnek başvuru metni ","tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.943fb580c380":"Olası kurumları listele. Okul içindeki konular için öğretmen, rehberlik servisi veya okul yönetimi; mahalleyle ilgili konular için muhtarlık ya da belediyenin ilgili biri","tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.a60e9a13bd71":"Sorunun düzeyini belirle. Sorun sınıf veya okul içinde mi, mahallede mi, ilçe çapında mı, yoksa yardımlaşma ve dayanışma çalışması mı gerektiriyor? Bu sınıflandırma uygun","tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.b5b4ab2a5d9a":"Sorunu veya ihtiyacı açıkça tanımla. Ne oldu, nerede oldu, kimleri etkiliyor ve hangi ihtiyacın karşılanması gerekiyor sorularını cevapla. Kişilerin adını, telefonunu, ad → Sorunun düzeyini belirle. Sorun sınıf veya okul içinde mi, mahallede mi, ilçe çapında mı, yoksa yardımlaşma ve dayanışma çalışması mı gerektiriyor? Bu sınıflandırma uygun → Olası kurumları listele. Okul içindeki konular için öğretmen, rehberlik servisi veya okul yönetimi; mahalleyle ilgili konular için muhtarlık ya da belediyenin ilgili biri → Güvenilir kaynak seç. Öncelikle kurumun resmî genel ağ sayfası, resmî duyurusu, hizmet tanıtım broşürü, ilan panosu veya kurum tarafından yayımlanmış örnek başvuru metni ","tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.c61c79b7b58a":"Sorunu veya ihtiyacı açıkça tanımla. Ne oldu, nerede oldu, kimleri etkiliyor ve hangi ihtiyacın karşılanması gerekiyor sorularını cevapla. Kişilerin adını, telefonunu, ad","tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.00f7cb621bc9":"Kaynak kullanımını yorumlarken şu yedi adımı kullanabilirsin:","tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.43dd95391859":"Kaynak kullanımını yorumlarken şu yedi adımı kullanabilirsin: → Açık bilgileri veya dil ipuçlarını düzenle. → Seçenekleri kanıtlarla tek tek karşılaştır. → Sonucu konu kuralıyla yeniden doğrula.","tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.49792bfbbc23":"Açık bilgileri veya dil ipuçlarını düzenle.","tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.586563e815f6":"Seçenekleri kanıtlarla tek tek karşılaştır.","tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.5e960b6607e8":"Sonucu konu kuralıyla yeniden doğrula.","tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.18efcde62533":"İstek, yaşamı daha keyifli veya rahat hâle getiren fakat ertelenmesi çoğu zaman mümkün olan şeydir. Bir oyuncak, süslü bir kalem ya da aynı işlevi gören ürünün daha pahal","tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.391f5b136f95":"İhtiyaç, günlük yaşamın sağlıklı, güvenli ve düzenli biçimde sürmesi için gerekli olan şeydir. Beslenme, barınma ve mevsime uygun giyinme temel ihtiyaçlara örnektir. Anca","tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.65949bbec488":"İhtiyaç, günlük yaşamın sağlıklı, güvenli ve düzenli biçimde sürmesi için gerekli olan şeydir. Beslenme, barınma ve mevsime uygun giyinme temel ihtiyaçlara örnektir. Anca → İstek, yaşamı daha keyifli veya rahat hâle getiren fakat ertelenmesi çoğu zaman mümkün olan şeydir. Bir oyuncak, süslü bir kalem ya da aynı işlevi gören ürünün daha pahal → Kaynak, bir amacı gerçekleştirmek için yararlanılabilen imkândır. Bu konuda kaynak denildiğinde çoğunlukla harçlık, kumbaradaki para veya daha önce biriktirilmiş para gib → Gelir, belirli bir süre içinde kullanabileceğin para miktarıdır. Gider, ihtiyaç veya istekleri karşılamak için harcanması planlanan paradır. Bütçe, gelir ile giderlerin b","tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.b09b523c308f":"Gelir, belirli bir süre içinde kullanabileceğin para miktarıdır. Gider, ihtiyaç veya istekleri karşılamak için harcanması planlanan paradır. Bütçe, gelir ile giderlerin b","tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.cb9391941dca":"Kaynak, bir amacı gerçekleştirmek için yararlanılabilen imkândır. Bu konuda kaynak denildiğinde çoğunlukla harçlık, kumbaradaki para veya daha önce biriktirilmiş para gib","tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.3a98c93a664a":"Özetleme, uzun bir bilgi listesini kısaltmak değildir. İyi bir özet; ana faaliyetleri seçer, benzer olanları gruplar, kanıtlarla destekler, faaliyetler arasındaki bağlant → Birinci adım: İnceleme sorusunu belirle. “Yaşadığım ilde hangi ekonomik faaliyetler öne çıkıyor ve bunlar hangi koşullarla ilişkilidir?” gibi açık bir soru kullan. İncele → İkinci adım: Güvenilir kaynak seç. Valilik, kaymakamlık, il tarım ve orman müdürlüğü gibi resmî kurumların yayımladığı bilgiler; resmî istatistik tabloları; güncel il tan → Üçüncü adım: Kanıtları ayıkla. Kaynakta geçen ürün, iş yeri, üretim tesisi, ziyaretçi, taşıma, pazar, çalışan, ekili alan veya üretim miktarı gibi bilgilerden hangisinin ","tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.4215b5f3894e":"Üçüncü adım: Kanıtları ayıkla. Kaynakta geçen ürün, iş yeri, üretim tesisi, ziyaretçi, taşıma, pazar, çalışan, ekili alan veya üretim miktarı gibi bilgilerden hangisinin ","tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.611d3a26bca3":"İkinci adım: Güvenilir kaynak seç. Valilik, kaymakamlık, il tarım ve orman müdürlüğü gibi resmî kurumların yayımladığı bilgiler; resmî istatistik tabloları; güncel il tan","tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.ee2717155d2e":"Özetleme, uzun bir bilgi listesini kısaltmak değildir. İyi bir özet; ana faaliyetleri seçer, benzer olanları gruplar, kanıtlarla destekler, faaliyetler arasındaki bağlant","tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.f6642887575d":"Birinci adım: İnceleme sorusunu belirle. “Yaşadığım ilde hangi ekonomik faaliyetler öne çıkıyor ve bunlar hangi koşullarla ilişkilidir?” gibi açık bir soru kullan. İncele","tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.2e49334596e2":"Ön bilgiler\nBu konuyu öğrenirken şu temel bilgileri hatırlamak gerekir: Bir olayın birden fazla nedeni ve sonucu olabilir. → Aynı gelişme farklı insanları farklı biçimlerde etkileyebilir. → Bir uygulamanın yararı, nerede, ne zaman, kim tarafından ve hangi amaçla kullanıldığına göre değişebilir. → Ayrıca her hızlı değişim ilerleme anlamına gelmez; ilerleme sayılabilmesi için insanlara, topluma ve çevreye sağladığı yararların yanında ortaya çıkarabileceği sorunlar d","tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.32c271943ce1":"Ön bilgiler\nBu konuyu öğrenirken şu temel bilgileri hatırlamak gerekir: Bir olayın birden fazla nedeni ve sonucu olabilir.","tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.3afb117f6c61":"Bir uygulamanın yararı, nerede, ne zaman, kim tarafından ve hangi amaçla kullanıldığına göre değişebilir.","tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.e357be24a327":"Aynı gelişme farklı insanları farklı biçimlerde etkileyebilir.","tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.f38a690925d7":"Ayrıca her hızlı değişim ilerleme anlamına gelmez; ilerleme sayılabilmesi için insanlara, topluma ve çevreye sağladığı yararların yanında ortaya çıkarabileceği sorunlar d","tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.04de991a9d3e":"Kanıt, bir yargıyı destekleyen gözlem, kayıt, yönerge, tablo, görsel veya güvenilir kaynak bilgisidir. “Televizyon, program bittikten sonra kırk dakika daha açık kaldı.” ","tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.388b9372b253":"Ürün, öğrendiklerimizi başkalarına anlaşılır biçimde aktardığımız çalışmadır. Ürün yalnızca güzel görünmemeli; doğru bilgi, açık mesaj, uygulanabilir öneri ve uygun görse","tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.afae51f60e32":"Mahremiyet, kişinin kendisine ait bilgilerin ve özel alanının korunmasıdır. Ad, adres, okul bilgisi, konum, parola, özel fotoğraf ve benzeri bilgiler gelişigüzel paylaşıl","tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.c1253bf2f25d":"Kısa özet: Teknolojik ürün, bilinçli kullanım, mahremiyet, dijital ayak izi, kanıt, çıkarım, ürün ve geri bildirim bu öğrenmenin temel kavramlarıdır.","tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.f9981031d95d":"Mahremiyet, kişinin kendisine ait bilgilerin ve özel alanının korunmasıdır. Ad, adres, okul bilgisi, konum, parola, özel fotoğraf ve benzeri bilgiler gelişigüzel paylaşıl → Kanıt, bir yargıyı destekleyen gözlem, kayıt, yönerge, tablo, görsel veya güvenilir kaynak bilgisidir. “Televizyon, program bittikten sonra kırk dakika daha açık kaldı.”  → Ürün, öğrendiklerimizi başkalarına anlaşılır biçimde aktardığımız çalışmadır. Ürün yalnızca güzel görünmemeli; doğru bilgi, açık mesaj, uygulanabilir öneri ve uygun görse → Kısa özet: Teknolojik ürün, bilinçli kullanım, mahremiyet, dijital ayak izi, kanıt, çıkarım, ürün ve geri bildirim bu öğrenmenin temel kavramlarıdır.","tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.invention":"Buluş","tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.total":"Toplam puan (16 üzerinden)","tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.calendar":"Astronomi takvimi","tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.wheel":"Tekerlek","tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.writing":"Yazı","tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.money":"Para","tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.alt":"Dört ölçütün toplam puanları: astronomi takvimi 12, tekerlek 13, yazı 16 ve para 14.","tr-g05-sosyal-q170.visual.alt":"Türkiye'nin bazı komşuları ve özellikleri. K / Var / Atina / Yunanca; L / Yok / Erivan / Ermenice; M / Var / Sofya / Bulgarca; N / Var / Şam / Arapça.","tr-g05-sosyal-q170.visual.caption":"Türkiye'nin bazı komşuları ve özellikleri","tr-g05-sosyal-q170.visual.h1":"Ülke","tr-g05-sosyal-q170.visual.h2":"Denize Kıyısı","tr-g05-sosyal-q170.visual.h3":"Başkent","tr-g05-sosyal-q170.visual.h4":"Resmî Dil","tr-g05-sosyal-q170.visual.r1c1":"K","tr-g05-sosyal-q170.visual.r1c2":"Var","tr-g05-sosyal-q170.visual.r1c3":"Atina","tr-g05-sosyal-q170.visual.r1c4":"Yunanca","tr-g05-sosyal-q170.visual.r2c1":"L","tr-g05-sosyal-q170.visual.r2c2":"Yok","tr-g05-sosyal-q170.visual.r2c3":"Erivan","tr-g05-sosyal-q170.visual.r2c4":"Ermenice","tr-g05-sosyal-q170.visual.r3c1":"M","tr-g05-sosyal-q170.visual.r3c2":"Var","tr-g05-sosyal-q170.visual.r3c3":"Sofya","tr-g05-sosyal-q170.visual.r3c4":"Bulgarca","tr-g05-sosyal-q170.visual.r4c1":"N","tr-g05-sosyal-q170.visual.r4c2":"Var","tr-g05-sosyal-q170.visual.r4c3":"Şam","tr-g05-sosyal-q170.visual.r4c4":"Arapça","tr-g05-sosyal-q225.visual.alt":"Hitit ve Frig uygarlıklarına ait bazı sosyal göstergeler. Hitit / Kral, soylular meclisi / Çivi yazısı, hiyeroglif / Tarım, ticaret, madencilik; Frig / Kral, rahipler etkili / Frig alfabesi / Tarım, hayvancılık, dokumacılık.","tr-g05-sosyal-q225.visual.caption":"Hitit ve Frig uygarlıklarına ait bazı sosyal göstergeler","tr-g05-sosyal-q225.visual.h1":"Uygarlık","tr-g05-sosyal-q225.visual.h2":"Yönetim","tr-g05-sosyal-q225.visual.h3":"Yazı Kullanımı","tr-g05-sosyal-q225.visual.h4":"Ekonomik Etkinlik","tr-g05-sosyal-q225.visual.r1c1":"Hitit","tr-g05-sosyal-q225.visual.r1c2":"Kral, soylular meclisi","tr-g05-sosyal-q225.visual.r1c3":"Çivi yazısı, hiyeroglif","tr-g05-sosyal-q225.visual.r1c4":"Tarım, ticaret, madencilik","tr-g05-sosyal-q225.visual.r2c1":"Frig","tr-g05-sosyal-q225.visual.r2c2":"Kral, rahipler etkili","tr-g05-sosyal-q225.visual.r2c3":"Frig alfabesi","tr-g05-sosyal-q225.visual.r2c4":"Tarım, hayvancılık, dokumacılık","tr-g05-sosyal-q229.visual.alt":"üç uygarlığın öne çıkan ekonomik özellikleri ve sosyal çıktıları. Hitit / Madencilik, ticaret / Çok dilli arşivler, katipler sınıfı; Frig / Dokumacılık, hayvancılık / Tapates halıları, meslek loncaları; Lidya / Kuyumculuk, ticaret / Paranın icadı, pazaryerleri.","tr-g05-sosyal-q229.visual.caption":"üç uygarlığın öne çıkan ekonomik özellikleri ve sosyal çıktıları","tr-g05-sosyal-q229.visual.h1":"Uygarlık","tr-g05-sosyal-q229.visual.h2":"Öne Çıkan Faaliyet","tr-g05-sosyal-q229.visual.h3":"Sosyal Sonuç","tr-g05-sosyal-q229.visual.r1c1":"Hitit","tr-g05-sosyal-q229.visual.r1c2":"Madencilik, ticaret","tr-g05-sosyal-q229.visual.r1c3":"Çok dilli arşivler, katipler sınıfı","tr-g05-sosyal-q229.visual.r2c1":"Frig","tr-g05-sosyal-q229.visual.r2c2":"Dokumacılık, hayvancılık","tr-g05-sosyal-q229.visual.r2c3":"Tapates halıları, meslek loncaları","tr-g05-sosyal-q229.visual.r3c1":"Lidya","tr-g05-sosyal-q229.visual.r3c2":"Kuyumculuk, ticaret","tr-g05-sosyal-q229.visual.r3c3":"Paranın icadı, pazaryerleri","tr-g05-sosyal-q320.visual.alt":"Sorudaki karşılaştırma verileri. Mert / Tenefüs sürelerinin uzatılması / Sınıf başkanlığı yapmış / Sadece kendi sınıfıyla sınırlı; Nehir / Okul bahçesine geri dönüşüm kutuları koyulması / Okul meclisinde bir dönem görev almış / Tüm sınıflarla iyi iletişimi var; Onur / Kantin fiyatlarının düşürülmesi / Daha önce hiç görev almamış / Sessiz ve çekingen bir kişiliği var; Pelin / Okulda satranç turnuvası düzenlenmesi / Kütüphane kulübünde görevli / Sadece satranç kulübüyle iletişim kuruyor.","tr-g05-sosyal-q320.visual.caption":"Sorudaki karşılaştırma verileri","tr-g05-sosyal-q320.visual.h1":"Aday","tr-g05-sosyal-q320.visual.h2":"Projesi","tr-g05-sosyal-q320.visual.h3":"Daha Önceki Katılım Deneyimi","tr-g05-sosyal-q320.visual.h4":"Arkadaşlarıyla İletişimi","tr-g05-sosyal-q320.visual.r1c1":"Mert","tr-g05-sosyal-q320.visual.r1c2":"Tenefüs sürelerinin uzatılması","tr-g05-sosyal-q320.visual.r1c3":"Sınıf başkanlığı yapmış","tr-g05-sosyal-q320.visual.r1c4":"Sadece kendi sınıfıyla sınırlı","tr-g05-sosyal-q320.visual.r2c1":"Nehir","tr-g05-sosyal-q320.visual.r2c2":"Okul bahçesine geri dönüşüm kutuları koyulması","tr-g05-sosyal-q320.visual.r2c3":"Okul meclisinde bir dönem görev almış","tr-g05-sosyal-q320.visual.r2c4":"Tüm sınıflarla iyi iletişimi var","tr-g05-sosyal-q320.visual.r3c1":"Onur","tr-g05-sosyal-q320.visual.r3c2":"Kantin fiyatlarının düşürülmesi","tr-g05-sosyal-q320.visual.r3c3":"Daha önce hiç görev almamış","tr-g05-sosyal-q320.visual.r3c4":"Sessiz ve çekingen bir kişiliği var","tr-g05-sosyal-q320.visual.r4c1":"Pelin","tr-g05-sosyal-q320.visual.r4c2":"Okulda satranç turnuvası düzenlenmesi","tr-g05-sosyal-q320.visual.r4c3":"Kütüphane kulübünde görevli","tr-g05-sosyal-q320.visual.r4c4":"Sadece satranç kulübüyle iletişim kuruyor","tr-g05-sosyal-q385.visual.alt":"dört seçeneğin maliyet, su tasarruf oranı ve uygulama kolaylığı. A) Su tasarruflu duş başlığı / 150 / %40 / Yüksek; B) Her gün 5 dakika yerine 10 dakika duş almak / 0 / % -50 / Düşük; C) Bahçeye açılan musluktan sürekli su akıtmak / 0 / % -80 / Yüksek; D) Banyo küvetini tamamen doldurup sadece ayak yıkamak / 120 / % -30 / Orta.","tr-g05-sosyal-q385.visual.caption":"dört seçeneğin maliyet, su tasarruf oranı ve uygulama kolaylığı","tr-g05-sosyal-q385.visual.h1":"Seçenek","tr-g05-sosyal-q385.visual.h2":"Maliyet (TL)","tr-g05-sosyal-q385.visual.h3":"Tasarruf (%)","tr-g05-sosyal-q385.visual.h4":"Uygulama Kolaylığı","tr-g05-sosyal-q385.visual.r1c1":"A) Su tasarruflu duş başlığı","tr-g05-sosyal-q385.visual.r1c4":"Yüksek","tr-g05-sosyal-q385.visual.r2c1":"B) Her gün 5 dakika yerine 10 dakika duş almak","tr-g05-sosyal-q385.visual.r2c4":"Düşük","tr-g05-sosyal-q385.visual.r3c1":"C) Bahçeye açılan musluktan sürekli su akıtmak","tr-g05-sosyal-q385.visual.r3c4":"Yüksek","tr-g05-sosyal-q385.visual.r4c1":"D) Banyo küvetini tamamen doldurup sadece ayak yıkamak","tr-g05-sosyal-q385.visual.r4c4":"Orta"},"source":"alika-atolye-chatgpt-pro","prerequisites":[],"objectives":["SB.5.1.1","SB.5.1.2","SB.5.1.3","SB.5.2.1","SB.5.2.2","SB.5.2.3","SB.5.2.4","SB.5.3.1","SB.5.3.2","SB.5.3.3","SB.5.4.1","SB.5.4.2","SB.5.4.3","SB.5.4.4","SB.5.5.1","SB.5.5.2","SB.5.5.3","SB.5.6.1","SB.5.6.2"],"coverage":{"SB.5.1.1":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note"],"questions":26},"SB.5.1.2":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note"],"questions":26},"SB.5.1.3":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note"],"questions":26},"SB.5.2.1":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note"],"questions":27},"SB.5.2.2":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note"],"questions":27},"SB.5.2.3":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note"],"questions":27},"SB.5.2.4":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note"],"questions":26},"SB.5.3.1":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note"],"questions":29},"SB.5.3.2":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note"],"questions":29},"SB.5.3.3":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note"],"questions":29},"SB.5.4.1":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note"],"questions":28},"SB.5.4.2":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note"],"questions":28},"SB.5.4.3":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note"],"questions":28},"SB.5.4.4":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note"],"questions":28},"SB.5.5.1":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note"],"questions":29},"SB.5.5.2":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note"],"questions":29},"SB.5.5.3":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note"],"questions":29},"SB.5.6.1":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note"],"questions":15},"SB.5.6.2":{"notes":["tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note"],"questions":14}},"counts":{"notes":19,"questions":500},"sources":[{"sourceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024","documentType":"curriculum","title":"Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (4-7. Sınıflar)","downloadUrl":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","publicationYear":2024,"accessedAt":"2026-08-04T00:00:00+00:00","sha256":"122139E66C7255234C61A703E5A3B2E7E49C40679AF8869AD7B0A43CE6674B13","pageCount":116}],"contentContractVersion":"2.2","contentContractHash":"sha256:74b5ee649f01933fd50dfeb7e29706e7dc1ddf0fe3e014ead2fe5cd0896ae7a1","visualPolicy":{"version":"1.0","everyNote":false,"questionMinimumPercent":0,"balancedByObjective":false,"rationale":"Görsel gereksinimi kayıt bazında none/support/required olarak semantik içerik ve ölçülen kanıta göre belirlenir; yüzde veya adet kotası uygulanmaz."},"contractPolicy":{"questionCount":500,"minFamilies":80,"maxPerFamily":8,"answerBalance":[125,125,125,125],"minFiguredQuestions":0,"everyNoteHasFigure":false,"objectiveBalanceMode":"coverage"},"releaseNotes":"SB.5.6.2 konu anlatımının karışmış bölüm alanları düzeltildi; soru kayıtları değiştirilmedi.","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"636a99ef2eb0d06af82888b85820907cfe5fc93ff636d6336176bb26b097d97f","reviewDecisionSha256":"c3f1848822d1cbd771cc6177acbbfdc7c3265ad90e183dd62188b7c0def89cb0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:636a99ef2eb0d06af82888b85820907cfe5fc93ff636d6336176bb26b097d97f","reviewedHash":"sha256:636a99ef2eb0d06af82888b85820907cfe5fc93ff636d6336176bb26b097d97f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c3f1848822d1cbd771cc6177acbbfdc7c3265ad90e183dd62188b7c0def89cb0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr.g05.sosyal-bilgiler.full","contentProjectionSha256":"636a99ef2eb0d06af82888b85820907cfe5fc93ff636d6336176bb26b097d97f","reviewDecisionSha256":"c3f1848822d1cbd771cc6177acbbfdc7c3265ad90e183dd62188b7c0def89cb0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectives":["SB.5.1.1"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","title":"Gruplar, Roller, Haklar ve Sorumluluklar","body":"Öğrenme hedefi\n\nBu konuda amaç, yalnızca “Ben hangi gruplardayım?” sorusuna cevap vermek değildir. Asıl amaç, dâhil olduğun her grup ile o grupta üstlendiğin rol arasındaki bağı çözümleyebilmektir. Çözümlemek; bir durumu parçalara ayırmak, parçaların görevini belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi açıklamak demektir. Bu nedenle bir grubu incelerken grubun ortak amacını, üyelerini, senin rolünü, bu rolün sağladığı hakları ve gerektirdiği sorumlulukları birlikte düşünmelisin.\n\n1. Ön bilgiler: İnsan neden gruplara katılır?\n\nİnsanlar yaşamlarını tek başına sürdürmez. Aile içinde yaşar, okula gider, arkadaşlarıyla oyun oynar, bir kulübe katılabilir, komşularıyla ortak işler yapabilir veya bir sosyal sorumluluk çalışmasına destek olabilir. Bu ortamların her biri bir grup oluşturabilir. Ancak aynı yerde bulunan her insan topluluğu mutlaka grup değildir. Örneğin bir otobüs durağında bekleyen kişiler kısa süreliğine aynı yerde bulunur; aralarında ortak bir amaç, düzenli ilişki ve görev paylaşımı olmayabilir. Buna karşılık bir sınıftaki öğrenciler öğrenme, kurallara uyma ve sınıf düzenini sürdürme gibi ortak amaçları olan bir gruptur.\n\nBir gruba katıldığımızda o grubun amaçlarına uygun davranmamız beklenir. Bu beklentiler, rolümüzü biçimlendirir. Aynı kişi farklı gruplarda farklı roller üstlenebilir. Bir öğrenci evde çocuk ve kardeş, okulda öğrenci ve nöbetçi, arkadaş grubunda oyun kurucu, bir yardım çalışmasında gönüllü olabilir. Kişi aynıdır fakat grubun amacı değiştiği için rolü, hakları ve sorumlulukları da değişir.\n\n2. Temel kavramlar\n\nGrup: Ortak bir amaç, ilgi, ihtiyaç veya ilişki çevresinde bir araya gelen kişiler topluluğudur. Aile, sınıf, okul kulübü, arkadaş grubu, spor takımı, komşuluk grubu ve sosyal sorumluluk ekibi buna örnek olabilir.\n\nOrtak amaç: Grubun birlikte ulaşmak istediği sonuçtur. Bir sınıfın öğrenmesi, bir takımın oyunu kurallara uygun oynaması, bir çevre grubunun bulunduğu alanı temiz tutması ortak amaca örnektir. Ortak amaç, rollerin neden gerekli olduğunu anlamamızı sağlar.\n\nRol: Bir kişinin bulunduğu gruptaki konumu ve bu konuma uygun olarak kendisinden beklenen davranışlar bütünüdür. Rol yalnızca bir unvan değildir. Örneğin “sınıf başkanı” bir rol adıdır; arkadaşlarını dinlemek, sınıfın ortak görüşünü uygun biçimde iletmek ve adil davranmak ise bu rolün davranış boyutudur.\n\nHak: Bir kişinin grup içinde kurallara, adalete ve başkalarının haklarına uygun biçimde yararlanabileceği imkândır. Öğrencinin düşüncesini saygılı biçimde açıklaması, görevini yapabilmek için gerekli araçları kullanması ve güvenli bir ortamda bulunması haklara örnektir. Hak, “İstediğim her şeyi yapabilirim.” anlamına gelmez. Her hak, diğer kişilerin haklarıyla birlikte düşünülür.\n\nSorumluluk: Bir rolün gerektirdiği işi zamanında, dikkatli ve uygun biçimde yerine getirme yükümlülüğüdür. Sorumluluk yalnızca yetişkinlerin verdiği bir görev değildir; grubun ortak amacına katkı sağlayan davranıştır. Bir ekipte kendine verilen bölümü hazırlamak, kullanılan malzemeyi yerine koymak, ortak karara uymak ve sorun çıktığında haber vermek sorumluluk örnekleridir.\n\nİş birliği: Grup üyelerinin ortak amaç için iletişim kurması, görev paylaşması ve birbirini desteklemesidir. Herkesin aynı işi yapması iş birliği değildir. İş birliğinde farklı roller birbirini tamamlar.\n\nİlişki: Grup ile rol arasındaki bağdır. Bu bağ şu soruyla bulunur: “Bu grubun amacı, benim bu rolde hangi davranışları göstermemi gerektiriyor?” Rol, grubun amacından bağımsız değildir. Örneğin bir kütüphane kulübünün amacı kitap okuma kültürünü geliştirmekse afiş hazırlayan öğrencinin rolü, kulübün amacını duyurmaya hizmet eder.\n\n3. Grup ve rol ilişkisini çözümlemek için beş adım\n\nBirinci adım: Grubu belirle. “Bu kişiler hangi grubun üyeleri?” diye sor. Aile, sınıf, arkadaş grubu, okul kulübü veya gönüllü ekip gibi açık bir ad kullan.\n\nİkinci adım: Grubun ortak amacını bul. Grup niçin vardır? Üyeler birlikte neyi gerçekleştirmeye çalışır? Ortak amaç belirlenmeden rolün neden gerekli olduğu tam anlaşılamaz.\n\nÜçüncü adım: Kişinin rolünü belirle. Kişi grupta hangi konumdadır ve ondan hangi davranışlar beklenir? Sadece rolün adını değil, bu rolün içerdiği işleri de düşün.\n\nDördüncü adım: Hak ve sorumlulukları ayır. “Bu kişi görevini yaparken hangi imkânlardan yararlanabilir?” sorusu hakları; “Grubun amacına katkı için ne yapmalıdır?” sorusu sorumlulukları gösterir. Hak ile sorumluluğu birbirine karıştırma.\n\nBeşinci adım: Bağlantıyı bir neden cümlesiyle açıkla. Şu kalıp kullanılabilir: “Bu kişi, … grubunda … rolündedir. Grubun amacı … olduğu için … sorumluluğunu yerine getirir. Bu sorumluluk, grubun amacına … biçiminde katkı sağlar.” Böyle bir cümle, yalnızca liste yapmadığını; ilişkiyi anladığını gösterir.\n\n4. Roller neden birbirini tamamlar?\n\nBir grupta herkesin aynı rolü üstlenmesi çoğu zaman işleri zorlaştırır. Bir proje ekibinde herkes yalnızca resim çizmek isterse araştırma, yazma ve sunma işleri eksik kalabilir. Roller farklı olsa da değer bakımından insanlar eşittir. Bir rolün daha görünür olması, o rolü üstlenen kişinin diğerlerinden daha değerli olduğu anlamına gelmez. Sunumu yapan öğrenci kadar kaynakları düzenleyen öğrenci de grubun başarısına katkı sağlar.\n\nRoller arasında iletişim kurulmadığında sorun çıkabilir. Araştırmacı bilgiyi zamanında yazara ulaştırmazsa yazar metni tamamlayamaz. Malzeme sorumlusu eksik malzemeyi bildirmezse etkinlik gecikebilir. Bu yüzden rol ilişkisini çözümlerken yalnızca “Kim ne yapıyor?” sorusunu değil, “Bir kişinin yaptığı iş diğer kişilerin işini nasıl etkiliyor?” sorusunu da sormalısın.\n\n5. Ayrıntılı çözümlü örnekler\n\nÖrnek 1: Ailede sabah hazırlığı\n\nDurum: Bir ailede herkes sabah belirli bir saatte evden çıkacaktır. Deniz, kendi çantasını hazırlıyor, küçük kardeşinin beslenme çantasını masaya koymasına yardım ediyor ve kullandığı bardağı mutfağa götürüyor.\n\nAdım 1, grup: Deniz aile grubundadır.\nAdım 2, ortak amaç: Aile üyelerinin güne düzenli ve zamanında hazırlanmasıdır.\nAdım 3, rol: Deniz çocuk ve kardeş rolündedir.\nAdım 4, hak ve sorumluluk: Deniz güvenli bir ev ortamında yaşama, dinlenme ve düşüncesini ifade etme hakkına sahiptir. Kendi eşyasını hazırlamak, ortak düzeni korumak ve yapabileceği ölçüde kardeşine destek olmak sorumlulukları arasındadır. Ailelerde görevlerin dağılımı kişilerin yaşına, ihtiyacına ve aile içindeki kararlara göre değişebilir; her ailede aynı görev listesi olmak zorunda değildir.\nAdım 5, ilişki: Deniz’in çocuk ve kardeş rolündeki sorumlulukları, ailenin zamanında hazırlanma ve birbirini destekleme amacına katkı sağlar. Buradaki önemli nokta, yardımın zorla her işi üstlenmek değil, yaşına ve gücüne uygun katkıda bulunmak olmasıdır.\n\nÖrnek 2: Sınıf projesinde görev paylaşımı\n\nDurum: Dört öğrenciden oluşan bir grup, “Okulda su tasarrufu” konulu bir poster hazırlayacaktır. Ece güvenilir kaynaklardan bilgi bulur, Arda kısa metinleri yazar, Selin görselleri düzenler, Kerem posteri sınıfta sunar.\n\nAdım 1, grup: Bu öğrenciler bir sınıf proje grubudur.\nAdım 2, ortak amaç: Su tasarrufunu anlatan doğru, anlaşılır ve düzenli bir poster hazırlamaktır.\nAdım 3, roller: Ece araştırmacı, Arda yazar, Selin tasarım sorumlusu, Kerem sunucudur.\nAdım 4, hak ve sorumluluk: Her üye fikrini söyleme, gerekli materyalleri kullanma ve saygıyla dinlenme hakkına sahiptir. Ece bilgilerin kaynağını kontrol etmeli, Arda bilgileri anlamını bozmadan yazmalı, Selin görselleri konuya uygun seçmeli, Kerem grubun ortak ürününü doğru biçimde anlatmalıdır.\nAdım 5, ilişki: Roller birbirini tamamlar. Ece yanlış veya eksik bilgi getirirse Arda’nın metni de hatalı olur; metin gecikirse Selin posteri tamamlayamaz; ürün tamamlanmazsa Kerem sunum yapamaz. Bu nedenle her rol, hem grubun amacına hem de diğer rollerin işleyişine bağlıdır.\n\nÇözüm sonucu: “Kerem sunum yaptığı için grubun en önemli üyesidir.” yorumu doğru değildir. Görünürlük ile önem aynı şey değildir. Ortak ürün, bütün rollerin katkısıyla oluşur.\n\nÖrnek 3: Arkadaş grubunda oyun düzeni\n\nDurum: Bir grup öğrenci teneffüste kurallı bir oyun oynayacaktır. Zeynep oyunun kurallarını hatırlatır, Baran takımları dengeli kurmaya yardım eder, İlayda anlaşmazlık olduğunda iki tarafı dinler.\n\nAdım 1, grup: Arkadaş ve oyun grubudur.\nAdım 2, ortak amaç: Oyunu güvenli, adil ve eğlenceli biçimde sürdürmektir.\nAdım 3, roller: Zeynep oyun kurucu, Baran takım düzenleyici, İlayda ara bulucu rolündedir. Bu roller resmî bir unvan olmak zorunda değildir; grubun ihtiyacına göre ortaya çıkabilir.\nAdım 4, hak ve sorumluluk: Her oyuncunun oyuna kurallar içinde katılma, haksızlık gördüğünde konuşma ve güvenliğini koruma hakkı vardır. Kurallara uymak, sıraya dikkat etmek, başkasını dışlamamak ve anlaşmazlığı şiddete başvurmadan çözmeye çalışmak sorumluluktur.\nAdım 5, ilişki: İlayda’nın ara bulucu rolü, grubun oyunu kavga etmeden sürdürme amacına hizmet eder. Ancak ara bulucu olmak, her durumda tek başına karar vermek değildir. İki tarafı dinlemek, kurala bakmak ve gerektiğinde bir yetişkinden yardım istemek daha uygundur.\n\nÖrnek 4: Okul kulübünde kitap değişim günü\n\nDurum: Okulun kitap kulübü bir kitap değişim günü düzenler. Bir öğrenci kitapları türlerine göre ayırır, bir başkası duyuru afişi hazırlar, başka bir öğrenci teslim listesini tutar, kulüp temsilcisi de etkinliğin saatini okul yönetimiyle görüşür.\n\nAdım 1, grup: Okul kitap kulübüdür.\nAdım 2, ortak amaç: Öğrencilerin kitaplara ulaşmasını ve okuma paylaşımını kolaylaştırmaktır.\nAdım 3, roller: Sınıflandırma sorumlusu, duyuru sorumlusu, kayıt sorumlusu ve temsilci vardır.\nAdım 4, hak ve sorumluluk: Üyeler görevlerini yapabilmek için gerekli bilgiye ve araçlara ulaşma hakkına sahiptir. Kitaplara zarar vermemek, kayıtları doğru tutmak, kişisel bilgileri gereksiz yere paylaşmamak ve duyuruda doğru bilgi vermek sorumluluktur.\nAdım 5, ilişki: Kayıt sorumlusunun işi yalnızca isim yazmak değildir. Doğru kayıt, kitapların karışmasını önler ve kulübün güvenilir çalışmasına katkı sağlar. Temsilcinin yönetimle görüşmesi ise etkinliğin okul kurallarına uygun yapılmasını sağlar. Böylece farklı roller aynı ortak amaca bağlanır.\n\nÖrnek 5: Mahallede çevre çalışması\n\nDurum: Bir okul grubu, yetişkinlerin gözetiminde çevre temizliği konusunda farkındalık oluşturmak ister. Öğrencilerden biri güvenilir bilgiler toplar, biri slogan üretir, biri afişleri düzenler, biri etkinlik sonunda nelerin iyi gittiğini not eder.\n\nAdım 1, grup: Sosyal sorumluluk ve farkındalık grubudur.\nAdım 2, ortak amaç: Çevreyi temiz tutma konusunda insanları bilgilendirmek ve uygun davranışları teşvik etmektir.\nAdım 3, roller: Bilgi toplayıcı, slogan yazarı, tasarım sorumlusu ve değerlendirme sorumlusu vardır.\nAdım 4, hak ve sorumluluk: Öğrenciler görüşlerini paylaşma ve güvenli koşullarda çalışma hakkına sahiptir. Öğretmen ve okul yönetiminin belirlediği sınırlar içinde hareket etmek, tehlikeli atıklara dokunmamak, çevredeki kişilerin görüntülerini izinsiz kaydetmemek ve kullanılan bilgilerin doğru olduğundan emin olmak sorumluluklarıdır.\nAdım 5, ilişki: Değerlendirme sorumlusu, etkinlik bittikten sonra grubun amacına ne ölçüde ulaştığını anlamaya yardım eder. Böylece bir sonraki çalışma daha düzenli planlanabilir. Bu rol, yalnızca hata aramak için değil, ortak işi geliştirmek için vardır.\n\nÖrnek 6: Kaynak yorumlama\n\nKaynakta şu bilgiler yer alsın: “Sınıf panosunun hazırlanması için görev çizelgesi oluşturuldu. Çizelgede Aslı’nın başlıkları yazacağı, Bora’nın görselleri seçeceği, Ceren’in bilgileri kontrol edeceği belirtiliyor. Panonun cuma günü tamamlanması kararlaştırıldı.”\n\nKanıtlar: Yazılı görev çizelgesinin bulunması; Aslı, Bora ve Ceren’e verilen işlerin açıkça belirtilmesi; bitiş gününün cuma olarak yazılmasıdır. Bunlar kaynaktan doğrudan görülebilen bilgilerdir.\n\nYorumlar: “Ceren en güvenilir öğrencidir.” veya “Bora görsel seçmeyi çok seviyor.” ifadeleri kaynakta yazmıyorsa yorumdur. Belki doğru olabilir, fakat bu kaynaktan kesin olarak çıkarılamaz.\n\nÇözümleme: Grup sınıf pano ekibidir. Ortak amaç panoyu cuma gününe kadar tamamlamaktır. Aslı yazı, Bora görsel, Ceren bilgi kontrolü rolündedir. Ceren’in kontrol görevi yanlış bilginin panoya girmesini önler; Aslı ve Bora’nın ürünlerinin güvenilir olmasına katkı sağlar. Burada rol ile ortak amaç arasındaki bağ kaynakta verilen görevlerden hareketle kurulabilir.\n\n6. Kanıt ile yorum nasıl ayrılır?\n\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya kaydedilmiş bilgidir. Görev çizelgesi, kulüp kuralları, toplantı notu, rol kartı, tamamlanmış ürün ve doğrudan gözlenen davranış kanıt olabilir. Yorum ise kanıta anlam verme biçimimizdir. “Ayşe toplantıda üç öneri sundu.” gözlem kaydına dayanıyorsa kanıttır. “Ayşe grubun en yaratıcı üyesidir.” ise daha geniş bir değerlendirmedir ve ek kanıt gerektirir.\n\nKaynak incelerken şu üç soruyu sor:\n1. Kaynakta açıkça ne yazıyor veya ne görülüyor?\n2. Ben bu bilgiden hangi sonucu çıkarıyorum?\n3. Çıkardığım sonuç için yeterli kanıt var mı?\n\nBir kişinin rolü hakkında yorum yaparken kişiliğiyle ilgili kesin yargılara varma. “Görevini geç teslim etti, demek ki sorumsuz biridir.” demek yerine “Bu görev zamanında tamamlanmadı; gecikmenin nedenini öğrenmek gerekir.” demek daha kanıta dayalıdır. Tek bir olay, kişinin bütün özelliklerini kanıtlamaz.\n\n7. Sık yapılan kavram yanılgıları\n\nYanılgı 1: “Aynı yerde bulunan herkes bir gruptur.” Düzeltme: Grup için ortak amaç, ilişki veya düzenli etkileşim gerekir.\n\nYanılgı 2: “Rol, kişinin karakteridir.” Düzeltme: Rol, belirli bir grupta üstlenilen konum ve beklenen davranışlardır. Bir kişi sessiz olabilir ama grup sözcüsü rolünü yine de hazırlık yaparak yerine getirebilir.\n\nYanılgı 3: “Rol yalnızca unvandır.” Düzeltme: Rolün adı kadar görevleri, hakları ve diğer rollerle bağlantısı da önemlidir.\n\nYanılgı 4: “Hak, istediğini sınırsızca yapmaktır.” Düzeltme: Haklar, kurallar ve başkalarının haklarıyla birlikte kullanılır.\n\nYanılgı 5: “Sorumluluk yalnızca ceza almamak için yapılır.” Düzeltme: Sorumluluk, ortak amaca güvenilir katkı sunmaktır.\n\nYanılgı 6: “Bir kişi yalnızca bir role sahip olabilir.” Düzeltme: Aynı kişi aynı gün içinde farklı gruplarda farklı roller üstlenebilir.\n\nYanılgı 7: “Bütün gruplarda hak ve sorumluluklar aynıdır.” Düzeltme: Temel saygı ve güvenlik ilkeleri korunur; ancak görevler grubun amacı, kuralları ve kişinin durumuna göre değişebilir.\n\nYanılgı 8: “Görevimi yaptıysam diğer üyelerle iletişim kurmam gerekmez.” Düzeltme: Roller birbirine bağlıysa bilgi paylaşımı da sorumluluğun bir parçasıdır.\n\n8. Öz kontrol soruları\n\n1. Dâhil olduğun üç farklı grubu adlandırabilir misin?\n2. Bu gruplardan her birinin ortak amacı nedir?\n3. Aynı grupta üstlendiğin rolün adı ve beklenen iki davranış nedir?\n4. Rolünün sana sağladığı bir hak ile senden beklenen bir sorumluluğu ayırabilir misin?\n5. Sorumluluğunu yerine getirmemen diğer grup üyelerini nasıl etkileyebilir?\n6. Bir grup arkadaşının rolü senin rolünü hangi yönden tamamlıyor?\n7. Bir kaynakta doğrudan verilen bilgi ile senin yorumunu nasıl ayırırsın?\n8. “Sınıf başkanı bütün kararları tek başına verir.” cümlesindeki yanlışlık nedir?\n9. Aynı kişinin ailede, okulda ve arkadaş grubunda neden farklı rolleri olabilir?\n10. Bir gruptaki rolünü açıklarken ortak amaçla bağlantı kuran bir neden cümlesi yazabilir misin?\n\nÖz değerlendirme ölçütü: Cevabında grubu, ortak amacı, rolü, en az bir hakkı, en az bir sorumluluğu ve bunların birbirini nasıl etkilediğini açıklayabiliyorsan ilişkiyi çözümlemiş olursun. Yalnızca grup ve rol adlarını sıralıyorsan henüz betimleme yapmışsındır; çözümleme için aradaki bağı da gerekçelendirmelisin.\n\n9. Kısa özet\n\nİnsanlar aile, sınıf, arkadaş çevresi, okul kulübü ve sosyal sorumluluk ekibi gibi birçok gruba dâhil olabilir. Her grubun bir ortak amacı vardır. Rol, kişinin bu amaç doğrultusunda üstlendiği konum ve beklenen davranışlardır. Haklar, rolü adil ve güvenli biçimde yerine getirmeyi sağlayan imkânlardır; sorumluluklar ise ortak amaca katkı sunan görevlerdir. Aynı kişi farklı gruplarda farklı roller üstlenebilir. Bir grubu doğru çözümlemek için grubu, ortak amacı, rolü, hakları, sorumlulukları ve roller arasındaki etkileşimi birlikte incelemek gerekir. Kanıt, kaynakta görülen veya kaydedilen bilgidir; yorum ise bu kanıttan çıkarılan sonuçtur. En güçlü açıklama, “Bu roldeki davranış grubun amacına nasıl katkı sağlıyor?” sorusuna açık ve gerekçeli cevap veren açıklamadır.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Gruplar, Roller, Haklar ve Sorumluluklar konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.b94e1693c604"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.49792bfbbc23"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.586563e815f6"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.5e960b6607e8"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note.visual.c69529b3fc8d"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Öğrenme hedefi\n\nBu konuda amaç, yalnızca “Ben hangi gruplardayım?” sorusuna cevap vermek değildir.","priorKnowledge":"Asıl amaç, dâhil olduğun her grup ile o grupta üstlendiğin rol arasındaki bağı çözümleyebilmektir.","keyConcepts":"Grup: Ortak bir amaç, ilgi, ihtiyaç veya ilişki çevresinde bir araya gelen kişiler topluluğudur. Aile, sınıf, okul kulübü, arkadaş grubu, spor takımı, komşuluk grubu ve sosyal sorumluluk ekibi buna örnek olabilir.\nOrtak amaç: Grubun birlikte ulaşmak istediği sonuçtur. Bir sınıfın öğrenmesi, bir takımın oyunu kurallara uygun oynaması, bir çevre grubunun bulunduğu alanı temiz tutması ortak amaca örnektir. Ortak amaç, rollerin neden gerekli olduğunu anlamamızı sağlar.\nRol: Bir kişinin bulunduğu gruptaki konumu ve bu konuma uygun olarak kendisinden beklenen davranışlar bütünüdür. Rol yalnızca bir unvan değildir. Örneğin “sınıf başkanı” bir rol adıdır; arkadaşlarını dinlemek, sınıfın ortak görüşünü uygun biçimde iletmek ve adil davranmak ise bu rolün davranış boyutudur.\nHak: Bir kişinin grup içinde kurallara, adalete ve başkalarının haklarına uygun biçimde yararlanabileceği imkândır. Öğrencinin düşüncesini saygılı biçimde açıklaması, görevini yapabilmek için gerekli araçları kullanması ve güvenli bir ortamda bulunması haklara örnektir. Hak, “İstediğim her şeyi yapabilirim.” anlamına gelmez. Her hak, diğer kişilerin haklarıyla birlikte düşünülür.\nSorumluluk: Bir rolün gerektirdiği işi zamanında, dikkatli ve uygun biçimde yerine getirme yükümlülüğüdür. Sorumluluk yalnızca yetişkinlerin verdiği bir görev değildir; grubun ortak amacına katkı sağlayan davranıştır. Bir ekipte kendine verilen bölümü hazırlamak, kullanılan malzemeyi yerine koymak, ortak karara uymak ve sorun çıktığında haber vermek sorumluluk örnekleridir.\nİş birliği: Grup üyelerinin ortak amaç için iletişim kurması, görev paylaşması ve birbirini desteklemesidir. Herkesin aynı işi yapması iş birliği değildir. İş birliğinde farklı roller birbirini tamamlar.\nİlişki: Grup ile rol arasındaki bağdır. Bu bağ şu soruyla bulunur: “Bu grubun amacı, benim bu rolde hangi davranışları göstermemi gerektiriyor?” Rol, grubun amacından bağımsız değildir. Örneğin bir kütüphane kulübünün amacı kitap okuma kültürünü geliştirmekse afiş hazırlayan öğrencinin rolü, kulübün amacını duyurmaya hizmet eder.","steps":"5. Ayrıntılı çözümlü örnekler","workedExamples":["Grup: Ortak bir amaç, ilgi, ihtiyaç veya ilişki çevresinde bir araya gelen kişiler topluluğudur. Aile, sınıf, okul kulübü, arkadaş grubu, spor takımı, komşuluk grubu ve sosyal sorumluluk ekibi buna örnek olabilir.","Ortak amaç: Grubun birlikte ulaşmak istediği sonuçtur. Bir sınıfın öğrenmesi, bir takımın oyunu kurallara uygun oynaması, bir çevre grubunun bulunduğu alanı temiz tutması ortak amaca örnektir. Ortak amaç, rollerin neden gerekli olduğunu anlamamızı sağlar."],"commonMistakes":"Yanılgı 1: “Aynı yerde bulunan herkes bir gruptur.” Düzeltme: Grup için ortak amaç, ilişki veya düzenli etkileşim gerekir.\nYanılgı 2: “Rol, kişinin karakteridir.” Düzeltme: Rol, belirli bir grupta üstlenilen konum ve beklenen davranışlardır. Bir kişi sessiz olabilir ama grup sözcüsü rolünü yine de hazırlık yaparak yerine getirebilir.\nYanılgı 3: “Rol yalnızca unvandır.” Düzeltme: Rolün adı kadar görevleri, hakları ve diğer rollerle bağlantısı da önemlidir.\nYanılgı 4: “Hak, istediğini sınırsızca yapmaktır.” Düzeltme: Haklar, kurallar ve başkalarının haklarıyla birlikte kullanılır.\nYanılgı 5: “Sorumluluk yalnızca ceza almamak için yapılır.” Düzeltme: Sorumluluk, ortak amaca güvenilir katkı sunmaktır.\nYanılgı 6: “Bir kişi yalnızca bir role sahip olabilir.” Düzeltme: Aynı kişi aynı gün içinde farklı gruplarda farklı roller üstlenebilir.\nYanılgı 7: “Bütün gruplarda hak ve sorumluluklar aynıdır.” Düzeltme: Temel saygı ve güvenlik ilkeleri korunur; ancak görevler grubun amacı, kuralları ve kişinin durumuna göre değişebilir.\nYanılgı 8: “Görevimi yaptıysam diğer üyelerle iletişim kurmam gerekmez.” Düzeltme: Roller birbirine bağlıysa bilgi paylaşımı da sorumluluğun bir parçasıdır.","selfCheck":["Dâhil olduğun üç farklı grubu adlandırabilir misin?","Bu gruplardan her birinin ortak amacı nedir?","Aynı grupta üstlendiğin rolün adı ve beklenen iki davranış nedir?","Rolünün sana sağladığı bir hak ile senden beklenen bir sorumluluğu ayırabilir misin?","Sorumluluğunu yerine getirmemen diğer grup üyelerini nasıl etkileyebilir?","Bir grup arkadaşının rolü senin rolünü hangi yönden tamamlıyor?","Bir kaynakta doğrudan verilen bilgi ile senin yorumunu nasıl ayırırsın?","“Sınıf başkanı bütün kararları tek başına verir.” cümlesindeki yanlışlık nedir?"],"summary":"Rol: Bir kişinin bulunduğu gruptaki konumu ve bu konuma uygun olarak kendisinden beklenen davranışlar bütünüdür. Rol yalnızca bir unvan değildir. Örneğin “sınıf başkanı” bir rol adıdır; arkadaşlarını dinlemek, sınıfın ortak görüşünü uygun biçimde iletmek ve adil davranmak ise bu rolün davranış boyutudur.\nHak: Bir kişinin grup içinde kurallara, adalete ve başkalarının haklarına uygun biçimde yararlanabileceği imkândır. Öğrencinin düşüncesini saygılı biçimde açıklaması, görevini yapabilmek için gerekli araçları kullanması ve güvenli bir ortamda bulunması haklara örnektir. Hak, “İstediğim her şeyi yapabilirim.” anlamına gelmez. Her hak, diğer kişilerin haklarıyla birlikte düşünülür.\nSorumluluk: Bir rolün gerektirdiği işi zamanında, dikkatli ve uygun biçimde yerine getirme yükümlülüğüdür. Sorumluluk yalnızca yetişkinlerin verdiği bir görev değildir; grubun ortak amacına katkı sağlayan davranıştır. Bir ekipte kendine verilen bölümü hazırlamak, kullanılan malzemeyi yerine koymak, ortak karara uymak ve sorun çıktığında haber vermek sorumluluk örnekleridir.\nİş birliği: Grup üyelerinin ortak amaç için iletişim kurması, görev paylaşması ve birbirini desteklemesidir. Herkesin aynı işi yapması iş birliği değildir. İş birliğinde farklı roller birbirini tamamlar.\nİlişki: Grup ile rol arasındaki bağdır. Bu bağ şu soruyla bulunur: “Bu grubun amacı, benim bu rolde hangi davranışları göstermemi gerektiriyor?” Rol, grubun amacından bağımsız değildir. Örneğin bir kütüphane kulübünün amacı kitap okuma kültürünü geliştirmekse afiş hazırlayan öğrencinin rolü, kulübün amacını duyurmaya hizmet eder.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Gruplar, Roller, Haklar ve Sorumluluklar konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"sourceCitation":" \n\nmeb-sosyal-bilgiler-ogretim-pro…\n\n","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b9a645c7b563e5a6d6aa17d7dada841b84aba79fec3513b06f86adac64b2a9d3","reviewDecisionSha256":"d21d829a7d626659de29380ee16e7377ac40ce7f13537a71734d818d4f36dbf4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b9a645c7b563e5a6d6aa17d7dada841b84aba79fec3513b06f86adac64b2a9d3","reviewedHash":"sha256:b9a645c7b563e5a6d6aa17d7dada841b84aba79fec3513b06f86adac64b2a9d3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d21d829a7d626659de29380ee16e7377ac40ce7f13537a71734d818d4f36dbf4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","contentProjectionSha256":"b9a645c7b563e5a6d6aa17d7dada841b84aba79fec3513b06f86adac64b2a9d3","reviewDecisionSha256":"d21d829a7d626659de29380ee16e7377ac40ce7f13537a71734d818d4f36dbf4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectives":["SB.5.1.2"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","title":"Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.8a5572dfcced"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.ec52282cd7fc"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.a4959e5fc0ad"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.03b680e6f662"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note.visual.0bee076f64d3"},"body":"Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama\n\nÖğrenme hedefi: Bu konuda kültürel özelliklere saygı duymanın insanların bir arada güvenli, huzurlu ve iş birliği içinde yaşamasını nasıl etkilediğini yorumlamayı öğreneceksin. Yalnızca “saygılı olmak iyidir” demek yeterli değildir. Bir olayda hangi davranışın saygılı ya da saygısız olduğunu belirlemek, bunun insanlar arasındaki ilişkilere nasıl yansıdığını kanıtlarla açıklamak gerekir.\n\n1. Ön bilgiler\n\nİnsanlar aile, okul, mahalle, şehir ve ülke gibi farklı toplulukların içinde yaşar. Aynı toplulukta bulunan kişiler her bakımdan aynı olmak zorunda değildir. İnsanların konuşma biçimleri, yemekleri, müzikleri, sanat anlayışları, giyim tercihleri, kutlamaları, gelenekleri ve günlük yaşam alışkanlıkları farklılık gösterebilir. Bu özelliklerin bir bölümü kültürle ilgilidir.\n\nDaha önce “kültür”, “saygı”, “empati”, “birlikte yaşama”, “benzerlik” ve “farklılık” kavramlarını duymuş olabilirsin. Bu konuya başlarken şunları bilmek önemlidir: Her insan değerlidir. Bir kişinin kültürel özelliğiyle alay etmek doğru değildir. Farklılığı görmek, kişiyi dışlamak anlamına gelmez. İnsanlar aynı davranışı benimsemese bile birbirlerinin insanlık onuruna, haklarına ve yaşam alanına saygı gösterebilir.\n\n2. Temel kavramlar\n\nKültür, bir toplumun zaman içinde oluşturduğu ve kuşaktan kuşağa aktardığı maddi ve manevi özelliklerin bütünüdür. Dil, yemek, müzik, halk oyunları, el sanatları, mimari, kutlamalar, gelenekler ve görenekler kültürel ögelere örnek olabilir. Ancak her birey, bağlı olduğu kültürün bütün özelliklerini aynı biçimde yaşamayabilir. Bu nedenle bir kişiye yalnızca geldiği yere, konuştuğu dile veya giyimine bakarak kesin özellikler yüklemek doğru değildir.\n\nKültürel özellik, insanların yaşam biçimlerinde görülen ve kültürle ilişkili olan özelliktir. Örneğin bir ailede özel günlerde hazırlanan bir yemek, söylenen bir türkü ya da uygulanan bir misafir karşılama biçimi kültürel özellik olabilir.\n\nSaygı, bir insanın değerini, hakkını, düşüncesini ve yaşam alanını gözetmektir. Saygı, her düşünceyi doğru kabul etmek demek değildir. Saygılı kişi farklı bir görüşe katılmasa bile karşısındakini küçümsemez, hakaret etmez ve dinler.\n\nEmpati, bir kişinin duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmaktır. Empati kurarken “Ben onun yerinde olsaydım ne hissederdim?” sorusu yardımcı olur. Ancak empati, karşımızdaki kişi adına kesin karar vermek değildir. En doğru yol, onu dinlemek ve ne hissettiğini kendisinden öğrenmektir.\n\nBirlikte yaşama kültürü, farklı özelliklere sahip insanların ortak kurallara uyarak, haklara saygı göstererek, iletişim ve iş birliği içinde yaşamalarıdır. Birlikte yaşama kültürü yalnızca yan yana bulunmak değildir. Birbirini dinlemek, adil davranmak, ortak sorunlara çözüm aramak ve kimseyi kültürel özelliği nedeniyle dışlamamak da bu kültürün parçalarıdır.\n\nToplumsal birlik, insanların bütün farklılıklarına rağmen ortak yaşamı sürdürmek için birbirine güvenmesi, yardımlaşması ve ortak sorumlulukları paylaşmasıdır. Toplumsal birlik, herkesin aynı olmasıyla değil; farklılıkların saygı içinde bir arada bulunmasıyla güçlenir.\n\nKalıp yargı, bir grup içindeki bütün insanların aynı özelliklere sahip olduğunu düşünmektir. “Bu ülkeden gelen herkes aynı yemeği sever.” veya “Bu dili konuşan herkes aynı biçimde davranır.” gibi cümleler kalıp yargıdır. Kalıp yargılar gerçeği yansıtmayabilir ve insanları incitebilir.\n\n3. Kültürel özelliklere saygı birlikte yaşamayı nasıl etkiler?\n\nKültürel özelliklere saygı duyulduğunda insanlar kendilerini daha güvende hisseder. Bir öğrenci konuşma biçimi, ailesinin yemeği veya geleneksel kıyafeti nedeniyle alay edilmeyeceğini bilirse düşüncelerini daha rahat paylaşır. Bu durum iletişimi güçlendirir.\n\nSaygı güven oluşturur. İnsanlar kendilerine adil davranıldığını gördüğünde başkalarıyla iş birliği yapmaya daha istekli olur. Grup çalışmalarında görev paylaşımı kolaylaşır, ortak kararlar daha sakin biçimde alınır.\n\nSaygı çatışmaları azaltabilir. Farklı bir davranışla karşılaşıldığında hemen yargılamak yerine soru sormak ve açıklama istemek yanlış anlamaları önler. Örneğin bir arkadaşın ikram edilen bir yiyeceği yemiyorsa bunun nedenini bilmeden “Beğenmedi.” demek yerine nazikçe sormak daha doğru olabilir.\n\nSaygı aidiyet duygusunu güçlendirir. İnsanlar kültürel özellikleriyle kabul edildiklerinde kendilerini sınıfın, okulun veya mahallenin değerli bir üyesi olarak görür. Aidiyet duygusu arttıkça ortak kurallara uyma ve ortak çalışmalara katılma isteği de artabilir.\n\nSaygı kültürel öğrenmeyi destekler. Farklı müzikleri, yemekleri, sanatları ve kutlamaları tanımak dünyaya daha geniş bir açıdan bakmayı sağlar. Bu öğrenme, kendi kültürümüzü daha bilinçli tanımamıza da yardım eder.\n\nSaygısızlık ise dışlanma, kırgınlık, güvensizlik ve iletişim kopukluğu oluşturabilir. Alay edilen veya küçümsenen kişi gruptan uzaklaşabilir. Bu durum sınıf içindeki iş birliğini zayıflatır ve küçük bir anlaşmazlığın büyümesine yol açabilir.\n\n4. Adım adım yorumlama yöntemi\n\nBir olayda kültürel özelliklere saygının birlikte yaşamaya etkisini yorumlamak için şu yolu izle:\n\nBirinci adım: Olayı dikkatle incele. Kimler var? Ne olmuş? Hangi söz veya davranış dikkat çekiyor?\n\nİkinci adım: Kültürel özelliği belirle. Olaydaki farklılık yemek, dil, müzik, giyim, sanat, kutlama, gelenek veya başka bir kültürel ögeyle mi ilgilidir?\n\nÜçüncü adım: Kanıtı göster. Metinde, görselde veya olayda açıkça görülen bilgiyi belirle. “Öğrenciler arkadaşlarının sunumunu dinledi.” ifadesi bir kanıttır.\n\nDördüncü adım: Davranışı değerlendir. İnsanlar birbirini dinliyor mu, alay mı ediyor, soru mu soruyor, dışlıyor mu, ortak çözüm mü arıyor?\n\nBeşinci adım: Etkiyi açıkla. Davranış güveni, iletişimi, iş birliğini, aidiyeti ve huzuru nasıl etkiler?\n\nAltıncı adım: Gerekçeli bir sonuç kur. “Bu davranış birlikte yaşamayı güçlendirir; çünkü…” veya “Bu davranış birlikte yaşamayı zorlaştırır; çünkü…” biçiminde açık bir cümle yaz.\n\nYedinci adım: Genelleme yaparken dikkatli ol. Tek bir örnekten bütün bir toplum hakkında kesin sonuç çıkarma. “Bu olayda” veya “Bu örnekte” diyerek kanıtın sınırını belirt.\n\n5. Çözümlü örnek 1: Sınıftaki yemek tanıtımı\n\nOlay: Öğretmen, öğrencilerden ailelerinde yapılan bir yemeği tanıtmalarını ister. Elif bir çorbayı, Aras bir hamur işini, Lina ise ailesinin özel günlerde hazırladığı farklı baharatlı bir yemeği anlatır. Bir öğrenci yemeğin adını duyunca güler. Başka bir öğrenci, “Adı bize farklı gelebilir ama önce nasıl yapıldığını dinleyelim.” der. Sınıf daha sonra yemeklerin malzemelerini ve hazırlanışlarını karşılaştırır.\n\nKanıtlar: Üç öğrenci farklı yemekleri tanıtmıştır. Bir öğrenci gülmüştür. Başka bir öğrenci arkadaşını dinlemeyi önermiştir. Sınıf yemekleri karşılaştırmıştır.\n\nYorum: Yemeğin adına gülmek saygısız bir davranıştır; çünkü kişiyi ve ailesinin kültürel özelliğini küçümsenmiş hissettirebilir. “Önce dinleyelim.” diyen öğrencinin davranışı ise saygılıdır. Bu davranış, alayın büyümesini önler ve sınıfın öğrenmeye yönelmesini sağlar. Öğrenciler karşılaştırma yapınca farklı yemeklerin bazı ortak malzemelere sahip olduğunu da görebilir. Sonuç olarak dinlemek ve merakla soru sormak iletişimi güçlendirir; kültürel özellikle alay etmek ise güveni zedeler.\n\nKanıt ile yorum ayrımı: “Bir öğrenci yemeğin adını duyunca güldü.” kanıttır. “Bu davranış Lina’nın kendisini dışlanmış hissetmesine yol açabilir.” yorumdur. Metin Lina’nın duygusunu doğrudan söylemediği için “kesinlikle böyle hissetti” denemez; “hissedebilir” denir.\n\n6. Çözümlü örnek 2: Ortak oyun için kural belirleme\n\nOlay: Mahalledeki çocuklar hafta sonu oyun oynayacaktır. Bazıları ailelerinden öğrendikleri bir sokak oyununu, bazıları ise başka bir oyunu oynamak ister. Çocuklar önce tartışır. Sonra her iki oyunun kurallarını sırayla anlatmaya, ortak ve farklı yönleri yazmaya karar verir. Birinci oyunu yirmi dakika, ikinci oyunu da yirmi dakika oynarlar. Sonunda iki oyundan bazı kuralları birleştirerek yeni bir oyun geliştirirler.\n\nKanıtlar: Çocuklar iki farklı oyun önermiştir. Kuralları dinlemiş, benzerlik ve farklılıkları yazmış, iki oyuna eşit süre ayırmış ve yeni bir oyun geliştirmiştir.\n\nYorum: Çocuklar yalnızca kendi bildikleri oyunu zorla kabul ettirmek yerine birbirlerini dinlemiştir. Eşit süre ayırmaları adil bir çözüm oluşturmuştur. Bu davranış, farklı kültürel oyunların değerli olduğunu gösterir. Ortak bir oyun geliştirmeleri ise kültürel etkileşimin yeni ve yaratıcı sonuçlar doğurabileceğini gösterir. Böylece kimse dışlanmaz, grup içindeki iş birliği ve aidiyet güçlenir.\n\nDikkat: Bu örnekten “Bütün mahallelerde oyunlar aynı şekilde uzlaşmayla seçilir.” sonucu çıkarılamaz. Yalnızca bu olayda saygılı müzakerenin birlikte oynamayı kolaylaştırdığı söylenebilir.\n\n7. Çözümlü örnek 3: Bir afişi yorumlama\n\nKaynak: Bir okul afişinde farklı biçimde “Merhaba” diyen çocukların resimleri vardır. Afişin ortasında “Farklılıklarımızla aynı sınıfın üyeleriyiz.” cümlesi yazılıdır. Alt bölümde çocukların birlikte kitap okuduğu, resim yaptığı ve bahçeyi düzenlediği üç küçük görsel bulunur.\n\nKanıtlar: Afişte farklı selamlaşma biçimleri, ortak sınıf üyeliğini belirten bir cümle ve birlikte yapılan üç etkinlik vardır.\n\nYorum: Afiş, öğrencilerin dilleri veya kültürel özellikleri farklı olsa da ortak bir gruba ait olabileceklerini anlatmaktadır. Birlikte kitap okumaları, resim yapmaları ve bahçeyi düzenlemeleri iş birliğinin kanıtlarıdır. Afişin vermek istediği mesaj, farklılıkların ortak çalışmaya engel olmadığıdır. Kültürel özelliklere saygı duyulduğunda öğrenciler ortak amaçlar için bir araya gelebilir.\n\nKanıt olmayan iddia: “Afişteki bütün çocuklar en yakın arkadaştır.” denemez. Görsel bunu göstermemektedir. “Birlikte etkinlik yaptıkları görülüyor.” denebilir.\n\n8. Çözümlü örnek 4: Kutlama günü için ortak karar\n\nOlay: Okulda “Kültürleri Tanıma Günü” düzenlenecektir. Bir grup yalnızca müzik gösterisi, başka bir grup yemek tanıtımı, bir diğer grup ise el sanatları sergisi ister. Sınıf başkanı, “Tek bir etkinlik seçersek bazı arkadaşlarımızın önerileri dışarıda kalabilir.” der. Öğrenciler okulun zamanı ve güvenlik kurallarını dikkate alarak kısa müzik dinletisi, görsel yemek tanıtımı ve küçük el sanatı sergisi yapılmasına karar verir. Yiyeceklerin paylaşılmasında alerji ve sağlık kurallarına dikkat edilmesi için öğretmenden destek alırlar.\n\nKanıtlar: Öğrenciler farklı öneriler sunmuştur. Sınıf başkanı dışarıda kalma ihtimaline dikkat çekmiştir. Birden fazla etkinliği içeren ortak karar alınmıştır. Sağlık ve güvenlik için öğretmen desteği istenmiştir.\n\nYorum: Bu olayda saygı, her öneriyi olduğu gibi uygulamak değil; herkesin görüşünü dinleyip ortak koşullara uygun bir çözüm üretmektir. Zaman ve güvenlik kuralları gözetildiği için sorumlu karar verilmiştir. Farklı kültürel ögelerin aynı etkinlikte yer alması öğrencilerin birbirini tanımasını sağlar. Böylece saygı, hem katılımı artırır hem de ortak yaşam kurallarının korunmasına yardım eder.\n\nÖnemli sınır: Kültürel bir uygulama, başka bir kişinin hakkına, sağlığına veya güvenliğine zarar veriyorsa “kültüre saygı” gerekçesiyle sorgulanmadan uygulanmaz. Birlikte yaşama, hem kültürel farklılıklara hem de ortak hak ve kurallara saygı gerektirir.\n\n9. Çözümlü örnek 5: Yeni gelen öğrenciyle iletişim\n\nOlay: Sınıfa yeni katılan Deniz bazı kelimeleri farklı bir söyleyişle kullanır. İki öğrenci onun konuşmasını taklit ederek güler. Zeynep, “Hepimiz bazı kelimeleri ailemizden veya yaşadığımız yerden farklı öğrenebiliriz. Anlamadığımız kelimeyi nazikçe soralım.” der. Öğretmen, öğrencilerden farklı bölgelerde kullanılan ama benzer anlam taşıyan kelimelere örnek toplamalarını ister. Deniz de bildiği örnekleri paylaşır.\n\nKanıtlar: Deniz’in söyleyişi farklıdır. İki öğrenci taklit ederek gülmüştür. Zeynep nazikçe sormayı önermiştir. Sınıf farklı kelimeler üzerine çalışma yapmıştır. Deniz çalışmaya katılmıştır.\n\nYorum: Taklit ederek gülmek Deniz’in konuşmaya katılma isteğini azaltabilir. Zeynep’in önerisi, farklı söyleyişleri bir kusur gibi değil, öğrenme fırsatı gibi görmektedir. Öğretmenin etkinliği de merakı saygılı bir araştırmaya dönüştürmüştür. Deniz’in paylaşım yapması, kabul gördüğünde katılımın artabileceğini gösterir. Bu nedenle kültürel özelliklere saygı iletişimi ve sınıf içi katılımı güçlendirir.\n\n10. Kanıt ile yorum nasıl ayrılır?\n\nKanıt, kaynakta açıkça görülen, okunan veya güvenilir biçimde belirlenen bilgidir. Yorum ise kanıtlardan hareketle ulaşılan anlamdır.\n\n“Görselde üç çocuk aynı masada çalışıyor.” kanıttır.\n“Çocuklar iş birliği yapıyor olabilir.” yorumdur.\n“Metinde öğrenci arkadaşının sözünü kesmeden dinledi.” kanıttır.\n“Bu davranış karşılıklı güveni artırır.” yorumdur.\n\nİyi bir yorum kanıta dayanır. Kanıt yoksa düşüncemizi gerçekmiş gibi sunmamalıyız. “Bence”, “bu durum gösterebilir”, “bu örnekte” ve “kanıtlara göre” gibi ifadeler yorumun sınırını belirtmeye yardımcı olur.\n\n11. Sık yapılan kavram yanılgıları\n\n“Saygı duyuyorsam her davranışı kabul etmeliyim.” Yanlış. Saygı, kişiyi aşağılamamak ve haklarını gözetmektir. Başkasına zarar veren, güvenliği tehlikeye atan veya hak ihlali oluşturan davranışlar eleştirilebilir ve ortak kurallar uygulanır.\n\n“Farklı kültürlerden insanlar hiç anlaşamaz.” Yanlış. İnsanlar iletişim kurarak, ortak kurallar belirleyerek ve birbirlerini dinleyerek anlaşabilir. Farklılık anlaşmazlık nedeni olmak zorunda değildir.\n\n“Bir kişinin özelliğini görünce onun kültürü hakkında her şeyi anlayabilirim.” Yanlış. Tek bir görünüş, yemek veya konuşma biçimi kişiyi bütünüyle tanıtmaz. Kişiye soru sormak ve kendi açıklamasını dinlemek gerekir.\n\n“Saygı yalnızca sessiz kalmaktır.” Yanlış. Bazen saygı, haksız alaya karşı nazikçe söz söylemek, dışlanan birini gruba davet etmek veya ortak çözüm önermek anlamına gelir.\n\n“Herkes aynı olursa birlik daha güçlü olur.” Yanlış. Birlik, aynı olmak değildir. İnsanların farklı özellikleriyle ortak amaçlar, haklar ve sorumluluklar çevresinde buluşmasıdır.\n\n“Kendi kültürümü sevmek için başka kültürleri küçümsemeliyim.” Yanlış. Kendi kültürünü tanımak ve değer vermek, başka kültürlere saygısızlık etmeyi gerektirmez. İnsan hem kendi kültürel mirasını koruyabilir hem de farklı toplumların kültürlerine saygı gösterebilir.\n\n12. Günlük yaşamda uygulanabilecek davranışlar\n\nFarklı bir kültürel özellikle karşılaştığında alay etmek yerine nazikçe soru sor. Bir kişiyi, grubuna ilişkin kalıp yargılarla değerlendirme. Bir etkinlikte farklı görüşlerin duyulmasına fırsat ver. İnsanların adlarını doğru söylemeye özen göster. Bilmediğin bir gelenek hakkında hemen hüküm vermek yerine güvenilir kaynaklardan bilgi edin. Ortak karar alırken herkesin hakkını, güvenliğini ve katılımını gözet. Kültürel ürünleri tanıtırken onları küçümseyen, abartan veya yanlış tanıtan ifadelerden kaçın. Kendi kültürel özelliklerini paylaşırken başkalarını üstünlük veya aşağılık sıralamasına koyma.\n\n13. Öz kontrol soruları\n\nBir olayda hangi kültürel özelliğin söz konusu olduğunu belirleyebiliyor muyum?\nKanıt olarak metinde veya görselde gerçekten bulunan bilgileri seçebiliyor muyum?\nYorumumu bir kanıta dayandırıyor muyum?\n“Kesinlikle” demeden önce kaynağın bunu gerçekten kanıtlayıp kanıtlamadığını kontrol ediyor muyum?\nSaygılı davranışın güven, iletişim, iş birliği ve aidiyet üzerindeki etkisini açıklayabiliyor muyum?\nSaygısız davranışın dışlanma, kırgınlık ve çatışma oluşturabileceğini gerekçelendirebiliyor muyum?\nBir kişiyi tek bir kültürel özelliğe göre genellemekten kaçınıyor muyum?\nKültürel saygı ile ortak haklar, sağlık ve güvenlik kuralları arasındaki dengeyi gözetiyor muyum?\nFarklı bir görüşe katılmasam bile kişiyi küçümsemeden konuşabiliyor muyum?\nKendi kültürümü tanırken başka kültürlere de saygılı davranabiliyor muyum?\n\n14. Kısa özet\n\nKültür; dil, yemek, müzik, sanat, giyim, kutlama, gelenek ve görenek gibi birçok ögeyi kapsar. İnsanlar kültürel bakımdan benzer ve farklı özelliklere sahip olabilir. Kültürel özelliklere saygı; kişileri dinlemek, alay etmemek, kalıp yargılardan kaçınmak, ortak kararlara katılım sağlamak ve hakları gözetmekle gösterilir. Bu saygı güveni, iletişimi, iş birliğini ve aidiyet duygusunu güçlendirerek birlikte yaşamayı kolaylaştırır. Saygısızlık ise dışlanma, güvensizlik ve çatışma oluşturabilir. Bir olayı yorumlarken önce kanıtı belirlemek, sonra bu kanıttan hareketle gerekçeli sonuç kurmak gerekir. En doğru sonuç şudur: Toplumsal birlik, herkesin aynı olmasıyla değil; farklılıkların ortak haklar ve sorumluluklar çerçevesinde saygıyla bir arada yaşamasıyla güçlenir.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama\n\nÖğrenme hedefi: Bu konuda kültürel özelliklere saygı duymanın insanların bir arada güvenli, huzurlu ve iş birliği içinde yaşamasını nasıl etkilediğini yorumlamayı öğreneceksin.","priorKnowledge":"Yalnızca “saygılı olmak iyidir” demek yeterli değildir.","keyConcepts":"Kültür, bir toplumun zaman içinde oluşturduğu ve kuşaktan kuşağa aktardığı maddi ve manevi özelliklerin bütünüdür. Dil, yemek, müzik, halk oyunları, el sanatları, mimari, kutlamalar, gelenekler ve görenekler kültürel ögelere örnek olabilir. Ancak her birey, bağlı olduğu kültürün bütün özelliklerini aynı biçimde yaşamayabilir. Bu nedenle bir kişiye yalnızca geldiği yere, konuştuğu dile veya giyimine bakarak kesin özellikler yüklemek doğru değildir.\nKültürel özellik, insanların yaşam biçimlerinde görülen ve kültürle ilişkili olan özelliktir. Örneğin bir ailede özel günlerde hazırlanan bir yemek, söylenen bir türkü ya da uygulanan bir misafir karşılama biçimi kültürel özellik olabilir.\nSaygı, bir insanın değerini, hakkını, düşüncesini ve yaşam alanını gözetmektir. Saygı, her düşünceyi doğru kabul etmek demek değildir. Saygılı kişi farklı bir görüşe katılmasa bile karşısındakini küçümsemez, hakaret etmez ve dinler.\nEmpati, bir kişinin duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmaktır. Empati kurarken “Ben onun yerinde olsaydım ne hissederdim?” sorusu yardımcı olur. Ancak empati, karşımızdaki kişi adına kesin karar vermek değildir. En doğru yol, onu dinlemek ve ne hissettiğini kendisinden öğrenmektir.\nBirlikte yaşama kültürü, farklı özelliklere sahip insanların ortak kurallara uyarak, haklara saygı göstererek, iletişim ve iş birliği içinde yaşamalarıdır. Birlikte yaşama kültürü yalnızca yan yana bulunmak değildir. Birbirini dinlemek, adil davranmak, ortak sorunlara çözüm aramak ve kimseyi kültürel özelliği nedeniyle dışlamamak da bu kültürün parçalarıdır.\nToplumsal birlik, insanların bütün farklılıklarına rağmen ortak yaşamı sürdürmek için birbirine güvenmesi, yardımlaşması ve ortak sorumlulukları paylaşmasıdır. Toplumsal birlik, herkesin aynı olmasıyla değil; farklılıkların saygı içinde bir arada bulunmasıyla güçlenir.\nKalıp yargı, bir grup içindeki bütün insanların aynı özelliklere sahip olduğunu düşünmektir. “Bu ülkeden gelen herkes aynı yemeği sever.” veya “Bu dili konuşan herkes aynı biçimde davranır.” gibi cümleler kalıp yargıdır. Kalıp yargılar gerçeği yansıtmayabilir ve insanları incitebilir.\n3. Kültürel özelliklere saygı birlikte yaşamayı nasıl etkiler?\nKültürel özelliklere saygı duyulduğunda insanlar kendilerini daha güvende hisseder. Bir öğrenci konuşma biçimi, ailesinin yemeği veya geleneksel kıyafeti nedeniyle alay edilmeyeceğini bilirse düşüncelerini daha rahat paylaşır. Bu durum iletişimi güçlendirir.\nSaygı güven oluşturur. İnsanlar kendilerine adil davranıldığını gördüğünde başkalarıyla iş birliği yapmaya daha istekli olur. Grup çalışmalarında görev paylaşımı kolaylaşır, ortak kararlar daha sakin biçimde alınır.\nSaygı çatışmaları azaltabilir. Farklı bir davranışla karşılaşıldığında hemen yargılamak yerine soru sormak ve açıklama istemek yanlış anlamaları önler. Örneğin bir arkadaşın ikram edilen bir yiyeceği yemiyorsa bunun nedenini bilmeden “Beğenmedi.” demek yerine nazikçe sormak daha doğru olabilir.\nSaygı aidiyet duygusunu güçlendirir. İnsanlar kültürel özellikleriyle kabul edildiklerinde kendilerini sınıfın, okulun veya mahallenin değerli bir üyesi olarak görür. Aidiyet duygusu arttıkça ortak kurallara uyma ve ortak çalışmalara katılma isteği de artabilir.\nSaygı kültürel öğrenmeyi destekler. Farklı müzikleri, yemekleri, sanatları ve kutlamaları tanımak dünyaya daha geniş bir açıdan bakmayı sağlar. Bu öğrenme, kendi kültürümüzü daha bilinçli tanımamıza da yardım eder.\nSaygısızlık ise dışlanma, kırgınlık, güvensizlik ve iletişim kopukluğu oluşturabilir. Alay edilen veya küçümsenen kişi gruptan uzaklaşabilir. Bu durum sınıf içindeki iş birliğini zayıflatır ve küçük bir anlaşmazlığın büyümesine yol açabilir.","steps":"1. Ön bilgiler\nİnsanlar aile, okul, mahalle, şehir ve ülke gibi farklı toplulukların içinde yaşar. Aynı toplulukta bulunan kişiler her bakımdan aynı olmak zorunda değildir. İnsanların konuşma biçimleri, yemekleri, müzikleri, sanat anlayışları, giyim tercihleri, kutlamaları, gelenekleri ve günlük yaşam alışkanlıkları farklılık gösterebilir. Bu özelliklerin bir bölümü kültürle ilgilidir.\nDaha önce “kültür”, “saygı”, “empati”, “birlikte yaşama”, “benzerlik” ve “farklılık” kavramlarını duymuş olabilirsin. Bu konuya başlarken şunları bilmek önemlidir: Her insan değerlidir. Bir kişinin kültürel özelliğiyle alay etmek doğru değildir. Farklılığı görmek, kişiyi dışlamak anlamına gelmez. İnsanlar aynı davranışı benimsemese bile birbirlerinin insanlık onuruna, haklarına ve yaşam alanına saygı gösterebilir.","workedExamples":["Kültür, bir toplumun zaman içinde oluşturduğu ve kuşaktan kuşağa aktardığı maddi ve manevi özelliklerin bütünüdür. Dil, yemek, müzik, halk oyunları, el sanatları, mimari, kutlamalar, gelenekler ve görenekler kültürel ögelere örnek olabilir. Ancak her birey, bağlı olduğu kültürün bütün özelliklerini aynı biçimde yaşamayabilir. Bu nedenle bir kişiye yalnızca geldiği yere, konuştuğu dile veya giyimine bakarak kesin özellikler yüklemek doğru değildir.","Yedinci adım: Genelleme yaparken dikkatli ol. Tek bir örnekten bütün bir toplum hakkında kesin sonuç çıkarma. “Bu olayda” veya “Bu örnekte” diyerek kanıtın sınırını belirt."],"commonMistakes":"“Saygı duyuyorsam her davranışı kabul etmeliyim.” Yanlış. Saygı, kişiyi aşağılamamak ve haklarını gözetmektir. Başkasına zarar veren, güvenliği tehlikeye atan veya hak ihlali oluşturan davranışlar eleştirilebilir ve ortak kurallar uygulanır.\n“Farklı kültürlerden insanlar hiç anlaşamaz.” Yanlış. İnsanlar iletişim kurarak, ortak kurallar belirleyerek ve birbirlerini dinleyerek anlaşabilir. Farklılık anlaşmazlık nedeni olmak zorunda değildir.\n“Bir kişinin özelliğini görünce onun kültürü hakkında her şeyi anlayabilirim.” Yanlış. Tek bir görünüş, yemek veya konuşma biçimi kişiyi bütünüyle tanıtmaz. Kişiye soru sormak ve kendi açıklamasını dinlemek gerekir.\n“Saygı yalnızca sessiz kalmaktır.” Yanlış. Bazen saygı, haksız alaya karşı nazikçe söz söylemek, dışlanan birini gruba davet etmek veya ortak çözüm önermek anlamına gelir.\n“Herkes aynı olursa birlik daha güçlü olur.” Yanlış. Birlik, aynı olmak değildir. İnsanların farklı özellikleriyle ortak amaçlar, haklar ve sorumluluklar çevresinde buluşmasıdır.\n“Kendi kültürümü sevmek için başka kültürleri küçümsemeliyim.” Yanlış. Kendi kültürünü tanımak ve değer vermek, başka kültürlere saygısızlık etmeyi gerektirmez. İnsan hem kendi kültürel mirasını koruyabilir hem de farklı toplumların kültürlerine saygı gösterebilir.\n12. Günlük yaşamda uygulanabilecek davranışlar\nFarklı bir kültürel özellikle karşılaştığında alay etmek yerine nazikçe soru sor. Bir kişiyi, grubuna ilişkin kalıp yargılarla değerlendirme. Bir etkinlikte farklı görüşlerin duyulmasına fırsat ver. İnsanların adlarını doğru söylemeye özen göster. Bilmediğin bir gelenek hakkında hemen hüküm vermek yerine güvenilir kaynaklardan bilgi edin. Ortak karar alırken herkesin hakkını, güvenliğini ve katılımını gözet. Kültürel ürünleri tanıtırken onları küçümseyen, abartan veya yanlış tanıtan ifadelerden kaçın. Kendi kültürel özelliklerini paylaşırken başkalarını üstünlük veya aşağılık sıralamasına koyma.","selfCheck":["Bir olayda hangi kültürel özelliğin söz konusu olduğunu belirleyebiliyor muyum?","Kanıt olarak metinde veya görselde gerçekten bulunan bilgileri seçebiliyor muyum?","Yorumumu bir kanıta dayandırıyor muyum?","“Kesinlikle” demeden önce kaynağın bunu gerçekten kanıtlayıp kanıtlamadığını kontrol ediyor muyum?","Saygılı davranışın güven, iletişim, iş birliği ve aidiyet üzerindeki etkisini açıklayabiliyor muyum?","Saygısız davranışın dışlanma, kırgınlık ve çatışma oluşturabileceğini gerekçelendirebiliyor muyum?","Bir kişiyi tek bir kültürel özelliğe göre genellemekten kaçınıyor muyum?"],"summary":"Yedinci adım: Genelleme yaparken dikkatli ol. Tek bir örnekten bütün bir toplum hakkında kesin sonuç çıkarma. “Bu olayda” veya “Bu örnekte” diyerek kanıtın sınırını belirt.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c0dc2ba96bd97e2929734452f5c1744c5416050ec0a2929bf02cb1ff85f92f35","reviewDecisionSha256":"d52b8192133f506bb7ceb8203b3862bf3273c489bff1f44945ebc3e18d5a7af6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c0dc2ba96bd97e2929734452f5c1744c5416050ec0a2929bf02cb1ff85f92f35","reviewedHash":"sha256:c0dc2ba96bd97e2929734452f5c1744c5416050ec0a2929bf02cb1ff85f92f35","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d52b8192133f506bb7ceb8203b3862bf3273c489bff1f44945ebc3e18d5a7af6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","contentProjectionSha256":"c0dc2ba96bd97e2929734452f5c1744c5416050ec0a2929bf02cb1ff85f92f35","reviewDecisionSha256":"d52b8192133f506bb7ceb8203b3862bf3273c489bff1f44945ebc3e18d5a7af6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectives":["SB.5.1.3"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","title":"Yardımlaşma, Dayanışma ve Toplumsal Birlik","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.760d1b87fbbb"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.a610dbea4800"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.213df8520c6b"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.6b6f693449c4"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note.visual.c86adae1e0d2"},"body":"Yardımlaşma, dayanışma ve toplumsal birlik\n\nÖğrenme amacı\n\nBu konuda amaç, yardımlaşma ve dayanışmanın yalnızca ne anlama geldiğini bilmek değildir. Asıl amaç, toplumsal birliği sürdürmeye yardımcı olacak bir faaliyeti sorgulamak, birlikte çalışılacak kişilerle iletişim kurmak, görev paylaşımı yapmak, fikir üretmek, fikirleri konuşup değerlendirmek ve güvenli bir biçimde eyleme geçmektir. İnsanlar ailede, sınıfta, okulda, mahallede ve daha geniş toplumda birlikte yaşar. Her insanın gücü, zamanı, bilgisi ve imkânı aynı değildir. Bir kişi bir konuda desteğe ihtiyaç duyarken başka bir kişi o konuda yardımcı olabilir. Yardımlaşma ve dayanışma, farklı imkânları ortak yarar için bir araya getirir. Böylece insanlar kendilerini yalnız hissetmez, birbirlerine güvenir ve ait oldukları topluluğun değerli bir üyesi olduklarını fark eder.\n\nTemel kavramlar\n\nYardımlaşma, bir ihtiyacın karşılanması veya bir güçlüğün aşılması için insanların birbirine destek olmasıdır. Bu destek para ya da eşya vermekle sınırlı değildir. Zaman ayırmak, bilgi paylaşmak, bir işi kolaylaştırmak, yol göstermek, dinlemek, ortak bir görev üstlenmek ve uygun bir kuruma ulaşılmasına yardımcı olmak da yardımlaşmadır.\n\nDayanışma, insanların ortak bir amaç için iş birliği yapması, sorumlulukları paylaşması ve birbirini desteklemesidir. Yardımlaşmada belirli bir kişiye veya gruba destek öne çıkabilir. Dayanışmada ise ortak sorun karşısında birlikte hareket etme daha belirgindir. Örneğin sınıftaki herkesin kitap okuma imkânını geliştirmek için öğrencilerin görev paylaşması bir dayanışma örneğidir.\n\nToplumsal birlik, insanların farklı özelliklere sahip olsalar da ortak yaşam kurallarına, haklara, sorumluluklara ve ortak değerlere bağlı kalarak güven içinde birlikte yaşamasıdır. Toplumsal birlik, herkesin aynı düşünmesi demek değildir. Farklı görüşleri dinleyebilmek, adil karar almak, kimseyi dışlamamak ve ortak yarar için iş birliği yapmak toplumsal birliği güçlendirir.\n\nSosyal sorumluluk faaliyeti, toplumdaki bir ihtiyaca veya soruna katkı sağlamak için planlanan çalışmadır. Böyle bir çalışma küçük ya da büyük olabilir. Bir sınıf kitaplığı düzenlemek de okul çapında bir destek kampanyasına katılmak da sosyal sorumluluk faaliyeti olabilir. Önemli olan faaliyetin gerçek bir ihtiyaca dayanması, güvenli olması, kişilerin onurunu ve mahremiyetini koruması, görevlerin açıkça paylaşılması ve sonucun değerlendirilmesidir.\n\nGönüllülük, kişinin bir çalışmaya kendi isteğiyle katılmasıdır. Ancak bir görevi gönüllü olarak kabul eden kişi, verdiği sözü yerine getirmeye çalışmalıdır. Gönüllülük sorumsuzluk anlamına gelmez. Katılmak istemeyen bir öğrenci baskı görmemeli; katılan öğrenci ise yaşına uygun görevini zamanında yapmalıdır.\n\nMüzakere, farklı fikirleri sırayla dinlemek, gerekçeleri karşılaştırmak ve ortak bir karara ulaşmaya çalışmaktır. Müzakere sırasında bağırmak, alay etmek veya çoğunlukta olduğu için başkalarını susturmak doğru değildir. Amaç bir kişinin kazanması değil, ortak yarara en uygun fikrin geliştirilmesidir.\n\nÖn bilgiler: Bu konuyu öğrenmeden önce neleri bilmeliyiz?\n\nBir grupta yer alan herkesin bir rolü, bu role bağlı hakları ve sorumlulukları vardır. Sınıf başkanı, grup sözcüsü, malzeme sorumlusu veya araştırmacı gibi roller farklı görevler içerir. Etkili iletişim kurmak için dikkatle dinlemek, açık ve saygılı konuşmak, soru sormak ve anlaşılmayan noktaları açıklığa kavuşturmak gerekir. İş birliği, herkesin aynı işi yapması değil; görevlerin yeteneklere, zamana ve ihtiyaçlara göre paylaşılmasıdır. Ayrıca yardım edilen kişilerin özel bilgileri, fotoğrafları ve yaşadığı güçlükler izinsiz paylaşılmamalıdır. Bir faaliyetin iyi niyetli olması tek başına yeterli değildir; güvenli, adil, gerçekten yararlı ve uygulanabilir olması da gerekir.\n\nYardımlaşma ve dayanışma toplumsal birliği nasıl güçlendirir?\n\nİlk olarak insanlar birbirlerinin ihtiyaçlarını fark etmeyi öğrenir. Bu farkındalık duyarlılığı artırır. İkinci olarak ortak bir işte görev alan kişiler birbirine güvenmeyi ve sorumluluk üstlenmeyi öğrenir. Üçüncü olarak yardım alan kişi toplumdan dışlanmadığını, değer gördüğünü hisseder. Dördüncü olarak kaynaklar daha düzenli ve verimli kullanılabilir. Beşinci olarak ortak başarı, gruptaki aidiyet duygusunu güçlendirir. Ancak her yardım faaliyeti otomatik olarak toplumsal birliği güçlendirmez. İhtiyaç sahiplerini küçük düşüren, ayrım yapan, güvenilir olmayan bilgiye dayanan, kişisel verileri paylaşan veya öğrencileri tehlikeye atan bir çalışma yarardan çok zarar verebilir. Bu nedenle iyi bir faaliyet düşünülerek, danışılarak ve güvenli kurallar içinde yürütülmelidir.\n\nAdım adım düşünme ve eyleme geçme yöntemi\n\n1. İhtiyacı sorgula. Önce hangi ihtiyacın bulunduğunu belirle. Bu ihtiyaç gerçek mi, geçici mi, sürekli mi? Kimler etkileniyor? İhtiyaçla ilgili elimizde hangi kanıtlar var? Yalnızca bir söylentiye dayanarak çalışma başlatma.\n\n2. Güvenilir bilgi topla. Öğretmen, okul yönetimi, veli, ilgili resmî kurum veya güvenilir yazılı ve dijital kaynaklardan bilgi al. İhtiyaç listesi, okul duyurusu, gözlem kaydı veya sayım sonucu gibi doğrulanabilir bilgiler kullan. Kişisel bilgileri toplama ve yayma.\n\n3. Birlikte çalışacağın kişilerle iletişim kur. Faaliyetin amacını kısa ve açık biçimde anlat. Herkesin görüşünü sor. Katılımın gönüllü olduğunu belirt. Yapılacak çalışmanın okul ve veli gözetiminde yürütülmesi gereken yönlerini belirle.\n\n4. Birden fazla fikir üret. Tek bir düşünceye hemen bağlanma. Fikirleri yararlılık, güvenlik, adalet, uygulanabilirlik, maliyet, zaman ve sürdürülebilirlik ölçütleriyle karşılaştır.\n\n5. Fikirleri müzakere et. Her fikrin güçlü ve zayıf yönlerini konuş. Eleştiriyi kişiye değil fikre yönelt. Gerekirse iki fikri birleştir. Kararın neden seçildiğini herkesin anlayacağı biçimde açıklamaya çalış.\n\n6. Görev paylaşımı yap. İhtiyaç belirleme, izin ve iletişim, malzeme düzenleme, kayıt tutma, afiş hazırlama, uygulama ve değerlendirme gibi görevleri yaşa ve beceriye uygun biçimde dağıt. Bir öğrenciye bütün işi verme. Görevi yapamayacak olan kişiye yeni ve uygun bir görev ver.\n\n7. Güvenli biçimde eyleme geç. Para toplama, yabancılarla görüşme, taşıma, dışarıda çalışma veya kişisel bilgi kullanma gibi konular öğrenciler tarafından tek başına yürütülmemelidir. Okul yönetimi, öğretmen ve veli rehberliği esas alınmalıdır. Yardımlar güvenilir ve resmî kanallardan ulaştırılmalıdır.\n\n8. Sonucu değerlendir. Faaliyet sonunda ne yapıldığını, hedefe ne ölçüde ulaşıldığını, hangi görevlerin iyi yürüdüğünü ve nelerin geliştirilmesi gerektiğini belirle. Yalnızca toplanan ürün sayısına değil; adil katılıma, güvenliğe, iletişime ve gerçek yarara da bak.\n\nKanıt ile yorum arasındaki fark\n\nKanıt, gözlenebilen, sayılabilen, kaynağı gösterilebilen veya doğrulanabilen bilgidir. Yorum ise kanıttan hareketle ulaşılan düşüncedir. Örneğin sınıf kitaplığında düzeye uygun on iki kitap bulunduğunun sayımla belirlenmesi kanıttır. Bu sayının sınıf için yetersiz olduğu düşüncesi ise öğrencilerin sayısı, kitapların durumu ve kullanım sıklığı gibi başka bilgilerle desteklenmesi gereken bir yorumdur. Okul panosunda resmî bir ihtiyaç duyurusunun yer alması kanıttır. Bu duyuruyu gören bir öğrencinin okulda kesinlikle çok sayıda ihtiyaç sahibi bulunduğunu söylemesi ise kanıtı aşan bir yorum olabilir.\n\nKaynak yorumlarken şu sorular sorulmalıdır: Kaynağı kim hazırlamış? Bilgi ne zaman yayımlanmış? Amaç bilgilendirmek mi, ikna etmek mi? Verilen bilgi başka bir güvenilir kaynakla doğrulanabiliyor mu? Fotoğraf veya sayı, olayın tamamını mı gösteriyor, yalnızca bir bölümünü mü? Bu sorular, iyi niyetli fakat yanlış bir faaliyete yönelmeyi önler.\n\nÇözümlü örnek 1: Sınıf kitaplığını geliştirme\n\nDurum: Öğrenciler, sınıf kitaplığındaki kitapların az olduğunu düşünüyor. Bazı öğrenciler hemen evlerden kitap getirilmesini öneriyor.\n\nKanıtların incelenmesi: Önce kitaplar sayılıyor, yaş düzeyine uygunlukları ve fiziksel durumları öğretmen rehberliğinde kontrol ediliyor. Ödünç alma kayıtları inceleniyor. Sonuçta bazı kitapların yıpranmış olduğu, bazı türlerde ise hiç kitap bulunmadığı görülüyor. Bunlar kanıttır. Sınıftaki herkesin okumayı sevmediği düşüncesi ise kanıt değildir.\n\nFikir üretme ve müzakere: Bir grup kitap bağışı istemeyi, bir grup okul kütüphanesinden dönüşümlü kitap almayı, başka bir grup sınıflar arası kitap paylaşımı yapmayı öneriyor. Fikirler güvenlik, uygunluk ve sürdürülebilirlik açısından karşılaştırılıyor. Her kitabın kabul edilmemesi; öğretmen tarafından yaşa, içeriğe ve temizliğe uygunluk kontrolü yapılması kararlaştırılıyor.\n\nGörev paylaşımı: Bir grup ihtiyaç listesini hazırlıyor, bir grup duyuru taslağını yazıyor, bir grup gelen kitapları öğretmenle sınıflandırıyor, bir grup ödünç alma çizelgesi hazırlıyor.\n\nEylem ve değerlendirme: Okul yönetiminin izniyle çalışma yürütülüyor. Bir ay sonra yalnızca kitap sayısı değil, kitapların kullanılma sıklığı da inceleniyor. Sonuçta faaliyetin gerçek ihtiyaca dayandığı ve ortak kullanım imkânını artırdığı görülüyor. Bu çalışma, herkesin aynı miktarda kitap getirmesini zorunlu tutmadığı ve katkıyı yalnızca eşya vermekle sınırlandırmadığı için adil bir dayanışma örneğidir.\n\nÇözümlü örnek 2: Okula yeni katılan öğrencilerin uyumuna destek\n\nDurum: Sınıfa yeni katılan bazı öğrencilerin okulun bölümlerini, günlük düzeni ve kulüp çalışmalarını tanımakta zorlandığı gözleniyor. Bu durum her yeni öğrenci için aynı olmayabilir; ihtiyaç kişiye göre değişebilir.\n\nKanıtların incelenmesi: Öğretmen, genel bir gözlem yapıyor ve yeni öğrencilerden hangi konularda bilgiye ihtiyaç duyduklarını isimsiz bir sınıf formuyla öğreniyor. Öğrencilerin özel bilgileri sorulmuyor. Koridorları bulma, ders araçlarını hazırlama ve kulüp seçeneklerini tanıma konularında desteğe ihtiyaç olduğu belirleniyor.\n\nFikir üretme ve müzakere: Sınıf, bir karşılama rehberi, okul krokisi ve gönüllü akran eşliği önerilerini konuşuyor. Akran eşliğinin kimseyi küçük düşürmeyecek ve zorunlu olmayacak biçimde uygulanması gerektiği vurgulanıyor.\n\nGörev paylaşımı: Bir grup okul krokisini hazırlıyor, bir grup günlük düzeni sade cümlelerle yazıyor, bir grup kulüp ve ortak alanları tanıtan çizimler yapıyor. Gönüllü öğrenciler öğretmen gözetiminde kısa bir okul tanıtımı yapıyor.\n\nEylem ve değerlendirme: Hazırlanan rehber bütün yeni öğrencilere sunuluyor; böylece belirli kişiler işaret edilip ayrıştırılmıyor. Bir hafta sonra rehberde anlaşılmayan bölümler soruluyor ve düzenleniyor. Burada yardım, yeni öğrencinin yerine bütün işleri yapmak değildir. Amaç, onun kendi başına hareket edebilmesini kolaylaştırmaktır. Bu yaklaşım saygıyı, aidiyeti ve sınıf içi güveni güçlendirir.\n\nÇözümlü örnek 3: Kırtasiye paylaşım noktası oluşturma\n\nDurum: Derste zaman zaman kalem, silgi veya kâğıt eksiği yaşayan öğrenciler oluyor. Bir öğrenci, ihtiyaç yaşayan kişilerin adlarının panoya yazılmasını öneriyor.\n\nKanıtların incelenmesi: Öğretmen, birkaç hafta boyunca ders sırasında ortak malzeme ihtiyacının ne sıklıkta ortaya çıktığını kişileri belirtmeden kaydediyor. İhtiyacın bulunduğu doğrulanıyor. Ancak öğrencilerin adlarını yayımlamak mahremiyeti zedeleyebilir.\n\nFikir üretme ve müzakere: Sınıf, isim listesi yerine herkesin gerektiğinde kullanabileceği ortak bir kırtasiye kutusu oluşturmayı kararlaştırıyor. Katkı yalnızca yeni malzeme getirmek değildir; kullanılabilir durumdaki fazla malzemeleri düzenlemek, kutuyu etiketlemek ve kullanım kurallarını hazırlamak da katkıdır.\n\nGörev paylaşımı: Malzeme kontrolü, kutu düzeni, kullanım çizelgesi ve haftalık sayım görevleri dönüşümlü olarak paylaşılır. Öğretmen, kesici veya yaşa uygun olmayan araçların kutuya konulmamasını sağlar.\n\nEylem ve değerlendirme: Kutunun herkes tarafından saygılı ve ölçülü kullanılması için kurallar belirlenir. Bir süre sonra malzemelerin gereksiz tüketilip tüketilmediği gözlenir. Faaliyetin amacı kimin neye sahip olduğunu göstermek değil, derse katılımı kolaylaştırmaktır. Böylece yardım alan ile yardım eden arasında üstünlük ilişkisi kurulmaz; ortak kaynak, sınıfın dayanışma aracı hâline gelir.\n\nÇözümlü örnek 4: Afet sonrasında okulun resmî destek kampanyasına katkı\n\nDurum: Bir afet sonrasında okul yönetimi, yetkili kurumların duyurduğu ihtiyaç listesine uygun bir destek kampanyası başlatıyor. Bazı öğrenciler listedeki ürünler yerine kendi seçtikleri eşyaları getirmek istiyor.\n\nKanıtların incelenmesi: Resmî ihtiyaç listesi, kampanyanın tarihleri, kabul edilecek ürünlerin özellikleri ve teslim noktası okul duyurusunda yer alıyor. Bunlar doğrulanabilir kanıtlardır. Sosyal medyada görülen her paylaşım güvenilir kabul edilmez.\n\nFikir üretme ve müzakere: Öğrenciler, yalnızca duyuruda belirtilen, kullanılmamış ve uygun ürünlerin kabul edilmesi gerektiğini konuşuyor. Para toplama, afet bölgesine gitme veya tanımadıkları kişilerle doğrudan iletişim kurma gibi işler öğrenciler tarafından yapılmıyor. Katkı sunamayan öğrenciler afiş hazırlama, ürünleri türlerine göre ayırma veya koli etiketlerini yazma görevlerini üstlenebiliyor.\n\nGörev paylaşımı: Bir grup duyuruyu doğru biçimde aktarır, bir grup öğretmen gözetiminde ürünleri sınıflandırır, bir grup sayım yapar, bir grup kolilerin üzerine içerik bilgisi yazar. Kişilerin ne kadar yardım yaptığı açıklanmaz ve yardım alanların görüntüleri kullanılmaz.\n\nEylem ve değerlendirme: Ürünler okul yönetimi aracılığıyla yetkili teslim noktasına ulaştırılır. Kampanya sonunda sayıların yanı sıra ihtiyaç listesine uygunluk, güvenli çalışma, görevlerin adil paylaşılması ve bilgi kirliliğinden kaçınılması değerlendirilir. Bu örnekte dayanışma, plansızca çok eşya toplamak değil; gerçek ihtiyaca uygun, düzenli ve güvenilir bir katkı sağlamaktır.\n\nSık yapılan kavram yanılgıları\n\nYardımlaşma yalnızca para vermektir düşüncesi yanlıştır. Bilgi, zaman, emek ve fikir de katkıdır.\n\nEn çok eşya getiren kişi en yardımsever kişidir düşüncesi yanlıştır. Herkesin imkânı farklıdır; katkı miktarı üzerinden insanları değerlendirmek adil değildir.\n\nİyi niyetli olan her kampanya yararlıdır düşüncesi yanlıştır. Kampanyanın gerçek ihtiyaca, güvenilir bilgiye, güvenli uygulamaya ve uygun izne dayanması gerekir.\n\nYardım edilen kişinin adı ve fotoğrafı paylaşılırsa çalışma daha etkili olur düşüncesi yanlıştır. Mahremiyet ve insan onuru korunmalıdır.\n\nLider bütün kararları tek başına vermelidir düşüncesi yanlıştır. Lider, görüşleri dinlemeli, görevleri koordine etmeli ve ortak kararı uygulamaya yardımcı olmalıdır.\n\nDayanışma için herkes aynı görevi yapmalıdır düşüncesi yanlıştır. İş birliği, farklı görevlerin ortak amaç için uyumlu biçimde yapılmasıdır.\n\nYardım etmek, bir kişinin yapabileceği her şeyi onun yerine yapmak demektir düşüncesi yanlıştır. İyi yardım, kişinin gücünü ve bağımsızlığını destekler.\n\nBir fikir çoğunluk tarafından seçildiyse mutlaka en doğru fikirdir düşüncesi yanlıştır. Çoğunluk kararı önemli olabilir; ancak güvenlik, haklar, adalet ve uygulanabilirlik ölçütleri de kontrol edilmelidir.\n\nÖz kontrol soruları\n\nBir faaliyete başlamadan önce gerçek ihtiyacı hangi kanıtlarla belirledim?\n\nKullandığım bilginin kaynağı güvenilir ve güncel mi?\n\nYardım edilecek kişilerin onurunu ve mahremiyetini koruyor muyum?\n\nFaaliyet kimseyi dışlıyor, etiketliyor veya baskı altında bırakıyor mu?\n\nBirden fazla çözüm fikri ürettik mi ve bu fikirleri gerekçeleriyle karşılaştırdık mı?\n\nGrup üyelerinin görüşlerini dinledim mi?\n\nGörevler yaşa, beceriye, zamana ve güvenliğe uygun biçimde paylaşıldı mı?\n\nKendi görevimi açıkça biliyor ve zamanında yerine getiriyor muyum?\n\nYetişkin gözetimi veya okul izni gereken noktaları belirledik mi?\n\nSonucu yalnızca toplanan ürün sayısıyla değil, gerçek yarar, adalet, güvenlik ve iş birliği açısından da değerlendirdik mi?\n\nKısa özet\n\nToplumsal birlik, insanların farklılıklarına rağmen güven, saygı, hak, sorumluluk ve ortak yarar temelinde birlikte yaşayabilmesidir. Yardımlaşma bir ihtiyaca destek olmayı, dayanışma ise ortak amaç için görev ve sorumluluk paylaşarak birlikte hareket etmeyi içerir. Etkili bir faaliyet; ihtiyacı kanıtlarla belirleme, güvenilir bilgi toplama, grup üyeleriyle iletişim kurma, farklı fikirler üretme, fikirleri müzakere etme, adil görev paylaşımı yapma, güvenli biçimde eyleme geçme ve sonucu değerlendirme aşamalarından oluşur. Katkı yalnızca para veya eşya değildir; zaman, bilgi, emek ve düşünce de değerlidir. Yardım faaliyetlerinde kişisel bilgiler korunmalı, kimse küçük düşürülmemeli, öğrenciler tehlikeli veya yetişkin sorumluluğu gerektiren işleri tek başına üstlenmemelidir. Gerçek dayanışma, çok şey yapmak değil; doğru ihtiyaca, doğru yöntemle ve birlikte katkı sağlamaktır.\n\nKaynak dayanağı: MEB Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, 5. sınıf, SB.5.1.3.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Yardımlaşma, Dayanışma ve Toplumsal Birlik konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Yardımlaşma, dayanışma ve toplumsal birlik\n\nÖğrenme amacı\n\nBu konuda amaç, yardımlaşma ve dayanışmanın yalnızca ne anlama geldiğini bilmek değildir.","priorKnowledge":"Asıl amaç, toplumsal birliği sürdürmeye yardımcı olacak bir faaliyeti sorgulamak, birlikte çalışılacak kişilerle iletişim kurmak, görev paylaşımı yapmak, fikir üretmek, fikirleri konuşup değerlendirmek ve güvenli bir biçimde eyleme geçmektir.","keyConcepts":"Yardımlaşma, bir ihtiyacın karşılanması veya bir güçlüğün aşılması için insanların birbirine destek olmasıdır. Bu destek para ya da eşya vermekle sınırlı değildir. Zaman ayırmak, bilgi paylaşmak, bir işi kolaylaştırmak, yol göstermek, dinlemek, ortak bir görev üstlenmek ve uygun bir kuruma ulaşılmasına yardımcı olmak da yardımlaşmadır.\nDayanışma, insanların ortak bir amaç için iş birliği yapması, sorumlulukları paylaşması ve birbirini desteklemesidir. Yardımlaşmada belirli bir kişiye veya gruba destek öne çıkabilir. Dayanışmada ise ortak sorun karşısında birlikte hareket etme daha belirgindir. Örneğin sınıftaki herkesin kitap okuma imkânını geliştirmek için öğrencilerin görev paylaşması bir dayanışma örneğidir.\nToplumsal birlik, insanların farklı özelliklere sahip olsalar da ortak yaşam kurallarına, haklara, sorumluluklara ve ortak değerlere bağlı kalarak güven içinde birlikte yaşamasıdır. Toplumsal birlik, herkesin aynı düşünmesi demek değildir. Farklı görüşleri dinleyebilmek, adil karar almak, kimseyi dışlamamak ve ortak yarar için iş birliği yapmak toplumsal birliği güçlendirir.\nSosyal sorumluluk faaliyeti, toplumdaki bir ihtiyaca veya soruna katkı sağlamak için planlanan çalışmadır. Böyle bir çalışma küçük ya da büyük olabilir. Bir sınıf kitaplığı düzenlemek de okul çapında bir destek kampanyasına katılmak da sosyal sorumluluk faaliyeti olabilir. Önemli olan faaliyetin gerçek bir ihtiyaca dayanması, güvenli olması, kişilerin onurunu ve mahremiyetini koruması, görevlerin açıkça paylaşılması ve sonucun değerlendirilmesidir.\nGönüllülük, kişinin bir çalışmaya kendi isteğiyle katılmasıdır. Ancak bir görevi gönüllü olarak kabul eden kişi, verdiği sözü yerine getirmeye çalışmalıdır. Gönüllülük sorumsuzluk anlamına gelmez. Katılmak istemeyen bir öğrenci baskı görmemeli; katılan öğrenci ise yaşına uygun görevini zamanında yapmalıdır.\nMüzakere, farklı fikirleri sırayla dinlemek, gerekçeleri karşılaştırmak ve ortak bir karara ulaşmaya çalışmaktır. Müzakere sırasında bağırmak, alay etmek veya çoğunlukta olduğu için başkalarını susturmak doğru değildir. Amaç bir kişinin kazanması değil, ortak yarara en uygun fikrin geliştirilmesidir.","steps":"İlk olarak insanlar birbirlerinin ihtiyaçlarını fark etmeyi öğrenir. Bu farkındalık duyarlılığı artırır. İkinci olarak ortak bir işte görev alan kişiler birbirine güvenmeyi ve sorumluluk üstlenmeyi öğrenir. Üçüncü olarak yardım alan kişi toplumdan dışlanmadığını, değer gördüğünü hisseder. Dördüncü olarak kaynaklar daha düzenli ve verimli kullanılabilir. Beşinci olarak ortak başarı, gruptaki aidiyet duygusunu güçlendirir. Ancak her yardım faaliyeti otomatik olarak toplumsal birliği güçlendirmez. İhtiyaç sahiplerini küçük düşüren, ayrım yapan, güvenilir olmayan bilgiye dayanan, kişisel verileri paylaşan veya öğrencileri tehlikeye atan bir çalışma yarardan çok zarar verebilir. Bu nedenle iyi bir faaliyet düşünülerek, danışılarak ve güvenli kurallar içinde yürütülmelidir.","workedExamples":["Eylem ve değerlendirme: Ürünler okul yönetimi aracılığıyla yetkili teslim noktasına ulaştırılır. Kampanya sonunda sayıların yanı sıra ihtiyaç listesine uygunluk, güvenli çalışma, görevlerin adil paylaşılması ve bilgi kirliliğinden kaçınılması değerlendirilir. Bu örnekte dayanışma, plansızca çok eşya toplamak değil; gerçek ihtiyaca uygun, düzenli ve güvenilir bir katkı sağlamaktır.","Yardımlaşma, dayanışma ve toplumsal birlik\n\nÖğrenme amacı\n\nBu konuda amaç, yardımlaşma ve dayanışmanın yalnızca ne anlama geldiğini bilmek değildir."],"commonMistakes":"Yardımlaşma yalnızca para vermektir düşüncesi yanlıştır. Bilgi, zaman, emek ve fikir de katkıdır.\nEn çok eşya getiren kişi en yardımsever kişidir düşüncesi yanlıştır. Herkesin imkânı farklıdır; katkı miktarı üzerinden insanları değerlendirmek adil değildir.\nİyi niyetli olan her kampanya yararlıdır düşüncesi yanlıştır. Kampanyanın gerçek ihtiyaca, güvenilir bilgiye, güvenli uygulamaya ve uygun izne dayanması gerekir.\nYardım edilen kişinin adı ve fotoğrafı paylaşılırsa çalışma daha etkili olur düşüncesi yanlıştır. Mahremiyet ve insan onuru korunmalıdır.\nLider bütün kararları tek başına vermelidir düşüncesi yanlıştır. Lider, görüşleri dinlemeli, görevleri koordine etmeli ve ortak kararı uygulamaya yardımcı olmalıdır.\nDayanışma için herkes aynı görevi yapmalıdır düşüncesi yanlıştır. İş birliği, farklı görevlerin ortak amaç için uyumlu biçimde yapılmasıdır.\nYardım etmek, bir kişinin yapabileceği her şeyi onun yerine yapmak demektir düşüncesi yanlıştır. İyi yardım, kişinin gücünü ve bağımsızlığını destekler.\nBir fikir çoğunluk tarafından seçildiyse mutlaka en doğru fikirdir düşüncesi yanlıştır. Çoğunluk kararı önemli olabilir; ancak güvenlik, haklar, adalet ve uygulanabilirlik ölçütleri de kontrol edilmelidir.","selfCheck":["Bir faaliyete başlamadan önce gerçek ihtiyacı hangi kanıtlarla belirledim?","Kullandığım bilginin kaynağı güvenilir ve güncel mi?","Yardım edilecek kişilerin onurunu ve mahremiyetini koruyor muyum?","Faaliyet kimseyi dışlıyor, etiketliyor veya baskı altında bırakıyor mu?","Birden fazla çözüm fikri ürettik mi ve bu fikirleri gerekçeleriyle karşılaştırdık mı?","Grup üyelerinin görüşlerini dinledim mi?","Görevler yaşa, beceriye, zamana ve güvenliğe uygun biçimde paylaşıldı mı?","Kendi görevimi açıkça biliyor ve zamanında yerine getiriyor muyum?"],"summary":"Fikir üretme ve müzakere: Bir grup kitap bağışı istemeyi, bir grup okul kütüphanesinden dönüşümlü kitap almayı, başka bir grup sınıflar arası kitap paylaşımı yapmayı öneriyor. Fikirler güvenlik, uygunluk ve sürdürülebilirlik açısından karşılaştırılıyor. Her kitabın kabul edilmemesi; öğretmen tarafından yaşa, içeriğe ve temizliğe uygunluk kontrolü yapılması kararlaştırılıyor.\nGörev paylaşımı: Bir grup ihtiyaç listesini hazırlıyor, bir grup duyuru taslağını yazıyor, bir grup gelen kitapları öğretmenle sınıflandırıyor, bir grup ödünç alma çizelgesi hazırlıyor.\nEylem ve değerlendirme: Okul yönetiminin izniyle çalışma yürütülüyor. Bir ay sonra yalnızca kitap sayısı değil, kitapların kullanılma sıklığı da inceleniyor. Sonuçta faaliyetin gerçek ihtiyaca dayandığı ve ortak kullanım imkânını artırdığı görülüyor. Bu çalışma, herkesin aynı miktarda kitap getirmesini zorunlu tutmadığı ve katkıyı yalnızca eşya vermekle sınırlandırmadığı için adil bir dayanışma örneğidir.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Yardımlaşma, Dayanışma ve Toplumsal Birlik konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4faa01f75047a9a9813b747e64f728aaa5339d28779df38c9c23c08f0ae83cd4","reviewDecisionSha256":"bec180257d52da171946743c28365ffc4ad8146d3ff0c5af8a12c42c117a01ee","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4faa01f75047a9a9813b747e64f728aaa5339d28779df38c9c23c08f0ae83cd4","reviewedHash":"sha256:4faa01f75047a9a9813b747e64f728aaa5339d28779df38c9c23c08f0ae83cd4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:bec180257d52da171946743c28365ffc4ad8146d3ff0c5af8a12c42c117a01ee; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","contentProjectionSha256":"4faa01f75047a9a9813b747e64f728aaa5339d28779df38c9c23c08f0ae83cd4","reviewDecisionSha256":"bec180257d52da171946743c28365ffc4ad8146d3ff0c5af8a12c42c117a01ee","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectives":["SB.5.2.1"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","title":"Yaşadığım İlin Göreceli Konumu","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.9b0dc72349af"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.e0c33cced8b4"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.e7eb1b0eee54"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.8cf0e8b1893c"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note.visual.ca89440ad1f8"},"body":"Yaşadığım İlin Göreceli Konumu\n\n1. Konuya Başlarken\n\nBir arkadaşına evinin yerini anlatırken yalnızca “Türkiye’dedir.” demen yeterli olmaz. Evinin okulun karşısında, parkın kuzeyinde ya da ana caddenin yakınında olduğunu söylersen yerini daha anlaşılır biçimde tarif etmiş olursun. İllerin konumu da benzer bir yolla açıklanabilir. Bir ilin çevresindeki illere, yönlere, yeryüzü şekillerine, su kaynaklarına ve önemli tarihî mekânlara göre nerede bulunduğunu anlatmaya göreceli konum denir. “Göreceli” sözcüğü, bir yeri başka yerler ve özelliklerle ilişki kurarak açıklamak anlamına gelir.\n\nBu konuda amaç, yaşadığın il için ezberlenmiş tek bir cümleyi tekrarlamak değildir. Amaç; uygun kaynakları incelemek, haritadaki kanıtları bulmak, bu kanıtları düzenlemek, ilin göreceli konumunu görselleştirmek ve kısa bir özetle anlatmaktır. Her öğrencinin yaşadığı il farklı olabileceği için kullanılacak bilgiler de ilden ile değişir. Bu nedenle önce kaynağa bakmak, sonra konuşmak gerekir.\n\n2. Gerekli Ön Bilgiler\n\nGöreceli konumu belirlemek için bazı temel bilgileri hatırlamalısın:\n\nAna yönler kuzey, güney, doğu ve batıdır. Ara yönler kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatıdır. Haritalarda aksi belirtilmedikçe üst taraf kuzeyi, alt taraf güneyi, sağ taraf doğuyu, sol taraf batıyı gösterir. Yine de yön oku varsa mutlaka ona bakılmalıdır.\n\nHarita başlığı, haritanın hangi konuyu gösterdiğini açıklar. “Türkiye Mülki İdare Haritası” il sınırlarını ve il adlarını incelemek için; fiziki harita ise yeryüzü şekilleri ile bazı su kaynaklarını incelemek için daha uygundur. Her harita aynı bilgiyi vermez.\n\nHarita anahtarı, renklerin ve sembollerin anlamını açıklar. Mavi bir çizginin akarsu, mavi bir alanın göl ya da deniz olduğunu ancak harita anahtarına bakarak kesinleştirebilirsin. Bir yıldızın tarihî mekânı mı, il merkezini mi gösterdiğini de sembol açıklamasından anlamalısın.\n\nİl sınırı, bir ilin yönetim alanını çevreleyen çizgidir. İki ilin sınır çizgileri birleşiyorsa bu iller sınır komşusudur. Haritada birbirine yakın görünen fakat sınırları birleşmeyen iki il komşu sayılmaz.\n\nDoğal özellikler, insan eliyle yapılmamış çevre unsurlarıdır. Dağ, ova, plato, vadi, akarsu, göl ve deniz bunlara örnektir. Tarihî mekân ise geçmişten kalan ve tarihî değer taşıyan yerleri ifade eder. Bir ilin göreceli konumu anlatılırken bu özelliklerden haritada veya güvenilir bilgi kaynağında görülebilenler kullanılabilir.\n\n3. Temel Kavramlar\n\nGöreceli konum: Bir yerin başka yerlere ve çevresindeki doğal ya da beşerî özelliklere göre konumudur.\n\nKomşu il: Sınırı, incelenen ilin sınırıyla birleşen ildir.\n\nYeryüzü şekli: Dağ, ova, plato ve vadi gibi yer şekillerinin genel adıdır.\n\nSu kaynağı: Deniz, göl, akarsu ve benzeri su varlıklarıdır. Hangi su kaynağının il sınırları içinde veya sınır yakınında bulunduğu kaynak üzerinden kontrol edilmelidir.\n\nTarihî mekân: Geçmişten günümüze ulaşmış, tarihî değer taşıyan yer veya yapıdır.\n\nGörselleştirme: Bilgiyi tablo, dilsiz harita, bilgi kartı, şema ya da uygun semboller kullanarak görünür hâle getirmektir.\n\nÖzetleme: Çok sayıdaki bilgiden en önemli olanları seçip kısa, açık ve doğru biçimde anlatmaktır.\n\n4. Göreceli Konumu Belirleme Yöntemi\n\nAşağıdaki yöntemi sırayla uygularsan daha güvenilir bir sonuca ulaşırsın.\n\nBirinci adım: İnceleyeceğin ili açıkça belirle. Yaşadığın ilin adını çalışma kâğıdının başına yaz. İl ile ilçe kavramını karıştırma. Bir ilçeye ait özellik, ilin tamamı için geçerli olmayabilir.\n\nİkinci adım: Uygun kaynakları seç. İl sınırları ve komşular için güncel bir Türkiye mülki idare haritası; yeryüzü şekilleri ve su kaynakları için fiziki harita; tarihî mekânlar için güvenilir bir atlas, resmî kurum yayını veya öğretmenin verdiği bilgi kartı kullanılabilir. Kaynağın başlığına, açıklamalarına ve hazırlanma tarihine bak.\n\nÜçüncü adım: İli Türkiye haritasında bul. İlin ülkenin hangi bölümünde kaldığını yön ifadeleriyle belirt. Örneğin “Türkiye’nin kuzeyinde”, “ülkenin iç kesimlerinde” veya “batıya yakın bir konumda” gibi ifadeler ancak haritadaki görünüşe dayanıyorsa kullanılmalıdır. Kesin olmayan bir ifadeyi kesinmiş gibi yazma.\n\nDördüncü adım: Sınır komşularını belirle. İlin çevresindeki sınır çizgilerini tek tek izle. Sınırı birleşen illeri yönleriyle birlikte not et. “Kuzeyinde …, doğusunda … bulunur.” biçiminde düzenli bir anlatım kullanabilirsin.\n\nBeşinci adım: Başlıca yeryüzü şekillerini incele. Fiziki haritada ilin sınırları içinde veya belirgin biçimde sınırı boyunca görülen dağ, ova, plato ya da vadi gibi unsurları belirle. Harita yeterince ayrıntılı değilse başka bir güvenilir kaynağa başvur.\n\nAltıncı adım: Su kaynaklarını belirle. İlin denize kıyısı olup olmadığını, önemli bir akarsu veya gölün il sınırlarıyla ilişkisini incele. Bir akarsuyun yalnızca yakınından geçmesi ile il sınırları içinde bulunması aynı şey değildir. İfadeni kaynağın gösterdiği kadar açık kur.\n\nYedinci adım: Önemli tarihî mekânlara ilişkin kaynakları incele. Bu mekânları ilin yerini tarif etmeye yardım eden tanınabilir noktalar olarak kullanabilirsin. Ancak bir tarihî mekânın varlığı tek başına ilin bütün göreceli konumunu açıklamaz; komşular ve doğal özelliklerle birlikte değerlendirilmelidir.\n\nSekizinci adım: Bilgileri görselleştir. Dilsiz haritada ili renklendir, komşularını adlandır, yön oku ekle ve seçtiğin doğal ya da tarihî özellikleri uygun sembollerle göster. Sembollerin anlamını küçük bir harita anahtarında açıkla. İstersen “Özellik–Kanıt–Kaynak” başlıklı bir tablo veya bilgi kartı da hazırlayabilirsin.\n\nDokuzuncu adım: Kısa bir özet yaz. Özetinde ilin ülke içindeki genel yönünü, sınır komşularından birkaçını, başlıca yeryüzü şekillerini, su kaynaklarını ve kaynakta gösterilen önemli tarihî mekânları düzenli biçimde belirt. Özete kişisel beğeni cümleleri değil, konumu açıklayan bilgiler yaz.\n\n5. Kanıt ile Yorum Arasındaki Fark\n\nKanıt, kaynakta doğrudan görülebilen veya okunabilen bilgidir. “Haritada A ilinin kuzey sınırı B iliyle birleşmektedir.” cümlesi bir kanıttır. “Bu nedenle A ilinin kuzey komşusu B ilidir.” cümlesi, kanıta dayalı doğru bir sonuçtur.\n\nYorum ise kanıttan hareketle yapılan açıklamadır. “İlin denize kıyısı olması ulaşım ve ekonomik etkinlikler açısından bazı imkânlar sağlayabilir.” cümlesi bir yorumdur. Bu yorumun doğru olup olmadığını anlamak için yalnızca siyasi harita yetmez; ulaşım ve ekonomik faaliyetlerle ilgili başka kaynaklar da gerekir. Bu derste öncelikle haritada görülen göreceli konum özelliklerini belirlemelisin. Kaynakta olmayan sonuçları eklememelisin.\n\nŞu üç soruyu kendine sor:\n1. Bu bilgiyi haritada veya kaynakta doğrudan görüyor muyum?\n2. Kullandığım sembolün anlamını harita anahtarından kontrol ettim mi?\n3. Yazdığım sonuç, kanıttan daha geniş bir iddia içeriyor mu?\n\n6. Ayrıntılı Çözümlü Örnekler\n\nÖrnek 1: Komşu İlleri ve Yönleri Belirleme\n\nDurum: Öğretmenin verdiği örnek amaçlı dilsiz haritada “Güneyova” adlı hayalî ilin kuzeyinde “Çamlı”, doğusunda “Gölkent”, güneybatısında “Taşlı” illeri bulunmaktadır. Güneyova ile “Uzakşehir” haritada yakın görünmekte, fakat sınır çizgileri birleşmemektedir.\n\nÇözüm adımları: Önce yön oku incelenir ve haritanın üstünün kuzey olduğu doğrulanır. Sonra Güneyova’nın sınırı kalemle takip edilir. Çamlı, Gölkent ve Taşlı ile ortak sınır bulunduğu görülür. Uzakşehir’in sınırı Güneyova’ya değmediği için komşu olmadığı belirlenir.\n\nDoğru sonuç: “Güneyova’nın kuzeyinde Çamlı, doğusunda Gölkent, güneybatısında Taşlı bulunur. Uzakşehir haritada yakın görünse de Güneyova ile sınır komşusu değildir.”\n\nNeden doğru? Çünkü sonuç, sınır çizgileri ve yön oku gibi doğrudan harita kanıtlarına dayanır. “Yakın görünmek” ile “sınır komşusu olmak” birbirine karıştırılmamıştır.\n\nÖrnek 2: Fiziki Haritadan Doğal Özellik Okuma\n\nDurum: Örnek bir fiziki haritada “Yeşilyurt” ilinin batı bölümünde dağlık alanı gösteren renkler, orta bölümünde geniş bir ova sembolü ve doğu sınırına yakın bir akarsu işareti vardır. Harita anahtarında kahverengi tonlarının yükseltisi fazla alanları, yeşil tonların alçak alanları, mavi çizginin akarsuyu gösterdiği yazmaktadır.\n\nÇözüm adımları: Önce harita anahtarı okunur. Renkler yalnızca göz kararıyla yorumlanmaz. Batıdaki kahverengi tonlardan dağlık alanın batıda bulunduğu anlaşılır. Orta bölümdeki yeşil alan ve ova sembolü, ovanın ilin orta kesiminde olduğunu gösterir. Mavi çizginin akarsu olduğu anahtardan doğrulanır. Akarsuyun doğu sınırına yakın olduğu, fakat kaynağın akarsuyun tamamının il içinde kaldığını göstermediği fark edilir.\n\nDoğru sonuç: “Yeşilyurt’un batısı daha dağlık, orta kesimi daha alçak ve ovalıktır. Haritada gösterilen bir akarsu ilin doğu sınırına yakın uzanmaktadır.”\n\nNeden doğru? Çünkü “akarsu ilin tamamından geçer” gibi haritanın göstermediği bir iddia eklenmemiştir. Sonuç, renk ve sembol açıklamalarına dayanır.\n\nÖrnek 3: Tarihî Mekân Bilgi Kartını Kullanma\n\nDurum: Bir öğrenci, yaşadığı ile ait üç bilgi kartı inceler. Birinci kartta ilin kuzeyinde tarihî bir kale, ikinci kartta il merkezinin doğusunda eski bir köprü, üçüncü kartta ise komşu bir ilde bulunan müze tanıtılmaktadır. Öğrenci üç mekânı da kendi ilinin göreceli konum özelliği olarak yazmak ister.\n\nÇözüm adımları: Her kartın başlığı ve konum açıklaması okunur. Kale ve köprünün incelenen il sınırları içinde olduğu belirlenir. Müzenin komşu ilde bulunduğu fark edilir. Bu nedenle müze, yaşanılan ilin tarihî mekânı olarak yazılmaz. Ancak “İlin doğusunda bulunan komşu ilde bu müze yer alır.” biçiminde, komşu ile göre konum açıklamasında kullanılabilir; bunun için harita kanıtı da gerekir.\n\nDoğru sonuç: “İlin kuzeyinde tarihî kale, il merkezinin doğusunda eski köprü bulunur. Bilgi kartındaki müze ise komşu il sınırları içindedir.”\n\nNeden doğru? Çünkü kaynakların hangi ile ait olduğu kontrol edilmiş, yakın çevredeki her tarihî yer incelenen ile ait sayılmamıştır.\n\nÖrnek 4: Günlük Yaşamda Gezi Planı Hazırlama\n\nDurum: Bir sınıf, il içindeki doğal ve tarihî yerleri tanıtan bir gezi rotası hazırlayacaktır. Öğrencilerin elinde il haritası, yön oku, yol çizgileri, bir göl sembolü ve tarihî yapı sembolleri vardır. Başlangıç noktası il merkezidir. Haritada göl merkezin kuzeybatısında, tarihî yapı ise güneydoğusundadır.\n\nÇözüm adımları: Önce başlangıç noktası ve yönler belirlenir. Gölün kuzeybatıda, tarihî yapının güneydoğuda olduğu haritadan okunur. Öğrenciler “Önce kuzeybatıdaki göle, sonra güneydoğudaki tarihî yapıya gidilir.” diye bir rota önerir. Ancak yol çizgileri incelendiğinde bu iki nokta arasında doğrudan yol olmadığı görülür. Bu nedenle rota yalnız yön bilgisine göre değil, haritadaki ulaşım çizgilerine göre yeniden düzenlenir.\n\nDoğru sonuç: “Göl il merkezinin kuzeybatısında, tarihî yapı güneydoğusundadır. Gezi sırası belirlenirken yönlerin yanında haritada gösterilen yollar da dikkate alınmalıdır.”\n\nNeden doğru? Göreceli konum, günlük bir plan yapmayı kolaylaştırmıştır; fakat haritanın göstermediği bir yol varmış gibi davranılmamıştır.\n\nÖrnek 5: İki Kaynak Arasındaki Farkı Değerlendirme\n\nDurum: Bir turizm broşürü, “Mavişehir her yanı dağlarla çevrili bir ildir.” demektedir. Fiziki haritada ise ilin yalnız kuzey ve doğu kesimlerinde belirgin dağlık alanlar görülmektedir. Öğrenci hangi ifadeyi kullanacağını düşünmektedir.\n\nÇözüm adımları: Broşürün amacı tanıtım yapmak, fiziki haritanın amacı ise yeryüzü şekillerini göstermektir. “Her yanı” sözü çok kapsamlı bir iddiadır. Fiziki harita bu iddiayı desteklememektedir. Öğrenci daha ölçülü ve kanıta uygun bir ifade seçer.\n\nDoğru sonuç: “Mavişehir’in kuzey ve doğu kesimlerinde dağlık alanlar belirgindir.”\n\nNeden doğru? Kaynakların amacı değerlendirilmiş, abartılı ifade yerine haritada gösterilen bilgi kullanılmıştır. Bir kaynağı sorgulamak, kaynağı bütünüyle reddetmek değil; söylediği bilginin kanıtla uyuşup uyuşmadığını kontrol etmektir.\n\n7. Görselleştirme İçin Uygulanabilir Bir Şablon\n\nBir dilsiz il haritası üzerinde şu düzeni kullanabilirsin:\n- İlin sınırını belirgin bir çizgiyle göster.\n- Kuzey okunu ekle.\n- Komşu illerin adlarını doğru yönlere yaz.\n- Dağ, ova, akarsu, göl veya deniz gibi kaynakta bulunan özellikleri basit sembollerle göster.\n- Önemli tarihî mekânlardan yalnızca güvenilir kaynakta yeri belirtilenleri ekle.\n- Harita anahtarı oluştur.\n- Haritanın altına iki veya üç cümlelik konum özeti yaz.\n\nBilgi kartı hazırlıyorsan kartı dört bölüme ayırabilirsin: “Ülke içindeki genel yönü”, “Komşu illeri”, “Doğal özellikleri”, “Tarihî mekânları”. Her bilginin yanına kullandığın kaynak türünü yazman çalışmanı daha güvenilir hâle getirir.\n\n8. Sık Yapılan Kavram Yanılgıları\n\n“Göreceli konum yalnız kuzey, güney, doğu ve batı demektir.” Yanlıştır. Yönler önemlidir; ancak komşu iller, yeryüzü şekilleri, su kaynakları ve tarihî mekânlar da göreceli konumu açıklamaya yardım eder.\n\n“Haritada yakın görünen her il komşudur.” Yanlıştır. Komşuluk için il sınırlarının birleşmesi gerekir.\n\n“Bir ilçedeki özellik ilin her yerinde vardır.” Yanlıştır. İlçeye ait bir dağ, ova veya tarihî mekân ilin bir bölümünde bulunabilir; ilin tamamına yayılmış sayılmaz.\n\n“Mavi görünen her yer denizdir.” Yanlıştır. Mavi renk göl, akarsu veya denizi gösterebilir. Harita anahtarı kontrol edilmelidir.\n\n“Haritanın sağı her zaman doğudur.” Çoğu standart haritada böyledir; fakat yön oku farklı bir yönlendirme gösteriyorsa yön oku esas alınır.\n\n“Bir turizm tanıtımındaki her cümle konum kanıtıdır.” Yanlıştır. Tanıtım metinlerinde beğeni ve abartı bulunabilir. Konum bilgisi harita ve güvenilir kaynaklarla doğrulanmalıdır.\n\n“Ne kadar çok bilgi yazarsam özetim o kadar iyi olur.” Yanlıştır. İyi özet, en önemli bilgileri seçer; tekrar ve ilgisiz ayrıntıları çıkarır.\n\n“Göreceli konum hiç değişmez.” Bu ifade dikkat gerektirir. Dağ ve deniz gibi doğal unsurlar çok uzun sürelerde değişebilir; yollar, yerleşmeler, idari bilgiler veya bazı tanıtım bilgileri ise zamanla değişebilir. Bu nedenle özellikle değişebilecek bilgiler için güncel ve güvenilir kaynak kullanılmalıdır.\n\n9. Öz Kontrol Soruları\n\n1. Göreceli konum ne demektir?\nBeklenen cevap: Bir yerin başka yerlere, yönlere ve çevresindeki doğal ya da beşerî özelliklere göre konumudur.\n\n2. İki ilin sınır komşusu olduğunu haritada nasıl anlarsın?\nBeklenen cevap: İki ilin sınır çizgilerinin birleşip birleşmediğini kontrol ederim.\n\n3. Bir fiziki haritadaki mavi çizginin neyi gösterdiğini kesinleştirmek için nereye bakmalısın?\nBeklenen cevap: Harita anahtarına bakmalıyım.\n\n4. Yaşadığın ilin komşularını belirlemek için hangi harita daha uygundur?\nBeklenen cevap: İl sınırlarını gösteren güncel bir Türkiye mülki idare haritası daha uygundur.\n\n5. “İlin kuzeyinde bir dağ sırası görülmektedir.” ifadesi haritada açıkça görülüyorsa bu kanıt mı, yorum mu?\nBeklenen cevap: Kaynakta doğrudan görülebildiği için kanıta dayalı bir bilgidir.\n\n6. Bir tarihî mekânın komşu ilde bulunduğunu öğrendiğinde onu kendi ilinin tarihî mekânı olarak yazabilir misin?\nBeklenen cevap: Hayır. Hangi il sınırları içinde bulunduğunu doğru belirtmeliyim.\n\n7. Hazırladığın dilsiz haritada semboller kullandıysan hangi bölümü eklemelisin?\nBeklenen cevap: Sembollerin anlamını açıklayan bir harita anahtarı eklemeliyim.\n\n8. Konum özetinde hangi tür cümlelerden kaçınmalısın?\nBeklenen cevap: Kaynakta bulunmayan, abartılı, kişisel beğeniye dayalı veya kesinliği doğrulanmamış cümlelerden kaçınmalıyım.\n\n10. Kısa Özet\n\nBir ilin göreceli konumu, o ilin çevresindeki yerlere ve özelliklere göre nerede bulunduğunu açıklar. Bu konumu belirlerken yönlerden, sınır komşularından, başlıca yeryüzü şekillerinden, su kaynaklarından ve önemli tarihî mekânlardan yararlanılır. Önce uygun ve güvenilir kaynak seçilir; sonra harita başlığı, yön oku, sınırlar, renkler ve semboller incelenir. Elde edilen bilgiler tablo, dilsiz harita veya bilgi kartıyla görselleştirilir ve en önemli noktalar kısa bir metinle özetlenir. Doğru bir çalışma, kanıt ile yorumu ayırır; kaynakta bulunmayan bilgileri eklemez ve ile göre değişen özellikleri herkes için geçerli tek cevapmış gibi sunmaz.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Yaşadığım İlin Göreceli Konumu konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Yaşadığım İlin Göreceli Konumu\n\n1.","priorKnowledge":"Konuya Başlarken\n\nBir arkadaşına evinin yerini anlatırken yalnızca “Türkiye’dedir.” demen yeterli olmaz.","keyConcepts":"Göreceli konum: Bir yerin başka yerlere ve çevresindeki doğal ya da beşerî özelliklere göre konumudur.\nKomşu il: Sınırı, incelenen ilin sınırıyla birleşen ildir.\nYeryüzü şekli: Dağ, ova, plato ve vadi gibi yer şekillerinin genel adıdır.\nSu kaynağı: Deniz, göl, akarsu ve benzeri su varlıklarıdır. Hangi su kaynağının il sınırları içinde veya sınır yakınında bulunduğu kaynak üzerinden kontrol edilmelidir.\nTarihî mekân: Geçmişten günümüze ulaşmış, tarihî değer taşıyan yer veya yapıdır.\nGörselleştirme: Bilgiyi tablo, dilsiz harita, bilgi kartı, şema ya da uygun semboller kullanarak görünür hâle getirmektir.","steps":"Aşağıdaki yöntemi sırayla uygularsan daha güvenilir bir sonuca ulaşırsın.\nBirinci adım: İnceleyeceğin ili açıkça belirle. Yaşadığın ilin adını çalışma kâğıdının başına yaz. İl ile ilçe kavramını karıştırma. Bir ilçeye ait özellik, ilin tamamı için geçerli olmayabilir.\nİkinci adım: Uygun kaynakları seç. İl sınırları ve komşular için güncel bir Türkiye mülki idare haritası; yeryüzü şekilleri ve su kaynakları için fiziki harita; tarihî mekânlar için güvenilir bir atlas, resmî kurum yayını veya öğretmenin verdiği bilgi kartı kullanılabilir. Kaynağın başlığına, açıklamalarına ve hazırlanma tarihine bak.\nÜçüncü adım: İli Türkiye haritasında bul. İlin ülkenin hangi bölümünde kaldığını yön ifadeleriyle belirt. Örneğin “Türkiye’nin kuzeyinde”, “ülkenin iç kesimlerinde” veya “batıya yakın bir konumda” gibi ifadeler ancak haritadaki görünüşe dayanıyorsa kullanılmalıdır. Kesin olmayan bir ifadeyi kesinmiş gibi yazma.\nDördüncü adım: Sınır komşularını belirle. İlin çevresindeki sınır çizgilerini tek tek izle. Sınırı birleşen illeri yönleriyle birlikte not et. “Kuzeyinde …, doğusunda … bulunur.” biçiminde düzenli bir anlatım kullanabilirsin.\nBeşinci adım: Başlıca yeryüzü şekillerini incele. Fiziki haritada ilin sınırları içinde veya belirgin biçimde sınırı boyunca görülen dağ, ova, plato ya da vadi gibi unsurları belirle. Harita yeterince ayrıntılı değilse başka bir güvenilir kaynağa başvur.\nAltıncı adım: Su kaynaklarını belirle. İlin denize kıyısı olup olmadığını, önemli bir akarsu veya gölün il sınırlarıyla ilişkisini incele. Bir akarsuyun yalnızca yakınından geçmesi ile il sınırları içinde bulunması aynı şey değildir. İfadeni kaynağın gösterdiği kadar açık kur.\nYedinci adım: Önemli tarihî mekânlara ilişkin kaynakları incele. Bu mekânları ilin yerini tarif etmeye yardım eden tanınabilir noktalar olarak kullanabilirsin. Ancak bir tarihî mekânın varlığı tek başına ilin bütün göreceli konumunu açıklamaz; komşular ve doğal özelliklerle birlikte değerlendirilmelidir.\nSekizinci adım: Bilgileri görselleştir. Dilsiz haritada ili renklendir, komşularını adlandır, yön oku ekle ve seçtiğin doğal ya da tarihî özellikleri uygun sembollerle göster. Sembollerin anlamını küçük bir harita anahtarında açıkla. İstersen “Özellik–Kanıt–Kaynak” başlıklı bir tablo veya bilgi kartı da hazırlayabilirsin.\nDokuzuncu adım: Kısa bir özet yaz. Özetinde ilin ülke içindeki genel yönünü, sınır komşularından birkaçını, başlıca yeryüzü şekillerini, su kaynaklarını ve kaynakta gösterilen önemli tarihî mekânları düzenli biçimde belirt. Özete kişisel beğeni cümleleri değil, konumu açıklayan bilgiler yaz.\n5. Kanıt ile Yorum Arasındaki Fark\nKanıt, kaynakta doğrudan görülebilen veya okunabilen bilgidir. “Haritada A ilinin kuzey sınırı B iliyle birleşmektedir.” cümlesi bir kanıttır. “Bu nedenle A ilinin kuzey komşusu B ilidir.” cümlesi, kanıta dayalı doğru bir sonuçtur.\nYorum ise kanıttan hareketle yapılan açıklamadır. “İlin denize kıyısı olması ulaşım ve ekonomik etkinlikler açısından bazı imkânlar sağlayabilir.” cümlesi bir yorumdur. Bu yorumun doğru olup olmadığını anlamak için yalnızca siyasi harita yetmez; ulaşım ve ekonomik faaliyetlerle ilgili başka kaynaklar da gerekir. Bu derste öncelikle haritada görülen göreceli konum özelliklerini belirlemelisin. Kaynakta olmayan sonuçları eklememelisin.\nŞu üç soruyu kendine sor:\n1. Bu bilgiyi haritada veya kaynakta doğrudan görüyor muyum?\n2. Kullandığım sembolün anlamını harita anahtarından kontrol ettim mi?\n3. Yazdığım sonuç, kanıttan daha geniş bir iddia içeriyor mu?","workedExamples":["Doğal özellikler, insan eliyle yapılmamış çevre unsurlarıdır. Dağ, ova, plato, vadi, akarsu, göl ve deniz bunlara örnektir. Tarihî mekân ise geçmişten kalan ve tarihî değer taşıyan yerleri ifade eder. Bir ilin göreceli konumu anlatılırken bu özelliklerden haritada veya güvenilir bilgi kaynağında görülebilenler kullanılabilir.","Durum: Öğretmenin verdiği örnek amaçlı dilsiz haritada “Güneyova” adlı hayalî ilin kuzeyinde “Çamlı”, doğusunda “Gölkent”, güneybatısında “Taşlı” illeri bulunmaktadır. Güneyova ile “Uzakşehir” haritada yakın görünmekte, fakat sınır çizgileri birleşmemektedir."],"commonMistakes":"“Göreceli konum yalnız kuzey, güney, doğu ve batı demektir.” Yanlıştır. Yönler önemlidir; ancak komşu iller, yeryüzü şekilleri, su kaynakları ve tarihî mekânlar da göreceli konumu açıklamaya yardım eder.\n“Haritada yakın görünen her il komşudur.” Yanlıştır. Komşuluk için il sınırlarının birleşmesi gerekir.\n“Bir ilçedeki özellik ilin her yerinde vardır.” Yanlıştır. İlçeye ait bir dağ, ova veya tarihî mekân ilin bir bölümünde bulunabilir; ilin tamamına yayılmış sayılmaz.\n“Mavi görünen her yer denizdir.” Yanlıştır. Mavi renk göl, akarsu veya denizi gösterebilir. Harita anahtarı kontrol edilmelidir.\n“Haritanın sağı her zaman doğudur.” Çoğu standart haritada böyledir; fakat yön oku farklı bir yönlendirme gösteriyorsa yön oku esas alınır.\n“Bir turizm tanıtımındaki her cümle konum kanıtıdır.” Yanlıştır. Tanıtım metinlerinde beğeni ve abartı bulunabilir. Konum bilgisi harita ve güvenilir kaynaklarla doğrulanmalıdır.\n“Ne kadar çok bilgi yazarsam özetim o kadar iyi olur.” Yanlıştır. İyi özet, en önemli bilgileri seçer; tekrar ve ilgisiz ayrıntıları çıkarır.\n“Göreceli konum hiç değişmez.” Bu ifade dikkat gerektirir. Dağ ve deniz gibi doğal unsurlar çok uzun sürelerde değişebilir; yollar, yerleşmeler, idari bilgiler veya bazı tanıtım bilgileri ise zamanla değişebilir. Bu nedenle özellikle değişebilecek bilgiler için güncel ve güvenilir kaynak kullanılmalıdır.","selfCheck":["Göreceli konum ne demektir?","İki ilin sınır komşusu olduğunu haritada nasıl anlarsın?","Bir fiziki haritadaki mavi çizginin neyi gösterdiğini kesinleştirmek için nereye bakmalısın?","Yaşadığın ilin komşularını belirlemek için hangi harita daha uygundur?","“İlin kuzeyinde bir dağ sırası görülmektedir.” ifadesi haritada açıkça görülüyorsa bu kanıt mı, yorum mu?","Bir tarihî mekânın komşu ilde bulunduğunu öğrendiğinde onu kendi ilinin tarihî mekânı olarak yazabilir misin?","Hazırladığın dilsiz haritada semboller kullandıysan hangi bölümü eklemelisin?"],"summary":"Yorum ise kanıttan hareketle yapılan açıklamadır. “İlin denize kıyısı olması ulaşım ve ekonomik etkinlikler açısından bazı imkânlar sağlayabilir.” cümlesi bir yorumdur. Bu yorumun doğru olup olmadığını anlamak için yalnızca siyasi harita yetmez; ulaşım ve ekonomik faaliyetlerle ilgili başka kaynaklar da gerekir. Bu derste öncelikle haritada görülen göreceli konum özelliklerini belirlemelisin. Kaynakta olmayan sonuçları eklememelisin.\nŞu üç soruyu kendine sor:\n1. Bu bilgiyi haritada veya kaynakta doğrudan görüyor muyum?\n2. Kullandığım sembolün anlamını harita anahtarından kontrol ettim mi?\n3. Yazdığım sonuç, kanıttan daha geniş bir iddia içeriyor mu?","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Yaşadığım İlin Göreceli Konumu konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"91d1de6d5ed32877e09932fa591eec0412002c5d475224ec09ebd52fb8096e8b","reviewDecisionSha256":"4ff702fc79f11a79d0aa20bb34c041b2f9d82a67e912a0382dc3da95523b3ec6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:91d1de6d5ed32877e09932fa591eec0412002c5d475224ec09ebd52fb8096e8b","reviewedHash":"sha256:91d1de6d5ed32877e09932fa591eec0412002c5d475224ec09ebd52fb8096e8b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4ff702fc79f11a79d0aa20bb34c041b2f9d82a67e912a0382dc3da95523b3ec6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","contentProjectionSha256":"91d1de6d5ed32877e09932fa591eec0412002c5d475224ec09ebd52fb8096e8b","reviewDecisionSha256":"4ff702fc79f11a79d0aa20bb34c041b2f9d82a67e912a0382dc3da95523b3ec6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectives":["SB.5.2.2"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","title":"Doğal ve Beşerî Çevrede Değişim","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.ac57e9bef8a9"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.01259a2a037d"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.0106ebf1bfdd"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.1b740ae44dcd"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note.visual.28b81f73eff0"},"body":"Doğal ve Beşerî Çevrede Değişim\n\nBu konunun amacı, yaşadığın ilde doğal ve beşerî çevrenin geçmişten günümüze nasıl değiştiğini yalnızca fark etmek değil; bu değişimin nedenlerini, etkilediği unsurları ve sonuçlarını güvenilir bilgilere dayanarak yorumlamaktır. Her ilin özellikleri farklıdır. Bu nedenle burada verilen örnekler bir ili anlatan kesin bilgiler değil, nasıl araştırma ve yorum yapacağını gösteren kurgusal örneklerdir. Kendi ilinle ilgili sonuca ulaşırken o ile ait güncel ve güvenilir kaynakları incelemelisin.\n\n1. Temel kavramlar\n\nDoğal çevre, insan eliyle yapılmamış ya da temel varlığı doğada bulunan unsurların oluşturduğu çevredir. Dağlar, ovalar, akarsular, göller, kıyılar, toprak, bitki örtüsü ve doğal yaşam alanları buna örnektir. İnsanlar bu unsurları etkileyebilir; ancak bir akarsu, üzerine köprü yapılsa da doğal çevre unsurudur.\n\nBeşerî çevre, insanların ihtiyaçları ve faaliyetleri sonucunda oluşturduğu ya da düzenlediği çevredir. Evler, okullar, hastaneler, yollar, köprüler, tarlalar, fabrikalar, parklar, barajlar, limanlar ve yerleşim alanları beşerî çevreye örnektir. Bir alanın tarla, konut, sanayi, ulaşım ya da dinlenme amacıyla kullanılması arazi kullanımı olarak adlandırılır.\n\nDeğişim, bir unsurun zaman içinde önceki durumundan farklı hâle gelmesidir. Bir mahallenin büyümesi, yeni bir yol yapılması, bir tarım alanının yerleşime açılması, bir akarsuyun yatağında daralma görülmesi veya ağaçlık alanın genişlemesi değişime örnektir. Süreklilik ise bazı özelliklerin zaman içinde varlığını korumasıdır. Eski ve yeni fotoğraflarda aynı tepenin, tarihî yapının veya ana yolun görülmesi sürekliliği gösterir.\n\nNeden, değişimi ortaya çıkaran etkendir. Sonuç ise değişimden sonra ortaya çıkan durumdur. Etki, değişimin insanlar, doğa veya başka çevre unsurları üzerinde oluşturduğu olumlu, olumsuz ya da karma sonuçları anlatır. Aynı değişimin farklı gruplar üzerinde farklı etkileri olabilir. Örneğin yeni bir yol ulaşımı kolaylaştırabilir; aynı zamanda yol çevresindeki gürültüyü artırabilir. Bu yüzden bir değişimi yalnızca iyi veya kötü diye nitelemek yerine çok yönlü incelemek gerekir.\n\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya doğrulanabilir bilgidir. Tarihi belli fotoğraflar, haritalar, hava fotoğrafları, şehir planları, resmî kayıtlar, güvenilir haberler ve sözlü tarih görüşmeleri kanıt sağlayabilir. Yorum ise kanıtlardan hareketle ulaşılan açıklamadır. Sağlam bir yorum, hangi kanıta dayandığını açıkça gösterir.\n\n2. Gerekli ön bilgiler\n\nBu konuyu öğrenirken şu ön bilgiler işine yarar: doğal ve beşerî unsurları ayırt etmek, bir haritanın başlığını ve işaretlerini okumak, iki farklı tarihe ait görseli karşılaştırmak, önce-sonra sıralaması yapmak ve bir bilginin kaynağını sorgulamak. Ayrıca yaşadığın ilin tamamı ile bir ilçesini veya mahallesini birbirine karıştırmamalısın. Bir mahallede görülen değişim, ilin her yerinde gerçekleşmiş olmayabilir.\n\n3. Değişimi yorumlama yöntemi\n\nBir çevre değişimini yorumlarken şu basamakları sırayla uygula:\n\nBirinci basamak: İnceleme sorunu belirle. Örneğin “Bu kıyı alanı son on beş yılda nasıl değişmiş?” veya “Yeni yol çevrede hangi değişimlere yol açmış?” gibi açık bir soru oluştur.\n\nİkinci basamak: En az iki farklı zamana ait kaynak bul. Tek bir fotoğraf yalnızca bir anı gösterir. Değişimi görebilmek için önceki ve sonraki durumu karşılaştırman gerekir.\n\nÜçüncü basamak: Kaynakların kimliğini kontrol et. Fotoğrafın veya haritanın tarihi, çekildiği ya da gösterdiği yer, hazırlayan kurum ve başlığı belli mi? Tarihi veya yeri bilinmeyen bir görseli kesin kanıt gibi kullanma.\n\nDördüncü basamak: Gördüklerini yorum katmadan listele. “Yeni fotoğrafta üç katlı yapılar var.” bir gözlemdir. “İnsanlar doğaya önem vermediği için buraya yapı yaptılar.” ise ek kanıt gerektiren bir yorumdur.\n\nBeşinci basamak: Değişen ve değişmeyen unsurları ayır. Su kaynağı, bitki örtüsü, arazi kullanımı, yerleşim alanı, ulaşım sistemi ve nüfus özellikleri açısından karşılaştırma yap.\n\nAltıncı basamak: Olası nedenleri araştır. Nüfus artışı, ulaşım ihtiyacı, ekonomik faaliyetler, yeni yerleşim kararı, tarımsal kullanım, doğal olaylar veya uzun süreli çevresel süreçler değişime neden olabilir. Ancak kaynakta desteklenmeyen bir nedeni kesinmiş gibi yazma.\n\nYedinci basamak: Sonuçları farklı yönlerden incele. Değişimin doğaya, insanlara, ulaşıma, yerleşime, ekonomik yaşama ve günlük yaşama etkilerini ayrı ayrı düşün. Kısa süreli sonuçlarla uzun süreli sonuçları da ayır.\n\nSekizinci basamak: Bilgileri karşılaştır ve doğrula. Bir gazete haberiyle şehir planını, bir sözlü tarih anlatımıyla eski fotoğrafı karşılaştırabilirsin. Kaynaklar çelişiyorsa hemen karar verme; tarih, kapsam ve kullanılan ölçünün farklı olup olmadığını kontrol et.\n\nDokuzuncu basamak: Kanıta dayalı bir sonuç cümlesi kur. “2008 ve 2023 tarihli haritalarda yerleşim alanının doğuya doğru genişlediği görülmektedir. Şehir planında bu bölümün konut alanı olarak gösterilmesi, genişlemenin planlı yerleşimle ilişkili olduğunu düşündürmektedir.” biçimindeki bir açıklama, kanıt ile yorumu birlikte gösterir.\n\n4. Kaynakları doğru kullanma\n\nEski ve yeni fotoğraflar, görünür değişimleri karşılaştırmak için kullanışlıdır. Ancak çekim açısı, mevsim ve günün saati farklıysa bazı ayrıntılar yanıltıcı olabilir. Bir yaz fotoğrafındaki kuru otlarla ilkbahar fotoğrafındaki yeşil alanı karşılaştırıp bitki örtüsünün kesin olarak azaldığını söylemek doğru değildir.\n\nHaritalar ve şehir planları, yolların, yerleşim alanlarının ve arazi kullanımının zaman içindeki değişimini görmeye yardım eder. Haritanın ölçeği ve açıklama bölümü okunmalıdır. Farklı ölçeklerde hazırlanmış iki haritada ayrıntı düzeyi farklı olabilir.\n\nHava fotoğrafları ve uydu görüntüleri, geniş alanları karşılaştırmayı sağlar. Görüntülerin aynı bölgeyi kapsaması, tarihinin bilinmesi ve mümkünse benzer mevsimlerde çekilmiş olması önemlidir.\n\nGazete haberleri, bir değişimin ne zaman gündeme geldiğini, insanların hangi sorunları veya yararları dile getirdiğini gösterebilir. Fakat haber başlığı tek başına yeterli değildir. Haberin tarihi, kaynağı ve dayandığı açıklamalar incelenmelidir.\n\nSözlü tarih görüşmeleri, geçmişte çevrenin nasıl kullanıldığına dair değerli bilgiler sağlayabilir. Bununla birlikte insan hafızası eksik veya karışık olabilir. Görüşmede özel adres, telefon numarası gibi kişisel bilgiler kaydedilmemeli; anlatılanlar başka kaynaklarla karşılaştırılmalıdır.\n\n5. Ayrıntılı çözümlü örnekler\n\nÖrnek 1: Dere çevresindeki yerleşim değişimi\n\nBir öğrenci, yaşadığı ildeki bir derenin çevresine ait 2006 ve 2022 tarihli iki fotoğraf ile aynı alanı gösteren bir şehir planını inceliyor. Eski fotoğrafta derenin iki yanında geniş toprak alanlar ve az sayıda yapı görülüyor. Yeni fotoğrafta yapı sayısı artmış, dere boyunca bir yol ve yaya yolu yapılmış. Şehir planında bu bölümün bir kısmı konut, bir kısmı ulaşım ve yeşil alan olarak işaretlenmiş.\n\nKanıtlar: İki fotoğraf arasında yapı sayısının artması, yeni yolun ve yaya yolunun görülmesi, şehir planındaki arazi kullanım işaretleri.\n\nDeğişen unsurlar: Yerleşim alanı genişlemiş, ulaşım sistemi gelişmiş, arazinin kullanım biçimi değişmiş. Dere doğal çevre unsurudur; yol, yaya yolu ve konutlar beşerî çevre unsurlarıdır.\n\nNeden yorumu: Şehir planı konut ve ulaşım alanlarını gösterdiği için değişimin planlı yerleşim ve ulaşım ihtiyacıyla ilişkili olduğu söylenebilir. Yalnız fotoğrafa bakarak “nüfus kesin olarak iki kat arttı” denemez; bunun için nüfus verisi gerekir.\n\nSonuçlar: İnsanların bölgeye ulaşması kolaylaşmış olabilir. Yerleşim alanı büyüdüğü için dere çevresindeki açık alan azalmış olabilir. Yağmur suyunun toprağa geçişi, trafik yoğunluğu veya çevre temizliği gibi konuların etkilenip etkilenmediğini anlamak için ek kaynak gerekir.\n\nKanıta dayalı sonuç: “2006-2022 arasında dere çevresinde beşerî çevre belirgin biçimde değişmiştir. Fotoğraflar yapı ve yol artışını, şehir planı ise alanın konut, ulaşım ve yeşil alan amaçlarıyla düzenlendiğini göstermektedir.”\n\nÖrnek 2: Tarım alanının kullanımının değişmesi\n\nBir başka öğrenci, aynı ovanın 2010 ve 2024 tarihli hava fotoğraflarını karşılaştırıyor. İlk görüntüde büyük ve kesintisiz tarım parselleri varken ikinci görüntüde alanın bir bölümünde depo binaları ve bağlantı yolları görülüyor. Bir plan belgesinde bu bölümün ticaret ve depolama alanı olarak ayrıldığı yazıyor.\n\nKanıtlar: Hava fotoğraflarında tarım parsellerinin bir bölümünün kaybolması, yeni binalar ve yollar, plan belgesindeki kullanım kararı.\n\nDeğişen unsurlar: Arazi kullanımı tarımdan ticaret ve depolamaya doğru değişmiş; beşerî yapıların sayısı artmış; ulaşım ağı genişlemiş.\n\nNeden yorumu: Plan belgesi, alanın yeni bir ekonomik kullanım için düzenlendiğini destekliyor. “Toprak verimsiz olduğu için tarım bırakıldı” şeklindeki bir açıklama ise toprak incelemesi olmadan yapılamaz.\n\nSonuçlar: Depolama ve ulaşım faaliyetleri için yeni olanaklar oluşabilir. Buna karşılık tarım yapılan alan küçülmüş olabilir. Çalışan veya araç sayısındaki değişimi belirlemek için ulaşım ve istihdam verileri gerekir. Değişimin tüm ovayı kapsadığı söylenemez; yalnız incelenen bölüm için sonuç çıkarılabilir.\n\nKanıta dayalı sonuç: “İncelenen kesimde arazi kullanımı değişmiştir. Hava fotoğrafları ve plan belgesi, tarımsal alanın bir bölümünün ticaret, depolama ve ulaşım amaçlı kullanılmaya başladığını göstermektedir.”\n\nÖrnek 3: Yeni köprü ve ulaşım sistemi\n\nBir ilde, iki mahalleyi ayıran akarsu üzerinde yeni bir köprü yapılmıştır. Eski haritada iki mahalle arasında uzun bir dolanma yolu görülürken yeni haritada doğrudan bağlantı vardır. Öğrenciler ayrıca köprünün açılmasından önce ve sonra hazırlanmış iki ulaşım krokisini inceler. Bir aile büyüğü, eskiden karşı mahalleye gitmenin daha uzun sürdüğünü anlatır.\n\nKanıtlar: Eski ve yeni haritalardaki yol farkı, ulaşım krokileri, sözlü tarih anlatımı.\n\nDeğişen unsurlar: Ulaşım sistemi değişmiş; mahalleler arasındaki bağlantı güçlenmiş; akarsu üzerindeki beşerî yapı artmış.\n\nNeden yorumu: Haritalar ve köprünün işlevi, değişimin iki yakayı daha doğrudan bağlama amacı taşıdığını gösterir. Görüşme, günlük yaşam deneyimine ilişkin ek bilgi sağlar; ancak “herkesin yolculuk süresi yarıya indi” sonucuna ulaşmak için ölçüm gerekir.\n\nSonuçlar: Okul, iş yeri veya hizmetlere erişim kolaylaşmış olabilir. Yeni güzergâhta araç ve yaya hareketliliği artabilir. Köprü çevresinde yeni işletmeler veya yerleşimler oluşup oluşmadığı, sonraki yıllara ait kaynaklarla incelenmelidir.\n\nKanıta dayalı sonuç: “Yeni köprü, ulaşım ağında doğrudan bağlantı oluşturmuştur. Haritalar güzergâhın kısaldığını gösterirken sözlü tarih anlatımı, değişimin günlük yaşamdaki karşılığını anlamaya yardımcı olmaktadır.”\n\nÖrnek 4: Su kaynağındaki değişimi çok nedenli düşünme\n\nBir öğrenci, yaşadığı ildeki bir göletin farklı yıllara ait görüntülerinde su yüzeyinin küçüldüğünü fark ediyor. Aynı dönem için yağış grafiğinde bazı yıllarda yağışın daha düşük olduğu, bir raporda ise çevredeki su kullanımının arttığı belirtiliyor.\n\nKanıtlar: Tarihli görüntülerde su yüzeyinin küçülmesi, yağış grafiği, su kullanımına ilişkin rapor.\n\nDeğişen unsurlar: Su kaynağının görünür alanı değişmiş; çevredeki insan faaliyetleriyle su kullanımı arasında ilişki araştırılabilir.\n\nNeden yorumu: Burada tek neden seçmek doğru değildir. Daha az yağış doğal bir etken, artan su kullanımı beşerî bir etkendir. Her ikisi birlikte değişime katkıda bulunmuş olabilir. Kesin paylarını belirlemek için daha ayrıntılı bilimsel ölçüm gerekir.\n\nSonuçlar: Suya bağlı bitki ve hayvan yaşamı, tarım, dinlenme alanları veya su kullanım düzeni etkilenebilir. Fakat bu etkilerin gerçekten yaşandığını söylemek için canlı türleri, üretim veya kullanım verileri incelenmelidir.\n\nKanıta dayalı sonuç: “Görüntüler su yüzeyinde küçülme olduğunu göstermektedir. Yağış ve kullanım verileri, değişimin hem doğal hem de beşerî etkenlerle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir; tek bir nedeni kesinleştirmek için mevcut bilgiler yeterli değildir.”\n\nÖrnek 5: Eski sanayi alanının parka dönüşmesi\n\nBir şehir planında 2003 yılında sanayi alanı olarak gösterilen bir bölüm, 2021 planında park ve kültürel etkinlik alanı olarak gösteriliyor. Eski fotoğraflarda depo yapıları, yeni fotoğraflarda ağaçlandırılmış alan, yürüyüş yolu ve oyun bölümü görülüyor.\n\nKanıtlar: İki tarihli şehir planı, eski ve yeni fotoğraflar.\n\nDeğişen unsurlar: Arazi kullanımı, yapı türleri ve bitki varlığı değişmiş; beşerî çevrede yeni bir düzenleme yapılmış.\n\nNeden yorumu: Planlar, alanın kullanım amacının değiştirildiğini kanıtlar. Bunun nedeninin çevre temizliği, dinlenme alanı ihtiyacı veya başka bir karar olup olmadığı ancak ilgili açıklamalar incelenirse söylenebilir.\n\nSonuçlar: Dinlenme ve sosyal etkinlik alanı oluşmuş, görünür yeşil alan artmış olabilir. Yakın çevredeki hareketlilik ve kullanım biçimleri değişebilir. “Hava kesin olarak temizlendi” gibi bir sonuca yalnız fotoğraflarla ulaşılamaz; ölçüm gerekir.\n\nKanıta dayalı sonuç: “İncelenen alanda sanayi kullanımından park ve kültürel etkinlik kullanımına geçilmiştir. Planlar kullanım kararını, fotoğraflar ise fiziksel görünümdeki değişimi göstermektedir.”\n\n6. Kanıt ile yorumu ayırma\n\n“2012 haritasında bu yol yoktur, 2022 haritasında vardır.” kanıttır. “Yol, artan ulaşım ihtiyacı nedeniyle yapılmıştır.” yorumdur ve bunu destekleyen plan, karar veya açıklama aranmalıdır.\n\n“Yeni fotoğrafta ağaç sayısı daha fazladır.” gözleme dayalı kanıttır. “İldeki bitki örtüsü tamamen iyileşmiştir.” aşırı genellemedir; tek bir alan bütün ili temsil etmez.\n\n“Bir kişi eskiden derenin daha temiz olduğunu söyledi.” sözlü tarih kanıtıdır. “Dere kesin olarak kirlenmiştir.” demek için su ölçümleri, farklı tanıklıklar veya başka kayıtlar gerekir.\n\nGüçlü bir ifade şu yapıyı izler: Önce kanıtı belirt, sonra sınırlı ve gerekçeli yorum yap. “İki hava fotoğrafında yerleşim alanının genişlediği görülmektedir. Bu değişim, yeni yol ve plan kararlarıyla birlikte değerlendirildiğinde yerleşim ve ulaşım ihtiyacıyla ilişkili olabilir.”\n\n7. Sık yapılan kavram yanılgıları\n\nBirinci yanılgı: Her değişim kötüdür. Oysa bir değişim ulaşımı kolaylaştırabilir, yeşil alan oluşturabilir veya güvenliği artırabilir. Aynı değişimin olumsuz etkileri de bulunabilir. Çok yönlü düşünmek gerekir.\n\nİkinci yanılgı: İnsanların etkilediği her unsur beşerî çevredir. İnsanlar bir gölü kirletse de göl doğal çevre unsurudur; değişen şey doğal unsurun durumu veya çevresi olabilir.\n\nÜçüncü yanılgı: Tek bir fotoğraf değişimi kanıtlar. Değişim için farklı zamanlara ait en az iki kaynak gerekir.\n\nDördüncü yanılgı: Aynı zamanda gerçekleşen iki olaydan biri mutlaka diğerinin nedenidir. Bir yolun yapıldığı yıl nüfusun artması, tek başına yolun nüfusu artırdığını kanıtlamaz. Başka nedenler de olabilir.\n\nBeşinci yanılgı: Bir ilçedeki değişim bütün ilde aynıdır. Sonuç, kaynağın kapsadığı alanla sınırlı tutulmalıdır.\n\nAltıncı yanılgı: Her sözlü anlatım bütünüyle kesin doğrudur. Sözlü tarih değerlidir; fakat hafıza yanılabileceği için başka kaynaklarla karşılaştırılmalıdır.\n\nYedinci yanılgı: Mevsim farkını kalıcı çevre değişimi sanmak. Kış ve yaz görüntüleri arasındaki bitki veya su farkı, uzun süreli değişim olmayabilir.\n\nSekizinci yanılgı: Neden ile sonucu karıştırmak. “Yeni yerleşim nedeniyle yol yapıldı” ile “yol yapıldığı için yeni yerleşim oluştu” farklı açıklamalardır. Hangisinin desteklendiğini kaynaklardan araştırmak gerekir.\n\nDokuzuncu yanılgı: Değişmeyen unsurların önemsiz olduğunu düşünmek. Süreklilik, bir ilin kimliğini ve çevresel yapısını anlamaya yardım eder.\n\nOnuncu yanılgı: Yorumun kanıtla aynı şey olduğunu sanmak. Kanıt gördüğün veya doğruladığın bilgidir; yorum ise bu bilgiden çıkardığın anlamdır.\n\n8. Öz kontrol soruları\n\n1. Doğal çevre ile beşerî çevre arasındaki temel farkı kendi cümlelerinle açıklayabilir misin?\n2. Yaşadığın ilde değişimi incelemek için hangi iki farklı tarihli kaynağı kullanabilirsin?\n3. Bir fotoğrafta gördüğün bilgi ile o bilgiden yaptığın yorum arasındaki fark nedir?\n4. Arazi kullanımı değiştiğinde hangi doğal ve beşerî unsurlar etkilenebilir?\n5. Bir değişimin nedenini kesin olarak söylemeden önce hangi kaynakları karşılaştırmalısın?\n6. Su kaynağındaki küçülmenin hem doğal hem de beşerî nedenleri nasıl olabilir?\n7. Bir mahalledeki değişimi neden bütün ile genelleyemezsin?\n8. Sözlü tarih görüşmesinden elde edilen bilgiyi nasıl doğrularsın?\n9. Yeni bir yolun olumlu ve olumsuz olabilecek iki farklı sonucunu söyleyebilir misin?\n10. Kanıta dayalı bir sonuç cümlesi kurarken önce hangi bilgiyi, sonra hangi yorumu vermelisin?\n\nYanıtlarını denetlerken şu ölçütleri kullan: Doğal ve beşerî unsurları doğru ayırdın mı? Değişimi en az iki zamana ait kaynağa dayandırdın mı? Neden ile sonucu karıştırdın mı? Kesin olmayan bilgileri “olabilir”, “düşündürmektedir” gibi uygun ifadelerle sınırladın mı? Bir bölgedeki durumu bütün ile genellemekten kaçındın mı? Olumlu ve olumsuz etkileri birlikte düşündün mü?\n\n9. Kısa özet\n\nYaşadığın ildeki doğal ve beşerî çevre zaman içinde değişebilir. Bu değişimi yorumlamak için eski ve yeni fotoğraflar, haritalar, hava fotoğrafları, şehir planları, güvenilir haberler ve sözlü tarih görüşmeleri gibi kaynaklar karşılaştırılır. Su kaynakları, bitki örtüsü, arazi kullanımı, yerleşim alanları, ulaşım sistemleri ve nüfus özellikleri açısından nelerin değiştiği ve nelerin devam ettiği belirlenir.\n\nDoğru yorum; kanıtı, nedeni, etkilenen unsuru ve sonucu birbirinden ayırır. Tek bir kaynaktan kesin hüküm çıkarmaz, farklı kaynakları karşılaştırır ve yalnız incelenen alan hakkında konuşur. Böylece yaşadığın ilin geçmişten günümüze geçirdiği değişimi daha dikkatli, gerçekçi ve kanıta dayalı biçimde açıklayabilirsin.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Doğal ve Beşerî Çevrede Değişim konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Doğal ve Beşerî Çevrede Değişim\n\nBu konunun amacı, yaşadığın ilde doğal ve beşerî çevrenin geçmişten günümüze nasıl değiştiğini yalnızca fark etmek değil; bu değişimin nedenlerini, etkilediği unsurları ve sonuçlarını güvenilir bilgilere dayanarak yorumlamaktır.","priorKnowledge":"Her ilin özellikleri farklıdır.","keyConcepts":"Doğal çevre, insan eliyle yapılmamış ya da temel varlığı doğada bulunan unsurların oluşturduğu çevredir. Dağlar, ovalar, akarsular, göller, kıyılar, toprak, bitki örtüsü ve doğal yaşam alanları buna örnektir. İnsanlar bu unsurları etkileyebilir; ancak bir akarsu, üzerine köprü yapılsa da doğal çevre unsurudur.\nBeşerî çevre, insanların ihtiyaçları ve faaliyetleri sonucunda oluşturduğu ya da düzenlediği çevredir. Evler, okullar, hastaneler, yollar, köprüler, tarlalar, fabrikalar, parklar, barajlar, limanlar ve yerleşim alanları beşerî çevreye örnektir. Bir alanın tarla, konut, sanayi, ulaşım ya da dinlenme amacıyla kullanılması arazi kullanımı olarak adlandırılır.\nDeğişim, bir unsurun zaman içinde önceki durumundan farklı hâle gelmesidir. Bir mahallenin büyümesi, yeni bir yol yapılması, bir tarım alanının yerleşime açılması, bir akarsuyun yatağında daralma görülmesi veya ağaçlık alanın genişlemesi değişime örnektir. Süreklilik ise bazı özelliklerin zaman içinde varlığını korumasıdır. Eski ve yeni fotoğraflarda aynı tepenin, tarihî yapının veya ana yolun görülmesi sürekliliği gösterir.\nNeden, değişimi ortaya çıkaran etkendir. Sonuç ise değişimden sonra ortaya çıkan durumdur. Etki, değişimin insanlar, doğa veya başka çevre unsurları üzerinde oluşturduğu olumlu, olumsuz ya da karma sonuçları anlatır. Aynı değişimin farklı gruplar üzerinde farklı etkileri olabilir. Örneğin yeni bir yol ulaşımı kolaylaştırabilir; aynı zamanda yol çevresindeki gürültüyü artırabilir. Bu yüzden bir değişimi yalnızca iyi veya kötü diye nitelemek yerine çok yönlü incelemek gerekir.\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya doğrulanabilir bilgidir. Tarihi belli fotoğraflar, haritalar, hava fotoğrafları, şehir planları, resmî kayıtlar, güvenilir haberler ve sözlü tarih görüşmeleri kanıt sağlayabilir. Yorum ise kanıtlardan hareketle ulaşılan açıklamadır. Sağlam bir yorum, hangi kanıta dayandığını açıkça gösterir.","steps":"1. Temel kavramlar\nDoğal çevre, insan eliyle yapılmamış ya da temel varlığı doğada bulunan unsurların oluşturduğu çevredir. Dağlar, ovalar, akarsular, göller, kıyılar, toprak, bitki örtüsü ve doğal yaşam alanları buna örnektir. İnsanlar bu unsurları etkileyebilir; ancak bir akarsu, üzerine köprü yapılsa da doğal çevre unsurudur.\nBeşerî çevre, insanların ihtiyaçları ve faaliyetleri sonucunda oluşturduğu ya da düzenlediği çevredir. Evler, okullar, hastaneler, yollar, köprüler, tarlalar, fabrikalar, parklar, barajlar, limanlar ve yerleşim alanları beşerî çevreye örnektir. Bir alanın tarla, konut, sanayi, ulaşım ya da dinlenme amacıyla kullanılması arazi kullanımı olarak adlandırılır.\nDeğişim, bir unsurun zaman içinde önceki durumundan farklı hâle gelmesidir. Bir mahallenin büyümesi, yeni bir yol yapılması, bir tarım alanının yerleşime açılması, bir akarsuyun yatağında daralma görülmesi veya ağaçlık alanın genişlemesi değişime örnektir. Süreklilik ise bazı özelliklerin zaman içinde varlığını korumasıdır. Eski ve yeni fotoğraflarda aynı tepenin, tarihî yapının veya ana yolun görülmesi sürekliliği gösterir.\nNeden, değişimi ortaya çıkaran etkendir. Sonuç ise değişimden sonra ortaya çıkan durumdur. Etki, değişimin insanlar, doğa veya başka çevre unsurları üzerinde oluşturduğu olumlu, olumsuz ya da karma sonuçları anlatır. Aynı değişimin farklı gruplar üzerinde farklı etkileri olabilir. Örneğin yeni bir yol ulaşımı kolaylaştırabilir; aynı zamanda yol çevresindeki gürültüyü artırabilir. Bu yüzden bir değişimi yalnızca iyi veya kötü diye nitelemek yerine çok yönlü incelemek gerekir.\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya doğrulanabilir bilgidir. Tarihi belli fotoğraflar, haritalar, hava fotoğrafları, şehir planları, resmî kayıtlar, güvenilir haberler ve sözlü tarih görüşmeleri kanıt sağlayabilir. Yorum ise kanıtlardan hareketle ulaşılan açıklamadır. Sağlam bir yorum, hangi kanıta dayandığını açıkça gösterir.","workedExamples":["Bu konunun amacı, yaşadığın ilde doğal ve beşerî çevrenin geçmişten günümüze nasıl değiştiğini yalnızca fark etmek değil; bu değişimin nedenlerini, etkilediği unsurları ve sonuçlarını güvenilir bilgilere dayanarak yorumlamaktır. Her ilin özellikleri farklıdır. Bu nedenle burada verilen örnekler bir ili anlatan kesin bilgiler değil, nasıl araştırma ve yorum yapacağını gösteren kurgusal örneklerdir. Kendi ilinle ilgili sonuca ulaşırken o ile ait güncel ve güvenilir kaynakları incelemelisin.","Doğal çevre, insan eliyle yapılmamış ya da temel varlığı doğada bulunan unsurların oluşturduğu çevredir. Dağlar, ovalar, akarsular, göller, kıyılar, toprak, bitki örtüsü ve doğal yaşam alanları buna örnektir. İnsanlar bu unsurları etkileyebilir; ancak bir akarsu, üzerine köprü yapılsa da doğal çevre unsurudur."],"commonMistakes":"Birinci yanılgı: Her değişim kötüdür. Oysa bir değişim ulaşımı kolaylaştırabilir, yeşil alan oluşturabilir veya güvenliği artırabilir. Aynı değişimin olumsuz etkileri de bulunabilir. Çok yönlü düşünmek gerekir.\nİkinci yanılgı: İnsanların etkilediği her unsur beşerî çevredir. İnsanlar bir gölü kirletse de göl doğal çevre unsurudur; değişen şey doğal unsurun durumu veya çevresi olabilir.\nÜçüncü yanılgı: Tek bir fotoğraf değişimi kanıtlar. Değişim için farklı zamanlara ait en az iki kaynak gerekir.\nDördüncü yanılgı: Aynı zamanda gerçekleşen iki olaydan biri mutlaka diğerinin nedenidir. Bir yolun yapıldığı yıl nüfusun artması, tek başına yolun nüfusu artırdığını kanıtlamaz. Başka nedenler de olabilir.\nBeşinci yanılgı: Bir ilçedeki değişim bütün ilde aynıdır. Sonuç, kaynağın kapsadığı alanla sınırlı tutulmalıdır.\nAltıncı yanılgı: Her sözlü anlatım bütünüyle kesin doğrudur. Sözlü tarih değerlidir; fakat hafıza yanılabileceği için başka kaynaklarla karşılaştırılmalıdır.\nYedinci yanılgı: Mevsim farkını kalıcı çevre değişimi sanmak. Kış ve yaz görüntüleri arasındaki bitki veya su farkı, uzun süreli değişim olmayabilir.\nSekizinci yanılgı: Neden ile sonucu karıştırmak. “Yeni yerleşim nedeniyle yol yapıldı” ile “yol yapıldığı için yeni yerleşim oluştu” farklı açıklamalardır. Hangisinin desteklendiğini kaynaklardan araştırmak gerekir.\nDokuzuncu yanılgı: Değişmeyen unsurların önemsiz olduğunu düşünmek. Süreklilik, bir ilin kimliğini ve çevresel yapısını anlamaya yardım eder.\nOnuncu yanılgı: Yorumun kanıtla aynı şey olduğunu sanmak. Kanıt gördüğün veya doğruladığın bilgidir; yorum ise bu bilgiden çıkardığın anlamdır.","selfCheck":["Doğal çevre ile beşerî çevre arasındaki temel farkı kendi cümlelerinle açıklayabilir misin?","Yaşadığın ilde değişimi incelemek için hangi iki farklı tarihli kaynağı kullanabilirsin?","Bir fotoğrafta gördüğün bilgi ile o bilgiden yaptığın yorum arasındaki fark nedir?","Arazi kullanımı değiştiğinde hangi doğal ve beşerî unsurlar etkilenebilir?","Bir değişimin nedenini kesin olarak söylemeden önce hangi kaynakları karşılaştırmalısın?","Su kaynağındaki küçülmenin hem doğal hem de beşerî nedenleri nasıl olabilir?","Bir mahalledeki değişimi neden bütün ile genelleyemezsin?","Sözlü tarih görüşmesinden elde edilen bilgiyi nasıl doğrularsın?"],"summary":"1. Temel kavramlar\nDoğal çevre, insan eliyle yapılmamış ya da temel varlığı doğada bulunan unsurların oluşturduğu çevredir. Dağlar, ovalar, akarsular, göller, kıyılar, toprak, bitki örtüsü ve doğal yaşam alanları buna örnektir. İnsanlar bu unsurları etkileyebilir; ancak bir akarsu, üzerine köprü yapılsa da doğal çevre unsurudur.\nBeşerî çevre, insanların ihtiyaçları ve faaliyetleri sonucunda oluşturduğu ya da düzenlediği çevredir. Evler, okullar, hastaneler, yollar, köprüler, tarlalar, fabrikalar, parklar, barajlar, limanlar ve yerleşim alanları beşerî çevreye örnektir. Bir alanın tarla, konut, sanayi, ulaşım ya da dinlenme amacıyla kullanılması arazi kullanımı olarak adlandırılır.\nDeğişim, bir unsurun zaman içinde önceki durumundan farklı hâle gelmesidir. Bir mahallenin büyümesi, yeni bir yol yapılması, bir tarım alanının yerleşime açılması, bir akarsuyun yatağında daralma görülmesi veya ağaçlık alanın genişlemesi değişime örnektir. Süreklilik ise bazı özelliklerin zaman içinde varlığını korumasıdır. Eski ve yeni fotoğraflarda aynı tepenin, tarihî yapının veya ana yolun görülmesi sürekliliği gösterir.\nNeden, değişimi ortaya çıkaran etkendir. Sonuç ise değişimden sonra ortaya çıkan durumdur. Etki, değişimin insanlar, doğa veya başka çevre unsurları üzerinde oluşturduğu olumlu, olumsuz ya da karma sonuçları anlatır. Aynı değişimin farklı gruplar üzerinde farklı etkileri olabilir. Örneğin yeni bir yol ulaşımı kolaylaştırabilir; aynı zamanda yol çevresindeki gürültüyü artırabilir. Bu yüzden bir değişimi yalnızca iyi veya kötü diye nitelemek yerine çok yönlü incelemek gerekir.\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya doğrulanabilir bilgidir. Tarihi belli fotoğraflar, haritalar, hava fotoğrafları, şehir planları, resmî kayıtlar, güvenilir haberler ve sözlü tarih görüşmeleri kanıt sağlayabilir. Yorum ise kanıtlardan hareketle ulaşılan açıklamadır. Sağlam bir yorum, hangi kanıta dayandığını açıkça gösterir.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Doğal ve Beşerî Çevrede Değişim konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"sourceCitation":" \n\nmeb-sosyal-bilgiler-ogretim-pro…\n\n","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1ae4bd8cb35c889b0429a81b03ece4525a5739bd37d543d32792d1b28eaacb78","reviewDecisionSha256":"fe5e7e459023d9ff6f5e9b81b734c6d4b19d636c295f79f9e6c03118673725e3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1ae4bd8cb35c889b0429a81b03ece4525a5739bd37d543d32792d1b28eaacb78","reviewedHash":"sha256:1ae4bd8cb35c889b0429a81b03ece4525a5739bd37d543d32792d1b28eaacb78","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fe5e7e459023d9ff6f5e9b81b734c6d4b19d636c295f79f9e6c03118673725e3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","contentProjectionSha256":"1ae4bd8cb35c889b0429a81b03ece4525a5739bd37d543d32792d1b28eaacb78","reviewDecisionSha256":"fe5e7e459023d9ff6f5e9b81b734c6d4b19d636c295f79f9e6c03118673725e3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectives":["SB.5.2.3"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","title":"Afetlerin Etkilerini Azaltma","body":"## Öğrenme amacı\nBu konuda amaç, yaşadığın ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya katkı sağlayacak bir farkındalık etkinliğini güvenli, doğru bilgiye dayalı ve uygulanabilir biçimde planlamak, uygulamak ve değerlendirmektir. Burada senden bir afeti durdurman ya da afet anında yetişkinlerin ve uzmanların görevini üstlenmen beklenmez. Asıl beklenen; yaşadığın ilin koşullarını araştırman, güvenilir kaynaklardan bilgi toplaman, insanları afet öncesinde hazırlıklı olmaya yönelten bir etkinlik tasarlaman ve etkinliğin işe yarayıp yaramadığını kanıtlara göre incelemendir.\n\n## Temel kavramlar\nAfet, bir doğa olayının veya başka bir tehlikenin insanlar, yapılar, çevre ve günlük yaşam üzerinde ciddi olumsuz etkiler oluşturduğu durumdur. Her doğa olayı mutlaka afete dönüşmez. Örneğin yoğun yağış bir doğa olayıdır; ancak dere yataklarının yanlış kullanılması, su yollarının tıkanması, hazırlıksızlık veya riskli alanlarda yapılaşma gibi etkenler zararı büyütebilir. Bu nedenle afetlerin etkilerini azaltmak, yalnız doğa olayına bakmak değil, insanların aldığı ya da almadığı önlemleri de düşünmek demektir.\n\nRisk, bir tehlikenin zarar oluşturma ihtimaliyle ilgilidir. Yaşanılan her ilde aynı afet riski bulunmaz. Bir ilde deprem, başka bir ilde sel, heyelan, çığ, orman yangını veya başka bir afet türü daha çok önem taşıyabilir. Hatta aynı ilin farklı ilçelerinde bile riskler değişebilir. Bu yüzden “Türkiye’nin her yerinde en önemli afet şudur.” gibi tek bir yargı doğru değildir. Yerel bilgiye ulaşmak için öğretmen rehberliğinde resmî kurumların yayımladığı il düzeyindeki planlar, haritalar, raporlar ve duyurular incelenmelidir.\n\nAfet etkisini azaltma, afet gerçekleşmeden önce zarar görme ihtimalini düşürmeye yönelik bilinçli hazırlıkları kapsar. Farkındalık ise insanların bir riski tanıması, doğru davranışların neden gerekli olduğunu anlaması ve güvenilir bilgiye göre hareket etmeye istekli olmasıdır. Farkındalık etkinliği; afiş, poster, kısa sunum, sınıf içi istasyon çalışması, bilgi kartı, okul panosu, güvenilir kaynakları tanıtan dijital içerik veya öğretmen gözetimindeki bir bilgilendirme çalışması olabilir. Etkinliğin amacı korku yaymak değil, bilgi vermek ve sorumlu davranışı desteklemektir.\n\nEtkinlik planı, “Ne yapacağız?” sorusundan daha geniştir. İyi bir planda konu, hedef kitle, amaç, kullanılacak kaynaklar, görev dağılımı, uygulanacağı yer ve zaman, güvenlik kuralları, gerekli malzemeler ve değerlendirme yöntemi bulunur. Geri bildirim, öğretmenin, akranların veya etkinliğe katılan kişilerin çalışmanın güçlü ve geliştirilecek yönleri hakkında verdiği yapıcı görüştür. Değerlendirme ise yalnız “Beğendiniz mi?” diye sormak değildir; bilgilerin doğru, yerel koşullara uygun, anlaşılır, güvenli ve amaca hizmet eder olup olmadığını ölçmektir.\n\n## Gerekli ön bilgiler\nBu çalışmaya başlamadan önce harita, yön, doğal çevre, beşerî çevre ve yaşadığın il kavramlarını bilmen yararlıdır. Doğal çevre; yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüsü ve benzeri unsurları; beşerî çevre ise yollar, yerleşmeler, binalar ve insanların çevrede oluşturduğu diğer unsurları kapsar. Afet riskini anlamak için doğal çevre ile beşerî çevrenin birlikte incelenmesi gerekir. Ayrıca bir kaynağın yazarı veya kurumu, yayımlanma amacı, dayandığı veriler ve güncelliği hakkında temel sorular sorabilmelisin.\n\n## Adım adım düşünme yöntemi: Belirle, planla, uygula, değerlendir\n### 1. Yaşadığın ile ilişkin güvenilir bilgiyi belirle\nÖnce “İlimizde hangi afetler meydana gelebilir?” sorusunu sor. Cevabı tahminle verme. Öğretmenin rehberliğinde resmî kaynaklara, özellikle il düzeyinde hazırlanmış afet risk azaltma planlarına, resmî kurumların harita ve bilgilendirmelerine bak. Bir sosyal medya paylaşımını yalnız çok kişi görmüş diye doğru kabul etme. Kaynağın hangi kurum tarafından hazırlandığını ve hangi bilgiye dayandığını kontrol et.\n\n### 2. Tek ve açık bir farkındalık amacı seç\n“Afetleri anlatacağız.” çok geniş bir amaçtır. Bunun yerine “Okulumuzdaki öğrencilerin, ilimizde etkili olabilecek sel riskine ilişkin resmî uyarıları nereden takip edeceklerini fark etmelerini sağlamak” gibi açık bir amaç belirlenebilir. Amaç yaşadığın ilin gerçek durumuna, hedef kitlenin yaşına ve etkinlik süresine uygun olmalıdır.\n\n### 3. Hedef kitleyi ve ihtiyacı tanı\nEtkinlik sınıf arkadaşlarına mı, okulun bütün öğrencilerine mi, ailelere mi yöneliktir? Hedef kitlenin neyi bildiğini ve neyi karıştırdığını küçük bir ön yoklama, kısa görüşme veya anonim kontrol listesiyle belirleyebilirsin. Kişisel veri toplamamalı; ad, adres, telefon numarası gibi bilgileri istememelisin. Amaç insanları tanımak değil, bilgi ihtiyacını anlamaktır.\n\n### 4. İçeriği kanıta dayalı hazırla\nKullanacağın her önemli bilginin güvenilir bir dayanağı olmalıdır. Resmî bir planda il için belirlenen risk, resmî haritadaki işaret, öğretmen gözetimindeki çevre gözlemi veya resmî kurumun yayımladığı güvenlik açıklaması kanıt olabilir. Kanıttan daha geniş bir sonuç çıkarırken bunun yorum olduğunu belirt. Kesinliği bulunmayan bir bilgiyi kesinmiş gibi yazma.\n\n### 5. Güvenli ve uygulanabilir bir etkinlik tasarla\nFarkındalık etkinliği gerçek bir afet canlandırması sırasında tehlikeli davranışlar içermemelidir. Hasarlı yapıya girme, ateş yakma, dik yamaçta inceleme yapma, su baskını alanına yaklaşma gibi uygulamalar kesinlikle etkinlik değildir. Poster, bilgi kartı, kaynak karşılaştırma oyunu, öğretmen gözetimindeki sınıf sunumu veya okul panosu gibi güvenli yöntemler seçilmelidir. Tatbikat yapılacaksa okul yönetiminin ve öğretmenlerin planına uyulmalıdır.\n\n### 6. Görev paylaşımı yap\nGrup çalışmasında görevler açık olmalıdır. Bir öğrenci resmî kaynakları bulabilir, biri görselleri düzenleyebilir, biri metni yaş düzeyine uygun hâle getirebilir, biri kaynakların adını kontrol edebilir, biri sunumu yapabilir. Her görev önemlidir. Bir kişinin bütün işi yapması, grup çalışması ve sosyal katılım amacına uygun değildir.\n\n### 7. Etkinliği uygula\nHazırlanan çalışma sınıfta, okul panosunda, koridorda, okul bahçesinde uygun bir alanda veya öğretmen gözetimindeki çevrim içi ortamda paylaşılabilir. Sunum sırasında korkutucu görüntülerden, kesin olmayan tahminlerden, kişisel bilgilerden ve suçlayıcı ifadelerden kaçınılmalıdır. Katılımcılara kısa sorular sorularak etkin katılım sağlanabilir.\n\n### 8. Sonucu değerlendir ve geliştir\nEtkinlikten önce ve sonra aynı kısa soruların sorulması, katılımcıların doğru kaynakları tanıyıp tanımadığını gösteren bir kontrol listesi veya öğretmen ve akran geri bildirimi kullanılabilir. “Kaç kişi afişe baktı?” tek başına yeterli değildir. “Katılımcılar ilimizdeki riski doğru adlandırabildi mi?”, “Güvenilir bilgi kaynağını seçebildi mi?”, “Öneriler güvenli ve uygulanabilir miydi?” gibi ölçütler kullanılmalıdır. Geri bildirimlere göre yanlış, eksik veya anlaşılması güç bölümler düzeltilmelidir.\n\n## Kanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya doğrulanabilir bilgidir. “İl afet risk azaltma planında heyelan riski bulunan alanlara yer verilmiştir.” ifadesi, ilgili resmî belge incelenmişse kanıta dayanır. “Bu nedenle ildeki bütün mahalleler aynı düzeyde tehlikededir.” ifadesi ise kanıtın söylemediği kadar geniş bir yorumdur ve doğru olmayabilir.\n\nBir okul çevresinde yağmurdan sonra su biriktiğini gözlemlemek de kanıttır; fakat tek bir gözlemden “Bu okul kesinlikle büyük bir sel yaşayacak.” sonucu çıkarılamaz. Daha doğru yorum şudur: “Gözlemlediğimiz su birikmesi, yağışlı günlerde okul çevresindeki su tahliye durumunun yetkililerce incelenmesinin yararlı olabileceğini düşündürüyor.” Böylece gözlem ile çıkarım birbirine karıştırılmaz.\n\nKanıt ve yorum ayırmak için üç soru sor: “Bunu nereden biliyorum?”, “Kaynak tam olarak ne söylüyor?”, “Ben bu bilgiden hangi sonucu çıkarıyorum?” Kaynakta bulunan cümle kanıta, senin açıklaman ise yoruma daha yakındır. Yorum kanıta dayanabilir fakat kanıtın sınırlarını aşmamalıdır.\n\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 1: Deprem farkındalık istasyonu\nDurum: Öğretmen rehberliğinde incelenen resmî il planında depremle ilgili risklere yer veriliyor. Sınıfta yapılan güvenli gözlemde bazı öğrencilerin ağır dolapların sabitlenmesi gibi yapısal olmayan risk azaltma önlemlerinin yetişkinlerce yapılması gerektiğini bilmediği fark ediliyor.\n\nKanıtlar: Resmî il planındaki deprem bilgisi ve öğretmen gözetimindeki anonim ön yoklamanın sonuçlarıdır. “Bütün binalar güvensizdir.” demek için kanıt yoktur.\n\nAmaç: Beşinci sınıf öğrencilerinin deprem öncesinde sınıf ve ev ortamında fark edilebilecek bazı riskleri tanıması ve bu risklerin giderilmesi için bir yetişkine haber vermenin önemini kavraması.\n\nPlan: Grup, “Güvenli mi, geliştirilmeli mi?” adlı bir istasyon hazırlar. Kartlarda devrilme ihtimali olan yüksek eşya, geçiş yolunu kapatan nesne, düzenli tutulmuş çıkış yolu ve yetişkin tarafından güvenli hâle getirilmiş eşya gibi örnekler bulunur. Öğrenciler kartları iki başlık altında sınıflandırır. Ağır eşya taşımak veya sabitlemek öğrencilerin görevi değildir; kartlarda yetişkin desteği özellikle belirtilir.\n\nUygulama: İstasyon öğretmen gözetiminde sınıfta kurulur. Her grup seçim gerekçesini açıklar ve resmî bilgi kaynağının adı afişte gösterilir.\n\nDeğerlendirme: Etkinlik sonunda öğrencilere üç durum kartı verilir. Öğrenci riskli durumu tanıyor, güvenli çözümün yetişkin ve okul yönetimi sorumluluğunda olduğunu söylüyor ve güvenilir kaynağı gösterebiliyorsa amaç büyük ölçüde gerçekleşmiştir. “Afiş renkliydi.” değerlendirme için tek başına yeterli değildir.\n\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 2: Yoğun yağış ve sel konusunda bilgi panosu\nDurum: Resmî yerel kaynaklarda ilin bazı kesimlerinde yoğun yağışların su baskını riskini artırabildiği belirtiliyor. Eski bir gazete fotoğrafında bir caddede su birikmesi görülüyor; ancak fotoğrafın tek başına bütün ili temsil etmediği biliniyor.\n\nKanıtlar: Resmî risk bilgisi ve tarihi, yeri belli olan fotoğraftır. “İlin her ilçesinde her yağmurda sel olur.” ifadesi kanıt değildir.\n\nAmaç: Okul topluluğunun yoğun yağışla ilgili resmî uyarıları güvenilir kanallardan takip etmesi ve bilgi kirliliğine karşı dikkatli olması.\n\nPlan: Öğrenciler üç bölümlü bir pano hazırlar: “Resmî uyarıyı nereden izleriz?”, “Paylaşmadan önce neyi kontrol ederiz?” ve “Afet öncesinde çevremizi korumak için hangi sorumluluklara dikkat ederiz?” İçerik yalnız öğretmenin onayladığı resmî kaynaklardan alınır. Güncel olabilecek kurum bilgileri yazılırken kaynağın adı ve erişim tarihi belirtilir; değişebilecek ayrıntılar kesin ve sonsuz geçerliymiş gibi sunulmaz.\n\nUygulama: Pano okul koridorunda sergilenir. Öğrenciler iki kısa mesajı karşılaştırır: biri kaynağı belli resmî duyuru, diğeri kaynağı belirsiz zincir mesaj. Katılımcılar hangisinin neden daha güvenilir olduğunu açıklar.\n\nDeğerlendirme: Önce ve sonra yapılan kısa yoklamada katılımcıların kaynağı belirsiz mesajı paylaşmadan doğrulama gereğini fark edip etmediği ölçülür. Sonuç düşükse pano daha açık ifadeler ve örneklerle yeniden düzenlenir.\n\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 3: Orman yangınına karşı güvenli farkındalık afişi\nDurum: İncelenen resmî il belgesinde orman yangını ilin karşılaşabileceği afetlerden biri olarak gösteriliyor. Bazı öğrenciler yangın gördüklerinde tek başlarına müdahale etmeleri gerektiğini düşünüyor.\n\nKanıtlar: Resmî plandaki risk bilgisi ve anonim sınıf yoklamasıdır. Sosyal medyada dolaşan “Küçük görünen her yangını çocuklar su dökerek söndürebilir.” mesajı güvenli ve güvenilir bir bilgi değildir.\n\nAmaç: Öğrencilerin yangına yaklaşmanın tehlikeli olduğunu, bir yetişkine haber vermeleri ve resmî acil durum yönlendirmelerini izlemeleri gerektiğini fark etmeleri; ormanları korumaya yönelik sorumluluk bilinci kazanmaları.\n\nPlan: Grup “Gör, yaklaşma, haber ver, resmî yönlendirmeyi izle” ana fikrini yaş düzeyine uygun biçimde afişe dönüştürür. Afişte ateşli bir uygulama veya yangın söndürme deneyi yapılmaz. Görseller korkutucu değil, açıklayıcıdır. Değişebilecek iletişim ayrıntıları ezbere kesin bilgi olarak verilmez; güncel resmî kanalın öğretmenle kontrol edilmesi gerektiği belirtilir.\n\nUygulama: Afiş sunumunda öğrenciler doğru ve yanlış davranış kartlarını sınıflandırır. “Dumanı merak edip yaklaşmak” yanlış; “güvenli mesafede kalıp yetişkine haber vermek” doğru davranış olarak açıklanır.\n\nDeğerlendirme: Katılımcıların tehlikeli müdahale ile güvenli bildirim arasındaki farkı açıklayıp açıklayamadığı kontrol edilir. Bir öğrenci hâlâ tek başına müdahale etmeyi seçiyorsa etkinliğin güvenlik mesajı güçlendirilir.\n\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 4: Heyelan riskini kaynaklarla anlama\nDurum: Dağlık bir ilde yaşayan hayalî bir sınıf, öğretmen rehberliğinde resmî risk haritasını ve farklı tarihlerde çekilmiş yamaç fotoğraflarını inceliyor. Haritada bazı alanlar için heyelan riski gösteriliyor; ancak okulun bulunduğu yerin aynı risk düzeyinde olup olmadığı ayrıca doğrulanmadan kesinleştirilemiyor.\n\nKanıtlar: Resmî haritadaki işaretler, tarihi ve yeri belli fotoğraflar ve uzman kurum açıklamalarıdır. “Eğimli olan her yer hemen kayar.” genellemesi yanlıştır.\n\nAmaç: Öğrencilerin harita ve fotoğraf gibi kaynaklardan yerel risk hakkında dikkatli çıkarım yapması, kesin olmayan bilgiyi kesinmiş gibi sunmaması.\n\nPlan: “Kanıt mı, yorum mu?” adlı kart etkinliği hazırlanır. Bir kartta “Resmî haritada belirli bölgeler riskli gösterilmiştir.”, başka bir kartta “İldeki bütün yamaçlar yarın kayacaktır.” yazılır. Öğrenciler ilkini kanıtla desteklenebilen ifade, ikincisini ise aşırı ve dayanıksız yorum olarak sınıflandırır.\n\nUygulama: Çalışma sınıfta yapılır; öğrenciler riskli bir yamaca gitmez, toprak veya taş hareketini yerinde denemeye çalışmaz. Her grubun kaynak adını belirtmesi istenir.\n\nDeğerlendirme: Öğrenciler yeni verilen iki cümlede kanıt ile yorumu ayırabiliyor ve “yerel risk için resmî harita gerekir” diyebiliyorsa hedefe ulaşılmıştır.\n\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 5: Bilgi kirliliğine karşı “Doğrula, sonra paylaş” etkinliği\nDurum: Bir mesajda, kaynağı belirtilmeden belirli bir tarihte kesin olarak deprem olacağı iddia ediliyor. Mesaj çok kişi tarafından paylaşılmış olsa da bilimsel veya resmî bir dayanak göstermiyor.\n\nKanıtlar: Mesajın kaynaksız olması görülebilir bir durumdur. Çok paylaşılması doğruluğunun kanıtı değildir.\n\nAmaç: Öğrencilerin afetlerle ilgili korku yayan, kaynağı belirsiz ve kesinlik iddiası taşıyan mesajları paylaşmadan önce güvenilir kaynaklardan doğrulama alışkanlığı kazanması.\n\nPlan: Üç kontrol sorusunun bulunduğu kart hazırlanır: “Kaynak kim?”, “Bilgi hangi kanıta dayanıyor?”, “Resmî bir kurum bunu doğruluyor mu?” Öğrenciler örnek mesajları bu sorularla inceler. Gerçek kişilerin adları, telefonları veya özel mesajları kullanılmaz; örnekler tamamen kurgusaldır.\n\nUygulama: Gruplar, kaynağı belli resmî bir duyuru ile kaynağı belirsiz bir zincir mesajı karşılaştırır. Amaç hangi kurumun her zaman haklı olduğunu ezberletmek değil, doğrulanabilir ve sorumlu bilgi kullanımını öğretmektir.\n\nDeğerlendirme: Etkinlik sonunda öğrencilerden yeni bir mesaj için paylaşma kararı vermeleri ve gerekçelerini açıklamaları istenir. “Çok kişi gönderdi.” gerekçesi yetersiz; “Kaynağı belli, resmî açıklamayla doğrulanmış ve güncel.” gerekçesi daha sağlamdır.\n\n## Sık yapılan kavram yanılgıları\n1. “Doğa olayı ile afet aynı şeydir.” Yanlış. Doğa olayı, insan ve çevre üzerindeki etkiler ile hazırlık düzeyine bağlı olarak afete dönüşebilir.\n2. “Her ilde aynı afetler aynı ölçüde görülür.” Yanlış. Riskler ilin doğal ve beşerî özelliklerine, hatta il içindeki yere göre değişebilir.\n3. “Farkındalık etkinliği yalnız afiş asmaktır.” Yanlış. Afiş bir araçtır; hedef, kaynak, uygulama ve değerlendirme yoksa etkinlik eksik kalır.\n4. “Çok paylaşılan bilgi doğrudur.” Yanlış. Bilginin doğruluğu paylaşım sayısıyla değil, kaynağı ve kanıtıyla değerlendirilir.\n5. “Çocuklar afet riskini azaltmak için tehlikeli alanlarda inceleme yapmalıdır.” Yanlış. Öğrenciler güvenli, öğretmen gözetimindeki çalışmalar yürütür; uzmanlık ve müdahale gerektiren işleri yetişkinlere ve yetkili kurumlara bırakır.\n6. “Etkinliği uyguladıysak değerlendirmeye gerek yoktur.” Yanlış. Değerlendirme, bilginin anlaşılıp anlaşılmadığını ve etkinliğin geliştirilmesi gereken yönlerini gösterir.\n7. “Bir resmî belge gördüğümüzde her ayrıntı sonsuza kadar değişmez.” Yanlış. Bazı bilgiler güncellenebilir. Belgenin yayımlanma tarihi ve güncel resmî duyurular kontrol edilmelidir.\n8. “Afet farkındalığı insanları korkutmak demektir.” Yanlış. Amaç korku üretmek değil, doğru bilgi, sorumluluk ve hazırlık bilinci kazandırmaktır.\n\n## Öz kontrol soruları\nAşağıdaki sorulara “evet”, “kısmen” veya “hayır” diye cevap ver. “Kısmen” ve “hayır” dediğin maddeleri planında düzelt.\n1. Yaşadığım ildeki afet riskini tahminle değil, öğretmen rehberliğinde güvenilir ve resmî kaynaklarla belirledim mi?\n2. İlimdeki riskleri bütün iller için geçerli tek doğru gibi sunmaktan kaçındım mı?\n3. Etkinliğimin hedef kitlesini ve tek, açık amacını yazdım mı?\n4. Kullandığım kanıt ile kendi yorumumu birbirinden ayırdım mı?\n5. Kaynağı belirsiz, korku yayan veya kesinliği olmayan bilgileri kullanmadım mı?\n6. Etkinliğim güvenli mi; öğrencileri ateşe, su baskınına, hasarlı yapıya, dik yamaca veya başka bir tehlikeye yaklaştırmıyor mu?\n7. Görev dağılımı adil ve anlaşılır mı?\n8. Kişisel veri toplamaktan ve paylaşmaktan kaçındım mı?\n9. Sunum, afiş veya dijital ürünümde kaynakların adını gösterdim mi?\n10. Etkinliğin başarısını ölçmek için açık ölçütler belirledim mi?\n11. Öğretmen ve akran geri bildirimlerini dikkate alarak çalışmamı yeniden düzenledim mi?\n12. Etkinliğin sonunda katılımcıların hangi bilgi veya davranış farkındalığını kazandığını kanıtlayabiliyor muyum?\n\n## Kısa özet\nYaşadığın ilde afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinliği düzenlemek; yerel riski güvenilir kaynaklardan belirleme, açık bir amaç seçme, hedef kitleyi tanıma, kanıta dayalı ve güvenli içerik hazırlama, görev paylaşımı yapma, etkinliği uygun ortamda uygulama ve sonucunu ölçütlerle değerlendirme sürecidir. Her ilin riskleri farklı olabileceği için genelleme yapılmamalıdır. Kanıt, doğrulanabilir bilgi; yorum ise bu bilgiden çıkarılan sonuçtur. Yorum kanıta dayanmalı ve kanıtın sınırlarını aşmamalıdır. Etkinlikler korku yaymamalı, kişisel veri içermemeli ve öğrencileri tehlikeli uygulamalara yöneltmemelidir. Güvenilir bilgi kaynaklarını tanımak, bilgi kirliliğini azaltmak, geri bildirim almak ve çalışmayı geliştirmek afet bilincinin önemli parçalarıdır. Böylece öğrenci, yalnız bilgi alan biri değil; yaşadığı çevre için güvenli, sorumlu ve kanıta dayalı bir farkındalık çalışmasını eyleme dönüştüren bir katılımcı olur.\n\nKaynak dayanağı, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'ndaki SB.5.2.3 öğrenme çıktısı, süreç bileşenleri ve öğrenme-öğretme uygulamalarıdır.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Afetlerin Etkilerini Azaltma konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.d490225a8536"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.8e91859cbdaf"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.f2ee605eeae5"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.4f6160eabadc"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note.visual.7ed0e179e493"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","lessonSections":{"whatIWillLearn":"## Öğrenme amacı\nBu konuda amaç, yaşadığın ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya katkı sağlayacak bir farkındalık etkinliğini güvenli, doğru bilgiye dayalı ve uygulanabilir biçimde planlamak, uygulamak ve değerlendirmektir.","priorKnowledge":"Burada senden bir afeti durdurman ya da afet anında yetişkinlerin ve uzmanların görevini üstlenmen beklenmez.","keyConcepts":"Afet, bir doğa olayının veya başka bir tehlikenin insanlar, yapılar, çevre ve günlük yaşam üzerinde ciddi olumsuz etkiler oluşturduğu durumdur. Her doğa olayı mutlaka afete dönüşmez. Örneğin yoğun yağış bir doğa olayıdır; ancak dere yataklarının yanlış kullanılması, su yollarının tıkanması, hazırlıksızlık veya riskli alanlarda yapılaşma gibi etkenler zararı büyütebilir. Bu nedenle afetlerin etkilerini azaltmak, yalnız doğa olayına bakmak değil, insanların aldığı ya da almadığı önlemleri de düşünmek demektir.\nRisk, bir tehlikenin zarar oluşturma ihtimaliyle ilgilidir. Yaşanılan her ilde aynı afet riski bulunmaz. Bir ilde deprem, başka bir ilde sel, heyelan, çığ, orman yangını veya başka bir afet türü daha çok önem taşıyabilir. Hatta aynı ilin farklı ilçelerinde bile riskler değişebilir. Bu yüzden “Türkiye’nin her yerinde en önemli afet şudur.” gibi tek bir yargı doğru değildir. Yerel bilgiye ulaşmak için öğretmen rehberliğinde resmî kurumların yayımladığı il düzeyindeki planlar, haritalar, raporlar ve duyurular incelenmelidir.\nAfet etkisini azaltma, afet gerçekleşmeden önce zarar görme ihtimalini düşürmeye yönelik bilinçli hazırlıkları kapsar. Farkındalık ise insanların bir riski tanıması, doğru davranışların neden gerekli olduğunu anlaması ve güvenilir bilgiye göre hareket etmeye istekli olmasıdır. Farkındalık etkinliği; afiş, poster, kısa sunum, sınıf içi istasyon çalışması, bilgi kartı, okul panosu, güvenilir kaynakları tanıtan dijital içerik veya öğretmen gözetimindeki bir bilgilendirme çalışması olabilir. Etkinliğin amacı korku yaymak değil, bilgi vermek ve sorumlu davranışı desteklemektir.\nEtkinlik planı, “Ne yapacağız?” sorusundan daha geniştir. İyi bir planda konu, hedef kitle, amaç, kullanılacak kaynaklar, görev dağılımı, uygulanacağı yer ve zaman, güvenlik kuralları, gerekli malzemeler ve değerlendirme yöntemi bulunur. Geri bildirim, öğretmenin, akranların veya etkinliğe katılan kişilerin çalışmanın güçlü ve geliştirilecek yönleri hakkında verdiği yapıcı görüştür. Değerlendirme ise yalnız “Beğendiniz mi?” diye sormak değildir; bilgilerin doğru, yerel koşullara uygun, anlaşılır, güvenli ve amaca hizmet eder olup olmadığını ölçmektir.\n## Gerekli ön bilgiler\nBu çalışmaya başlamadan önce harita, yön, doğal çevre, beşerî çevre ve yaşadığın il kavramlarını bilmen yararlıdır. Doğal çevre; yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüsü ve benzeri unsurları; beşerî çevre ise yollar, yerleşmeler, binalar ve insanların çevrede oluşturduğu diğer unsurları kapsar. Afet riskini anlamak için doğal çevre ile beşerî çevrenin birlikte incelenmesi gerekir. Ayrıca bir kaynağın yazarı veya kurumu, yayımlanma amacı, dayandığı veriler ve güncelliği hakkında temel sorular sorabilmelisin.\n## Adım adım düşünme yöntemi: Belirle, planla, uygula, değerlendir\n### 1. Yaşadığın ile ilişkin güvenilir bilgiyi belirle\nÖnce “İlimizde hangi afetler meydana gelebilir?” sorusunu sor. Cevabı tahminle verme. Öğretmenin rehberliğinde resmî kaynaklara, özellikle il düzeyinde hazırlanmış afet risk azaltma planlarına, resmî kurumların harita ve bilgilendirmelerine bak. Bir sosyal medya paylaşımını yalnız çok kişi görmüş diye doğru kabul etme. Kaynağın hangi kurum tarafından hazırlandığını ve hangi bilgiye dayandığını kontrol et.\n### 2. Tek ve açık bir farkındalık amacı seç\n“Afetleri anlatacağız.” çok geniş bir amaçtır. Bunun yerine “Okulumuzdaki öğrencilerin, ilimizde etkili olabilecek sel riskine ilişkin resmî uyarıları nereden takip edeceklerini fark etmelerini sağlamak” gibi açık bir amaç belirlenebilir. Amaç yaşadığın ilin gerçek durumuna, hedef kitlenin yaşına ve etkinlik süresine uygun olmalıdır.\n### 3. Hedef kitleyi ve ihtiyacı tanı\nEtkinlik sınıf arkadaşlarına mı, okulun bütün öğrencilerine mi, ailelere mi yöneliktir? Hedef kitlenin neyi bildiğini ve neyi karıştırdığını küçük bir ön yoklama, kısa görüşme veya anonim kontrol listesiyle belirleyebilirsin. Kişisel veri toplamamalı; ad, adres, telefon numarası gibi bilgileri istememelisin. Amaç insanları tanımak değil, bilgi ihtiyacını anlamaktır.\n### 4. İçeriği kanıta dayalı hazırla\nKullanacağın her önemli bilginin güvenilir bir dayanağı olmalıdır. Resmî bir planda il için belirlenen risk, resmî haritadaki işaret, öğretmen gözetimindeki çevre gözlemi veya resmî kurumun yayımladığı güvenlik açıklaması kanıt olabilir. Kanıttan daha geniş bir sonuç çıkarırken bunun yorum olduğunu belirt. Kesinliği bulunmayan bir bilgiyi kesinmiş gibi yazma.\n### 5. Güvenli ve uygulanabilir bir etkinlik tasarla\nFarkındalık etkinliği gerçek bir afet canlandırması sırasında tehlikeli davranışlar içermemelidir. Hasarlı yapıya girme, ateş yakma, dik yamaçta inceleme yapma, su baskını alanına yaklaşma gibi uygulamalar kesinlikle etkinlik değildir. Poster, bilgi kartı, kaynak karşılaştırma oyunu, öğretmen gözetimindeki sınıf sunumu veya okul panosu gibi güvenli yöntemler seçilmelidir. Tatbikat yapılacaksa okul yönetiminin ve öğretmenlerin planına uyulmalıdır.\n### 6. Görev paylaşımı yap\nGrup çalışmasında görevler açık olmalıdır. Bir öğrenci resmî kaynakları bulabilir, biri görselleri düzenleyebilir, biri metni yaş düzeyine uygun hâle getirebilir, biri kaynakların adını kontrol edebilir, biri sunumu yapabilir. Her görev önemlidir. Bir kişinin bütün işi yapması, grup çalışması ve sosyal katılım amacına uygun değildir.\n### 7. Etkinliği uygula\nHazırlanan çalışma sınıfta, okul panosunda, koridorda, okul bahçesinde uygun bir alanda veya öğretmen gözetimindeki çevrim içi ortamda paylaşılabilir. Sunum sırasında korkutucu görüntülerden, kesin olmayan tahminlerden, kişisel bilgilerden ve suçlayıcı ifadelerden kaçınılmalıdır. Katılımcılara kısa sorular sorularak etkin katılım sağlanabilir.\n### 8. Sonucu değerlendir ve geliştir\nEtkinlikten önce ve sonra aynı kısa soruların sorulması, katılımcıların doğru kaynakları tanıyıp tanımadığını gösteren bir kontrol listesi veya öğretmen ve akran geri bildirimi kullanılabilir. “Kaç kişi afişe baktı?” tek başına yeterli değildir. “Katılımcılar ilimizdeki riski doğru adlandırabildi mi?”, “Güvenilir bilgi kaynağını seçebildi mi?”, “Öneriler güvenli ve uygulanabilir miydi?” gibi ölçütler kullanılmalıdır. Geri bildirimlere göre yanlış, eksik veya anlaşılması güç bölümler düzeltilmelidir.\n## Kanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya doğrulanabilir bilgidir. “İl afet risk azaltma planında heyelan riski bulunan alanlara yer verilmiştir.” ifadesi, ilgili resmî belge incelenmişse kanıta dayanır. “Bu nedenle ildeki bütün mahalleler aynı düzeyde tehlikededir.” ifadesi ise kanıtın söylemediği kadar geniş bir yorumdur ve doğru olmayabilir.\nBir okul çevresinde yağmurdan sonra su biriktiğini gözlemlemek de kanıttır; fakat tek bir gözlemden “Bu okul kesinlikle büyük bir sel yaşayacak.” sonucu çıkarılamaz. Daha doğru yorum şudur: “Gözlemlediğimiz su birikmesi, yağışlı günlerde okul çevresindeki su tahliye durumunun yetkililerce incelenmesinin yararlı olabileceğini düşündürüyor.” Böylece gözlem ile çıkarım birbirine karıştırılmaz.\nKanıt ve yorum ayırmak için üç soru sor: “Bunu nereden biliyorum?”, “Kaynak tam olarak ne söylüyor?”, “Ben bu bilgiden hangi sonucu çıkarıyorum?” Kaynakta bulunan cümle kanıta, senin açıklaman ise yoruma daha yakındır. Yorum kanıta dayanabilir fakat kanıtın sınırlarını aşmamalıdır.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 1: Deprem farkındalık istasyonu\nDurum: Öğretmen rehberliğinde incelenen resmî il planında depremle ilgili risklere yer veriliyor. Sınıfta yapılan güvenli gözlemde bazı öğrencilerin ağır dolapların sabitlenmesi gibi yapısal olmayan risk azaltma önlemlerinin yetişkinlerce yapılması gerektiğini bilmediği fark ediliyor.\nKanıtlar: Resmî il planındaki deprem bilgisi ve öğretmen gözetimindeki anonim ön yoklamanın sonuçlarıdır. “Bütün binalar güvensizdir.” demek için kanıt yoktur.\nAmaç: Beşinci sınıf öğrencilerinin deprem öncesinde sınıf ve ev ortamında fark edilebilecek bazı riskleri tanıması ve bu risklerin giderilmesi için bir yetişkine haber vermenin önemini kavraması.\nPlan: Grup, “Güvenli mi, geliştirilmeli mi?” adlı bir istasyon hazırlar. Kartlarda devrilme ihtimali olan yüksek eşya, geçiş yolunu kapatan nesne, düzenli tutulmuş çıkış yolu ve yetişkin tarafından güvenli hâle getirilmiş eşya gibi örnekler bulunur. Öğrenciler kartları iki başlık altında sınıflandırır. Ağır eşya taşımak veya sabitlemek öğrencilerin görevi değildir; kartlarda yetişkin desteği özellikle belirtilir.\nUygulama: İstasyon öğretmen gözetiminde sınıfta kurulur. Her grup seçim gerekçesini açıklar ve resmî bilgi kaynağının adı afişte gösterilir.\nDeğerlendirme: Etkinlik sonunda öğrencilere üç durum kartı verilir. Öğrenci riskli durumu tanıyor, güvenli çözümün yetişkin ve okul yönetimi sorumluluğunda olduğunu söylüyor ve güvenilir kaynağı gösterebiliyorsa amaç büyük ölçüde gerçekleşmiştir. “Afiş renkliydi.” değerlendirme için tek başına yeterli değildir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 2: Yoğun yağış ve sel konusunda bilgi panosu\nDurum: Resmî yerel kaynaklarda ilin bazı kesimlerinde yoğun yağışların su baskını riskini artırabildiği belirtiliyor. Eski bir gazete fotoğrafında bir caddede su birikmesi görülüyor; ancak fotoğrafın tek başına bütün ili temsil etmediği biliniyor.\nKanıtlar: Resmî risk bilgisi ve tarihi, yeri belli olan fotoğraftır. “İlin her ilçesinde her yağmurda sel olur.” ifadesi kanıt değildir.\nAmaç: Okul topluluğunun yoğun yağışla ilgili resmî uyarıları güvenilir kanallardan takip etmesi ve bilgi kirliliğine karşı dikkatli olması.\nPlan: Öğrenciler üç bölümlü bir pano hazırlar: “Resmî uyarıyı nereden izleriz?”, “Paylaşmadan önce neyi kontrol ederiz?” ve “Afet öncesinde çevremizi korumak için hangi sorumluluklara dikkat ederiz?” İçerik yalnız öğretmenin onayladığı resmî kaynaklardan alınır. Güncel olabilecek kurum bilgileri yazılırken kaynağın adı ve erişim tarihi belirtilir; değişebilecek ayrıntılar kesin ve sonsuz geçerliymiş gibi sunulmaz.\nUygulama: Pano okul koridorunda sergilenir. Öğrenciler iki kısa mesajı karşılaştırır: biri kaynağı belli resmî duyuru, diğeri kaynağı belirsiz zincir mesaj. Katılımcılar hangisinin neden daha güvenilir olduğunu açıklar.\nDeğerlendirme: Önce ve sonra yapılan kısa yoklamada katılımcıların kaynağı belirsiz mesajı paylaşmadan doğrulama gereğini fark edip etmediği ölçülür. Sonuç düşükse pano daha açık ifadeler ve örneklerle yeniden düzenlenir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 3: Orman yangınına karşı güvenli farkındalık afişi\nDurum: İncelenen resmî il belgesinde orman yangını ilin karşılaşabileceği afetlerden biri olarak gösteriliyor. Bazı öğrenciler yangın gördüklerinde tek başlarına müdahale etmeleri gerektiğini düşünüyor.\nKanıtlar: Resmî plandaki risk bilgisi ve anonim sınıf yoklamasıdır. Sosyal medyada dolaşan “Küçük görünen her yangını çocuklar su dökerek söndürebilir.” mesajı güvenli ve güvenilir bir bilgi değildir.\nAmaç: Öğrencilerin yangına yaklaşmanın tehlikeli olduğunu, bir yetişkine haber vermeleri ve resmî acil durum yönlendirmelerini izlemeleri gerektiğini fark etmeleri; ormanları korumaya yönelik sorumluluk bilinci kazanmaları.\nPlan: Grup “Gör, yaklaşma, haber ver, resmî yönlendirmeyi izle” ana fikrini yaş düzeyine uygun biçimde afişe dönüştürür. Afişte ateşli bir uygulama veya yangın söndürme deneyi yapılmaz. Görseller korkutucu değil, açıklayıcıdır. Değişebilecek iletişim ayrıntıları ezbere kesin bilgi olarak verilmez; güncel resmî kanalın öğretmenle kontrol edilmesi gerektiği belirtilir.\nUygulama: Afiş sunumunda öğrenciler doğru ve yanlış davranış kartlarını sınıflandırır. “Dumanı merak edip yaklaşmak” yanlış; “güvenli mesafede kalıp yetişkine haber vermek” doğru davranış olarak açıklanır.\nDeğerlendirme: Katılımcıların tehlikeli müdahale ile güvenli bildirim arasındaki farkı açıklayıp açıklayamadığı kontrol edilir. Bir öğrenci hâlâ tek başına müdahale etmeyi seçiyorsa etkinliğin güvenlik mesajı güçlendirilir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 4: Heyelan riskini kaynaklarla anlama\nDurum: Dağlık bir ilde yaşayan hayalî bir sınıf, öğretmen rehberliğinde resmî risk haritasını ve farklı tarihlerde çekilmiş yamaç fotoğraflarını inceliyor. Haritada bazı alanlar için heyelan riski gösteriliyor; ancak okulun bulunduğu yerin aynı risk düzeyinde olup olmadığı ayrıca doğrulanmadan kesinleştirilemiyor.\nKanıtlar: Resmî haritadaki işaretler, tarihi ve yeri belli fotoğraflar ve uzman kurum açıklamalarıdır. “Eğimli olan her yer hemen kayar.” genellemesi yanlıştır.\nAmaç: Öğrencilerin harita ve fotoğraf gibi kaynaklardan yerel risk hakkında dikkatli çıkarım yapması, kesin olmayan bilgiyi kesinmiş gibi sunmaması.\nPlan: “Kanıt mı, yorum mu?” adlı kart etkinliği hazırlanır. Bir kartta “Resmî haritada belirli bölgeler riskli gösterilmiştir.”, başka bir kartta “İldeki bütün yamaçlar yarın kayacaktır.” yazılır. Öğrenciler ilkini kanıtla desteklenebilen ifade, ikincisini ise aşırı ve dayanıksız yorum olarak sınıflandırır.\nUygulama: Çalışma sınıfta yapılır; öğrenciler riskli bir yamaca gitmez, toprak veya taş hareketini yerinde denemeye çalışmaz. Her grubun kaynak adını belirtmesi istenir.\nDeğerlendirme: Öğrenciler yeni verilen iki cümlede kanıt ile yorumu ayırabiliyor ve “yerel risk için resmî harita gerekir” diyebiliyorsa hedefe ulaşılmıştır.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 5: Bilgi kirliliğine karşı “Doğrula, sonra paylaş” etkinliği\nDurum: Bir mesajda, kaynağı belirtilmeden belirli bir tarihte kesin olarak deprem olacağı iddia ediliyor. Mesaj çok kişi tarafından paylaşılmış olsa da bilimsel veya resmî bir dayanak göstermiyor.\nKanıtlar: Mesajın kaynaksız olması görülebilir bir durumdur. Çok paylaşılması doğruluğunun kanıtı değildir.\nAmaç: Öğrencilerin afetlerle ilgili korku yayan, kaynağı belirsiz ve kesinlik iddiası taşıyan mesajları paylaşmadan önce güvenilir kaynaklardan doğrulama alışkanlığı kazanması.\nPlan: Üç kontrol sorusunun bulunduğu kart hazırlanır: “Kaynak kim?”, “Bilgi hangi kanıta dayanıyor?”, “Resmî bir kurum bunu doğruluyor mu?” Öğrenciler örnek mesajları bu sorularla inceler. Gerçek kişilerin adları, telefonları veya özel mesajları kullanılmaz; örnekler tamamen kurgusaldır.\nUygulama: Gruplar, kaynağı belli resmî bir duyuru ile kaynağı belirsiz bir zincir mesajı karşılaştırır. Amaç hangi kurumun her zaman haklı olduğunu ezberletmek değil, doğrulanabilir ve sorumlu bilgi kullanımını öğretmektir.\nDeğerlendirme: Etkinlik sonunda öğrencilerden yeni bir mesaj için paylaşma kararı vermeleri ve gerekçelerini açıklamaları istenir. “Çok kişi gönderdi.” gerekçesi yetersiz; “Kaynağı belli, resmî açıklamayla doğrulanmış ve güncel.” gerekçesi daha sağlamdır.\n## Sık yapılan kavram yanılgıları\n1. “Doğa olayı ile afet aynı şeydir.” Yanlış. Doğa olayı, insan ve çevre üzerindeki etkiler ile hazırlık düzeyine bağlı olarak afete dönüşebilir.\n2. “Her ilde aynı afetler aynı ölçüde görülür.” Yanlış. Riskler ilin doğal ve beşerî özelliklerine, hatta il içindeki yere göre değişebilir.\n3. “Farkındalık etkinliği yalnız afiş asmaktır.” Yanlış. Afiş bir araçtır; hedef, kaynak, uygulama ve değerlendirme yoksa etkinlik eksik kalır.\n4. “Çok paylaşılan bilgi doğrudur.” Yanlış. Bilginin doğruluğu paylaşım sayısıyla değil, kaynağı ve kanıtıyla değerlendirilir.\n5. “Çocuklar afet riskini azaltmak için tehlikeli alanlarda inceleme yapmalıdır.” Yanlış. Öğrenciler güvenli, öğretmen gözetimindeki çalışmalar yürütür; uzmanlık ve müdahale gerektiren işleri yetişkinlere ve yetkili kurumlara bırakır.\n6. “Etkinliği uyguladıysak değerlendirmeye gerek yoktur.” Yanlış. Değerlendirme, bilginin anlaşılıp anlaşılmadığını ve etkinliğin geliştirilmesi gereken yönlerini gösterir.\n7. “Bir resmî belge gördüğümüzde her ayrıntı sonsuza kadar değişmez.” Yanlış. Bazı bilgiler güncellenebilir. Belgenin yayımlanma tarihi ve güncel resmî duyurular kontrol edilmelidir.\n8. “Afet farkındalığı insanları korkutmak demektir.” Yanlış. Amaç korku üretmek değil, doğru bilgi, sorumluluk ve hazırlık bilinci kazandırmaktır.\n## Öz kontrol soruları\nAşağıdaki sorulara “evet”, “kısmen” veya “hayır” diye cevap ver. “Kısmen” ve “hayır” dediğin maddeleri planında düzelt.\n1. Yaşadığım ildeki afet riskini tahminle değil, öğretmen rehberliğinde güvenilir ve resmî kaynaklarla belirledim mi?\n2. İlimdeki riskleri bütün iller için geçerli tek doğru gibi sunmaktan kaçındım mı?\n3. Etkinliğimin hedef kitlesini ve tek, açık amacını yazdım mı?\n4. Kullandığım kanıt ile kendi yorumumu birbirinden ayırdım mı?","steps":"## Gerekli ön bilgiler\nBu çalışmaya başlamadan önce harita, yön, doğal çevre, beşerî çevre ve yaşadığın il kavramlarını bilmen yararlıdır. Doğal çevre; yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüsü ve benzeri unsurları; beşerî çevre ise yollar, yerleşmeler, binalar ve insanların çevrede oluşturduğu diğer unsurları kapsar. Afet riskini anlamak için doğal çevre ile beşerî çevrenin birlikte incelenmesi gerekir. Ayrıca bir kaynağın yazarı veya kurumu, yayımlanma amacı, dayandığı veriler ve güncelliği hakkında temel sorular sorabilmelisin.\n## Adım adım düşünme yöntemi: Belirle, planla, uygula, değerlendir\n### 1. Yaşadığın ile ilişkin güvenilir bilgiyi belirle\nÖnce “İlimizde hangi afetler meydana gelebilir?” sorusunu sor. Cevabı tahminle verme. Öğretmenin rehberliğinde resmî kaynaklara, özellikle il düzeyinde hazırlanmış afet risk azaltma planlarına, resmî kurumların harita ve bilgilendirmelerine bak. Bir sosyal medya paylaşımını yalnız çok kişi görmüş diye doğru kabul etme. Kaynağın hangi kurum tarafından hazırlandığını ve hangi bilgiye dayandığını kontrol et.\n### 2. Tek ve açık bir farkındalık amacı seç\n“Afetleri anlatacağız.” çok geniş bir amaçtır. Bunun yerine “Okulumuzdaki öğrencilerin, ilimizde etkili olabilecek sel riskine ilişkin resmî uyarıları nereden takip edeceklerini fark etmelerini sağlamak” gibi açık bir amaç belirlenebilir. Amaç yaşadığın ilin gerçek durumuna, hedef kitlenin yaşına ve etkinlik süresine uygun olmalıdır.\n### 3. Hedef kitleyi ve ihtiyacı tanı\nEtkinlik sınıf arkadaşlarına mı, okulun bütün öğrencilerine mi, ailelere mi yöneliktir? Hedef kitlenin neyi bildiğini ve neyi karıştırdığını küçük bir ön yoklama, kısa görüşme veya anonim kontrol listesiyle belirleyebilirsin. Kişisel veri toplamamalı; ad, adres, telefon numarası gibi bilgileri istememelisin. Amaç insanları tanımak değil, bilgi ihtiyacını anlamaktır.\n### 4. İçeriği kanıta dayalı hazırla\nKullanacağın her önemli bilginin güvenilir bir dayanağı olmalıdır. Resmî bir planda il için belirlenen risk, resmî haritadaki işaret, öğretmen gözetimindeki çevre gözlemi veya resmî kurumun yayımladığı güvenlik açıklaması kanıt olabilir. Kanıttan daha geniş bir sonuç çıkarırken bunun yorum olduğunu belirt. Kesinliği bulunmayan bir bilgiyi kesinmiş gibi yazma.\n### 5. Güvenli ve uygulanabilir bir etkinlik tasarla\nFarkındalık etkinliği gerçek bir afet canlandırması sırasında tehlikeli davranışlar içermemelidir. Hasarlı yapıya girme, ateş yakma, dik yamaçta inceleme yapma, su baskını alanına yaklaşma gibi uygulamalar kesinlikle etkinlik değildir. Poster, bilgi kartı, kaynak karşılaştırma oyunu, öğretmen gözetimindeki sınıf sunumu veya okul panosu gibi güvenli yöntemler seçilmelidir. Tatbikat yapılacaksa okul yönetiminin ve öğretmenlerin planına uyulmalıdır.\n### 6. Görev paylaşımı yap\nGrup çalışmasında görevler açık olmalıdır. Bir öğrenci resmî kaynakları bulabilir, biri görselleri düzenleyebilir, biri metni yaş düzeyine uygun hâle getirebilir, biri kaynakların adını kontrol edebilir, biri sunumu yapabilir. Her görev önemlidir. Bir kişinin bütün işi yapması, grup çalışması ve sosyal katılım amacına uygun değildir.\n### 7. Etkinliği uygula\nHazırlanan çalışma sınıfta, okul panosunda, koridorda, okul bahçesinde uygun bir alanda veya öğretmen gözetimindeki çevrim içi ortamda paylaşılabilir. Sunum sırasında korkutucu görüntülerden, kesin olmayan tahminlerden, kişisel bilgilerden ve suçlayıcı ifadelerden kaçınılmalıdır. Katılımcılara kısa sorular sorularak etkin katılım sağlanabilir.\n### 8. Sonucu değerlendir ve geliştir\nEtkinlikten önce ve sonra aynı kısa soruların sorulması, katılımcıların doğru kaynakları tanıyıp tanımadığını gösteren bir kontrol listesi veya öğretmen ve akran geri bildirimi kullanılabilir. “Kaç kişi afişe baktı?” tek başına yeterli değildir. “Katılımcılar ilimizdeki riski doğru adlandırabildi mi?”, “Güvenilir bilgi kaynağını seçebildi mi?”, “Öneriler güvenli ve uygulanabilir miydi?” gibi ölçütler kullanılmalıdır. Geri bildirimlere göre yanlış, eksik veya anlaşılması güç bölümler düzeltilmelidir.\n## Kanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya doğrulanabilir bilgidir. “İl afet risk azaltma planında heyelan riski bulunan alanlara yer verilmiştir.” ifadesi, ilgili resmî belge incelenmişse kanıta dayanır. “Bu nedenle ildeki bütün mahalleler aynı düzeyde tehlikededir.” ifadesi ise kanıtın söylemediği kadar geniş bir yorumdur ve doğru olmayabilir.\nBir okul çevresinde yağmurdan sonra su biriktiğini gözlemlemek de kanıttır; fakat tek bir gözlemden “Bu okul kesinlikle büyük bir sel yaşayacak.” sonucu çıkarılamaz. Daha doğru yorum şudur: “Gözlemlediğimiz su birikmesi, yağışlı günlerde okul çevresindeki su tahliye durumunun yetkililerce incelenmesinin yararlı olabileceğini düşündürüyor.” Böylece gözlem ile çıkarım birbirine karıştırılmaz.\nKanıt ve yorum ayırmak için üç soru sor: “Bunu nereden biliyorum?”, “Kaynak tam olarak ne söylüyor?”, “Ben bu bilgiden hangi sonucu çıkarıyorum?” Kaynakta bulunan cümle kanıta, senin açıklaman ise yoruma daha yakındır. Yorum kanıta dayanabilir fakat kanıtın sınırlarını aşmamalıdır.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 1: Deprem farkındalık istasyonu\nDurum: Öğretmen rehberliğinde incelenen resmî il planında depremle ilgili risklere yer veriliyor. Sınıfta yapılan güvenli gözlemde bazı öğrencilerin ağır dolapların sabitlenmesi gibi yapısal olmayan risk azaltma önlemlerinin yetişkinlerce yapılması gerektiğini bilmediği fark ediliyor.\nKanıtlar: Resmî il planındaki deprem bilgisi ve öğretmen gözetimindeki anonim ön yoklamanın sonuçlarıdır. “Bütün binalar güvensizdir.” demek için kanıt yoktur.\nAmaç: Beşinci sınıf öğrencilerinin deprem öncesinde sınıf ve ev ortamında fark edilebilecek bazı riskleri tanıması ve bu risklerin giderilmesi için bir yetişkine haber vermenin önemini kavraması.\nPlan: Grup, “Güvenli mi, geliştirilmeli mi?” adlı bir istasyon hazırlar. Kartlarda devrilme ihtimali olan yüksek eşya, geçiş yolunu kapatan nesne, düzenli tutulmuş çıkış yolu ve yetişkin tarafından güvenli hâle getirilmiş eşya gibi örnekler bulunur. Öğrenciler kartları iki başlık altında sınıflandırır. Ağır eşya taşımak veya sabitlemek öğrencilerin görevi değildir; kartlarda yetişkin desteği özellikle belirtilir.\nUygulama: İstasyon öğretmen gözetiminde sınıfta kurulur. Her grup seçim gerekçesini açıklar ve resmî bilgi kaynağının adı afişte gösterilir.\nDeğerlendirme: Etkinlik sonunda öğrencilere üç durum kartı verilir. Öğrenci riskli durumu tanıyor, güvenli çözümün yetişkin ve okul yönetimi sorumluluğunda olduğunu söylüyor ve güvenilir kaynağı gösterebiliyorsa amaç büyük ölçüde gerçekleşmiştir. “Afiş renkliydi.” değerlendirme için tek başına yeterli değildir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 2: Yoğun yağış ve sel konusunda bilgi panosu\nDurum: Resmî yerel kaynaklarda ilin bazı kesimlerinde yoğun yağışların su baskını riskini artırabildiği belirtiliyor. Eski bir gazete fotoğrafında bir caddede su birikmesi görülüyor; ancak fotoğrafın tek başına bütün ili temsil etmediği biliniyor.\nKanıtlar: Resmî risk bilgisi ve tarihi, yeri belli olan fotoğraftır. “İlin her ilçesinde her yağmurda sel olur.” ifadesi kanıt değildir.\nAmaç: Okul topluluğunun yoğun yağışla ilgili resmî uyarıları güvenilir kanallardan takip etmesi ve bilgi kirliliğine karşı dikkatli olması.\nPlan: Öğrenciler üç bölümlü bir pano hazırlar: “Resmî uyarıyı nereden izleriz?”, “Paylaşmadan önce neyi kontrol ederiz?” ve “Afet öncesinde çevremizi korumak için hangi sorumluluklara dikkat ederiz?” İçerik yalnız öğretmenin onayladığı resmî kaynaklardan alınır. Güncel olabilecek kurum bilgileri yazılırken kaynağın adı ve erişim tarihi belirtilir; değişebilecek ayrıntılar kesin ve sonsuz geçerliymiş gibi sunulmaz.\nUygulama: Pano okul koridorunda sergilenir. Öğrenciler iki kısa mesajı karşılaştırır: biri kaynağı belli resmî duyuru, diğeri kaynağı belirsiz zincir mesaj. Katılımcılar hangisinin neden daha güvenilir olduğunu açıklar.\nDeğerlendirme: Önce ve sonra yapılan kısa yoklamada katılımcıların kaynağı belirsiz mesajı paylaşmadan doğrulama gereğini fark edip etmediği ölçülür. Sonuç düşükse pano daha açık ifadeler ve örneklerle yeniden düzenlenir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 3: Orman yangınına karşı güvenli farkındalık afişi\nDurum: İncelenen resmî il belgesinde orman yangını ilin karşılaşabileceği afetlerden biri olarak gösteriliyor. Bazı öğrenciler yangın gördüklerinde tek başlarına müdahale etmeleri gerektiğini düşünüyor.\nKanıtlar: Resmî plandaki risk bilgisi ve anonim sınıf yoklamasıdır. Sosyal medyada dolaşan “Küçük görünen her yangını çocuklar su dökerek söndürebilir.” mesajı güvenli ve güvenilir bir bilgi değildir.\nAmaç: Öğrencilerin yangına yaklaşmanın tehlikeli olduğunu, bir yetişkine haber vermeleri ve resmî acil durum yönlendirmelerini izlemeleri gerektiğini fark etmeleri; ormanları korumaya yönelik sorumluluk bilinci kazanmaları.\nPlan: Grup “Gör, yaklaşma, haber ver, resmî yönlendirmeyi izle” ana fikrini yaş düzeyine uygun biçimde afişe dönüştürür. Afişte ateşli bir uygulama veya yangın söndürme deneyi yapılmaz. Görseller korkutucu değil, açıklayıcıdır. Değişebilecek iletişim ayrıntıları ezbere kesin bilgi olarak verilmez; güncel resmî kanalın öğretmenle kontrol edilmesi gerektiği belirtilir.\nUygulama: Afiş sunumunda öğrenciler doğru ve yanlış davranış kartlarını sınıflandırır. “Dumanı merak edip yaklaşmak” yanlış; “güvenli mesafede kalıp yetişkine haber vermek” doğru davranış olarak açıklanır.\nDeğerlendirme: Katılımcıların tehlikeli müdahale ile güvenli bildirim arasındaki farkı açıklayıp açıklayamadığı kontrol edilir. Bir öğrenci hâlâ tek başına müdahale etmeyi seçiyorsa etkinliğin güvenlik mesajı güçlendirilir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 4: Heyelan riskini kaynaklarla anlama\nDurum: Dağlık bir ilde yaşayan hayalî bir sınıf, öğretmen rehberliğinde resmî risk haritasını ve farklı tarihlerde çekilmiş yamaç fotoğraflarını inceliyor. Haritada bazı alanlar için heyelan riski gösteriliyor; ancak okulun bulunduğu yerin aynı risk düzeyinde olup olmadığı ayrıca doğrulanmadan kesinleştirilemiyor.\nKanıtlar: Resmî haritadaki işaretler, tarihi ve yeri belli fotoğraflar ve uzman kurum açıklamalarıdır. “Eğimli olan her yer hemen kayar.” genellemesi yanlıştır.\nAmaç: Öğrencilerin harita ve fotoğraf gibi kaynaklardan yerel risk hakkında dikkatli çıkarım yapması, kesin olmayan bilgiyi kesinmiş gibi sunmaması.\nPlan: “Kanıt mı, yorum mu?” adlı kart etkinliği hazırlanır. Bir kartta “Resmî haritada belirli bölgeler riskli gösterilmiştir.”, başka bir kartta “İldeki bütün yamaçlar yarın kayacaktır.” yazılır. Öğrenciler ilkini kanıtla desteklenebilen ifade, ikincisini ise aşırı ve dayanıksız yorum olarak sınıflandırır.\nUygulama: Çalışma sınıfta yapılır; öğrenciler riskli bir yamaca gitmez, toprak veya taş hareketini yerinde denemeye çalışmaz. Her grubun kaynak adını belirtmesi istenir.\nDeğerlendirme: Öğrenciler yeni verilen iki cümlede kanıt ile yorumu ayırabiliyor ve “yerel risk için resmî harita gerekir” diyebiliyorsa hedefe ulaşılmıştır.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 5: Bilgi kirliliğine karşı “Doğrula, sonra paylaş” etkinliği\nDurum: Bir mesajda, kaynağı belirtilmeden belirli bir tarihte kesin olarak deprem olacağı iddia ediliyor. Mesaj çok kişi tarafından paylaşılmış olsa da bilimsel veya resmî bir dayanak göstermiyor.\nKanıtlar: Mesajın kaynaksız olması görülebilir bir durumdur. Çok paylaşılması doğruluğunun kanıtı değildir.\nAmaç: Öğrencilerin afetlerle ilgili korku yayan, kaynağı belirsiz ve kesinlik iddiası taşıyan mesajları paylaşmadan önce güvenilir kaynaklardan doğrulama alışkanlığı kazanması.\nPlan: Üç kontrol sorusunun bulunduğu kart hazırlanır: “Kaynak kim?”, “Bilgi hangi kanıta dayanıyor?”, “Resmî bir kurum bunu doğruluyor mu?” Öğrenciler örnek mesajları bu sorularla inceler. Gerçek kişilerin adları, telefonları veya özel mesajları kullanılmaz; örnekler tamamen kurgusaldır.\nUygulama: Gruplar, kaynağı belli resmî bir duyuru ile kaynağı belirsiz bir zincir mesajı karşılaştırır. Amaç hangi kurumun her zaman haklı olduğunu ezberletmek değil, doğrulanabilir ve sorumlu bilgi kullanımını öğretmektir.\nDeğerlendirme: Etkinlik sonunda öğrencilerden yeni bir mesaj için paylaşma kararı vermeleri ve gerekçelerini açıklamaları istenir. “Çok kişi gönderdi.” gerekçesi yetersiz; “Kaynağı belli, resmî açıklamayla doğrulanmış ve güncel.” gerekçesi daha sağlamdır.\n## Sık yapılan kavram yanılgıları\n1. “Doğa olayı ile afet aynı şeydir.” Yanlış. Doğa olayı, insan ve çevre üzerindeki etkiler ile hazırlık düzeyine bağlı olarak afete dönüşebilir.\n2. “Her ilde aynı afetler aynı ölçüde görülür.” Yanlış. Riskler ilin doğal ve beşerî özelliklerine, hatta il içindeki yere göre değişebilir.\n3. “Farkındalık etkinliği yalnız afiş asmaktır.” Yanlış. Afiş bir araçtır; hedef, kaynak, uygulama ve değerlendirme yoksa etkinlik eksik kalır.\n4. “Çok paylaşılan bilgi doğrudur.” Yanlış. Bilginin doğruluğu paylaşım sayısıyla değil, kaynağı ve kanıtıyla değerlendirilir.\n5. “Çocuklar afet riskini azaltmak için tehlikeli alanlarda inceleme yapmalıdır.” Yanlış. Öğrenciler güvenli, öğretmen gözetimindeki çalışmalar yürütür; uzmanlık ve müdahale gerektiren işleri yetişkinlere ve yetkili kurumlara bırakır.\n6. “Etkinliği uyguladıysak değerlendirmeye gerek yoktur.” Yanlış. Değerlendirme, bilginin anlaşılıp anlaşılmadığını ve etkinliğin geliştirilmesi gereken yönlerini gösterir.\n7. “Bir resmî belge gördüğümüzde her ayrıntı sonsuza kadar değişmez.” Yanlış. Bazı bilgiler güncellenebilir. Belgenin yayımlanma tarihi ve güncel resmî duyurular kontrol edilmelidir.\n8. “Afet farkındalığı insanları korkutmak demektir.” Yanlış. Amaç korku üretmek değil, doğru bilgi, sorumluluk ve hazırlık bilinci kazandırmaktır.\n## Öz kontrol soruları\nAşağıdaki sorulara “evet”, “kısmen” veya “hayır” diye cevap ver. “Kısmen” ve “hayır” dediğin maddeleri planında düzelt.\n1. Yaşadığım ildeki afet riskini tahminle değil, öğretmen rehberliğinde güvenilir ve resmî kaynaklarla belirledim mi?\n2. İlimdeki riskleri bütün iller için geçerli tek doğru gibi sunmaktan kaçındım mı?\n3. Etkinliğimin hedef kitlesini ve tek, açık amacını yazdım mı?\n4. Kullandığım kanıt ile kendi yorumumu birbirinden ayırdım mı?","workedExamples":["## Ayrıntılı çözümlü örnek 1: Deprem farkındalık istasyonu\nDurum: Öğretmen rehberliğinde incelenen resmî il planında depremle ilgili risklere yer veriliyor. Sınıfta yapılan güvenli gözlemde bazı öğrencilerin ağır dolapların sabitlenmesi gibi yapısal olmayan risk azaltma önlemlerinin yetişkinlerce yapılması gerektiğini bilmediği fark ediliyor.","Plan: Grup, “Güvenli mi, geliştirilmeli mi?” adlı bir istasyon hazırlar. Kartlarda devrilme ihtimali olan yüksek eşya, geçiş yolunu kapatan nesne, düzenli tutulmuş çıkış yolu ve yetişkin tarafından güvenli hâle getirilmiş eşya gibi örnekler bulunur. Öğrenciler kartları iki başlık altında sınıflandırır. Ağır eşya taşımak veya sabitlemek öğrencilerin görevi değildir; kartlarda yetişkin desteği özellikle belirtilir."],"commonMistakes":"1. “Doğa olayı ile afet aynı şeydir.” Yanlış. Doğa olayı, insan ve çevre üzerindeki etkiler ile hazırlık düzeyine bağlı olarak afete dönüşebilir.\n2. “Her ilde aynı afetler aynı ölçüde görülür.” Yanlış. Riskler ilin doğal ve beşerî özelliklerine, hatta il içindeki yere göre değişebilir.\n3. “Farkındalık etkinliği yalnız afiş asmaktır.” Yanlış. Afiş bir araçtır; hedef, kaynak, uygulama ve değerlendirme yoksa etkinlik eksik kalır.\n4. “Çok paylaşılan bilgi doğrudur.” Yanlış. Bilginin doğruluğu paylaşım sayısıyla değil, kaynağı ve kanıtıyla değerlendirilir.\n5. “Çocuklar afet riskini azaltmak için tehlikeli alanlarda inceleme yapmalıdır.” Yanlış. Öğrenciler güvenli, öğretmen gözetimindeki çalışmalar yürütür; uzmanlık ve müdahale gerektiren işleri yetişkinlere ve yetkili kurumlara bırakır.\n6. “Etkinliği uyguladıysak değerlendirmeye gerek yoktur.” Yanlış. Değerlendirme, bilginin anlaşılıp anlaşılmadığını ve etkinliğin geliştirilmesi gereken yönlerini gösterir.\n7. “Bir resmî belge gördüğümüzde her ayrıntı sonsuza kadar değişmez.” Yanlış. Bazı bilgiler güncellenebilir. Belgenin yayımlanma tarihi ve güncel resmî duyurular kontrol edilmelidir.\n8. “Afet farkındalığı insanları korkutmak demektir.” Yanlış. Amaç korku üretmek değil, doğru bilgi, sorumluluk ve hazırlık bilinci kazandırmaktır.\n## Öz kontrol soruları\nAşağıdaki sorulara “evet”, “kısmen” veya “hayır” diye cevap ver. “Kısmen” ve “hayır” dediğin maddeleri planında düzelt.\n1. Yaşadığım ildeki afet riskini tahminle değil, öğretmen rehberliğinde güvenilir ve resmî kaynaklarla belirledim mi?\n2. İlimdeki riskleri bütün iller için geçerli tek doğru gibi sunmaktan kaçındım mı?\n3. Etkinliğimin hedef kitlesini ve tek, açık amacını yazdım mı?\n4. Kullandığım kanıt ile kendi yorumumu birbirinden ayırdım mı?","selfCheck":["Yaşadığım ildeki afet riskini tahminle değil, öğretmen rehberliğinde güvenilir ve resmî kaynaklarla belirledim mi?","İlimdeki riskleri bütün iller için geçerli tek doğru gibi sunmaktan kaçındım mı?","Etkinliğimin hedef kitlesini ve tek, açık amacını yazdım mı?","Kullandığım kanıt ile kendi yorumumu birbirinden ayırdım mı?"],"summary":"### 5. Güvenli ve uygulanabilir bir etkinlik tasarla\nFarkındalık etkinliği gerçek bir afet canlandırması sırasında tehlikeli davranışlar içermemelidir. Hasarlı yapıya girme, ateş yakma, dik yamaçta inceleme yapma, su baskını alanına yaklaşma gibi uygulamalar kesinlikle etkinlik değildir. Poster, bilgi kartı, kaynak karşılaştırma oyunu, öğretmen gözetimindeki sınıf sunumu veya okul panosu gibi güvenli yöntemler seçilmelidir. Tatbikat yapılacaksa okul yönetiminin ve öğretmenlerin planına uyulmalıdır.\n### 6. Görev paylaşımı yap\nGrup çalışmasında görevler açık olmalıdır. Bir öğrenci resmî kaynakları bulabilir, biri görselleri düzenleyebilir, biri metni yaş düzeyine uygun hâle getirebilir, biri kaynakların adını kontrol edebilir, biri sunumu yapabilir. Her görev önemlidir. Bir kişinin bütün işi yapması, grup çalışması ve sosyal katılım amacına uygun değildir.\n### 7. Etkinliği uygula\nHazırlanan çalışma sınıfta, okul panosunda, koridorda, okul bahçesinde uygun bir alanda veya öğretmen gözetimindeki çevrim içi ortamda paylaşılabilir. Sunum sırasında korkutucu görüntülerden, kesin olmayan tahminlerden, kişisel bilgilerden ve suçlayıcı ifadelerden kaçınılmalıdır. Katılımcılara kısa sorular sorularak etkin katılım sağlanabilir.\n### 8. Sonucu değerlendir ve geliştir\nEtkinlikten önce ve sonra aynı kısa soruların sorulması, katılımcıların doğru kaynakları tanıyıp tanımadığını gösteren bir kontrol listesi veya öğretmen ve akran geri bildirimi kullanılabilir. “Kaç kişi afişe baktı?” tek başına yeterli değildir. “Katılımcılar ilimizdeki riski doğru adlandırabildi mi?”, “Güvenilir bilgi kaynağını seçebildi mi?”, “Öneriler güvenli ve uygulanabilir miydi?” gibi ölçütler kullanılmalıdır. Geri bildirimlere göre yanlış, eksik veya anlaşılması güç bölümler düzeltilmelidir.\n## Kanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt, bir iddiayı destekleyen gözlenebilir veya doğrulanabilir bilgidir. “İl afet risk azaltma planında heyelan riski bulunan alanlara yer verilmiştir.” ifadesi, ilgili resmî belge incelenmişse kanıta dayanır. “Bu nedenle ildeki bütün mahalleler aynı düzeyde tehlikededir.” ifadesi ise kanıtın söylemediği kadar geniş bir yorumdur ve doğru olmayabilir.\nBir okul çevresinde yağmurdan sonra su biriktiğini gözlemlemek de kanıttır; fakat tek bir gözlemden “Bu okul kesinlikle büyük bir sel yaşayacak.” sonucu çıkarılamaz. Daha doğru yorum şudur: “Gözlemlediğimiz su birikmesi, yağışlı günlerde okul çevresindeki su tahliye durumunun yetkililerce incelenmesinin yararlı olabileceğini düşündürüyor.” Böylece gözlem ile çıkarım birbirine karıştırılmaz.\nKanıt ve yorum ayırmak için üç soru sor: “Bunu nereden biliyorum?”, “Kaynak tam olarak ne söylüyor?”, “Ben bu bilgiden hangi sonucu çıkarıyorum?” Kaynakta bulunan cümle kanıta, senin açıklaman ise yoruma daha yakındır. Yorum kanıta dayanabilir fakat kanıtın sınırlarını aşmamalıdır.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 1: Deprem farkındalık istasyonu\nDurum: Öğretmen rehberliğinde incelenen resmî il planında depremle ilgili risklere yer veriliyor. Sınıfta yapılan güvenli gözlemde bazı öğrencilerin ağır dolapların sabitlenmesi gibi yapısal olmayan risk azaltma önlemlerinin yetişkinlerce yapılması gerektiğini bilmediği fark ediliyor.\nKanıtlar: Resmî il planındaki deprem bilgisi ve öğretmen gözetimindeki anonim ön yoklamanın sonuçlarıdır. “Bütün binalar güvensizdir.” demek için kanıt yoktur.\nAmaç: Beşinci sınıf öğrencilerinin deprem öncesinde sınıf ve ev ortamında fark edilebilecek bazı riskleri tanıması ve bu risklerin giderilmesi için bir yetişkine haber vermenin önemini kavraması.\nPlan: Grup, “Güvenli mi, geliştirilmeli mi?” adlı bir istasyon hazırlar. Kartlarda devrilme ihtimali olan yüksek eşya, geçiş yolunu kapatan nesne, düzenli tutulmuş çıkış yolu ve yetişkin tarafından güvenli hâle getirilmiş eşya gibi örnekler bulunur. Öğrenciler kartları iki başlık altında sınıflandırır. Ağır eşya taşımak veya sabitlemek öğrencilerin görevi değildir; kartlarda yetişkin desteği özellikle belirtilir.\nUygulama: İstasyon öğretmen gözetiminde sınıfta kurulur. Her grup seçim gerekçesini açıklar ve resmî bilgi kaynağının adı afişte gösterilir.\nDeğerlendirme: Etkinlik sonunda öğrencilere üç durum kartı verilir. Öğrenci riskli durumu tanıyor, güvenli çözümün yetişkin ve okul yönetimi sorumluluğunda olduğunu söylüyor ve güvenilir kaynağı gösterebiliyorsa amaç büyük ölçüde gerçekleşmiştir. “Afiş renkliydi.” değerlendirme için tek başına yeterli değildir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 2: Yoğun yağış ve sel konusunda bilgi panosu\nDurum: Resmî yerel kaynaklarda ilin bazı kesimlerinde yoğun yağışların su baskını riskini artırabildiği belirtiliyor. Eski bir gazete fotoğrafında bir caddede su birikmesi görülüyor; ancak fotoğrafın tek başına bütün ili temsil etmediği biliniyor.\nKanıtlar: Resmî risk bilgisi ve tarihi, yeri belli olan fotoğraftır. “İlin her ilçesinde her yağmurda sel olur.” ifadesi kanıt değildir.\nAmaç: Okul topluluğunun yoğun yağışla ilgili resmî uyarıları güvenilir kanallardan takip etmesi ve bilgi kirliliğine karşı dikkatli olması.\nPlan: Öğrenciler üç bölümlü bir pano hazırlar: “Resmî uyarıyı nereden izleriz?”, “Paylaşmadan önce neyi kontrol ederiz?” ve “Afet öncesinde çevremizi korumak için hangi sorumluluklara dikkat ederiz?” İçerik yalnız öğretmenin onayladığı resmî kaynaklardan alınır. Güncel olabilecek kurum bilgileri yazılırken kaynağın adı ve erişim tarihi belirtilir; değişebilecek ayrıntılar kesin ve sonsuz geçerliymiş gibi sunulmaz.\nUygulama: Pano okul koridorunda sergilenir. Öğrenciler iki kısa mesajı karşılaştırır: biri kaynağı belli resmî duyuru, diğeri kaynağı belirsiz zincir mesaj. Katılımcılar hangisinin neden daha güvenilir olduğunu açıklar.\nDeğerlendirme: Önce ve sonra yapılan kısa yoklamada katılımcıların kaynağı belirsiz mesajı paylaşmadan doğrulama gereğini fark edip etmediği ölçülür. Sonuç düşükse pano daha açık ifadeler ve örneklerle yeniden düzenlenir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 3: Orman yangınına karşı güvenli farkındalık afişi\nDurum: İncelenen resmî il belgesinde orman yangını ilin karşılaşabileceği afetlerden biri olarak gösteriliyor. Bazı öğrenciler yangın gördüklerinde tek başlarına müdahale etmeleri gerektiğini düşünüyor.\nKanıtlar: Resmî plandaki risk bilgisi ve anonim sınıf yoklamasıdır. Sosyal medyada dolaşan “Küçük görünen her yangını çocuklar su dökerek söndürebilir.” mesajı güvenli ve güvenilir bir bilgi değildir.\nAmaç: Öğrencilerin yangına yaklaşmanın tehlikeli olduğunu, bir yetişkine haber vermeleri ve resmî acil durum yönlendirmelerini izlemeleri gerektiğini fark etmeleri; ormanları korumaya yönelik sorumluluk bilinci kazanmaları.\nPlan: Grup “Gör, yaklaşma, haber ver, resmî yönlendirmeyi izle” ana fikrini yaş düzeyine uygun biçimde afişe dönüştürür. Afişte ateşli bir uygulama veya yangın söndürme deneyi yapılmaz. Görseller korkutucu değil, açıklayıcıdır. Değişebilecek iletişim ayrıntıları ezbere kesin bilgi olarak verilmez; güncel resmî kanalın öğretmenle kontrol edilmesi gerektiği belirtilir.\nUygulama: Afiş sunumunda öğrenciler doğru ve yanlış davranış kartlarını sınıflandırır. “Dumanı merak edip yaklaşmak” yanlış; “güvenli mesafede kalıp yetişkine haber vermek” doğru davranış olarak açıklanır.\nDeğerlendirme: Katılımcıların tehlikeli müdahale ile güvenli bildirim arasındaki farkı açıklayıp açıklayamadığı kontrol edilir. Bir öğrenci hâlâ tek başına müdahale etmeyi seçiyorsa etkinliğin güvenlik mesajı güçlendirilir.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 4: Heyelan riskini kaynaklarla anlama\nDurum: Dağlık bir ilde yaşayan hayalî bir sınıf, öğretmen rehberliğinde resmî risk haritasını ve farklı tarihlerde çekilmiş yamaç fotoğraflarını inceliyor. Haritada bazı alanlar için heyelan riski gösteriliyor; ancak okulun bulunduğu yerin aynı risk düzeyinde olup olmadığı ayrıca doğrulanmadan kesinleştirilemiyor.\nKanıtlar: Resmî haritadaki işaretler, tarihi ve yeri belli fotoğraflar ve uzman kurum açıklamalarıdır. “Eğimli olan her yer hemen kayar.” genellemesi yanlıştır.\nAmaç: Öğrencilerin harita ve fotoğraf gibi kaynaklardan yerel risk hakkında dikkatli çıkarım yapması, kesin olmayan bilgiyi kesinmiş gibi sunmaması.\nPlan: “Kanıt mı, yorum mu?” adlı kart etkinliği hazırlanır. Bir kartta “Resmî haritada belirli bölgeler riskli gösterilmiştir.”, başka bir kartta “İldeki bütün yamaçlar yarın kayacaktır.” yazılır. Öğrenciler ilkini kanıtla desteklenebilen ifade, ikincisini ise aşırı ve dayanıksız yorum olarak sınıflandırır.\nUygulama: Çalışma sınıfta yapılır; öğrenciler riskli bir yamaca gitmez, toprak veya taş hareketini yerinde denemeye çalışmaz. Her grubun kaynak adını belirtmesi istenir.\nDeğerlendirme: Öğrenciler yeni verilen iki cümlede kanıt ile yorumu ayırabiliyor ve “yerel risk için resmî harita gerekir” diyebiliyorsa hedefe ulaşılmıştır.\n## Ayrıntılı çözümlü örnek 5: Bilgi kirliliğine karşı “Doğrula, sonra paylaş” etkinliği\nDurum: Bir mesajda, kaynağı belirtilmeden belirli bir tarihte kesin olarak deprem olacağı iddia ediliyor. Mesaj çok kişi tarafından paylaşılmış olsa da bilimsel veya resmî bir dayanak göstermiyor.\nKanıtlar: Mesajın kaynaksız olması görülebilir bir durumdur. Çok paylaşılması doğruluğunun kanıtı değildir.\nAmaç: Öğrencilerin afetlerle ilgili korku yayan, kaynağı belirsiz ve kesinlik iddiası taşıyan mesajları paylaşmadan önce güvenilir kaynaklardan doğrulama alışkanlığı kazanması.\nPlan: Üç kontrol sorusunun bulunduğu kart hazırlanır: “Kaynak kim?”, “Bilgi hangi kanıta dayanıyor?”, “Resmî bir kurum bunu doğruluyor mu?” Öğrenciler örnek mesajları bu sorularla inceler. Gerçek kişilerin adları, telefonları veya özel mesajları kullanılmaz; örnekler tamamen kurgusaldır.\nUygulama: Gruplar, kaynağı belli resmî bir duyuru ile kaynağı belirsiz bir zincir mesajı karşılaştırır. Amaç hangi kurumun her zaman haklı olduğunu ezberletmek değil, doğrulanabilir ve sorumlu bilgi kullanımını öğretmektir.\nDeğerlendirme: Etkinlik sonunda öğrencilerden yeni bir mesaj için paylaşma kararı vermeleri ve gerekçelerini açıklamaları istenir. “Çok kişi gönderdi.” gerekçesi yetersiz; “Kaynağı belli, resmî açıklamayla doğrulanmış ve güncel.” gerekçesi daha sağlamdır.\n## Sık yapılan kavram yanılgıları\n1. “Doğa olayı ile afet aynı şeydir.” Yanlış. Doğa olayı, insan ve çevre üzerindeki etkiler ile hazırlık düzeyine bağlı olarak afete dönüşebilir.\n2. “Her ilde aynı afetler aynı ölçüde görülür.” Yanlış. Riskler ilin doğal ve beşerî özelliklerine, hatta il içindeki yere göre değişebilir.\n3. “Farkındalık etkinliği yalnız afiş asmaktır.” Yanlış. Afiş bir araçtır; hedef, kaynak, uygulama ve değerlendirme yoksa etkinlik eksik kalır.\n4. “Çok paylaşılan bilgi doğrudur.” Yanlış. Bilginin doğruluğu paylaşım sayısıyla değil, kaynağı ve kanıtıyla değerlendirilir.\n5. “Çocuklar afet riskini azaltmak için tehlikeli alanlarda inceleme yapmalıdır.” Yanlış. Öğrenciler güvenli, öğretmen gözetimindeki çalışmalar yürütür; uzmanlık ve müdahale gerektiren işleri yetişkinlere ve yetkili kurumlara bırakır.\n6. “Etkinliği uyguladıysak değerlendirmeye gerek yoktur.” Yanlış. Değerlendirme, bilginin anlaşılıp anlaşılmadığını ve etkinliğin geliştirilmesi gereken yönlerini gösterir.\n7. “Bir resmî belge gördüğümüzde her ayrıntı sonsuza kadar değişmez.” Yanlış. Bazı bilgiler güncellenebilir. Belgenin yayımlanma tarihi ve güncel resmî duyurular kontrol edilmelidir.\n8. “Afet farkındalığı insanları korkutmak demektir.” Yanlış. Amaç korku üretmek değil, doğru bilgi, sorumluluk ve hazırlık bilinci kazandırmaktır.\n## Öz kontrol soruları\nAşağıdaki sorulara “evet”, “kısmen” veya “hayır” diye cevap ver. “Kısmen” ve “hayır” dediğin maddeleri planında düzelt.\n1. Yaşadığım ildeki afet riskini tahminle değil, öğretmen rehberliğinde güvenilir ve resmî kaynaklarla belirledim mi?\n2. İlimdeki riskleri bütün iller için geçerli tek doğru gibi sunmaktan kaçındım mı?\n3. Etkinliğimin hedef kitlesini ve tek, açık amacını yazdım mı?\n4. Kullandığım kanıt ile kendi yorumumu birbirinden ayırdım mı?","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Afetlerin Etkilerini Azaltma konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4fda43f7e8739afed1d8b7e2703d86b9c39328cb3d0f8173890f80b663302175","reviewDecisionSha256":"6ba722620a58064492d4570a83e08d5fd416659eaa1fa197403ed21b18ed9692","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4fda43f7e8739afed1d8b7e2703d86b9c39328cb3d0f8173890f80b663302175","reviewedHash":"sha256:4fda43f7e8739afed1d8b7e2703d86b9c39328cb3d0f8173890f80b663302175","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6ba722620a58064492d4570a83e08d5fd416659eaa1fa197403ed21b18ed9692; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","contentProjectionSha256":"4fda43f7e8739afed1d8b7e2703d86b9c39328cb3d0f8173890f80b663302175","reviewDecisionSha256":"6ba722620a58064492d4570a83e08d5fd416659eaa1fa197403ed21b18ed9692","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectives":["SB.5.2.4"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","title":"Türkiye'nin Kara Komşuları Hakkında Bilgi Toplama","body":"Öğrenme amacı\n\nBu konuda amaç, Türkiye’nin kara sınırı bulunan komşu devletleri yalnızca ezberlemek değil; bu devletler hakkında doğru, güncel ve doğrulanabilir bilgi toplamayı öğrenmektir. Bilgi toplama çalışmasının sonunda bir öğrencinin şu dört işlemi yapabilmesi beklenir: kullanacağı kaynakları belirlemek, gerekli bilgileri bu kaynaklarda bulmak, ulaştığı bilgileri başka kaynaklarla doğrulamak ve doğruladığı bilgileri düzenli biçimde kaydetmek. Bu yöntem, yalnız komşu devletleri araştırırken değil, günlük hayatta karşılaşılan pek çok bilgi sorusunda da kullanılabilir.\n\nTemel kavramlar\n\nKomşu devlet, başka bir devletle sınırı bulunan devlettir. Kara komşusu denildiğinde iki devletin topraklarının bir sınır çizgisi boyunca birbirine temas etmesi anlaşılır. Deniz komşuluğu ise deniz alanları üzerinden kurulan komşuluktur. Bu iki kavram aynı değildir. Bir ülke hem kara hem deniz komşusu olabilir; yalnız deniz komşusu olan bir ülke ise kara komşusu sayılmaz.\n\nSınır, devletlerin egemenlik alanlarını birbirinden ayıran çizgidir. Haritalarda sınırlar belirli çizgi ve renklerle gösterilebilir. Harita anahtarı, kullanılan çizgi, renk ve sembollerin anlamını açıklar. Başkent, devletin yönetim merkezidir. Bir ülkenin en kalabalık veya en tanınmış şehri her zaman başkent olmayabilir. Bağımsızlık sembolü, bir devletin bağımsızlığını ve ortak kimliğini temsil eden işaretlerden biridir. Bayrak bu sembollerin en bilinen örneğidir. Kaynak, bilgiye ulaştığımız kitap, harita, atlas, belge, kurum sayfası veya başka bir materyaldir. Kanıt, bir bilginin doğru olduğunu destekleyen gözlenebilir veya denetlenebilir veridir. Doğrulama, bir bilgiyi başka güvenilir kaynaklarla karşılaştırarak kontrol etmektir. Göreceli konum ise bir yerin başka yerlere göre nerede bulunduğunu anlatır; örneğin batısında, doğusunda, kuzeydoğusunda veya güneyinde gibi ifadeler göreceli konum bildirir.\n\nGerekli ön bilgiler\n\nBu konuya başlamadan önce ana yönleri ve ara yönleri bilmek gerekir. Haritaların çoğunda kuzey üst tarafta, güney alt tarafta, doğu sağda ve batı soldadır. Ancak her haritada yön oku ve harita anahtarı mutlaka kontrol edilmelidir. Haritanın başlığı da önemlidir. Türkiye siyasi haritası, devlet ve il sınırlarını incelemek için uygundur; fiziki harita ise yükselti ve yer şekilleri hakkında daha çok bilgi verir. Komşu devletleri araştırırken siyasi harita temel kaynaklardan biridir.\n\nTürkiye’nin kara sınırı bulunan komşu devletleri Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, İran, Irak ve Suriye’dir. Azerbaycan ile kara bağlantısı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti üzerinden kurulur. Türkiye’ye göre Yunanistan batıda, Bulgaristan kuzeybatıda, Gürcistan kuzeydoğuda, Ermenistan, Azerbaycan ve İran doğuda, Irak güneydoğuda, Suriye güneyde yer alır. Bu yön ifadeleri, haritada sınırların konumuna bakılarak doğrulanmalıdır. Temel araştırma kartlarında başkentler de yer alabilir: Yunanistan’ın başkenti Atina, Bulgaristan’ın başkenti Sofya, Gürcistan’ın başkenti Tiflis, Ermenistan’ın başkenti Erivan, Azerbaycan’ın başkenti Bakü, İran’ın başkenti Tahran, Irak’ın başkenti Bağdat ve Suriye’nin başkenti Şam’dır. Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan ve Suriye’nin Türkiye ile kara sınırının yanında denizden de komşuluğu bulunduğu bilgisi, kara komşuluğu ile deniz komşuluğunun ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini gösterir.\n\nAdım adım bilgi toplama yöntemi\n\n1. Araştırma sorusunu açıkça yaz. Çok geniş bir soru yerine cevaplanabilir alt sorular oluştur. Örneğin “Komşu devletler hakkında her şeyi öğrenmek istiyorum.” demek yerine “Türkiye’nin kara komşuları hangileridir?”, “Bu devletlerin başkentleri nelerdir?”, “Türkiye’ye göre hangi yöndedirler?” ve “Bayrakları hangi resmî kaynakta gösterilmektedir?” gibi sorular yazılabilir.\n\n2. Kullanılacak kaynakları belirle. En az üç farklı türden güvenilir kaynak seçmek güçlü bir yöntemdir. Ders kitabı veya öğretmen tarafından önerilen basılı kaynak, resmî siyasi harita ya da atlas ve güvenilir bir resmî kurumun dijital sayfası birlikte kullanılabilir. Kaynağın kurumunun belli olması, başlığının araştırma sorusuyla ilgili olması, yayımlanma veya güncellenme tarihinin bulunması ve bilginin başka kaynaklarla uyumlu olması önemlidir. Yazarı veya kurumu belirsiz, tarihi bulunmayan ve kanıt göstermeyen içerikler tek başına kullanılmamalıdır.\n\n3. Bilgiyi bul. Kaynağı baştan sona rastgele okumak yerine araştırma sorusuna uygun bölüm aranır. Haritada sınır çizgileri, ülke adları, yön oku ve harita anahtarı incelenir. Metin kaynağında içindekiler, başlıklar ve anahtar sözcükler kullanılır. Dijital kaynakta arama kutusuna yalnız gerekli anahtar sözcükler yazılır. Örneğin “Gürcistan başkent resmî bilgi” gibi sınırlı bir arama, çok geniş bir aramadan daha kullanışlı olabilir.\n\n4. Bilgiyi doğrula. Bir bilginin üç yerde aynı biçimde görülmesi, doğruluk konusunda güçlü bir işarettir; yine de kaynakların birbirini kopyalayan güvenilmez sayfalar olmamasına dikkat edilmelidir. Kaynaklar arasında farklılık varsa şu sorular sorulur: Hangi kaynak resmîdir? Hangisi daha günceldir? Hangisi harita, belge veya açık kanıt sunmaktadır? Farklılık yalnız yazım biçiminden mi kaynaklanmaktadır, yoksa bilgiler gerçekten çelişiyor mu? Doğrulama yapılmadan bilgi kesinmiş gibi yazılmaz.\n\n5. Bilgiyi kaydet. Araştırma kartında şu başlıklar bulunabilir: devletin adı, başkenti, Türkiye’ye göre konumu, incelenen bağımsızlık sembolü, birinci kaynak, ikinci kaynak, üçüncü kaynak, erişim tarihi ve doğrulama notu. Bir kaynaktaki cümle aynen kopyalanmamalı; anlamı korunarak öğrencinin kendi cümlesiyle kısa ve açık biçimde yazılmalıdır. Görsel kullanılıyorsa görselin kaynağı da kaydedilmelidir.\n\n6. Kanıt ile yorumu ayır. Haritadaki sınır çizgisi, ülke adı ve yön bilgisi kanıttır. “Bu komşuluk iki ülke arasındaki ulaşımı kolaylaştırabilir.” cümlesi ise bir yorumdur; bu yorumun doğru sayılması için ek bilgi gerekir. Araştırma kartında “Kanıt” ve “Yorum” bölümlerinin ayrı tutulması, düşüncelerin bilgilerle karışmasını önler.\n\n7. Sonucu düzenli sun. Bilgiler tablo, ülke tanıtım kartı, afiş veya kısa sunum biçiminde paylaşılabilir. Sunumda en önemli bilgiler öne alınmalı; harita, bayrak ve başkent bilgileri birbirine karıştırılmamalıdır. Her bilgi için hangi kaynağın kullanıldığı gösterilmelidir.\n\nKaynak değerlendirme kontrolü\n\nBir kaynağı kullanmadan önce beş soruluk kontrol yapılabilir. Kaynağı hangi kurum hazırlamış? Kaynak ne zaman yayımlanmış veya güncellenmiş? Araştırma sorusuna doğrudan cevap veriyor mu? Bilgiyi destekleyen harita, belge ya da açıklama var mı? Aynı bilgi başka güvenilir kaynaklarda da bulunuyor mu? Bu soruların çoğuna olumlu cevap verilemiyorsa kaynak yalnızca başlangıç ipucu olarak görülmeli, kesin kanıt sayılmamalıdır.\n\nÇözümlü örnek 1: Haritadan göreceli konum bulma\n\nDurum: Elif, “Türkiye’nin kuzeybatısında hangi kara komşusu vardır?” sorusunu araştırıyor. Önünde Türkiye siyasi haritası var.\n\nÇözüm: Elif önce haritanın başlığını kontrol eder ve bunun siyasi harita olduğunu görür. Yön okuna bakar; kuzey üstte, batı soldadır. Kuzeybatı, üst ile sol arasındaki bölgedir. Türkiye’nin bu bölümündeki sınır çizgisini izlediğinde Bulgaristan adını görür. Sonra aynı bilgiyi atlasındaki başka bir siyasi haritadan ve öğretmenin önerdiği resmî dijital haritadan kontrol eder. Üç kaynak da Bulgaristan’ı gösterir. Elif araştırma kartına “Bulgaristan, Türkiye’nin kuzeybatısında yer alan kara komşusudur.” yazar. Buradaki kanıt, üç haritadaki sınır ve yön bilgisidir. “Bulgaristan Türkiye’ye çok yakındır.” ifadesi ise ölçü verilmediği için belirsiz bir yorumdur ve araştırma kartına kanıt olarak yazılmaz.\n\nÇözümlü örnek 2: Çelişen başkent bilgilerini doğrulama\n\nDurum: Mert, Gürcistan’ın başkentini araştırırken bir atlasın Tiflis, kaynağı belirsiz bir ağ sayfasının ise Batum yazdığını görüyor.\n\nÇözüm: Mert iki bilgiden birini hemen seçmez. Önce atlasın yayınevini ve tarihini kontrol eder. Ardından öğretmenin önerdiği güvenilir bir resmî kaynağa ve başka bir güncel coğrafya kaynağına bakar. Bu iki kaynak da başkenti Tiflis olarak verir. Batum’un Gürcistan’da bulunan önemli bir şehir olduğunu, ancak başkent olmadığını öğrenir. Araştırma kartına “Gürcistan’ın başkenti Tiflis’tir; bilgi üç güvenilir kaynakla doğrulandı.” diye yazar. Kaynağı belirsiz sayfadaki yanlış bilgiyi kullanmaz. Bu örnek, tanınmış bir şehir ile başkent kavramının karıştırılabileceğini ve tek kaynağın yeterli olmadığını gösterir.\n\nÇözümlü örnek 3: Harita ölçeğinin ayrıntıyı etkilemesi\n\nDurum: Zeynep, küçük boyutlu bir dünya haritasına bakarak Türkiye’nin doğusunda yalnız Ermenistan ve İran ile sınır bulunduğunu düşünüyor. Azerbaycan’ı sınır komşusu olarak göremiyor.\n\nÇözüm: Dünya haritası çok geniş bir alanı küçük ölçekte gösterdiği için kısa sınırlar belirgin görünmeyebilir. Zeynep daha ayrıntılı bir Türkiye siyasi haritası açar. Türkiye’nin doğusundaki kısa sınırın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti üzerinden Azerbaycan ile bağlantı kurduğunu görür. Aynı ayrıntıyı atlas ve ikinci bir güvenilir haritada da doğrular. Sonucunu “Türkiye, Azerbaycan ile Nahçıvan üzerinden kara sınırına sahiptir.” biçiminde kaydeder. Burada önemli düşünme adımı, ilk haritanın yanlış olduğunu söylemek değil, haritanın ölçeğinin ayrıntıyı göstermeye yetmediğini fark etmektir.\n\nÇözümlü örnek 4: Kara komşuluğu ile deniz komşuluğunu ayırma\n\nDurum: Arda, bir kaynakta Yunanistan’ın Türkiye’nin hem kara hem deniz komşusu olduğunu okuyor. Başka bir görselde ise yalnız Ege Denizi gösteriliyor. Arda, “O hâlde Yunanistan yalnız deniz komşumuzdur.” sonucuna varıyor.\n\nÇözüm: Arda önce siyasi haritada Türkiye’nin batı kara sınırını inceler ve Yunanistan ile ortak kara sınırını görür. Ardından denizleri gösteren haritada Ege Denizi üzerinden deniz komşuluğunu fark eder. İki kaynak aslında çelişmemektedir; biri kara sınırını, diğeri deniz alanını öne çıkarmaktadır. Arda kaydını “Yunanistan, Türkiye’nin batısında bulunan kara komşusudur ve aynı zamanda denizden de komşudur.” şeklinde düzeltir. Kanıt, siyasi haritadaki kara sınırı ile deniz haritasındaki komşuluktur. Bu örnek, farklı harita türlerinin farklı sorulara cevap verdiğini gösterir.\n\nÇözümlü örnek 5: Değişebilen bilgi ile kalıcı coğrafi bilgiyi ayırma\n\nDurum: Bir aile, komşu bir devlete yapılacak yolculukla ilgili bilgi araştırıyor. Öğrenci, eski tarihli bir haberde belirli bir sınır kapısının açık olduğunu görüyor ve bunu günümüzde de kesin geçerli sayıyor.\n\nÇözüm: Kara sınırının varlığı coğrafi bir bilgidir; fakat sınır kapılarının çalışma durumu, geçiş koşulları veya yolculuk kuralları zamanla değişebilir. Öğrenci eski haberi yalnız geçmişe ait bir kanıt olarak görür. Güncel durum için tarih taşıyan resmî duyuruların kontrol edilmesi gerektiğini belirtir. Araştırma kartında “Türkiye ile bu devlet arasında kara sınırı vardır.” bilgisi ayrı, “Belirli kapının güncel çalışma durumu resmî ve güncel kaynaktan kontrol edilmelidir.” notu ayrı yazılır. Böylece değişebilir bilgi kesin ve sürekli bir gerçek gibi sunulmaz.\n\nKanıt ve yorum ayrımını güçlendirme\n\n“Haritada Suriye, Türkiye’nin güneyinde gösterilmiştir.” cümlesi kanıta dayanır. “Güneyde olduğu için iki ülkede hava koşulları aynıdır.” cümlesi ise desteklenmemiş bir genellemedir. “İran’ın başkenti Tahran’dır.” doğrulanabilir bilgidir. “Tahran, araştırmadaki en ilginç başkenttir.” kişisel görüştür. “Bulgaristan’ın bayrağı resmî kaynakta şu renklerle gösterilmiştir.” kanıta dayalı olabilir; “Bu bayrak diğerlerinden daha güzeldir.” estetik bir yorumdur. Bilgi toplama çalışmasında yorum yapmak yasak değildir, fakat yorumun kanıttan ayrı yazılması ve kişisel görüş olduğunun belirtilmesi gerekir.\n\nSık yapılan kavram yanılgıları\n\nBirinci yanılgı, Türkiye’ye yakın görünen her devleti kara komşusu sanmaktır. Yakınlık tek başına yeterli değildir; ortak kara sınırı bulunmalıdır. İkinci yanılgı, deniz komşuluğu ile kara komşuluğunu aynı kabul etmektir. Harita türü ve sınır çizgisi kontrol edilmelidir. Üçüncü yanılgı, ülkenin en büyük veya en ünlü şehrini başkent sanmaktır. Başkent bilgisi resmî ve güncel kaynaklardan doğrulanmalıdır. Dördüncü yanılgı, ilk bulunan ağ sayfasındaki bilgiyi doğru kabul etmektir. En az üç farklı güvenilir kaynakla karşılaştırma yapılmalıdır. Beşinci yanılgı, bayrak görselini kaynaksız kullanmaktır. Görselin hangi kuruma veya yayına ait olduğu kaydedilmelidir. Altıncı yanılgı, haritaların bütün ayrıntıları aynı ölçüde gösterdiğini düşünmektir. Küçük ölçekli haritalarda kısa sınırlar veya küçük alanlar belirgin olmayabilir. Yedinci yanılgı, kanıt ile tahmini karıştırmaktır. Haritada görülen yön kanıttır; komşuluğun gelecekte ne sonuç doğuracağına dair cümle ise ek kanıt gerektiren yorumdur. Sekizinci yanılgı, güncelliği değişebilen ulaşım, geçiş veya resmî uygulama bilgilerini kalıcı coğrafi bilgi gibi sunmaktır.\n\nİyi bir araştırma kartı örneği\n\nDevlet adı: Bulgaristan. Araştırma sorusu: Türkiye’ye göre hangi yöndedir ve başkenti neresidir? Bulunan bilgi: Kuzeybatıda yer alır; başkenti Sofya’dır. Kaynak 1: Güncel siyasi harita. Kaynak 2: Güvenilir atlas. Kaynak 3: Öğretmen rehberliğinde seçilmiş resmî dijital kaynak. Doğrulama sonucu: Üç kaynak birbiriyle uyumludur. Kanıt: Haritadaki ortak kara sınırı, yön oku ve kaynaklarda verilen başkent bilgisi. Yorum: Komşu olması iki ülke arasında çeşitli ilişkiler kurulmasına imkân sağlayabilir. Son cümle bir yorum olduğu için kanıt bölümüne değil, yorum bölümüne yazılır.\n\nÖz kontrol soruları\n\nTürkiye’nin kara komşusunu belirlerken haritada hangi üç ögeyi kontrol etmelisin? Bir ülkenin başkentiyle en tanınmış şehrini karıştırmamak için nasıl doğrulama yaparsın? Aynı bilgi iki kaynakta farklı verildiğinde hangi ölçütlere bakarsın? Kara komşuluğu ile deniz komşuluğu arasındaki farkı kendi cümlelerinle açıklayabilir misin? Bir dünya haritasında görünmeyen kısa bir sınırı araştırmak için hangi tür haritaya geçersin? Araştırma kartında erişim tarihini yazmak neden önemlidir? “Komşu olmak kültürel özelliklerin tamamen aynı olması demektir.” cümlesi kanıt mı, yorum mu, yoksa hatalı bir genelleme mi? Üç kaynakla doğruladığın bir bilgiyi kendi cümlenle nasıl kaydedersin? Bir bayrak görselini afişinde kullanırken hangi kaynak bilgisini belirtmen gerekir? Değişebilen bir yolculuk bilgisini kesin gerçek gibi sunmamak için nasıl bir not düşersin?\n\nKısa özet\n\nTürkiye’nin kara komşuları hakkında güvenilir bilgi toplamak dört temel beceriye dayanır: kaynak belirleme, bilgiyi bulma, doğrulama ve kaydetme. Siyasi haritalar kara sınırlarını ve göreceli konumu belirlemede temel araçtır. Başkent, bağımsızlık sembolü ve yön bilgileri en az üç güvenilir kaynaktan karşılaştırılmalıdır. Kaynağın kurumu, tarihi, amacı ve sunduğu kanıt incelenmelidir. Kanıtlar kişisel yorumlardan ayrılmalı, değişebilen bilgiler güncel resmî kaynaklarla kontrol edilmelidir. Düzenli bir araştırma kartı veya afiş, yalnız doğru bilgiyi değil, o bilginin nasıl doğrulandığını da göstermelidir.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Türkiye'nin Kara Komşuları Hakkında Bilgi Toplama konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.1fcf86e06be8"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.8d2bc3bc1aad"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.69616d7e4852"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.be6b42196ccc"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note.visual.cbec508ef5b2"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Öğrenme amacı\n\nBu konuda amaç, Türkiye’nin kara sınırı bulunan komşu devletleri yalnızca ezberlemek değil; bu devletler hakkında doğru, güncel ve doğrulanabilir bilgi toplamayı öğrenmektir.","priorKnowledge":"Bilgi toplama çalışmasının sonunda bir öğrencinin şu dört işlemi yapabilmesi beklenir: kullanacağı kaynakları belirlemek, gerekli bilgileri bu kaynaklarda bulmak, ulaştığı bilgileri başka kaynaklarla doğrulamak ve doğruladığı bilgileri düzenli biçimde kaydetmek.","keyConcepts":"Komşu devlet, başka bir devletle sınırı bulunan devlettir. Kara komşusu denildiğinde iki devletin topraklarının bir sınır çizgisi boyunca birbirine temas etmesi anlaşılır. Deniz komşuluğu ise deniz alanları üzerinden kurulan komşuluktur. Bu iki kavram aynı değildir. Bir ülke hem kara hem deniz komşusu olabilir; yalnız deniz komşusu olan bir ülke ise kara komşusu sayılmaz.\nSınır, devletlerin egemenlik alanlarını birbirinden ayıran çizgidir. Haritalarda sınırlar belirli çizgi ve renklerle gösterilebilir. Harita anahtarı, kullanılan çizgi, renk ve sembollerin anlamını açıklar. Başkent, devletin yönetim merkezidir. Bir ülkenin en kalabalık veya en tanınmış şehri her zaman başkent olmayabilir. Bağımsızlık sembolü, bir devletin bağımsızlığını ve ortak kimliğini temsil eden işaretlerden biridir. Bayrak bu sembollerin en bilinen örneğidir. Kaynak, bilgiye ulaştığımız kitap, harita, atlas, belge, kurum sayfası veya başka bir materyaldir. Kanıt, bir bilginin doğru olduğunu destekleyen gözlenebilir veya denetlenebilir veridir. Doğrulama, bir bilgiyi başka güvenilir kaynaklarla karşılaştırarak kontrol etmektir. Göreceli konum ise bir yerin başka yerlere göre nerede bulunduğunu anlatır; örneğin batısında, doğusunda, kuzeydoğusunda veya güneyinde gibi ifadeler göreceli konum bildirir.","steps":"Temel kavramlar\nKomşu devlet, başka bir devletle sınırı bulunan devlettir. Kara komşusu denildiğinde iki devletin topraklarının bir sınır çizgisi boyunca birbirine temas etmesi anlaşılır. Deniz komşuluğu ise deniz alanları üzerinden kurulan komşuluktur. Bu iki kavram aynı değildir. Bir ülke hem kara hem deniz komşusu olabilir; yalnız deniz komşusu olan bir ülke ise kara komşusu sayılmaz.\nSınır, devletlerin egemenlik alanlarını birbirinden ayıran çizgidir. Haritalarda sınırlar belirli çizgi ve renklerle gösterilebilir. Harita anahtarı, kullanılan çizgi, renk ve sembollerin anlamını açıklar. Başkent, devletin yönetim merkezidir. Bir ülkenin en kalabalık veya en tanınmış şehri her zaman başkent olmayabilir. Bağımsızlık sembolü, bir devletin bağımsızlığını ve ortak kimliğini temsil eden işaretlerden biridir. Bayrak bu sembollerin en bilinen örneğidir. Kaynak, bilgiye ulaştığımız kitap, harita, atlas, belge, kurum sayfası veya başka bir materyaldir. Kanıt, bir bilginin doğru olduğunu destekleyen gözlenebilir veya denetlenebilir veridir. Doğrulama, bir bilgiyi başka güvenilir kaynaklarla karşılaştırarak kontrol etmektir. Göreceli konum ise bir yerin başka yerlere göre nerede bulunduğunu anlatır; örneğin batısında, doğusunda, kuzeydoğusunda veya güneyinde gibi ifadeler göreceli konum bildirir.","workedExamples":["Çözüm: Mert iki bilgiden birini hemen seçmez. Önce atlasın yayınevini ve tarihini kontrol eder. Ardından öğretmenin önerdiği güvenilir bir resmî kaynağa ve başka bir güncel coğrafya kaynağına bakar. Bu iki kaynak da başkenti Tiflis olarak verir. Batum’un Gürcistan’da bulunan önemli bir şehir olduğunu, ancak başkent olmadığını öğrenir. Araştırma kartına “Gürcistan’ın başkenti Tiflis’tir; bilgi üç güvenilir kaynakla doğrulandı.” diye yazar. Kaynağı belirsiz sayfadaki yanlış bilgiyi kullanmaz. Bu örnek, tanınmış bir şehir ile başkent kavramının karıştırılabileceğini ve tek kaynağın yeterli olmadığını gösterir.","Çözüm: Arda önce siyasi haritada Türkiye’nin batı kara sınırını inceler ve Yunanistan ile ortak kara sınırını görür. Ardından denizleri gösteren haritada Ege Denizi üzerinden deniz komşuluğunu fark eder. İki kaynak aslında çelişmemektedir; biri kara sınırını, diğeri deniz alanını öne çıkarmaktadır. Arda kaydını “Yunanistan, Türkiye’nin batısında bulunan kara komşusudur ve aynı zamanda denizden de komşudur.” şeklinde düzeltir. Kanıt, siyasi haritadaki kara sınırı ile deniz haritasındaki komşuluktur. Bu örnek, farklı harita türlerinin farklı sorulara cevap verdiğini gösterir."],"commonMistakes":"Birinci yanılgı, Türkiye’ye yakın görünen her devleti kara komşusu sanmaktır. Yakınlık tek başına yeterli değildir; ortak kara sınırı bulunmalıdır. İkinci yanılgı, deniz komşuluğu ile kara komşuluğunu aynı kabul etmektir. Harita türü ve sınır çizgisi kontrol edilmelidir. Üçüncü yanılgı, ülkenin en büyük veya en ünlü şehrini başkent sanmaktır. Başkent bilgisi resmî ve güncel kaynaklardan doğrulanmalıdır. Dördüncü yanılgı, ilk bulunan ağ sayfasındaki bilgiyi doğru kabul etmektir. En az üç farklı güvenilir kaynakla karşılaştırma yapılmalıdır. Beşinci yanılgı, bayrak görselini kaynaksız kullanmaktır. Görselin hangi kuruma veya yayına ait olduğu kaydedilmelidir. Altıncı yanılgı, haritaların bütün ayrıntıları aynı ölçüde gösterdiğini düşünmektir. Küçük ölçekli haritalarda kısa sınırlar veya küçük alanlar belirgin olmayabilir. Yedinci yanılgı, kanıt ile tahmini karıştırmaktır. Haritada görülen yön kanıttır; komşuluğun gelecekte ne sonuç doğuracağına dair cümle ise ek kanıt gerektiren yorumdur. Sekizinci yanılgı, güncelliği değişebilen ulaşım, geçiş veya resmî uygulama bilgilerini kalıcı coğrafi bilgi gibi sunmaktır.\nİyi bir araştırma kartı örneği\nDevlet adı: Bulgaristan. Araştırma sorusu: Türkiye’ye göre hangi yöndedir ve başkenti neresidir? Bulunan bilgi: Kuzeybatıda yer alır; başkenti Sofya’dır. Kaynak 1: Güncel siyasi harita. Kaynak 2: Güvenilir atlas. Kaynak 3: Öğretmen rehberliğinde seçilmiş resmî dijital kaynak. Doğrulama sonucu: Üç kaynak birbiriyle uyumludur. Kanıt: Haritadaki ortak kara sınırı, yön oku ve kaynaklarda verilen başkent bilgisi. Yorum: Komşu olması iki ülke arasında çeşitli ilişkiler kurulmasına imkân sağlayabilir. Son cümle bir yorum olduğu için kanıt bölümüne değil, yorum bölümüne yazılır.","selfCheck":["Türkiye’nin kara komşusunu belirlerken haritada hangi üç ögeyi kontrol etmelisin?","Bir ülkenin başkentiyle en tanınmış şehrini karıştırmamak için nasıl doğrulama yaparsın?","Aynı bilgi iki kaynakta farklı verildiğinde hangi ölçütlere bakarsın?","Kara komşuluğu ile deniz komşuluğu arasındaki farkı kendi cümlelerinle açıklayabilir misin?","Bir dünya haritasında görünmeyen kısa bir sınırı araştırmak için hangi tür haritaya geçersin?","Araştırma kartında erişim tarihini yazmak neden önemlidir?","“Komşu olmak kültürel özelliklerin tamamen aynı olması demektir.” cümlesi kanıt mı, yorum mu, yoksa hatalı bir genelleme mi?","Üç kaynakla doğruladığın bir bilgiyi kendi cümlenle nasıl kaydedersin?"],"summary":"İyi bir araştırma kartı örneği\nDevlet adı: Bulgaristan. Araştırma sorusu: Türkiye’ye göre hangi yöndedir ve başkenti neresidir? Bulunan bilgi: Kuzeybatıda yer alır; başkenti Sofya’dır. Kaynak 1: Güncel siyasi harita. Kaynak 2: Güvenilir atlas. Kaynak 3: Öğretmen rehberliğinde seçilmiş resmî dijital kaynak. Doğrulama sonucu: Üç kaynak birbiriyle uyumludur. Kanıt: Haritadaki ortak kara sınırı, yön oku ve kaynaklarda verilen başkent bilgisi. Yorum: Komşu olması iki ülke arasında çeşitli ilişkiler kurulmasına imkân sağlayabilir. Son cümle bir yorum olduğu için kanıt bölümüne değil, yorum bölümüne yazılır.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Türkiye'nin Kara Komşuları Hakkında Bilgi Toplama konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ad5ecbf377cf65c9f8399645de847489fee8ca056ab3c6169027b67f991eb528","reviewDecisionSha256":"fd9adc186874046b7e8d51bb98b1295ed0fc662ca6c08624611aa18fe43da0e6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ad5ecbf377cf65c9f8399645de847489fee8ca056ab3c6169027b67f991eb528","reviewedHash":"sha256:ad5ecbf377cf65c9f8399645de847489fee8ca056ab3c6169027b67f991eb528","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fd9adc186874046b7e8d51bb98b1295ed0fc662ca6c08624611aa18fe43da0e6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","contentProjectionSha256":"ad5ecbf377cf65c9f8399645de847489fee8ca056ab3c6169027b67f991eb528","reviewDecisionSha256":"fd9adc186874046b7e8d51bb98b1295ed0fc662ca6c08624611aa18fe43da0e6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectives":["SB.5.3.1"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Ortak Mirasımız","title":"Somut ve Somut Olmayan Ortak Miras","body":"Amaç ve temel düşünce\n\nBu konuda hedefin, yaşadığın ilde bulunan ortak miras ögelerini araştırmak, bu ögelerin neden önemli olduğuna ilişkin kanıta dayalı çıkarımlar yapmak, çıkarımlarını afiş, poster, broşür ya da benzeri bir ürüne dönüştürmek ve ürününü uygun bir ortamda paylaşmaktır. Burada yalnızca bir miras ögesinin adını bilmek yeterli değildir. Önemli olan, o ögenin geçmiş ile bugün arasında nasıl bir bağ kurduğunu, insanlar için neden değer taşıdığını ve korunmasının niçin gerekli olduğunu açıklayabilmektir.\n\nTemel kavramlar\n\nOrtak miras, geçmişten günümüze ulaşan ve insanlar için ortak değer taşıyan kültürel birikimdir. Bir yapı, nesne, sanat eseri, gelenek, el sanatı, sözlü anlatım, kutlama biçimi ya da yemek hazırlama bilgisi ortak miras kapsamında değerlendirilebilir. Ancak bir ögenin ortak miras sayılabilmesi için yalnızca eski olması yetmez. İnsanların yaşamını, bilgisini, sanatını, inancını, üretimini veya birlikte yaşama biçimini yansıtması ve kuşaklar arasında aktarılması önemlidir.\n\nSomut kültürel miras, görülebilen ve fiziksel olarak var olan ögelerdir. Tarihî yapılar, köprüler, çeşmeler, kaleler, evler, anıtlar, müzelerde korunan nesneler, eski araç gereçler ve sanat eserleri bu gruba örnek olabilir. Somut olmayan kültürel miras ise bir topluluğun yaşattığı bilgi, beceri, anlatım ve uygulamalardır. Geleneksel el sanatı yapma bilgisi, halk oyunları, sözlü anlatılar, yöresel müzikler, kutlama biçimleri, yemek hazırlama yöntemleri ve ustadan çırağa aktarılan beceriler bu gruba örnek olabilir. Bazı durumlarda iki tür miras birbiriyle iç içedir. Örneğin elde dokunmuş bir kilim somut bir nesnedir; kilimi dokuma bilgisi, motiflerin anlamı ve bu becerinin öğretilme biçimi ise somut olmayan mirastır.\n\nÖn bilgiler ve dikkat edilmesi gerekenler\n\nKültür, insanların ortak yaşam içinde oluşturduğu dil, sanat, gelenek, bilgi, beceri ve davranışların bütünüdür. Miras ise önceki kuşaklardan devralınan değerlerdir. Ortak miras çalışmasında yaşadığın ilin özellikleri önemlidir; çünkü her ilin miras ögeleri aynı değildir. Bir ilde tarihî bir çarşı öne çıkarken başka bir ilde geleneksel bir el sanatı, bir müzik türü ya da bir yemek hazırlama geleneği öne çıkabilir. Bu nedenle kendi iline ait bilgileri kesinleştirmeden örnekleri gerçek bilgi gibi yazmamalısın. Bir kaynaktan duyduğun bilgiyi başka güvenilir kaynaklarla karşılaştırman gerekir.\n\nOrtak mirasın önemi birkaç yönden açıklanabilir. Birincisi, geçmişte yaşayan insanların nasıl düşündüğünü ve yaşadığını anlamamıza yardım eder. İkincisi, bir ilin kültürel kimliğini tanımamızı sağlar. Üçüncüsü, farklı kuşaklar arasında bağ kurar. Dördüncüsü, sanat, emek ve bilgi birikimine saygı geliştirmemize katkıda bulunur. Beşincisi, korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasını gerektiren ortak bir sorumluluk oluşturur. Bu önemleri açıklarken yalnızca güzel, çok eski veya ünlü gibi genel sözler kullanmak yerine kanıt göstermelisin.\n\nAdım adım düşünme ve ürün oluşturma yöntemi\n\nBirinci adım: İncelenecek ögeyi seç. Yaşadığın ilde bulunan bir tarihî yapı, geleneksel sanat, yerel kutlama, sözlü anlatım, müzik, yemek hazırlama bilgisi veya başka bir kültürel miras ögesi seçebilirsin. Seçtiğin ögenin gerçekten yaşadığın il ile ilişkili olduğunu güvenilir kaynaklardan kontrol et.\n\nİkinci adım: Ögeyi sınıflandır. Fiziksel bir yapı veya nesne ise somut; bilgi, beceri, anlatım veya uygulama ise somut olmayan miras olarak düşün. İki yön birden varsa bunu açıkça belirt. Örneğin bir bakır kap somut, bakır işleme becerisi somut olmayan miras olabilir.\n\nÜçüncü adım: Araştırma soruları oluştur. Bu öge nedir? Nerede bulunur veya kimler tarafından yaşatılır? Hangi özellikleri dikkat çeker? Geçmişle bugün arasında nasıl bir bağ kurar? İnsanlar için neden önemlidir? Korunmazsa ne kaybedilebilir? Bu sorular araştırmama yön verir.\n\nDördüncü adım: Kaynakları incele. Yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan yararlanabilirsin. Müze açıklamaları, kitaplar, güvenilir kurumların yayınları, tarihî fotoğraflar, haritalar, kayıt altına alınmış görüşmeler ve uygun dijital içerikler kullanılabilir. Tek bir kaynağa bağlı kalma. Kaynağın kim tarafından hazırlandığını, hangi bilgiye dayandığını ve başka kaynaklarla uyuşup uyuşmadığını kontrol et.\n\nBeşinci adım: Kanıtları kaydet. Kanıt, doğrudan gözlenen veya güvenilir bir kaynakta açıkça belirtilen bilgidir. Yapının üzerinde tarih bulunması, eski ve yeni fotoğraflarda aynı yapının görülmesi, müze kartında kullanım amacının yazması ya da bir el sanatının yapım aşamalarının görüntülenmesi kanıt olabilir. Kaynağın söylemediği ayrıntıları ekleme.\n\nAltıncı adım: Kanıtlardan çıkarım yap. Çıkarım, kanıtlara dayanarak ulaştığın anlamlı sonuçtur. Örneğin eski fotoğraflarda bir çeşmenin çevresinde insanların toplandığını görüyorsan bu yapının yalnızca su sağlamakla kalmayıp geçmişte bir buluşma noktası olmuş olabileceğini düşünebilirsin. Burada olabileceğini sözcüğü önemlidir; çünkü fotoğraf tek başına her ayrıntıyı kesinleştirmez.\n\nYedinci adım: Ürünü tasarla. Programda afiş, poster veya broşür gibi ürünler önerilir. Ürününde ögenin adı, türü, temel özellikleri, kullandığın kanıtlar, ortak miras açısından önemi, korunmasına ilişkin gerekçeler ve kaynak bilgileri bulunmalıdır. Metin kısa, anlaşılır ve kanıtlarla uyumlu olmalıdır. Görsellerin altına neyi gösterdiğini açıklayan kısa notlar eklenmelidir.\n\nSekizinci adım: Ürünü paylaş. Ürün sınıfta, okul panosunda ya da öğretmenin uygun gördüğü güvenli bir ortamda sunulabilir. Paylaşım sırasında önce ögeyi tanıt, sonra kanıtlarını göster, ardından çıkarımını ve koruma gerekçeni açıkla. Dinleyicilerin sorularına kaynaklarına dayanarak cevap ver. Bilmediğin bir ayrıntı sorulursa tahmin yürütmek yerine araştırılması gerektiğini söyle.\n\nDokuzuncu adım: Geri bildirimle geliştir. Arkadaşlarının ve öğretmeninin görüşlerini dinle. Bilgi hatası, kaynak eksikliği, karışık anlatım veya okunmayan görsel varsa ürününü düzelt. Paylaşım, ürünün bitişi değil; öğrenmenin kontrol edildiği aşamadır.\n\nKanıt ile yorum arasındaki ayrım\n\nKanıt, kaynağın doğrudan gösterdiği bilgidir. Yorum ise kanıta dayanarak yaptığın açıklamadır. Örneğin bir fotoğrafta taş bir köprü, kemerler ve köprüden geçen insanlar görülüyorsa bunlar kanıttır. Bu köprünün ulaşımı kolaylaştırdığı ve iki yerleşim bölümünü birbirine bağladığı yorumu, fotoğraf ve harita gibi kanıtlarla desteklenebilir. Ancak yalnızca fotoğrafa bakarak köprünün ildeki en önemli yapı olduğunu söylemek kanıtlanmış bir bilgi değildir. En önemli ifadesi karşılaştırma ve ölçüt gerektirir.\n\nKanıt ve yorum birbirinden kopuk olmamalıdır. Önce ne gördüğünü veya kaynağın ne söylediğini belirt, sonra bunun ne anlama geldiğini açıkla. Sağlam bir cümle şu yapıda olabilir: Eski ve yeni fotoğraflarda aynı çarşının kullanılmaya devam ettiği görülmektedir. Bu kanıt, çarşının geçmişten bugüne ekonomik ve sosyal yaşamla bağını sürdürdüğünü düşündürmektedir. Zayıf bir cümle ise şöyledir: Bu çarşı kesinlikle herkesin en sevdiği yerdir. Bu söz kişisel bir tahmindir ve kanıtla desteklenmemiştir.\n\nÇözümlü örnek 1: Tarihî taş köprü\n\nDurum: Bir öğrenci yaşadığı ildeki tarihî bir taş köprü için poster hazırlamak istiyor. Köprü adı burada örnek olarak verilmemiştir; öğrenci kendi ilindeki gerçek ögeyi kaynaklardan belirlemelidir.\n\nKaynak incelemesi: Öğrenci köprünün güncel fotoğrafını, eski bir fotoğrafını, haritadaki yerini ve güvenilir bir tanıtım metnini inceliyor. Tanıtım metninde köprünün yapım malzemesi ve geçmişte hangi iki alanı birbirine bağladığı açıklanıyor.\n\nKanıtlar: Köprünün taş malzemeden yapıldığı görülüyor. Eski ve yeni fotoğraflarda aynı kemer yapısı seçiliyor. Harita, köprünün bir su yolu üzerinde iki yakayı bağladığını gösteriyor.\n\nYorum: Bu kanıtlar köprünün geçmişte ulaşım ihtiyacına cevap verdiğini ve günümüzde geçmiş yaşamın izlerini taşıdığını gösterir. Yapının korunması, hem mimari bilginin hem de ilin geçmişine ilişkin fiziksel bir kanıtın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlar.\n\nÜrün ve paylaşım: Poster üç bölüme ayrılır: Köprüyü tanıyalım, Kanıtlarımız ve Neden korumalıyız. Öğrenci sunumda köprünün güzel olduğunu söylemekle yetinmez; fotoğraf, harita ve metinden elde ettiği kanıtları gösterir. Kaynakta bulunmayan yapım tarihi veya mimar adı eklenmez.\n\nÇözümlü örnek 2: Geleneksel dokuma becerisi\n\nDurum: Bir öğrenci, ilinde sürdürüldüğü güvenilir kaynaklarla doğrulanan geleneksel bir dokuma becerisini araştırıyor.\n\nSınıflandırma: Ortaya çıkan kilim veya kumaş somut bir üründür. İplik hazırlama, tezgâh kullanma, motif oluşturma ve ustalık bilgisinin kuşaktan kuşağa aktarılması ise somut olmayan kültürel mirastır.\n\nKaynak incelemesi: Öğrenci bir müze açıklamasını, dokuma sürecini gösteren bir videoyu ve izin alınarak yapılmış kısa bir usta görüşmesini inceliyor. Görüşmede kişisel telefon, ev adresi gibi özel bilgiler kaydedilmiyor.\n\nKanıtlar: Videoda dokumanın aşamalar hâlinde yapıldığı görülüyor. Müze açıklaması kullanılan araçları tanıtıyor. Görüşmede becerinin uzun süreli uygulama ve dikkat gerektirdiği belirtiliyor.\n\nYorum: Dokuma yalnızca satılabilecek bir eşya üretmek değildir; emek, estetik anlayış ve teknik bilginin birlikte yaşatılmasıdır. Beceriyi öğreten kişiler ve öğrenen yeni kuşaklar olmazsa yalnızca ürünler kalabilir, üretim bilgisi zamanla kaybolabilir.\n\nÜrün ve paylaşım: Öğrenci bir broşürde somut ürün ile somut olmayan beceriyi iki sütunda karşılaştırır. Son bölümde becerinin belgelenmesi, öğretilmesi ve ürünlerin anlamlarının açıklanması gerektiğini belirtir. Sunumda her motifin kesin bir anlamı olduğunu iddia etmez; yalnızca kaynaklarda doğrulanmış anlamlara yer verir.\n\nÇözümlü örnek 3: Yerel kutlama veya gelenek\n\nDurum: Bir öğrenci, yaşadığı ilde sürdürülen bir kutlama geleneğini araştırmak istiyor. Kutlamanın adı ve özellikleri ile ilgili bilgi ilin kaynaklarına göre değişeceği için önceden kesin kabul edilmez.\n\nKaynak incelemesi: Öğrenci eski ve yeni etkinlik fotoğraflarını, güvenilir bir kurumun tanıtım metnini ve katılımcıların izinli anlatımlarını inceliyor. Fotoğraflarda toplu hazırlık, müzik, belirli kıyafetler veya ortak yemek gibi unsurlar görülebilir; ancak bunların anlamı kaynakla doğrulanmalıdır.\n\nKanıtlar: Etkinliğin belirli zamanlarda tekrarlandığı, insanların birlikte hazırlık yaptığı ve bazı uygulamaların kuşaklar arasında sürdüğü kaynaklarda belirtiliyor.\n\nYorum: Bu gelenek, insanların bir araya gelmesini, ortak anıları paylaşmasını ve kültürel bilgiyi yeni kuşaklara aktarmasını sağlayabilir. Ancak geleneğin herkes tarafından aynı biçimde yaşandığı söylenemez. Zaman içinde uygulamalarda değişiklik olabilir.\n\nÜrün ve paylaşım: Öğrenci bir afişte Geçmişte, Günümüzde ve Ortak miras açısından önemi başlıklarını kullanır. Değişen yönleri ile sürdürülen yönleri ayırır. Sunumda kişilerin yüzlerini veya adlarını izinsiz paylaşmaz. Gelenek hakkında küçümseyici ya da aşırı övücü kalıp yargılar kullanmaz.\n\nÇözümlü örnek 4: Yöresel yemek hazırlama bilgisi\n\nDurum: Bir öğrenci ilinde bilinen bir yemekle ilgili çalışma yapıyor. Yemeğin yalnızca görünüşünü değil, hazırlanma bilgisini ve toplumsal kullanımını araştırıyor.\n\nSınıflandırma: Hazırlanmış yemek fiziksel bir üründür. Malzemeleri seçme, hazırlama sırası, pişirme yöntemi, sunum biçimi ve bu bilgilerin aktarılması somut olmayan kültürel miras yönünü oluşturabilir.\n\nKaynak incelemesi: Öğrenci güvenilir bir yerel yayın, bir müze veya kültür kurumu içeriği ve ailesinden bir yetişkinle yaptığı izinli görüşmeyi karşılaştırıyor. Tariflerde farklılık varsa tek doğru tarif varmış gibi davranmıyor; farklı uygulamaların bulunabileceğini belirtiyor.\n\nKanıtlar: Kaynaklarda yemeğin belirli malzemelerle hazırlandığı, bazı günlerde veya toplu etkinliklerde sunulduğu ve tarifin aileler arasında küçük farklılıklar gösterebildiği görülüyor.\n\nYorum: Bu yemek, yalnızca beslenme ihtiyacını karşılamaz; birlikte hazırlama, paylaşma ve yerel üretim bilgisini yaşatma gibi kültürel anlamlar da taşıyabilir. Tarifin farklı olması, bir uygulamanın yanlış olduğu anlamına gelmez. Önemli olan, kaynakların gösterdiği çeşitliliği doğru aktarmaktır.\n\nÜrün ve paylaşım: Öğrenci bir bilgilendirme broşürü hazırlar. Broşürde yemeğin adı, doğrulanmış özellikleri, hazırlama bilgisinin kültürel yönü, farklı uygulamaların bulunabileceği ve bu bilginin neden korunması gerektiği açıklanır. Ticari reklam dili kullanılmaz; amaç kültürel önemi anlatmaktır.\n\nNitelikli bir ürünün özellikleri\n\nİyi bir ürün doğru, açık, düzenli ve kanıta dayalıdır. Başlık konuyu tam yansıtmalıdır. Somut ve somut olmayan yönler karıştırılmamalıdır. Görseller yalnız süs olarak kullanılmamalı, metindeki bilgiyi desteklemelidir. Her önemli iddianın hangi kanıta dayandığı anlaşılmalıdır. Kaynak bilgileri görünür olmalıdır. Koruma önerileri gerçekçi ve güvenli olmalıdır. Tarihî bir yapıya dokunmak, üzerine yazı yazmak, izinsiz parça almak veya tehlikeli bir alana girmek koruma değildir. Koruma konusunda öğrencinin uygun eylemleri; doğru bilgi edinmek, zarar vermemek, çevresini bilinçlendirmek ve ürünü güvenli biçimde paylaşmaktır.\n\nPaylaşım sırasında sesini duyulacak düzeyde kullan, ürünü sırayla açıkla ve ana fikrini kısa bir cümleyle belirt. Örneğin Bu dokuma geleneği, ürünün kendisi kadar üretim bilgisinin de korunması gerektiğini göstermektedir diyebilirsin. Sorular geldiğinde önce soruyu anladığından emin ol, sonra kanıtına dayanarak cevap ver. Görüş ile bilgi arasındaki farkı belirtmek güvenilirliğini artırır.\n\nSık yapılan kavram yanılgıları\n\nBirinci yanılgı: Eski olan her şey ortak mirastır. Doğrusu, eski olmak tek başına yeterli değildir; ögenin kültürel değer taşıması ve geçmişle bugün arasında anlamlı bağ kurması gerekir.\n\nİkinci yanılgı: Somut olmayan miras görünmez olduğu için önemsizdir. Doğrusu, beceri, bilgi, anlatım ve uygulamalar toplumun kültürel birikiminin önemli parçalarıdır.\n\nÜçüncü yanılgı: Bir öge UNESCO listesinde değilse miras değildir. Doğrusu, ders çalışmasında UNESCO listelerindeki örnekler incelenebilir; ancak öğrencinin görevi yaşadığı ildeki ortak miras ögelerini kanıtlarla değerlendirmektir.\n\nDördüncü yanılgı: Bir gelenek hiç değişmemelidir. Doğrusu, kültürel uygulamalarda zamanla değişim olabilir. Önemli olan değişen ve sürdürülen yönleri kaynaklara göre açıklamaktır.\n\nBeşinci yanılgı: Bir aile büyüğünün anlattığı her ayrıntı kesin doğrudur. Doğrusu, sözlü anlatımlar değerli kaynaklardır; fakat başka kaynaklarla karşılaştırılmaları gerekir.\n\nAltıncı yanılgı: Üründe çok yazı bulunursa çalışma daha iyi olur. Doğrusu, ürünün başarısı yazı miktarına değil; doğruluk, düzen, açıklık ve kanıt kullanımına bağlıdır.\n\nYedinci yanılgı: Korumak yalnızca resmî kurumların görevidir. Doğrusu, öğrenciler de zarar vermeme, doğru bilgi paylaşma ve farkındalık oluşturma yoluyla sorumluluk alabilir.\n\nSekizinci yanılgı: Kendi ilimizdeki bir öge herkes için aynı anlamı taşır. Doğrusu, insanlar aynı ögeye farklı duygularla yaklaşabilir. Üründe kişisel görüş ile doğrulanmış bilgi ayrılmalıdır.\n\nÖz kontrol soruları\n\nSeçtiğim ögenin yaşadığım il ile ilişkisini güvenilir bir kaynaktan doğruladım mı?\n\nÖgenin somut, somut olmayan ya da iki yönlü olduğunu doğru açıkladım mı?\n\nEn az iki farklı türde kaynak kullandım mı?\n\nKaynakta açıkça verilen bilgiler ile kendi yorumlarımı birbirinden ayırdım mı?\n\nOrtak mirasın önemine ilişkin çıkarımım kanıtlarımla uyumlu mu?\n\nKaynakta bulunmayan tarih, kişi, yer veya anlam bilgisi ekledim mi?\n\nÜrünümde ögenin neden korunması gerektiğini açık bir gerekçeyle anlattım mı?\n\nGörsellerimin neyi gösterdiğini belirten açıklamalar yazdım mı?\n\nPaylaşımımda kişisel verileri ve izin gerektiren içerikleri korudum mu?\n\nGeri bildirim aldıktan sonra ürünümde gerekli düzeltmeleri yaptım mı?\n\nKısa özet\n\nYaşadığın ildeki ortak miras ögelerini öğrenmek, geçmişten bugüne ulaşan kültürel birikimi tanımaktır. Somut miras fiziksel yapı ve nesneleri; somut olmayan miras ise bilgi, beceri, gelenek ve uygulamaları kapsar. Başarılı bir çalışma, ögeyi seçme, güvenilir kaynakları inceleme, kanıtları kaydetme, kanıtlardan çıkarım yapma, afiş, poster veya broşür gibi bir ürün oluşturma ve bu ürünü paylaşma aşamalarından oluşur. Kanıt ne görüldüğünü veya kaynağın ne söylediğini; yorum ise bu kanıtın ne anlama geldiğini açıklar. Yaşadığın ile göre bilgiler değişebileceği için genelleme yapmamalı, kaynakları karşılaştırmalı ve bilmediğin ayrıntıları uydurmamalısın. Ortak mirası korumak; ona zarar vermemek, doğru tanımak, değerini gerekçeleriyle açıklamak ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamaktır. Bu anlatım, programdaki SB.5.3.1 öğrenme çıktısı ve ilgili öğrenme-öğretme çerçevesine dayanmaktadır.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Somut ve Somut Olmayan Ortak Miras konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.8dff0413895c"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.427525fa5185"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.4174abab1c8a"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.860cf675ff53"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note.visual.4eace51cbeeb"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Amaç ve temel düşünce\n\nBu konuda hedefin, yaşadığın ilde bulunan ortak miras ögelerini araştırmak, bu ögelerin neden önemli olduğuna ilişkin kanıta dayalı çıkarımlar yapmak, çıkarımlarını afiş, poster, broşür ya da benzeri bir ürüne dönüştürmek ve ürününü uygun bir ortamda paylaşmaktır.","priorKnowledge":"Burada yalnızca bir miras ögesinin adını bilmek yeterli değildir.","keyConcepts":"Ortak miras, geçmişten günümüze ulaşan ve insanlar için ortak değer taşıyan kültürel birikimdir. Bir yapı, nesne, sanat eseri, gelenek, el sanatı, sözlü anlatım, kutlama biçimi ya da yemek hazırlama bilgisi ortak miras kapsamında değerlendirilebilir. Ancak bir ögenin ortak miras sayılabilmesi için yalnızca eski olması yetmez. İnsanların yaşamını, bilgisini, sanatını, inancını, üretimini veya birlikte yaşama biçimini yansıtması ve kuşaklar arasında aktarılması önemlidir.\nSomut kültürel miras, görülebilen ve fiziksel olarak var olan ögelerdir. Tarihî yapılar, köprüler, çeşmeler, kaleler, evler, anıtlar, müzelerde korunan nesneler, eski araç gereçler ve sanat eserleri bu gruba örnek olabilir. Somut olmayan kültürel miras ise bir topluluğun yaşattığı bilgi, beceri, anlatım ve uygulamalardır. Geleneksel el sanatı yapma bilgisi, halk oyunları, sözlü anlatılar, yöresel müzikler, kutlama biçimleri, yemek hazırlama yöntemleri ve ustadan çırağa aktarılan beceriler bu gruba örnek olabilir. Bazı durumlarda iki tür miras birbiriyle iç içedir. Örneğin elde dokunmuş bir kilim somut bir nesnedir; kilimi dokuma bilgisi, motiflerin anlamı ve bu becerinin öğretilme biçimi ise somut olmayan mirastır.","steps":"Temel kavramlar\nOrtak miras, geçmişten günümüze ulaşan ve insanlar için ortak değer taşıyan kültürel birikimdir. Bir yapı, nesne, sanat eseri, gelenek, el sanatı, sözlü anlatım, kutlama biçimi ya da yemek hazırlama bilgisi ortak miras kapsamında değerlendirilebilir. Ancak bir ögenin ortak miras sayılabilmesi için yalnızca eski olması yetmez. İnsanların yaşamını, bilgisini, sanatını, inancını, üretimini veya birlikte yaşama biçimini yansıtması ve kuşaklar arasında aktarılması önemlidir.\nSomut kültürel miras, görülebilen ve fiziksel olarak var olan ögelerdir. Tarihî yapılar, köprüler, çeşmeler, kaleler, evler, anıtlar, müzelerde korunan nesneler, eski araç gereçler ve sanat eserleri bu gruba örnek olabilir. Somut olmayan kültürel miras ise bir topluluğun yaşattığı bilgi, beceri, anlatım ve uygulamalardır. Geleneksel el sanatı yapma bilgisi, halk oyunları, sözlü anlatılar, yöresel müzikler, kutlama biçimleri, yemek hazırlama yöntemleri ve ustadan çırağa aktarılan beceriler bu gruba örnek olabilir. Bazı durumlarda iki tür miras birbiriyle iç içedir. Örneğin elde dokunmuş bir kilim somut bir nesnedir; kilimi dokuma bilgisi, motiflerin anlamı ve bu becerinin öğretilme biçimi ise somut olmayan mirastır.","workedExamples":["Somut kültürel miras, görülebilen ve fiziksel olarak var olan ögelerdir. Tarihî yapılar, köprüler, çeşmeler, kaleler, evler, anıtlar, müzelerde korunan nesneler, eski araç gereçler ve sanat eserleri bu gruba örnek olabilir. Somut olmayan kültürel miras ise bir topluluğun yaşattığı bilgi, beceri, anlatım ve uygulamalardır. Geleneksel el sanatı yapma bilgisi, halk oyunları, sözlü anlatılar, yöresel müzikler, kutlama biçimleri, yemek hazırlama yöntemleri ve ustadan çırağa aktarılan beceriler bu gruba örnek olabilir. Bazı durumlarda iki tür miras birbiriyle iç içedir. Örneğin elde dokunmuş bir kilim somut bir nesnedir; kilimi dokuma bilgisi, motiflerin anlamı ve bu becerinin öğretilme biçimi ise somut olmayan mirastır.","Kültür, insanların ortak yaşam içinde oluşturduğu dil, sanat, gelenek, bilgi, beceri ve davranışların bütünüdür. Miras ise önceki kuşaklardan devralınan değerlerdir. Ortak miras çalışmasında yaşadığın ilin özellikleri önemlidir; çünkü her ilin miras ögeleri aynı değildir. Bir ilde tarihî bir çarşı öne çıkarken başka bir ilde geleneksel bir el sanatı, bir müzik türü ya da bir yemek hazırlama geleneği öne çıkabilir. Bu nedenle kendi iline ait bilgileri kesinleştirmeden örnekleri gerçek bilgi gibi yazmamalısın. Bir kaynaktan duyduğun bilgiyi başka güvenilir kaynaklarla karşılaştırman gerekir."],"commonMistakes":"Birinci yanılgı: Eski olan her şey ortak mirastır. Doğrusu, eski olmak tek başına yeterli değildir; ögenin kültürel değer taşıması ve geçmişle bugün arasında anlamlı bağ kurması gerekir.\nİkinci yanılgı: Somut olmayan miras görünmez olduğu için önemsizdir. Doğrusu, beceri, bilgi, anlatım ve uygulamalar toplumun kültürel birikiminin önemli parçalarıdır.\nÜçüncü yanılgı: Bir öge UNESCO listesinde değilse miras değildir. Doğrusu, ders çalışmasında UNESCO listelerindeki örnekler incelenebilir; ancak öğrencinin görevi yaşadığı ildeki ortak miras ögelerini kanıtlarla değerlendirmektir.\nDördüncü yanılgı: Bir gelenek hiç değişmemelidir. Doğrusu, kültürel uygulamalarda zamanla değişim olabilir. Önemli olan değişen ve sürdürülen yönleri kaynaklara göre açıklamaktır.\nBeşinci yanılgı: Bir aile büyüğünün anlattığı her ayrıntı kesin doğrudur. Doğrusu, sözlü anlatımlar değerli kaynaklardır; fakat başka kaynaklarla karşılaştırılmaları gerekir.\nAltıncı yanılgı: Üründe çok yazı bulunursa çalışma daha iyi olur. Doğrusu, ürünün başarısı yazı miktarına değil; doğruluk, düzen, açıklık ve kanıt kullanımına bağlıdır.\nYedinci yanılgı: Korumak yalnızca resmî kurumların görevidir. Doğrusu, öğrenciler de zarar vermeme, doğru bilgi paylaşma ve farkındalık oluşturma yoluyla sorumluluk alabilir.\nSekizinci yanılgı: Kendi ilimizdeki bir öge herkes için aynı anlamı taşır. Doğrusu, insanlar aynı ögeye farklı duygularla yaklaşabilir. Üründe kişisel görüş ile doğrulanmış bilgi ayrılmalıdır.","selfCheck":["Somut ve Somut Olmayan Ortak Miras konusunun temel kavramlarını açıklayabiliyorum.","Bir örnekteki açık bilgi ile yaptığım yorumu birbirinden ayırabiliyorum.","Sonucumu konu anlatımındaki kural veya kanıtla kontrol edebiliyorum."],"summary":"Yedinci adım: Ürünü tasarla. Programda afiş, poster veya broşür gibi ürünler önerilir. Ürününde ögenin adı, türü, temel özellikleri, kullandığın kanıtlar, ortak miras açısından önemi, korunmasına ilişkin gerekçeler ve kaynak bilgileri bulunmalıdır. Metin kısa, anlaşılır ve kanıtlarla uyumlu olmalıdır. Görsellerin altına neyi gösterdiğini açıklayan kısa notlar eklenmelidir.\nSekizinci adım: Ürünü paylaş. Ürün sınıfta, okul panosunda ya da öğretmenin uygun gördüğü güvenli bir ortamda sunulabilir. Paylaşım sırasında önce ögeyi tanıt, sonra kanıtlarını göster, ardından çıkarımını ve koruma gerekçeni açıkla. Dinleyicilerin sorularına kaynaklarına dayanarak cevap ver. Bilmediğin bir ayrıntı sorulursa tahmin yürütmek yerine araştırılması gerektiğini söyle.\nDokuzuncu adım: Geri bildirimle geliştir. Arkadaşlarının ve öğretmeninin görüşlerini dinle. Bilgi hatası, kaynak eksikliği, karışık anlatım veya okunmayan görsel varsa ürününü düzelt. Paylaşım, ürünün bitişi değil; öğrenmenin kontrol edildiği aşamadır.\nKanıt ile yorum arasındaki ayrım\nKanıt, kaynağın doğrudan gösterdiği bilgidir. Yorum ise kanıta dayanarak yaptığın açıklamadır. Örneğin bir fotoğrafta taş bir köprü, kemerler ve köprüden geçen insanlar görülüyorsa bunlar kanıttır. Bu köprünün ulaşımı kolaylaştırdığı ve iki yerleşim bölümünü birbirine bağladığı yorumu, fotoğraf ve harita gibi kanıtlarla desteklenebilir. Ancak yalnızca fotoğrafa bakarak köprünün ildeki en önemli yapı olduğunu söylemek kanıtlanmış bir bilgi değildir. En önemli ifadesi karşılaştırma ve ölçüt gerektirir.\nKanıt ve yorum birbirinden kopuk olmamalıdır. Önce ne gördüğünü veya kaynağın ne söylediğini belirt, sonra bunun ne anlama geldiğini açıkla. Sağlam bir cümle şu yapıda olabilir: Eski ve yeni fotoğraflarda aynı çarşının kullanılmaya devam ettiği görülmektedir. Bu kanıt, çarşının geçmişten bugüne ekonomik ve sosyal yaşamla bağını sürdürdüğünü düşündürmektedir. Zayıf bir cümle ise şöyledir: Bu çarşı kesinlikle herkesin en sevdiği yerdir. Bu söz kişisel bir tahmindir ve kanıtla desteklenmemiştir.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Somut ve Somut Olmayan Ortak Miras konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"202feae78b0d2afc014d33336e1bd6f56ee30d69b26d4f5c5aef5d76ee395c0a","reviewDecisionSha256":"2c52412cf3173bbb537983b860e8f2dccfde5a353e4a5494aa1aded8e7fa728b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:202feae78b0d2afc014d33336e1bd6f56ee30d69b26d4f5c5aef5d76ee395c0a","reviewedHash":"sha256:202feae78b0d2afc014d33336e1bd6f56ee30d69b26d4f5c5aef5d76ee395c0a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2c52412cf3173bbb537983b860e8f2dccfde5a353e4a5494aa1aded8e7fa728b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","contentProjectionSha256":"202feae78b0d2afc014d33336e1bd6f56ee30d69b26d4f5c5aef5d76ee395c0a","reviewDecisionSha256":"2c52412cf3173bbb537983b860e8f2dccfde5a353e4a5494aa1aded8e7fa728b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectives":["SB.5.3.2"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Ortak Mirasımız","title":"Anadolu'nun İlk Yerleşimlerinde Sosyal Hayat","body":"Bu konunun amacı, Anadolu’da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatını yalnızca birkaç bilgi ezberleyerek değil, onların yaşadığı dönemin koşullarını düşünerek anlamaktır. Sosyal hayat; insanların nerede ve nasıl barındığını, nasıl beslendiğini, geçimini hangi faaliyetlerle sağladığını, günlük işlerini nasıl düzenlediğini ve bir arada yaşarken nasıl iş birliği yapmış olabileceğini kapsar. Biz bugün elektrik, market, taşıt, okul, hastane ve gelişmiş iletişim araçlarıyla çevrili bir dünyada yaşıyoruz. İlk yerleşmelerde yaşayan insanlar ise kendi dönemlerinin imkânları içinde karar veriyordu. Bu nedenle geçmişi değerlendirirken “Bugünkü insanlar gibi davranmadılar, demek ki yanlış yaptılar.” biçiminde düşünmek doğru değildir. Doğru yaklaşım, kanıtları incelemek, dönemin koşullarını göz önünde bulundurmak ve çıkarımları dikkatli biçimde ifade etmektir. Bu anlatım, resmî programdaki SB.5.3.2 öğrenme çıktısının kapsamına göre hazırlanmıştır. \n\nmeb-sosyal-bilgiler-ogretim-pro…\n\n\n\nÖN BİLGİLER\n\nBu konuyu anlayabilmek için önce bazı temel kavramları bilmek gerekir. “Yerleşme”, insanların yaşamak için seçtiği ve barınma alanları oluşturduğu yerdir. “Yerleşik hayat”, insanların bir yerde daha uzun süre kalması, barınaklarını düzenlemesi ve günlük yaşamını o çevreye göre planlamasıdır. “Avcı-toplayıcı toplum”, besin ihtiyacının önemli bir bölümünü avcılık ve doğadan toplama yoluyla karşılayan toplulukları anlatır. Ancak toplumların yaşam biçimleri bir günde değişmemiştir. Bir topluluk yerleşik yaşam sürerken avcılık, toplayıcılık, bitki yetiştirme veya hayvanlardan yararlanma gibi farklı faaliyetleri birlikte yürütmüş olabilir.\n\n“Arkeoloji”, geçmişte yaşamış insanların geride bıraktığı maddi kalıntıları inceleyen bilim alanıdır. “Arkeolojik kazı”, geçmişe ait kalıntıların uzmanlar tarafından belirli yöntemlerle ortaya çıkarılması ve kaydedilmesidir. “Höyük” ise farklı dönemlerde aynı yerde kurulan yerleşmelerin zamanla üst üste birikmesiyle oluşabilen yükseltilmiş yerleşim alanıdır. Bir kazıda bulunan duvar, ocak, kap, taş alet, hayvan kemiği veya bitki kalıntısı geçmişteki yaşama dair kanıt olabilir. Fakat tek bir buluntu, sosyal hayatın bütününü kesin olarak açıklamaz. Çeşitli kanıtlar birlikte değerlendirilir.\n\n“MÖ” milattan önceyi, “MS” milattan sonrayı gösterir. Tarih şeridinde MÖ tarihlerde sayı büyüdükçe daha eski bir zamana gidilir. Örneğin MÖ 7000, MÖ 6000’den daha eskidir. “Milat” ise MÖ ve MS tarihlerini ayıran başlangıç noktasıdır. Bu zaman bilgisi, Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar ve Göbeklitepe gibi arkeolojik alanlarla ilgili kaynakları tarih sırasına yerleştirirken işe yarar. Bu yerler aynı özelliklere sahip tek bir yerleşme değildir; farklı alanlarda, farklı zamanlarda ve farklı koşullarda incelenen arkeolojik örneklerdir.\n\nTEMEL KAVRAM: SOSYAL HAYAT\n\nİlk yerleşmelerde sosyal hayatı incelerken üç ana başlık özellikle önemlidir: barınma, beslenme ve temel geçim faaliyetleri.\n\nBarınma, yalnızca bir çatının altında bulunmak değildir. Barınağın yapıldığı malzeme, evlerin birbirine yakın ya da uzak oluşu, ortak alanların bulunup bulunmaması ve yapıların zaman içinde onarılması insanların günlük düzeni hakkında ipuçları verebilir. Bir duvar kalıntısı bize yapının varlığını gösterir; fakat o yapıda kaç kişinin yaşadığı, herkesin aynı görevi yaptığı veya bütün evlerin aynı biçimde kullanıldığı doğrudan söylenemez. Böyle ayrıntılar için başka kanıtlara ihtiyaç vardır.\n\nBeslenme, insanların hangi yiyeceklere ulaşabildiğini, yiyecekleri nasıl hazırladığını ve saklayıp saklamadığını anlamaya çalışır. Öğütme taşı, ocak, kap, bitki kalıntısı ve hayvan kemiği gibi buluntular beslenmeye ilişkin ipuçları sunabilir. Yine de bir hayvan kemiğinin bulunması, o hayvanın her gün tüketildiğini kanıtlamaz. Buluntunun sayısı, bulunduğu yer, diğer kalıntılarla ilişkisi ve uzmanların değerlendirmesi önemlidir.\n\nTemel geçim faaliyetleri, insanların ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı işlerdir. Avcılık, toplayıcılık, bitki yetiştirme, hayvanlardan yararlanma, araç gereç hazırlama ve barınak onarma bu kapsamda düşünülebilir. Bu faaliyetlerin hangisinin ne ölçüde yapıldığını anlamak için kaynaklar karşılaştırılır. Geçim faaliyetleri aynı zamanda iş birliği hakkında da ipucu verebilir. Örneğin büyük bir yapının onarılması veya yiyeceklerin hazırlanması birden fazla kişinin katkısını gerektirmiş olabilir. Ancak “kesinlikle herkes eşit görev yaptı” gibi bir yargı, kanıt yoksa söylenmemelidir.\n\nADIM ADIM DÜŞÜNME YÖNTEMİ\n\nBir görseli, kazı bulgusunu, müze bilgi kartını veya kısa kaynak metnini incelerken şu yolu izleyebilirsin:\n\n1. Kaynağı tanı: Bu bir fotoğraf mı, çizim mi, kazı planı mı, müze açıklaması mı? Kim hazırlamış? Hangi yer ve dönemle ilgilidir?\n2. Gördüğünü olduğu gibi söyle: Önce yorum yapmadan nesneleri ve ayrıntıları belirle. “Görselde birbirine yakın üç yapı, iki ocak izi ve birkaç kap var.” demek gözlemdir.\n3. Kanıtları başlıklara ayır: Barınma, beslenme ve geçim faaliyetleriyle ilgili olanları sınıflandır.\n4. Dönemin koşullarını düşün: Elektrik, hazır gıda, motorlu taşıt veya modern makineler yoksa insanlar ihtiyaçlarını hangi imkânlarla karşılamış olabilir?\n5. Günümüzle karşılaştır: Benzerlikleri ve farklılıkları ayrı ayrı yaz. “İnsanlar geçmişte de barınma ve beslenme ihtiyacına sahipti.” bir benzerliktir. “Bugün yiyecek saklamak için buzdolabı kullanılması” bir farklılıktır.\n6. Çıkarım yap: Kanıtın ne düşündürdüğünü “olabilir”, “düşündürür”, “işaret eder” gibi dikkatli ifadelerle belirt.\n7. Bakış açını yansıt: Sonuç cümlende hem kanıtı hem dönemin koşulunu kullan. “Bu bulgular, insanların eldeki malzemeleri kullanarak barınma ve beslenme ihtiyaçlarını birlikte düzenlemiş olabileceklerini düşündürür.” gibi.\n\nKANIT İLE YORUMU AYIRMA\n\nKanıt, kaynakta doğrudan görülen veya kaydedilen bilgidir. Yorum ise kanıttan hareketle ulaşılan anlamdır. Örneğin “Kazı görselinde bir yapının içinde ocak izi görülüyor.” kanıttır. “Bu ocak, yapının yemek hazırlamak veya ısınmak için kullanılmış olabileceğini düşündürür.” yorumdur. “Bu evde her akşam tam beş kişi yemek yiyordu.” cümlesi ise verilen kanıttan çıkarılamaz; ayrıntılı ve kesin bir iddiadır.\n\nİyi bir yorum üç özelliğe sahip olmalıdır. Birincisi kanıta dayanmalıdır. İkincisi dönemin koşullarını dikkate almalıdır. Üçüncüsü kesin olmayan noktaları kesinmiş gibi sunmamalıdır. Tarihsel bakış açısı geliştirmek, geçmişteki insanları küçümsemek veya onları bugünkü ölçülerle yargılamak değildir. Onların karşılaştığı imkânları ve sınırlılıkları anlayarak davranışlarının olası nedenlerini açıklamaktır.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 1: YERLEŞME GÖRSELİNDEN BARINMAYI YORUMLAMA\n\nKaynak durumu: Bir kazı alanına ait çizimde birbirine yakın yapılmış birkaç ev, yapıların içinde ocak izleri ve evlerin çevresinde açık bir alan görülüyor.\n\nAdım 1, gözlem: Evler birbirine yakındır. Bazı yapıların içinde ocak izi vardır. Yapılar arasında açık bir alan bulunur.\n\nAdım 2, sınıflandırma: Evlerin biçimi ve konumu barınma başlığına girer. Ocak izleri hem barınma hem beslenmeyle ilişkilendirilebilir. Açık alan, ortak kullanım ihtimalini düşündürebilir.\n\nAdım 3, dönem koşulu: İnsanlar hazır yapı malzemeleri ve modern ısıtma araçları olmadan çevrelerinde bulabildikleri malzemelerle barınak oluşturmuş olabilir.\n\nAdım 4, çıkarım: Evlerin yakın yapılması, insanların bir arada yaşamayı ve günlük işlerde birbirine ulaşmayı kolaylaştırmış olabilir. Ocak izleri, yapıların ısınma veya yiyecek hazırlama amacıyla kullanılmış olabileceğini gösterir.\n\nAdım 5, sınır: Bu görsel, her evde kaç kişi yaşadığını veya açık alanın kesin olarak hangi amaçla kullanıldığını tek başına göstermez.\n\nSonuç: Kaynak, yerleşmedeki insanların barınma ve beslenme ihtiyaçlarını belirli bir düzen içinde karşılamaya çalıştıklarını düşündürür. Bu yorum, gözlenen ayrıntılara dayanır; bilinmeyen konular kesinleştirilmez.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 2: BULUNTU LİSTESİNDEN BESLENMEYİ YORUMLAMA\n\nKaynak durumu: Bir bilgi kartında aynı yerleşim tabakasında öğütme taşları, yanmış bitki kalıntıları, hayvan kemikleri ve kap parçalarının bulunduğu yazıyor.\n\nAdım 1, kanıtları belirleme: Öğütme taşları, bitki kalıntıları, hayvan kemikleri ve kap parçaları doğrudan kaydedilmiş bulgulardır.\n\nAdım 2, olası işlevler: Öğütme taşları bazı bitkisel ürünleri ezme veya öğütme amacıyla kullanılmış olabilir. Kaplar, yiyecek hazırlama, taşıma veya saklama için kullanılmış olabilir. Hayvan kemikleri, hayvanlardan beslenme amacıyla yararlanılmış olabileceğini düşündürür.\n\nAdım 3, kanıtları birleştirme: Farklı türde buluntuların aynı bağlamda görülmesi, beslenmenin tek bir kaynağa dayanmadığını düşündürebilir.\n\nAdım 4, sınır: Bu buluntular, herkesin aynı yiyecekleri tükettiğini, yiyeceklerin her gün aynı yöntemle hazırlandığını veya bulunan bütün kapların yalnızca yemek için kullanıldığını kanıtlamaz.\n\nSonuç: Yerleşmedeki insanlar çevrelerinden elde ettikleri farklı besinleri işlemeyi ve bazılarını saklamayı öğrenmiş olabilir. Bu çıkarım, birden fazla kanıtın birlikte değerlendirilmesine dayanır.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 3: ONARIM İZLERİNDEN YERLEŞİK HAYATI ANLAMA\n\nKaynak durumu: Bir yapının duvarında birden fazla onarım katmanı, zeminde yenilenmiş bölümler ve yakınında saklama kapları görülüyor.\n\nAdım 1, gözlem: Duvar ve zemin birden çok kez yenilenmiştir. Saklama kapları yapının yakınındadır.\n\nAdım 2, yorum: Onarım izleri, yapının kısa süre kullanılıp hemen bırakılmadığını; insanların onu korumaya ve kullanmaya devam etmiş olabileceğini düşündürür. Saklama kapları da gelecekte kullanılmak üzere bazı ürünlerin korunmuş olabileceğine işaret eder.\n\nAdım 3, sosyal hayatla ilişki: Bir yapıyı onarmak, malzeme bulmayı, zaman ayırmayı ve görev paylaşımını gerektirmiş olabilir. Bu durum yerleşik yaşamın günlük sorumluluklarını düşündürür.\n\nAdım 4, sınır: Onarımı kimin yaptığı, kaç kişinin çalıştığı ve kaplarda ne bulunduğu ek kanıt olmadan kesin olarak söylenemez.\n\nSonuç: Kaynak, insanların yaşadıkları mekânı sürdürmeye önem verdiğini ve bazı ihtiyaçlarını ileriki zamanlar için planlamış olabileceğini gösterir. Bu, yerleşik hayatın yalnızca bir yerde oturmak değil, yaşam alanını düzenlemek anlamına da geldiğini açıklar.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 4: GEÇMİŞ İLE GÜNÜMÜZÜ KARŞILAŞTIRMA\n\nDurum: Günümüzde bir aile, suyu musluktan alıyor, yiyecekleri marketten satın alıyor ve buzdolabında saklıyor. İlk yerleşmelerle ilgili bir kaynakta ise suyun yerleşme dışındaki bir kaynaktan taşındığını, yiyeceklerin çevreden elde edildiğini ve kaplarda saklandığını düşündüren bulgular yer alıyor.\n\nBenzerlikler: Her iki dönemde de insanlar suya, besine ve barınağa ihtiyaç duyar. Her iki dönemde de yiyeceklerin hazırlanması, saklanması ve aile ya da grup üyeleri arasında iş bölümü yapılması gerekebilir.\n\nFarklılıklar: Günümüzde su ve yiyeceğe ulaşmayı kolaylaştıran gelişmiş sistemler vardır. İlk yerleşmelerde insanlar ihtiyaçlarını daha çok yakın çevrenin imkânlarına, el emeğine ve basit araçlara dayanarak karşılamış olabilir.\n\nDönemin bakış açısı: İlk yerleşmelerde su taşımak veya yiyecek hazırlamak uzun zaman almış olabilir. Bu nedenle günlük yaşamın önemli bölümü temel ihtiyaçlara ayrılmış olabilir.\n\nSonuç: Geçmişteki insanların hayatını “kolay” ya da “zor” diye tek kelimeyle yargılamak yerine, hangi imkânlara sahip olduklarını ve ihtiyaçlarını nasıl karşıladıklarını açıklamak daha doğrudur.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 5: TARİH ŞERİDİNİ DOĞRU OKUMA\n\nKaynak durumu: Bir tarih şeridinde A yerleşmesi MÖ 7000, B yerleşmesi MÖ 6000 civarında gösteriliyor.\n\nYanlış düşünce: “6000 sayısı daha küçük olduğu için B daha eskidir.”\n\nDoğru düşünme: MÖ tarihler milada doğru ilerledikçe sayılar küçülür. Bu nedenle MÖ 7000, MÖ 6000’den yaklaşık bin yıl daha eskidir.\n\nSosyal hayatla bağlantı: İki yerleşmede görülen barınma veya beslenme biçimleri karşılaştırılırken hangisinin daha eski olduğu bilinmelidir. Fakat yalnız tarih sırası, bir toplumun diğerinden “daha iyi” veya “daha gelişmiş” olduğunu kanıtlamaz. Her yerleşme kendi çevresi ve koşulları içinde incelenmelidir.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 6: BİR ÇOCUĞUN GÜNLÜK YAŞAMINI KAYNAĞA DAYALI CANLANDIRMA\n\nKaynak durumu: Bir görselde küçük bir yerleşmede insanların yiyecek hazırladığı, bir yapıyı onardığı ve kap taşıdığı görülüyor. Görsel, bilimsel bir yayındaki bulgulara dayanılarak hazırlanmış bir canlandırmadır.\n\nGüvenli ifadeler: “Çocuklar ve yetişkinler günlük işlerin bazılarına birlikte katılmış olabilir.” “Yiyecek hazırlama, malzeme taşıma ve barınak bakımı zaman alan işler olabilir.” “İşlerin paylaşılması, grubun ihtiyaçlarını karşılamasını kolaylaştırmış olabilir.”\n\nKaçınılması gereken ifadeler: “Bütün çocuklar her gün aynı işi yapardı.” “Toplumdaki herkes eşit miktarda çalışırdı.” “Görseldeki kişiler kesin olarak aynı ailedir.” Bu cümleler için yeterli kanıt yoktur.\n\nÖrnek bakış açısı cümlesi: “O dönemde yaşayan bir çocuk için su taşımak, yiyecek hazırlığına yardım etmek veya barınağın bakımında görev almak günlük hayatın doğal bir parçası olmuş olabilir; çünkü temel ihtiyaçlara ulaşmak bugünkü kadar hızlı ve kolay değildi.”\n\nSIK YAPILAN KAVRAM YANILGILARI\n\n1. “İlk yerleşme” ifadesi, Anadolu’da ilk kez insan görüldüğü anlamına gelir. Yanlıştır. Burada konu, insanların belirli alanlarda yerleşim düzeni kurduğu örneklerdir.\n2. Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar ve Göbeklitepe’nin bütün özellikleri aynıdır. Yanlıştır. Bunlar farklı yer, dönem ve özelliklere sahip arkeolojik alanlardır.\n3. Geçmişte yaşayan insanlar düşünemiyor veya plan yapamıyordu. Yanlıştır. Barınak kurmak, yiyecek hazırlamak, araç yapmak ve kaynakları kullanmak bilgi, deneyim ve planlama gerektirir.\n4. Bir tane kap bulunması, herkesin aynı yemeği yediğini kanıtlar. Yanlıştır. Tek buluntu sınırlı bilgi verir; başka kanıtlarla birlikte değerlendirilmelidir.\n5. Yerleşik hayata geçen herkes avcılığı ve toplayıcılığı hemen bırakmıştır. Yanlıştır. Farklı geçim faaliyetleri bir arada sürdürülebilir ve değişim her yerde aynı hızda gerçekleşmeyebilir.\n6. Geçmişi bugünkü teknolojiye göre yargılamak doğrudur. Yanlıştır. Tarihsel bakış açısı, dönemin imkânlarını ve sınırlılıklarını hesaba katmayı gerektirir.\n7. Yorum yapmak, hayal edilen her şeyi söylemek demektir. Yanlıştır. Tarihsel yorum kanıta dayanmalı ve kesinlik derecesi açıkça belirtilmelidir.\n8. MÖ 5000, MÖ 7000’den daha eskidir. Yanlıştır. MÖ tarihlerde büyük sayı daha eski zamanı gösterir.\n\nKENDİNİ KONTROL ET\n\n1. Sosyal hayatı incelerken ele alınan üç temel unsur nedir?\n2. Bir kazı fotoğrafında görülen ocak izi kanıt mıdır, “burada yemek pişirilmiş olabilir” cümlesi kanıt mıdır?\n3. Neden tek bir buluntudan kesin bir sonuca ulaşmamalıyız?\n4. İlk yerleşmelerdeki sosyal hayatı günümüzle karşılaştırırken hangi iki tür bilgi yazılmalıdır?\n5. Dönemin koşullarını göz önünde bulundurmak ne demektir?\n6. MÖ 8000 ile MÖ 6500 tarihlerinden hangisi daha eskidir?\n7. “Evler birbirine yakın olduğu için herkes akrabaydı.” cümlesinde hangi sorun vardır?\n8. Bir kaynakta öğütme taşı, kap ve bitki kalıntısı bulunması hangi sosyal hayat unsuruyla ilişkilendirilebilir?\n9. Yerleşik hayat yalnızca aynı yerde yaşamak mıdır?\n10. Bakış açısını yansıtan bir sonuç cümlesinde hangi üç öge bulunmalıdır?\n\nKISA CEVAP ANAHTARI\n\n1. Barınma, beslenme ve temel geçim faaliyetleri.\n2. Ocak izi kaynakta doğrudan görülüyorsa kanıttır; “yemek pişirilmiş olabilir” kanıta dayalı yorumdur.\n3. Tek buluntu farklı amaçlarla kullanılmış olabilir ve sosyal hayatın bütününü göstermez.\n4. Benzerlikler ve farklılıklar.\n5. İnsanların sahip olduğu araçları, çevre koşullarını, bilgi birikimini ve sınırlılıklarını hesaba katmaktır.\n6. MÖ 8000 daha eskidir.\n7. Evlerin yakınlığı akrabalığı kesin olarak kanıtlamaz.\n8. Beslenme ve yiyecek hazırlama ya da saklama.\n9. Hayır. Yaşam alanını düzenleme, onarma, kaynakları planlama ve günlük işleri sürdürme süreçlerini de kapsar.\n10. Kanıt, dönemin koşulu ve dikkatli çıkarım.\n\nKISA ÖZET\n\nAnadolu’nun ilk yerleşmelerindeki sosyal hayatı anlamak için arkeolojik ve yazılı-görsel kaynaklar incelenir. Barınma, beslenme ve temel geçim faaliyetleriyle ilgili kanıtlar belirlenir. Kanıt ile yorum birbirinden ayrılır; tek bir buluntuya dayanarak kesin ve geniş sonuçlar çıkarılmaz. Geçmişteki insanlar bugünün imkânlarına sahip olmadıkları için onların kararları dönemin koşulları içinde açıklanır. İlk yerleşmeler günümüzle karşılaştırılırken hem değişen hem de devam eden ihtiyaçlar görülür. İnsanların barınma, beslenme ve geçim ihtiyaçları sürmüş; bu ihtiyaçları karşılama yolları zaman içinde değişmiştir. Tarihsel bakış açısı geliştirmek, geçmişi küçümsemeden, kanıta dayanarak ve belirsizliği dürüstçe belirterek anlamaya çalışmaktır.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Anadolu'nun İlk Yerleşimlerinde Sosyal Hayat konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.ff7bb99447e9"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.318cc197b704"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.61a714fa2d74"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.6894fc5e06a7"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note.visual.d47d23c0a805"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Bu konunun amacı, Anadolu’da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatını yalnızca birkaç bilgi ezberleyerek değil, onların yaşadığı dönemin koşullarını düşünerek anlamaktır.","priorKnowledge":"Sosyal hayat; insanların nerede ve nasıl barındığını, nasıl beslendiğini, geçimini hangi faaliyetlerle sağladığını, günlük işlerini nasıl düzenlediğini ve bir arada yaşarken nasıl iş birliği yapmış olabileceğini kapsar.","keyConcepts":"“Arkeoloji”, geçmişte yaşamış insanların geride bıraktığı maddi kalıntıları inceleyen bilim alanıdır. “Arkeolojik kazı”, geçmişe ait kalıntıların uzmanlar tarafından belirli yöntemlerle ortaya çıkarılması ve kaydedilmesidir. “Höyük” ise farklı dönemlerde aynı yerde kurulan yerleşmelerin zamanla üst üste birikmesiyle oluşabilen yükseltilmiş yerleşim alanıdır. Bir kazıda bulunan duvar, ocak, kap, taş alet, hayvan kemiği veya bitki kalıntısı geçmişteki yaşama dair kanıt olabilir. Fakat tek bir buluntu, sosyal hayatın bütününü kesin olarak açıklamaz. Çeşitli kanıtlar birlikte değerlendirilir.\n“MÖ” milattan önceyi, “MS” milattan sonrayı gösterir. Tarih şeridinde MÖ tarihlerde sayı büyüdükçe daha eski bir zamana gidilir. Örneğin MÖ 7000, MÖ 6000’den daha eskidir. “Milat” ise MÖ ve MS tarihlerini ayıran başlangıç noktasıdır. Bu zaman bilgisi, Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar ve Göbeklitepe gibi arkeolojik alanlarla ilgili kaynakları tarih sırasına yerleştirirken işe yarar. Bu yerler aynı özelliklere sahip tek bir yerleşme değildir; farklı alanlarda, farklı zamanlarda ve farklı koşullarda incelenen arkeolojik örneklerdir.","steps":"meb-sosyal-bilgiler-ogretim-pro…\nÖN BİLGİLER\nBu konuyu anlayabilmek için önce bazı temel kavramları bilmek gerekir. “Yerleşme”, insanların yaşamak için seçtiği ve barınma alanları oluşturduğu yerdir. “Yerleşik hayat”, insanların bir yerde daha uzun süre kalması, barınaklarını düzenlemesi ve günlük yaşamını o çevreye göre planlamasıdır. “Avcı-toplayıcı toplum”, besin ihtiyacının önemli bir bölümünü avcılık ve doğadan toplama yoluyla karşılayan toplulukları anlatır. Ancak toplumların yaşam biçimleri bir günde değişmemiştir. Bir topluluk yerleşik yaşam sürerken avcılık, toplayıcılık, bitki yetiştirme veya hayvanlardan yararlanma gibi farklı faaliyetleri birlikte yürütmüş olabilir.\n“Arkeoloji”, geçmişte yaşamış insanların geride bıraktığı maddi kalıntıları inceleyen bilim alanıdır. “Arkeolojik kazı”, geçmişe ait kalıntıların uzmanlar tarafından belirli yöntemlerle ortaya çıkarılması ve kaydedilmesidir. “Höyük” ise farklı dönemlerde aynı yerde kurulan yerleşmelerin zamanla üst üste birikmesiyle oluşabilen yükseltilmiş yerleşim alanıdır. Bir kazıda bulunan duvar, ocak, kap, taş alet, hayvan kemiği veya bitki kalıntısı geçmişteki yaşama dair kanıt olabilir. Fakat tek bir buluntu, sosyal hayatın bütününü kesin olarak açıklamaz. Çeşitli kanıtlar birlikte değerlendirilir.\n“MÖ” milattan önceyi, “MS” milattan sonrayı gösterir. Tarih şeridinde MÖ tarihlerde sayı büyüdükçe daha eski bir zamana gidilir. Örneğin MÖ 7000, MÖ 6000’den daha eskidir. “Milat” ise MÖ ve MS tarihlerini ayıran başlangıç noktasıdır. Bu zaman bilgisi, Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar ve Göbeklitepe gibi arkeolojik alanlarla ilgili kaynakları tarih sırasına yerleştirirken işe yarar. Bu yerler aynı özelliklere sahip tek bir yerleşme değildir; farklı alanlarda, farklı zamanlarda ve farklı koşullarda incelenen arkeolojik örneklerdir.","workedExamples":["“MÖ” milattan önceyi, “MS” milattan sonrayı gösterir. Tarih şeridinde MÖ tarihlerde sayı büyüdükçe daha eski bir zamana gidilir. Örneğin MÖ 7000, MÖ 6000’den daha eskidir. “Milat” ise MÖ ve MS tarihlerini ayıran başlangıç noktasıdır. Bu zaman bilgisi, Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar ve Göbeklitepe gibi arkeolojik alanlarla ilgili kaynakları tarih sırasına yerleştirirken işe yarar. Bu yerler aynı özelliklere sahip tek bir yerleşme değildir; farklı alanlarda, farklı zamanlarda ve farklı koşullarda incelenen arkeolojik örneklerdir.","Örnek bakış açısı cümlesi: “O dönemde yaşayan bir çocuk için su taşımak, yiyecek hazırlığına yardım etmek veya barınağın bakımında görev almak günlük hayatın doğal bir parçası olmuş olabilir; çünkü temel ihtiyaçlara ulaşmak bugünkü kadar hızlı ve kolay değildi.”"],"commonMistakes":"Tarihsel bakış açısı geliştirmek, geçmişi küçümsemeden, kanıta dayanarak ve belirsizliği dürüstçe belirterek anlamaya çalışmaktır.","selfCheck":["Barınma, beslenme ve temel geçim faaliyetleriyle ilgili kanıtlar belirlenir.","Kanıt ile yorum birbirinden ayrılır; tek bir buluntuya dayanarak kesin ve geniş sonuçlar çıkarılmaz.","Geçmişteki insanlar bugünün imkânlarına sahip olmadıkları için onların kararları dönemin koşulları içinde açıklanır.","İlk yerleşmeler günümüzle karşılaştırılırken hem değişen hem de devam eden ihtiyaçlar görülür.","İnsanların barınma, beslenme ve geçim ihtiyaçları sürmüş; bu ihtiyaçları karşılama yolları zaman içinde değişmiştir.","Tarihsel bakış açısı geliştirmek, geçmişi küçümsemeden, kanıta dayanarak ve belirsizliği dürüstçe belirterek anlamaya çalışmaktır.","Görselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin.","Şema, Anadolu'nun İlk Yerleşimlerinde Sosyal Hayat konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."],"summary":"KANIT İLE YORUMU AYIRMA\nKanıt, kaynakta doğrudan görülen veya kaydedilen bilgidir. Yorum ise kanıttan hareketle ulaşılan anlamdır. Örneğin “Kazı görselinde bir yapının içinde ocak izi görülüyor.” kanıttır. “Bu ocak, yapının yemek hazırlamak veya ısınmak için kullanılmış olabileceğini düşündürür.” yorumdur. “Bu evde her akşam tam beş kişi yemek yiyordu.” cümlesi ise verilen kanıttan çıkarılamaz; ayrıntılı ve kesin bir iddiadır.\nİyi bir yorum üç özelliğe sahip olmalıdır. Birincisi kanıta dayanmalıdır. İkincisi dönemin koşullarını dikkate almalıdır. Üçüncüsü kesin olmayan noktaları kesinmiş gibi sunmamalıdır. Tarihsel bakış açısı geliştirmek, geçmişteki insanları küçümsemek veya onları bugünkü ölçülerle yargılamak değildir. Onların karşılaştığı imkânları ve sınırlılıkları anlayarak davranışlarının olası nedenlerini açıklamaktır.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Anadolu'nun İlk Yerleşimlerinde Sosyal Hayat konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5ea52d4a2aa6dce75be4ec1dff64de65405d2fcdcb069274f4d0c54c3880de8e","reviewDecisionSha256":"ee38ed68b6bb37de473e48abf8f796b19aab21f994f18d2dce7f38101bea29d5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5ea52d4a2aa6dce75be4ec1dff64de65405d2fcdcb069274f4d0c54c3880de8e","reviewedHash":"sha256:5ea52d4a2aa6dce75be4ec1dff64de65405d2fcdcb069274f4d0c54c3880de8e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ee38ed68b6bb37de473e48abf8f796b19aab21f994f18d2dce7f38101bea29d5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","contentProjectionSha256":"5ea52d4a2aa6dce75be4ec1dff64de65405d2fcdcb069274f4d0c54c3880de8e","reviewDecisionSha256":"ee38ed68b6bb37de473e48abf8f796b19aab21f994f18d2dce7f38101bea29d5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectives":["SB.5.3.3"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Ortak Mirasımız","title":"Mezopotamya ve Anadolu Medeniyetlerinin Katkıları","body":"ÖĞRENME AMACI\n\nBu konu sonunda Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin insanlığın ortak mirasına yaptığı katkıları belirleyebilecek, bu katkıları bilim, kültür, ekonomi ve hukuk başlıkları altında sınıflandırabilecek, benzerlikleri ve farklılıkları kanıtlara dayanarak karşılaştırabileceksin. Buradaki amaç “Hangi medeniyet daha üstün?” sorusuna cevap vermek değildir. Amaç, farklı toplumların ürettiği bilgi, yöntem, araç ve kurumların zaman içinde birbirini nasıl etkilediğini ve bugünkü ortak mirasın oluşmasına nasıl katkı sağladığını anlamaktır.\n\n1. TEMEL KAVRAMLAR\n\nMedeniyet, insanların uzun zaman boyunca oluşturduğu yönetim, hukuk, ekonomi, bilim, sanat, yazı, mimari ve günlük yaşam birikimlerinin bütünüdür. Ortak miras ise yalnızca bir topluma ait kalmayıp başka toplumlar tarafından da öğrenilen, geliştirilen, kullanılan ve sonraki kuşaklara aktarılan değerlerdir. Bir yazı sistemi, ticaret yöntemi, hukuk düzeni, bilimsel gözlem geleneği, mimari teknik ya da sanat ürünü ortak mirasın parçası olabilir.\n\nKatkı sözcüğü yalnızca “ilk kez bulmak” anlamına gelmez. Bir toplum bir uygulamayı geliştirmiş, düzenlemiş, yaygınlaştırmış, kayda geçirmiş veya başka toplumlara taşımış olabilir. Bu durumların her biri ortak mirasa katkıdır. Örneğin yazının kullanılması bir katkı, yazıyla ticari kayıt tutulması başka bir katkı, yazılı bilgilerin farklı bölgelere yayılması ise ayrı bir katkıdır.\n\nKarşılaştırma yaparken iki temel kavram kullanılır: benzerlik ve farklılık. Benzerlik, iki medeniyetin katkılarının ortak yönüdür. Farklılık ise katkıların amaç, yöntem, kullanım alanı veya ortaya çıktığı çevre bakımından ayrılmasıdır. Karşılaştırma, yalnızca iki listeyi yan yana yazmak değildir; katkının ne işe yaradığını ve ortak mirası nasıl etkilediğini de açıklamaktır.\n\n2. COĞRAFİ VE TARİHÎ ÇERÇEVE\n\nMezopotamya, Dicle ve Fırat nehirleri çevresinde gelişen geniş bir bölgedir. Bu konuda Sümerler, Babiller ve Asurların katkıları üzerinde durulur. Anadolu ise Asya ile Avrupa arasında bulunan, tarih boyunca farklı toplumların yaşadığı yarımadadır. Bu konuda Hititler, Lidyalılar ve İyonların katkıları incelenir.\n\nBu iki bölge birbirinden tamamen kopuk değildir. Ticaret yolları, göçler, savaşlar, antlaşmalar ve kültürel ilişkiler aracılığıyla insanlar, mallar ve bilgiler bir bölgeden diğerine taşınmıştır. Bu nedenle bir katkıyı incelerken “Bu düşünce yalnızca burada doğdu ve hiç değişmeden kaldı.” demek yerine “Bu katkı hangi ihtiyaçtan doğmuş, nasıl kullanılmış ve başka toplumlara nasıl aktarılmış olabilir?” sorularını sormak daha doğrudur.\n\n3. ÖN BİLGİLER\n\nBu konuyu öğrenirken şu bilgileri hatırlamak yararlıdır:\n\nBirincisi, yerleşik hayat tarım, üretim, depolama, iş bölümü ve yönetim ihtiyacını artırmıştır. İkincisi, nüfus ve ticaret arttıkça ürünlerin, borçların, vergilerin ve kararların kaydedilmesi gerekmiştir. Üçüncüsü, toplum düzeni için kurallar ve bu kuralların uygulanmasını sağlayan yönetim düzenleri oluşmuştur. Dördüncüsü, insanlar gökyüzünü, zamanı, doğayı ve çevrelerindeki olayları gözlemleyerek hesaplama ve açıklama yolları geliştirmiştir. Beşincisi, tarihî bilgiler tablet, yazıt, mühür, para, yapı kalıntısı, antlaşma metni, ticaret kaydı ve benzeri kanıtlardan elde edilir.\n\n4. MEDENİYETLERİN ORTAK MİRASA KATKILARI\n\nSümerler, yazının ve yazılı kayıt geleneğinin gelişmesinde önemli bir yere sahiptir. Kil tabletler üzerine işaretler kullanılarak ürünler, alışverişler, yönetim işleri ve çeşitli bilgiler kaydedilmiştir. Yazılı kayıt, bilgilerin yalnızca insanların hafızasında kalmasını önlemiş; yönetim, ticaret ve kültür alanlarında süreklilik sağlamıştır. Bu katkı, ortak miras açısından çok önemlidir çünkü yazı sayesinde bilgi bir kuşaktan diğerine daha düzenli biçimde aktarılabilmiştir.\n\nBabiller, özellikle yazılı hukuk düzeni ve gökyüzü gözlemleriyle ilişkilendirilir. Kuralların yazılı hâle getirilmesi, yönetimin hangi davranışları kabul ettiğini veya cezalandırdığını görünür kılmıştır. Bu durum hukuk tarihinin gelişmesinde önemli bir basamak olarak değerlendirilir. Gökyüzünün düzenli gözlenmesi ve zamanın hesaplanmasına yönelik çalışmalar da bilgi birikiminin sistemli hâle gelmesine katkı sağlamıştır.\n\nAsurlar, geniş ticaret ağları ve ticari kayıtlarıyla dikkat çeker. Tüccarların farklı bölgelere gitmesi yalnızca mal alışverişi değil, bilgi ve yazı alışverişi de oluşturmuştur. Anadolu’daki ticaret merkezlerinde bulunan tabletler, alışverişlerin, borçların ve anlaşmaların kayda geçirildiğini gösterir. Böylece Asurlar, Mezopotamya’daki yazı ve kayıt geleneğinin Anadolu ile etkileşimine katkıda bulunmuştur.\n\nHititler, devlet yönetimi, yazılı kayıt, hukuk ve antlaşma geleneği bakımından ortak mirasa katkı sağlamıştır. Devlet işlerinin, savaşların, antlaşmaların ve bazı hukuk kurallarının yazılı biçimde kaydedilmesi, geçmiş olayların incelenebilmesine imkân vermiştir. Hitit kayıtları, yöneticilerin kararlarının ve devletler arası ilişkilerin belgeye bağlanmasının önemini gösterir.\n\nLidyalılar, ticaret hayatında madeni paranın düzenli bir değişim aracı olarak kullanılmasına yaptıkları katkıyla tanınır. Para, her alışverişte iki tarafın da birbirinin malına ihtiyaç duymasını gerektiren takasın bazı güçlüklerini azaltmıştır. Değerin belirli bir araçla ifade edilmesi, alışverişi kolaylaştırmış ve ekonomik ilişkilerin gelişmesine katkı sağlamıştır. Ancak para kullanılmaya başlanınca takasın bir anda ve her yerde sona erdiğini düşünmek doğru değildir; farklı yöntemler bir süre birlikte kullanılabilir.\n\nİyonlar, doğa olaylarını gözlemleme, soru sorma, akıl yürütme ve nedenleri araştırma anlayışının gelişmesine katkıda bulunmuştur. Doğadaki olayları yalnızca alışılmış açıklamalarla kabul etmek yerine, gözlem ve düşünme yoluyla anlamaya çalışmaları bilimsel düşüncenin gelişimi açısından önemlidir. Bu katkı, “Bilgiye ulaşmak için soru sormak, kanıt aramak ve açıklamaları tartışmak gerekir.” düşüncesini güçlendirmiştir.\n\n5. BİLİM, KÜLTÜR, EKONOMİ VE HUKUK AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMA\n\nBilim alanında Mezopotamya medeniyetlerinin düzenli gözlem, hesaplama ve kayıt tutma geleneği öne çıkar. Anadolu medeniyetlerinden özellikle İyonlar, gözlem sonuçları üzerine soru sorma ve akıl yürütme yönüyle dikkat çeker. Benzerlik şudur: Her iki bölgede de insanlar doğayı ve zamanı anlamaya çalışmıştır. Farklılık ise kullanılan yaklaşımın ağırlığında görülür; Mezopotamya’da düzenli kayıt ve hesaplama, İyonlarda ise sorgulama ve açıklama üretme daha belirgin örneklerdir. Bu ayrım kesin bir duvar değildir; iki bölgede de gözlem, düşünme ve bilgi aktarma birlikte bulunabilir.\n\nKültür alanında yazı, mimari, sanat, anlatılar ve kayıt geleneği ortak mirası oluşturur. Sümerlerin yazılı kayıtları, Asurların bu geleneği ticaret yoluyla taşımaları ve Hititlerin devlet kayıtları kültürel aktarımın farklı örnekleridir. Benzerlik, bilginin kalıcı hâle getirilmesidir. Farklılık, kaydın kullanım amacında ortaya çıkar: ticari hesap, yönetim kararı, hukuk kuralı veya tarihî olay kaydı gibi farklı amaçlar bulunabilir.\n\nEkonomi alanında Mezopotamya’da tarım ürünlerinin kaydı, borç ve alışveriş belgeleri ile ticaret ağları önemlidir. Anadolu’da Lidyalıların para kullanımına katkısı ekonomik hayatı kolaylaştıran önemli bir yeniliktir. Benzerlik, alışverişi güvenli ve düzenli hâle getirme çabasıdır. Farklılık, kullanılan araçlardadır: bir yerde tablet ve yazılı sözleşmeler, başka bir yerde değer ölçüsü olarak para öne çıkabilir.\n\nHukuk alanında Babillerin yazılı kuralları ile Hititlerin yazılı hukuk ve antlaşma geleneği karşılaştırılabilir. Benzerlik, toplumsal düzeni sağlamak ve kararları yazılı hâle getirmektir. Farklılıklar ise kuralların içeriğinde, uygulanışında ve toplumsal koşullarda bulunabilir. Bir hukuk metninin varlığı, o toplumda herkesin her durumda eşit olduğu anlamına gelmez. Yazılı metin, yalnızca kuralların ve yaptırımların kayıt altına alındığını gösteren bir kanıttır; adaletin nasıl uygulandığını anlamak için başka kanıtlar da gerekir.\n\n6. ADIM ADIM KARŞILAŞTIRMA YÖNTEMİ\n\nBir kaynak veya bilgi verildiğinde şu yedi adımı uygula:\n\n1. Kaynağı tanı: Tablet mi, para mı, yazıt mı, antlaşma mı, yapı kalıntısı mı?\n2. Medeniyeti ve bölgeyi belirle: Sümer, Babil ve Asur Mezopotamya; Hitit, Lidya ve İyon Anadolu başlığı altında incelenir.\n3. Katkıyı adlandır: Yazı, ticaret kaydı, para, hukuk, antlaşma, gözlem veya sorgulama gibi.\n4. Alanı belirle: Bilim, kültür, ekonomi veya hukuk.\n5. Kanıtı açıkla: Kaynakta gerçekten görülen veya yazan nedir?\n6. Benzerlik ve farklılığı yaz: Aynı ihtiyaca mı cevap veriyorlar, farklı araçlar mı kullanıyorlar?\n7. Ortak miras sonucuna ulaş: Bu katkı daha sonraki toplumların yaşamını nasıl kolaylaştırmış veya düşünce biçimini nasıl geliştirmiş olabilir?\n\nKullanışlı cümle kalıbı şudur: “Her iki medeniyet de … alanında katkı sağlamıştır. Ancak … medeniyeti … yönüyle, … medeniyeti ise … yönüyle öne çıkar. Bu katkılar, … bakımından ortak mirası geliştirmiştir.”\n\n7. AYRINTILI ÇÖZÜMLÜ ÖRNEKLER\n\nÖrnek 1: Kil tablet üzerindeki ürün listesi\n\nBir müze kartında, kil tablet üzerinde arpa miktarları ile kişilere ait işaretlerin bulunduğu yazıyor. Çözümün ilk adımı kanıtı belirlemektir: Kil tablet, miktar kaydı ve kişi işaretleri vardır. Bu, doğrudan kanıttır. İkinci adım katkıyı belirlemektir: Yazı ve kayıt tutma. Üçüncü adım alanı belirlemektir: Hem kültür hem ekonomiyle ilgilidir. Kültürle ilgilidir çünkü bilgi yazıyla kalıcı hâle gelmiştir; ekonomiyle ilgilidir çünkü ürün miktarları kaydedilmiştir. Sümerlerin yazılı kayıt geleneğiyle ilişki kurulabilir. “Bu tablette kesinlikle vergi kaydı vardır.” demek, kaynakta vergi sözcüğü yoksa aşırı yorum olur. Daha doğru ifade, “Tablet, ürünlerin düzenli biçimde kaydedildiğini ve ekonomik işlerin yazıyla izlenebildiğini gösterir.” cümlesidir.\n\nÖrnek 2: İki yazılı hukuk kaynağının karşılaştırılması\n\nBir çalışma yaprağında Babil ve Hitit toplumlarına ait olduğu belirtilen iki kısa hukuk özeti bulunuyor. İkisinde de bir anlaşmazlık durumunda uygulanacak kuralların yazılı olduğu görülüyor. Kanıt, kuralların yazılı olmasıdır. Benzerlik, her iki medeniyetin de toplumsal düzen için yazılı hukuk kullanmasıdır. Farklılık, kuralların ele aldığı olaylarda veya yaptırım biçimlerinde olabilir. Ancak yalnızca iki kısa örneğe bakarak “Bir toplum kesinlikle daha adildir.” sonucu çıkarılamaz. Çözüm cümlesi şöyle kurulabilir: “Babiller ve Hititler hukuk kurallarını yazılı hâle getirerek ortak mirasa katkı sağlamıştır. İki toplumun kuralları benzer biçimde düzen kurmayı amaçlasa da içerikleri ve uygulama biçimleri kendi toplumsal koşullarına göre farklılaşmıştır.”\n\nÖrnek 3: Takas yapılan pazar ile para kullanılan pazar\n\nBir pazarda Ayşe’nin buğdayı var, fakat almak istediği kumaşın satıcısı buğday istemiyor. Takasta alışveriş zorlaşıyor. İkinci durumda taraflar kabul edilen bir madeni para kullanıyor ve alışveriş daha kolay gerçekleşiyor. Burada günlük yaşam problemi, ortak bir değer ölçüsüne duyulan ihtiyaçtır. Lidyalıların para kullanımına katkısı ekonomi alanında değerlendirilir. Mezopotamya’daki ticari tabletlerle karşılaştırıldığında benzerlik, alışverişi düzenleme ve güvence altına alma amacıdır. Farklılık, kullanılan araçtır: Ticari tablet borcu veya anlaşmayı yazıyla kaydederken para değeri taşınabilir bir araçla ifade eder. Sonuç: “Her iki katkı da ticareti düzenlemiştir; biri kayıt ve sözleşme yolunu, diğeri ortak değişim aracını güçlendirmiştir.”\n\nÖrnek 4: Gökyüzü gözlem çizelgesi ile doğa sorusu\n\nBir kaynakta Babil’de gökyüzü olaylarının belirli aralıklarla kaydedildiği, başka bir kaynakta İyon düşünürlerinin doğadaki olayların nedenlerini sorguladığı belirtiliyor. Kanıtlar, düzenli kayıt ve neden arayışıdır. Benzerlik, doğayı anlamaya çalışma ve bilgiyi sistemleştirmedir. Farklılık, çalışmaların vurgusunda görülür: Babil örneğinde uzun süreli gözlem ve kayıt; İyon örneğinde soru sorma, akıl yürütme ve açıklama üretme öne çıkar. Çözüm: “Mezopotamya’nın düzenli gözlem birikimi ile İyonların sorgulayıcı yaklaşımı bilimsel düşüncenin farklı ama birbirini tamamlayan yönleridir. Biri veriyi biriktirmeyi, diğeri veriden hareketle açıklama aramayı güçlendirmiştir.”\n\nÖrnek 5: Asurlu tüccarın Anadolu’daki kaydı\n\nBir tablette bir tüccarın gönderdiği mallar, borç miktarı ve teslim bilgisi yer alıyor. Kaynağın Anadolu’da bulunması, Mezopotamya ile Anadolu arasında ticari ilişki bulunduğuna kanıt olabilir. Tablet aynı zamanda yazı ve kayıt yöntemlerinin bölgeler arasında taşındığını düşündürür. Burada “Asurlar Anadolu’ya yalnızca mal getirmiştir.” demek eksik olur; ticaret aynı zamanda bilgi, dil, ölçü ve kayıt alışkanlıklarının etkileşimini de sağlayabilir. Hititlerin daha sonraki yazılı devlet kayıtlarıyla doğrudan ve tek yönlü bir neden bağı kurmak için ise ek kanıt gerekir. Doğru yorum, “Asur ticaret ağları, Mezopotamya ile Anadolu arasında ekonomik ve kültürel etkileşimi artırmıştır.” biçimindedir.\n\n8. KANIT İLE YORUMU AYIRMA\n\nKanıt, kaynağın doğrudan sunduğu bilgidir. “Tablette mal miktarları yazılıdır.”, “Paranın üzerinde işaret vardır.” veya “Metin bir antlaşmanın maddelerini içerir.” ifadeleri kanıta örnektir. Yorum ise kanıttan hareketle ulaşılan açıklamadır. “Bu kayıtlar ticaretin düzenli yürütüldüğünü düşündürür.” bir yorumdur.\n\nİyi bir yorum kanıta dayanır, kanıtın sınırını aşmaz ve kesinlik derecesini doğru belirtir. Kanıt güçlü değilse “kesinlikle” yerine “gösterebilir”, “düşündürür”, “işaret eder” gibi ifadeler kullanılır. Bir tek para buluntusu, bütün toplumun yalnızca parayla alışveriş yaptığını kanıtlamaz. Bir tek hukuk maddesi, toplumdaki bütün adalet uygulamalarını açıklamaz. Bir gökyüzü kaydı, gözlemin yapıldığını gösterir; gözlemin bütün sonuçlarını öğrenmek için başka kaynaklara da ihtiyaç vardır.\n\n9. SIK YAPILAN KAVRAM YANILGILARI\n\n“Ortak miras yalnızca tarihî bina ve eşyalardan oluşur.” yanlıştır. Yazı, hukuk, para kullanımı, bilimsel düşünme ve ticaret yöntemleri de ortak mirastır.\n\n“Bir katkı yalnızca onu ilk bulan topluma aittir ve başka toplumların payı yoktur.” eksiktir. Bilgiler çoğu zaman farklı toplumlar tarafından geliştirilir ve yayılır.\n\n“Mezopotamya ve Anadolu medeniyetleri birbirinden hiç etkilenmemiştir.” yanlıştır. Ticaret ve diğer ilişkiler kültürel etkileşimi artırmıştır.\n\n“Yazılı kanun varsa toplumda herkes eşittir.” doğru değildir. Yazılı hukuk, kuralların kayıtlı olduğunu gösterir; uygulamanın adil olup olmadığını anlamak için daha fazla kanıt gerekir.\n\n“Para kullanılınca takas hemen ortadan kalkmıştır.” yanlıştır. Ekonomik değişimler genellikle yavaş gerçekleşir ve farklı yöntemler bir arada kullanılabilir.\n\n“Eski toplumlar yalnızca basit bilgiler üretmiştir.” yanlıştır. Bu toplumlar dönemlerinin ihtiyaçlarına göre karmaşık kayıt, ticaret, hukuk ve gözlem sistemleri geliştirmiştir.\n\n“Bir medeniyetin katkılarını saymak, onu diğerinden üstün göstermek demektir.” yanlıştır. Karşılaştırmanın amacı üstünlük sıralaması yapmak değil, ortak ve farklı katkıları anlamaktır.\n\n10. ÖZ KONTROL SORULARI\n\n1. Ortak miras kavramını kendi cümlelerinle tanımlayabilir misin?\n2. Sümerlerin yazılı kayıt geleneği neden hem kültür hem ekonomi alanında değerlendirilebilir?\n3. Babiller ile Hititlerin hukuk alanındaki ortak yönü nedir?\n4. Asur ticaret ağlarının yalnızca ekonomik değil kültürel etkileşim de oluşturduğunu hangi gerekçeyle açıklarsın?\n5. Lidyalıların para kullanımına katkısı, takasın hangi güçlüğünü azaltmıştır?\n6. Mezopotamya’daki gözlem ve kayıt geleneği ile İyonlardaki sorgulayıcı yaklaşımın benzer ve farklı yönleri nelerdir?\n7. Bir tarihî kaynakta doğrudan görülen bilgi ile kaynaktan çıkarılan yorum arasındaki fark nedir?\n8. “Her iki medeniyet de ticareti geliştirmiştir.” cümlesini en az bir benzerlik ve bir farklılık ekleyerek genişletebilir misin?\n9. Neden yalnızca tek bir buluntuya bakarak bütün bir toplum hakkında kesin hüküm verilmemelidir?\n10. Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin birbirini etkileyerek geliştiği düşüncesini hangi örnekle açıklayabilirsin?\n\nÖz kontrol ölçütü: Cevaplarında medeniyet adını, katkıyı, katkının alanını, bir kanıtı, en az bir benzerliği ve bir farklılığı birlikte kullanabiliyorsan karşılaştırma becerin gelişiyor demektir.\n\n11. KISA ÖZET\n\nMezopotamya medeniyetlerinden Sümerler yazı ve kayıt, Babiller hukuk ve sistemli gözlem, Asurlar ticaret ağları ve kayıtların yayılması yönüyle ortak mirasa katkı sağlamıştır. Anadolu medeniyetlerinden Hititler yazılı devlet kayıtları, hukuk ve antlaşma geleneği; Lidyalılar para kullanımının gelişmesi; İyonlar ise gözlem, soru sorma ve akıl yürütme yönüyle öne çıkar. İki bölgenin katkıları bilim, kültür, ekonomi ve hukuk alanlarında benzer ihtiyaçlara cevap vermiş, fakat farklı araç ve yöntemlerle gelişmiştir. Doğru karşılaştırma; katkıyı belirlemeyi, kanıtı yorumdan ayırmayı, benzerlik ve farklılıkları açıklamayı ve bu katkıların insanlığın ortak mirasına nasıl dönüştüğünü göstermeyi gerektirir. Kaynak dayanağı: \n\nhttps://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Mezopotamya ve Anadolu Medeniyetlerinin Katkıları konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.89c02527c7a5"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.0fd6065d2bc3"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.ddd0a8cb4e3a"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.64dd54afc99f"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note.visual.1f40ab4a8684"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","lessonSections":{"whatIWillLearn":"ÖĞRENME AMACI\n\nBu konu sonunda Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin insanlığın ortak mirasına yaptığı katkıları belirleyebilecek, bu katkıları bilim, kültür, ekonomi ve hukuk başlıkları altında sınıflandırabilecek, benzerlikleri ve farklılıkları kanıtlara dayanarak karşılaştırabileceksin.","priorKnowledge":"Buradaki amaç “Hangi medeniyet daha üstün?” sorusuna cevap vermek değildir.","keyConcepts":"Medeniyet, insanların uzun zaman boyunca oluşturduğu yönetim, hukuk, ekonomi, bilim, sanat, yazı, mimari ve günlük yaşam birikimlerinin bütünüdür. Ortak miras ise yalnızca bir topluma ait kalmayıp başka toplumlar tarafından da öğrenilen, geliştirilen, kullanılan ve sonraki kuşaklara aktarılan değerlerdir. Bir yazı sistemi, ticaret yöntemi, hukuk düzeni, bilimsel gözlem geleneği, mimari teknik ya da sanat ürünü ortak mirasın parçası olabilir.\nKatkı sözcüğü yalnızca “ilk kez bulmak” anlamına gelmez. Bir toplum bir uygulamayı geliştirmiş, düzenlemiş, yaygınlaştırmış, kayda geçirmiş veya başka toplumlara taşımış olabilir. Bu durumların her biri ortak mirasa katkıdır. Örneğin yazının kullanılması bir katkı, yazıyla ticari kayıt tutulması başka bir katkı, yazılı bilgilerin farklı bölgelere yayılması ise ayrı bir katkıdır.\nKarşılaştırma yaparken iki temel kavram kullanılır: benzerlik ve farklılık. Benzerlik, iki medeniyetin katkılarının ortak yönüdür. Farklılık ise katkıların amaç, yöntem, kullanım alanı veya ortaya çıktığı çevre bakımından ayrılmasıdır. Karşılaştırma, yalnızca iki listeyi yan yana yazmak değildir; katkının ne işe yaradığını ve ortak mirası nasıl etkilediğini de açıklamaktır.\n2. COĞRAFİ VE TARİHÎ ÇERÇEVE\nMezopotamya, Dicle ve Fırat nehirleri çevresinde gelişen geniş bir bölgedir. Bu konuda Sümerler, Babiller ve Asurların katkıları üzerinde durulur. Anadolu ise Asya ile Avrupa arasında bulunan, tarih boyunca farklı toplumların yaşadığı yarımadadır. Bu konuda Hititler, Lidyalılar ve İyonların katkıları incelenir.\nBu iki bölge birbirinden tamamen kopuk değildir. Ticaret yolları, göçler, savaşlar, antlaşmalar ve kültürel ilişkiler aracılığıyla insanlar, mallar ve bilgiler bir bölgeden diğerine taşınmıştır. Bu nedenle bir katkıyı incelerken “Bu düşünce yalnızca burada doğdu ve hiç değişmeden kaldı.” demek yerine “Bu katkı hangi ihtiyaçtan doğmuş, nasıl kullanılmış ve başka toplumlara nasıl aktarılmış olabilir?” sorularını sormak daha doğrudur.\n3. ÖN BİLGİLER\nBu konuyu öğrenirken şu bilgileri hatırlamak yararlıdır:\nBirincisi, yerleşik hayat tarım, üretim, depolama, iş bölümü ve yönetim ihtiyacını artırmıştır. İkincisi, nüfus ve ticaret arttıkça ürünlerin, borçların, vergilerin ve kararların kaydedilmesi gerekmiştir. Üçüncüsü, toplum düzeni için kurallar ve bu kuralların uygulanmasını sağlayan yönetim düzenleri oluşmuştur. Dördüncüsü, insanlar gökyüzünü, zamanı, doğayı ve çevrelerindeki olayları gözlemleyerek hesaplama ve açıklama yolları geliştirmiştir. Beşincisi, tarihî bilgiler tablet, yazıt, mühür, para, yapı kalıntısı, antlaşma metni, ticaret kaydı ve benzeri kanıtlardan elde edilir.\n4. MEDENİYETLERİN ORTAK MİRASA KATKILARI\nSümerler, yazının ve yazılı kayıt geleneğinin gelişmesinde önemli bir yere sahiptir. Kil tabletler üzerine işaretler kullanılarak ürünler, alışverişler, yönetim işleri ve çeşitli bilgiler kaydedilmiştir. Yazılı kayıt, bilgilerin yalnızca insanların hafızasında kalmasını önlemiş; yönetim, ticaret ve kültür alanlarında süreklilik sağlamıştır. Bu katkı, ortak miras açısından çok önemlidir çünkü yazı sayesinde bilgi bir kuşaktan diğerine daha düzenli biçimde aktarılabilmiştir.\nBabiller, özellikle yazılı hukuk düzeni ve gökyüzü gözlemleriyle ilişkilendirilir. Kuralların yazılı hâle getirilmesi, yönetimin hangi davranışları kabul ettiğini veya cezalandırdığını görünür kılmıştır. Bu durum hukuk tarihinin gelişmesinde önemli bir basamak olarak değerlendirilir. Gökyüzünün düzenli gözlenmesi ve zamanın hesaplanmasına yönelik çalışmalar da bilgi birikiminin sistemli hâle gelmesine katkı sağlamıştır.\nAsurlar, geniş ticaret ağları ve ticari kayıtlarıyla dikkat çeker. Tüccarların farklı bölgelere gitmesi yalnızca mal alışverişi değil, bilgi ve yazı alışverişi de oluşturmuştur. Anadolu’daki ticaret merkezlerinde bulunan tabletler, alışverişlerin, borçların ve anlaşmaların kayda geçirildiğini gösterir. Böylece Asurlar, Mezopotamya’daki yazı ve kayıt geleneğinin Anadolu ile etkileşimine katkıda bulunmuştur.\nHititler, devlet yönetimi, yazılı kayıt, hukuk ve antlaşma geleneği bakımından ortak mirasa katkı sağlamıştır. Devlet işlerinin, savaşların, antlaşmaların ve bazı hukuk kurallarının yazılı biçimde kaydedilmesi, geçmiş olayların incelenebilmesine imkân vermiştir. Hitit kayıtları, yöneticilerin kararlarının ve devletler arası ilişkilerin belgeye bağlanmasının önemini gösterir.\nLidyalılar, ticaret hayatında madeni paranın düzenli bir değişim aracı olarak kullanılmasına yaptıkları katkıyla tanınır. Para, her alışverişte iki tarafın da birbirinin malına ihtiyaç duymasını gerektiren takasın bazı güçlüklerini azaltmıştır. Değerin belirli bir araçla ifade edilmesi, alışverişi kolaylaştırmış ve ekonomik ilişkilerin gelişmesine katkı sağlamıştır. Ancak para kullanılmaya başlanınca takasın bir anda ve her yerde sona erdiğini düşünmek doğru değildir; farklı yöntemler bir süre birlikte kullanılabilir.\nİyonlar, doğa olaylarını gözlemleme, soru sorma, akıl yürütme ve nedenleri araştırma anlayışının gelişmesine katkıda bulunmuştur. Doğadaki olayları yalnızca alışılmış açıklamalarla kabul etmek yerine, gözlem ve düşünme yoluyla anlamaya çalışmaları bilimsel düşüncenin gelişimi açısından önemlidir. Bu katkı, “Bilgiye ulaşmak için soru sormak, kanıt aramak ve açıklamaları tartışmak gerekir.” düşüncesini güçlendirmiştir.\n5. BİLİM, KÜLTÜR, EKONOMİ VE HUKUK AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMA\nBilim alanında Mezopotamya medeniyetlerinin düzenli gözlem, hesaplama ve kayıt tutma geleneği öne çıkar. Anadolu medeniyetlerinden özellikle İyonlar, gözlem sonuçları üzerine soru sorma ve akıl yürütme yönüyle dikkat çeker. Benzerlik şudur: Her iki bölgede de insanlar doğayı ve zamanı anlamaya çalışmıştır. Farklılık ise kullanılan yaklaşımın ağırlığında görülür; Mezopotamya’da düzenli kayıt ve hesaplama, İyonlarda ise sorgulama ve açıklama üretme daha belirgin örneklerdir. Bu ayrım kesin bir duvar değildir; iki bölgede de gözlem, düşünme ve bilgi aktarma birlikte bulunabilir.\nKültür alanında yazı, mimari, sanat, anlatılar ve kayıt geleneği ortak mirası oluşturur. Sümerlerin yazılı kayıtları, Asurların bu geleneği ticaret yoluyla taşımaları ve Hititlerin devlet kayıtları kültürel aktarımın farklı örnekleridir. Benzerlik, bilginin kalıcı hâle getirilmesidir. Farklılık, kaydın kullanım amacında ortaya çıkar: ticari hesap, yönetim kararı, hukuk kuralı veya tarihî olay kaydı gibi farklı amaçlar bulunabilir.\nEkonomi alanında Mezopotamya’da tarım ürünlerinin kaydı, borç ve alışveriş belgeleri ile ticaret ağları önemlidir. Anadolu’da Lidyalıların para kullanımına katkısı ekonomik hayatı kolaylaştıran önemli bir yeniliktir. Benzerlik, alışverişi güvenli ve düzenli hâle getirme çabasıdır. Farklılık, kullanılan araçlardadır: bir yerde tablet ve yazılı sözleşmeler, başka bir yerde değer ölçüsü olarak para öne çıkabilir.\nHukuk alanında Babillerin yazılı kuralları ile Hititlerin yazılı hukuk ve antlaşma geleneği karşılaştırılabilir. Benzerlik, toplumsal düzeni sağlamak ve kararları yazılı hâle getirmektir. Farklılıklar ise kuralların içeriğinde, uygulanışında ve toplumsal koşullarda bulunabilir. Bir hukuk metninin varlığı, o toplumda herkesin her durumda eşit olduğu anlamına gelmez. Yazılı metin, yalnızca kuralların ve yaptırımların kayıt altına alındığını gösteren bir kanıttır; adaletin nasıl uygulandığını anlamak için başka kanıtlar da gerekir.\n6. ADIM ADIM KARŞILAŞTIRMA YÖNTEMİ","steps":"1. TEMEL KAVRAMLAR\nMedeniyet, insanların uzun zaman boyunca oluşturduğu yönetim, hukuk, ekonomi, bilim, sanat, yazı, mimari ve günlük yaşam birikimlerinin bütünüdür. Ortak miras ise yalnızca bir topluma ait kalmayıp başka toplumlar tarafından da öğrenilen, geliştirilen, kullanılan ve sonraki kuşaklara aktarılan değerlerdir. Bir yazı sistemi, ticaret yöntemi, hukuk düzeni, bilimsel gözlem geleneği, mimari teknik ya da sanat ürünü ortak mirasın parçası olabilir.\nKatkı sözcüğü yalnızca “ilk kez bulmak” anlamına gelmez. Bir toplum bir uygulamayı geliştirmiş, düzenlemiş, yaygınlaştırmış, kayda geçirmiş veya başka toplumlara taşımış olabilir. Bu durumların her biri ortak mirasa katkıdır. Örneğin yazının kullanılması bir katkı, yazıyla ticari kayıt tutulması başka bir katkı, yazılı bilgilerin farklı bölgelere yayılması ise ayrı bir katkıdır.\nKarşılaştırma yaparken iki temel kavram kullanılır: benzerlik ve farklılık. Benzerlik, iki medeniyetin katkılarının ortak yönüdür. Farklılık ise katkıların amaç, yöntem, kullanım alanı veya ortaya çıktığı çevre bakımından ayrılmasıdır. Karşılaştırma, yalnızca iki listeyi yan yana yazmak değildir; katkının ne işe yaradığını ve ortak mirası nasıl etkilediğini de açıklamaktır.\n2. COĞRAFİ VE TARİHÎ ÇERÇEVE\nMezopotamya, Dicle ve Fırat nehirleri çevresinde gelişen geniş bir bölgedir. Bu konuda Sümerler, Babiller ve Asurların katkıları üzerinde durulur. Anadolu ise Asya ile Avrupa arasında bulunan, tarih boyunca farklı toplumların yaşadığı yarımadadır. Bu konuda Hititler, Lidyalılar ve İyonların katkıları incelenir.\nBu iki bölge birbirinden tamamen kopuk değildir. Ticaret yolları, göçler, savaşlar, antlaşmalar ve kültürel ilişkiler aracılığıyla insanlar, mallar ve bilgiler bir bölgeden diğerine taşınmıştır. Bu nedenle bir katkıyı incelerken “Bu düşünce yalnızca burada doğdu ve hiç değişmeden kaldı.” demek yerine “Bu katkı hangi ihtiyaçtan doğmuş, nasıl kullanılmış ve başka toplumlara nasıl aktarılmış olabilir?” sorularını sormak daha doğrudur.\n3. ÖN BİLGİLER\nBu konuyu öğrenirken şu bilgileri hatırlamak yararlıdır:\nBirincisi, yerleşik hayat tarım, üretim, depolama, iş bölümü ve yönetim ihtiyacını artırmıştır. İkincisi, nüfus ve ticaret arttıkça ürünlerin, borçların, vergilerin ve kararların kaydedilmesi gerekmiştir. Üçüncüsü, toplum düzeni için kurallar ve bu kuralların uygulanmasını sağlayan yönetim düzenleri oluşmuştur. Dördüncüsü, insanlar gökyüzünü, zamanı, doğayı ve çevrelerindeki olayları gözlemleyerek hesaplama ve açıklama yolları geliştirmiştir. Beşincisi, tarihî bilgiler tablet, yazıt, mühür, para, yapı kalıntısı, antlaşma metni, ticaret kaydı ve benzeri kanıtlardan elde edilir.\n4. MEDENİYETLERİN ORTAK MİRASA KATKILARI\nSümerler, yazının ve yazılı kayıt geleneğinin gelişmesinde önemli bir yere sahiptir. Kil tabletler üzerine işaretler kullanılarak ürünler, alışverişler, yönetim işleri ve çeşitli bilgiler kaydedilmiştir. Yazılı kayıt, bilgilerin yalnızca insanların hafızasında kalmasını önlemiş; yönetim, ticaret ve kültür alanlarında süreklilik sağlamıştır. Bu katkı, ortak miras açısından çok önemlidir çünkü yazı sayesinde bilgi bir kuşaktan diğerine daha düzenli biçimde aktarılabilmiştir.\nBabiller, özellikle yazılı hukuk düzeni ve gökyüzü gözlemleriyle ilişkilendirilir. Kuralların yazılı hâle getirilmesi, yönetimin hangi davranışları kabul ettiğini veya cezalandırdığını görünür kılmıştır. Bu durum hukuk tarihinin gelişmesinde önemli bir basamak olarak değerlendirilir. Gökyüzünün düzenli gözlenmesi ve zamanın hesaplanmasına yönelik çalışmalar da bilgi birikiminin sistemli hâle gelmesine katkı sağlamıştır.\nAsurlar, geniş ticaret ağları ve ticari kayıtlarıyla dikkat çeker. Tüccarların farklı bölgelere gitmesi yalnızca mal alışverişi değil, bilgi ve yazı alışverişi de oluşturmuştur. Anadolu’daki ticaret merkezlerinde bulunan tabletler, alışverişlerin, borçların ve anlaşmaların kayda geçirildiğini gösterir. Böylece Asurlar, Mezopotamya’daki yazı ve kayıt geleneğinin Anadolu ile etkileşimine katkıda bulunmuştur.\nHititler, devlet yönetimi, yazılı kayıt, hukuk ve antlaşma geleneği bakımından ortak mirasa katkı sağlamıştır. Devlet işlerinin, savaşların, antlaşmaların ve bazı hukuk kurallarının yazılı biçimde kaydedilmesi, geçmiş olayların incelenebilmesine imkân vermiştir. Hitit kayıtları, yöneticilerin kararlarının ve devletler arası ilişkilerin belgeye bağlanmasının önemini gösterir.\nLidyalılar, ticaret hayatında madeni paranın düzenli bir değişim aracı olarak kullanılmasına yaptıkları katkıyla tanınır. Para, her alışverişte iki tarafın da birbirinin malına ihtiyaç duymasını gerektiren takasın bazı güçlüklerini azaltmıştır. Değerin belirli bir araçla ifade edilmesi, alışverişi kolaylaştırmış ve ekonomik ilişkilerin gelişmesine katkı sağlamıştır. Ancak para kullanılmaya başlanınca takasın bir anda ve her yerde sona erdiğini düşünmek doğru değildir; farklı yöntemler bir süre birlikte kullanılabilir.\nİyonlar, doğa olaylarını gözlemleme, soru sorma, akıl yürütme ve nedenleri araştırma anlayışının gelişmesine katkıda bulunmuştur. Doğadaki olayları yalnızca alışılmış açıklamalarla kabul etmek yerine, gözlem ve düşünme yoluyla anlamaya çalışmaları bilimsel düşüncenin gelişimi açısından önemlidir. Bu katkı, “Bilgiye ulaşmak için soru sormak, kanıt aramak ve açıklamaları tartışmak gerekir.” düşüncesini güçlendirmiştir.\n5. BİLİM, KÜLTÜR, EKONOMİ VE HUKUK AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMA\nBilim alanında Mezopotamya medeniyetlerinin düzenli gözlem, hesaplama ve kayıt tutma geleneği öne çıkar. Anadolu medeniyetlerinden özellikle İyonlar, gözlem sonuçları üzerine soru sorma ve akıl yürütme yönüyle dikkat çeker. Benzerlik şudur: Her iki bölgede de insanlar doğayı ve zamanı anlamaya çalışmıştır. Farklılık ise kullanılan yaklaşımın ağırlığında görülür; Mezopotamya’da düzenli kayıt ve hesaplama, İyonlarda ise sorgulama ve açıklama üretme daha belirgin örneklerdir. Bu ayrım kesin bir duvar değildir; iki bölgede de gözlem, düşünme ve bilgi aktarma birlikte bulunabilir.\nKültür alanında yazı, mimari, sanat, anlatılar ve kayıt geleneği ortak mirası oluşturur. Sümerlerin yazılı kayıtları, Asurların bu geleneği ticaret yoluyla taşımaları ve Hititlerin devlet kayıtları kültürel aktarımın farklı örnekleridir. Benzerlik, bilginin kalıcı hâle getirilmesidir. Farklılık, kaydın kullanım amacında ortaya çıkar: ticari hesap, yönetim kararı, hukuk kuralı veya tarihî olay kaydı gibi farklı amaçlar bulunabilir.\nEkonomi alanında Mezopotamya’da tarım ürünlerinin kaydı, borç ve alışveriş belgeleri ile ticaret ağları önemlidir. Anadolu’da Lidyalıların para kullanımına katkısı ekonomik hayatı kolaylaştıran önemli bir yeniliktir. Benzerlik, alışverişi güvenli ve düzenli hâle getirme çabasıdır. Farklılık, kullanılan araçlardadır: bir yerde tablet ve yazılı sözleşmeler, başka bir yerde değer ölçüsü olarak para öne çıkabilir.\nHukuk alanında Babillerin yazılı kuralları ile Hititlerin yazılı hukuk ve antlaşma geleneği karşılaştırılabilir. Benzerlik, toplumsal düzeni sağlamak ve kararları yazılı hâle getirmektir. Farklılıklar ise kuralların içeriğinde, uygulanışında ve toplumsal koşullarda bulunabilir. Bir hukuk metninin varlığı, o toplumda herkesin her durumda eşit olduğu anlamına gelmez. Yazılı metin, yalnızca kuralların ve yaptırımların kayıt altına alındığını gösteren bir kanıttır; adaletin nasıl uygulandığını anlamak için başka kanıtlar da gerekir.\n6. ADIM ADIM KARŞILAŞTIRMA YÖNTEMİ","workedExamples":["Bilim alanında Mezopotamya medeniyetlerinin düzenli gözlem, hesaplama ve kayıt tutma geleneği öne çıkar. Anadolu medeniyetlerinden özellikle İyonlar, gözlem sonuçları üzerine soru sorma ve akıl yürütme yönüyle dikkat çeker. Benzerlik şudur: Her iki bölgede de insanlar doğayı ve zamanı anlamaya çalışmıştır. Farklılık ise kullanılan yaklaşımın ağırlığında görülür; Mezopotamya’da düzenli kayıt ve hesaplama, İyonlarda ise sorgulama ve açıklama üretme daha belirgin örneklerdir. Bu ayrım kesin bir duvar değildir; iki bölgede de gözlem, düşünme ve bilgi aktarma birlikte bulunabilir.","Kültür alanında yazı, mimari, sanat, anlatılar ve kayıt geleneği ortak mirası oluşturur. Sümerlerin yazılı kayıtları, Asurların bu geleneği ticaret yoluyla taşımaları ve Hititlerin devlet kayıtları kültürel aktarımın farklı örnekleridir. Benzerlik, bilginin kalıcı hâle getirilmesidir. Farklılık, kaydın kullanım amacında ortaya çıkar: ticari hesap, yönetim kararı, hukuk kuralı veya tarihî olay kaydı gibi farklı amaçlar bulunabilir."],"commonMistakes":"Doğru karşılaştırma; katkıyı belirlemeyi, kanıtı yorumdan ayırmayı, benzerlik ve farklılıkları açıklamayı ve bu katkıların insanlığın ortak mirasına nasıl dönüştüğünü göstermeyi gerektirir.","selfCheck":["Ortak miras kavramını kendi cümlelerinle tanımlayabilir misin?","Sümerlerin yazılı kayıt geleneği neden hem kültür hem ekonomi alanında değerlendirilebilir?","Babiller ile Hititlerin hukuk alanındaki ortak yönü nedir?","Asur ticaret ağlarının yalnızca ekonomik değil kültürel etkileşim de oluşturduğunu hangi gerekçeyle açıklarsın?","Lidyalıların para kullanımına katkısı, takasın hangi güçlüğünü azaltmıştır?","Mezopotamya’daki gözlem ve kayıt geleneği ile İyonlardaki sorgulayıcı yaklaşımın benzer ve farklı yönleri nelerdir?","Bir tarihî kaynakta doğrudan görülen bilgi ile kaynaktan çıkarılan yorum arasındaki fark nedir?","“Her iki medeniyet de ticareti geliştirmiştir.” cümlesini en az bir benzerlik ve bir farklılık ekleyerek genişletebilir misin?"],"summary":"Kültür alanında yazı, mimari, sanat, anlatılar ve kayıt geleneği ortak mirası oluşturur. Sümerlerin yazılı kayıtları, Asurların bu geleneği ticaret yoluyla taşımaları ve Hititlerin devlet kayıtları kültürel aktarımın farklı örnekleridir. Benzerlik, bilginin kalıcı hâle getirilmesidir. Farklılık, kaydın kullanım amacında ortaya çıkar: ticari hesap, yönetim kararı, hukuk kuralı veya tarihî olay kaydı gibi farklı amaçlar bulunabilir.\nEkonomi alanında Mezopotamya’da tarım ürünlerinin kaydı, borç ve alışveriş belgeleri ile ticaret ağları önemlidir. Anadolu’da Lidyalıların para kullanımına katkısı ekonomik hayatı kolaylaştıran önemli bir yeniliktir. Benzerlik, alışverişi güvenli ve düzenli hâle getirme çabasıdır. Farklılık, kullanılan araçlardadır: bir yerde tablet ve yazılı sözleşmeler, başka bir yerde değer ölçüsü olarak para öne çıkabilir.\nHukuk alanında Babillerin yazılı kuralları ile Hititlerin yazılı hukuk ve antlaşma geleneği karşılaştırılabilir. Benzerlik, toplumsal düzeni sağlamak ve kararları yazılı hâle getirmektir. Farklılıklar ise kuralların içeriğinde, uygulanışında ve toplumsal koşullarda bulunabilir. Bir hukuk metninin varlığı, o toplumda herkesin her durumda eşit olduğu anlamına gelmez. Yazılı metin, yalnızca kuralların ve yaptırımların kayıt altına alındığını gösteren bir kanıttır; adaletin nasıl uygulandığını anlamak için başka kanıtlar da gerekir.\n6. ADIM ADIM KARŞILAŞTIRMA YÖNTEMİ","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Mezopotamya ve Anadolu Medeniyetlerinin Katkıları konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"64dbccec0fd6608f010bd47281fca35b45ef6f36885d842f70ce9f7ba10a751d","reviewDecisionSha256":"9674dd9a5c7eeae91b3d260439166e055c99dd38d859bbc4fc1cdca777646ff3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:64dbccec0fd6608f010bd47281fca35b45ef6f36885d842f70ce9f7ba10a751d","reviewedHash":"sha256:64dbccec0fd6608f010bd47281fca35b45ef6f36885d842f70ce9f7ba10a751d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9674dd9a5c7eeae91b3d260439166e055c99dd38d859bbc4fc1cdca777646ff3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","contentProjectionSha256":"64dbccec0fd6608f010bd47281fca35b45ef6f36885d842f70ce9f7ba10a751d","reviewDecisionSha256":"9674dd9a5c7eeae91b3d260439166e055c99dd38d859bbc4fc1cdca777646ff3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectives":["SB.5.4.1"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Yaşayan Demokrasimiz","title":"Demokrasi ve Cumhuriyet","body":"Öğrenme amacı\n\nBu konu sonunda demokrasi ile cumhuriyetin aynı kavram olmadığını, fakat özellikle millî egemenlik ve vatandaşların yönetime katılması bakımından birbirini tamamlayan iki kavram olduğunu açıklayabilmen beklenir. Bir metni, görseli ya da günlük yaşam durumunu incelerken önce kanıtları bulacak, sonra bu kanıtların hangi kavramın niteliğini gösterdiğini belirleyecek ve en sonunda iki kavram arasındaki ilişkiyi gerekçeli bir cümleyle ifade edeceksin.\n\n1. Gerekli ön bilgiler\n\nBu konuyu öğrenirken şu kavramları hatırlamak işini kolaylaştırır: grup, kural, hak, sorumluluk, seçim, katılım, eşitlik, özgürlük ve egemenlik. Bir sınıfta ortak karar alınması, aile üyelerinin görüşlerinin dinlenmesi ya da bir okul sorunuyla ilgili dilekçe hazırlanması, karar süreçlerine katılımın günlük yaşamdaki örnekleridir. Ancak aile, sınıf veya okul bir devlet değildir. Bu nedenle bu ortamlardaki katılım örnekleri demokrasiyi anlamamıza yardım ederken cumhuriyet kavramını doğrudan oluşturmaz. Cumhuriyet, devletin yönetim biçimiyle; demokrasi ise yönetimde halkın söz sahibi olması ve bu söz hakkının belirli ilkelerle korunmasıyla ilgilidir.\n\n2. Temel kavramlar\n\nDemokrasi, halkın kendisini ilgilendiren yönetim ve karar süreçlerine katılmasını; farklı görüşlerin ifade edilebilmesini; hak ve özgürlüklerin korunmasını; herkesin hukuk önünde eşit kabul edilmesini esas alan bir yönetim anlayışıdır. Demokrasinin temel nitelikleri arasında özgürlük, eşitlik, seçme ve seçilme hakkı, millî egemenlik, katılım, çoğulculuk ve hukukun üstünlüğü bulunur.\n\nÖzgürlük, kişinin düşüncesini açıklayabilmesi ve seçim yapabilmesidir; fakat başkalarının haklarına zarar verme serbestliği değildir. Eşitlik, herkesin her bakımdan aynı olması demek değildir. İnsanların haklardan yararlanırken ayrımcılığa uğramaması ve kuralların kişilere göre keyfî biçimde değiştirilmemesi anlamına gelir. Katılım, yalnızca oy vermek değildir; görüş bildirmek, toplantılara katılmak, öneri sunmak ve dilekçe gibi yasal yolları kullanmak da katılım örnekleridir. Çoğulculuk, toplumda farklı düşüncelerin bulunmasının doğal kabul edilmesi ve bu düşüncelerin barışçıl biçimde ifade edilebilmesidir. Hukukun üstünlüğü ise yönetenler dâhil herkesin önceden belirlenmiş hukuk kurallarına bağlı olmasıdır. Millî egemenlik, yönetme yetkisinin bir kişiye, aileye ya da ayrıcalıklı bir gruba değil millete ait olmasıdır.\n\nCumhuriyet, yönetme yetkisinin millete dayandığı ve devlet yönetiminin miras yoluyla bir aileden diğer üyeye geçmediği bir yönetim biçimidir. Cumhuriyette kamu görevi kişisel mülk gibi görülemez. Yönetim, millet adına ve hukukla belirlenen usullere göre yürütülür. Cumhuriyet kavramını anlamada “millet”, “egemenlik”, “vatandaşlık”, “seçim” ve “hukuk” sözcükleri önemlidir.\n\n3. Demokrasi ile cumhuriyet arasındaki ilişki\n\nCumhuriyet ve demokrasi birbirine çok yakındır, fakat eş anlamlı değildir. Cumhuriyet, “Devletin yönetme yetkisi kime dayanır ve yönetim görevi nasıl el değiştirir?” sorusuna cevap verir. Demokrasi ise “Halk yönetime nasıl katılır, farklı görüşler nasıl korunur ve kararlar hangi ilkelere göre alınır?” sorularına cevap verir.\n\nİki kavramın en güçlü ortak noktası millî egemenliktir. Cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu bir yönetim biçimini ifade eder. Demokrasi, milletin bu egemenliği seçim, katılım, temsil, görüş açıklama ve hukuk içinde denetim gibi yollarla kullanabilmesini destekler. Demokratik bir cumhuriyette yalnızca yöneticilerin seçimle belirlenmesi yeterli görülmez; özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, katılım ve hukukun üstünlüğü de önem taşır. Bu nedenle “cumhuriyet vardır, öyleyse demokrasinin bütün nitelikleri kendiliğinden eksiksizdir” biçiminde düşünmek doğru değildir. Bir durumun demokratik niteliğini anlamak için uygulamalara ve kanıtlara bakmak gerekir.\n\nKısa bir ilişki cümlesi şöyle kurulabilir: “Cumhuriyet, egemenliğin millete dayandığı yönetim biçimidir; demokrasi ise milletin bu egemenliği katılım, eşitlik, özgürlük, çoğulculuk ve hukukun üstünlüğü ilkeleriyle kullanmasını sağlayan anlayış ve uygulamalar bütünüdür.”\n\n4. Adım adım çözümleme yöntemi\n\nBir metin, görsel ya da olayda demokrasi-cumhuriyet ilişkisini çözümlemek için “Kanıt–Kavram–İlişki–Sonuç” yöntemini kullanabilirsin.\n\nBirinci adım: Kanıtları belirle. Metinde gerçekten yazan, görselde açıkça görülen veya olayda kesin olarak gerçekleşen bilgileri listele. Tahminlerini bu aşamada kanıt gibi yazma.\n\nİkinci adım: Demokrasi niteliklerini ara. Seçim, görüş bildirme, farklı seçenekler, eşit oy, özgür ifade, katılım, çoğulculuk veya kurallara bağlılık var mı?\n\nÜçüncü adım: Cumhuriyet niteliklerini ara. Egemenliğin millete ait olduğu, yönetimin mirasla geçmediği, kamu görevinin hukukla belirlenen yollarla üstlenildiği ya da vatandaşların temsilcilerini belirlediği belirtilmiş mi?\n\nDördüncü adım: Ortak noktayı bul. İki kavramı birbirine bağlayan millî egemenlik, seçim, temsil veya hukuk unsurlarından hangisi öne çıkıyor?\n\nBeşinci adım: Sınırı belirt. Olay yalnızca demokratik katılım örneği mi, yoksa devletin yönetim biçimi hakkında da bilgi veriyor mu? Örneğin sınıf başkanı seçimi demokratik bir uygulamadır; sınıfı cumhuriyet yapmaz.\n\nAltıncı adım: Gerekçeli sonuca ulaş. “Bu durum demokrasiyi gösterir, çünkü…” veya “Bu kaynak hem cumhuriyet hem demokrasiyle ilişkilidir, çünkü…” biçiminde kanıta dayalı bir cümle kur.\n\n5. Ayrıntılı çözümlü örnekler\n\nÖrnek 1: Sınıf başkanı seçimi\n\nDurum: Bir sınıfta başkanlık için üç öğrenci aday olur. Her aday yapmak istediklerini açıklar. Öğrenciler gizli oy kullanır, oylar herkesin görebileceği biçimde sayılır ve en çok oy alan aday başkan olur. Seçimden sonra diğer adayların görüşleri de sınıf toplantılarında dinlenir.\n\nKanıtlar: Birden fazla aday vardır. Adaylar görüşlerini açıklamıştır. Her öğrenci oy kullanmıştır. Oylar açık biçimde sayılmıştır. Seçilmeyen adayların görüşleri de dinlenmektedir.\n\nÇözümleme: Birden fazla adayın bulunması çoğulculuğa, öğrencilerin oy kullanması katılıma, oyların açık biçimde sayılması güven ve kurala bağlılığa, farklı görüşlerin dinlenmesi ise özgürlük ve çoğulculuğa örnektir. Bu olay demokratik bir uygulamayı gösterir. Ancak sınıf bir devlet olmadığı için bu örnek cumhuriyet yönetim biçiminin kanıtı değildir. Sonuç cümlesi: “Sınıf başkanı seçimi, katılım ve çoğulculuk içerdiği için demokratik bir uygulamadır; fakat sınıf devlet olmadığı için bu seçim tek başına cumhuriyet kavramını göstermez.”\n\nÖrnek 2: Bir kaynak kartını yorumlama\n\nKaynak kartında şu bilgiler yer alsın: “Yönetme yetkisi millete aittir. Kamu görevleri miras yoluyla geçmez. Vatandaşlar belirli aralıklarla yapılan seçimlerde temsilcilerini belirler. Devlet görevlileri hukuk kurallarına uymak zorundadır.”\n\nKanıtlar: Yönetme yetkisi millete aittir. Görevler mirasla geçmemektedir. Temsilciler seçimle belirlenmektedir. Devlet görevlileri de hukuka bağlıdır.\n\nÇözümleme: Yetkinin millete ait olması ve görevin mirasla geçmemesi cumhuriyetin nitelikleridir. Seçim yoluyla temsilcilerin belirlenmesi katılım ve millî egemenlik ile ilgilidir. Devlet görevlilerinin de kurallara bağlı olması hukukun üstünlüğünü gösterir. Sonuç cümlesi: “Kaynak, egemenliğin millete dayanması ve yönetim görevinin mirasla geçmemesi nedeniyle cumhuriyeti; seçim, katılım ve hukukun üstünlüğü nedeniyle demokrasiyi göstermektedir. İki kavram millî egemenlik ve hukuk noktasında ilişkilidir.”\n\nÖrnek 3: Mahallede park düzenlemesi\n\nDurum: Bir mahallede parkın nasıl düzenleneceği tartışılır. Çocuklar oyun alanı, bazı yetişkinler yürüyüş yolu, bazı kişiler de daha fazla ağaç ister. Belediye görüşleri toplamak için bir toplantı düzenler. Katılamayanlar yazılı öneri gönderir. Son karar açıklanırken hangi önerilerin neden kabul edildiği belirtilir.\n\nKanıtlar: Farklı görüşler vardır. İnsanlar toplantı veya yazılı öneri yoluyla katılmıştır. Kararın gerekçesi açıklanmıştır.\n\nÇözümleme: Farklı görüşlerin bulunması çoğulculuğu, toplantı ve yazılı öneri katılımı, kararın gerekçesinin açıklanması ise hesap verebilir ve kurallı karar sürecini destekler. Bu günlük yaşam örneği demokrasinin katılım ve çoğulculuk niteliklerini gösterir. Ancak olay, devlet başkanlığının nasıl belirlendiği veya yönetim görevinin mirasla geçip geçmediği hakkında bilgi vermediği için tek başına cumhuriyetin kanıtı sayılamaz. Sonuç cümlesi: “Park örneği demokratik katılımı açıklar; cumhuriyetle ilişki kurmak için yönetme yetkisinin millete dayanmasına ilişkin ek kanıt gerekir.”\n\nÖrnek 4: Çoğunluk kararı ve azınlığın hakkı\n\nDurum: Bir kulüpte 18 öğrenci etkinliğin cuma günü, 7 öğrenci perşembe günü yapılmasını ister. Çoğunluk cuma gününü seçer. Ardından kulüp başkanı, perşembe gününü isteyen öğrencilerin nedenlerini dinlemeye gerek olmadığını söyler ve onların konuşmasını engeller.\n\nKanıtlar: Oylama yapılmış ve çoğunluk cuma gününü seçmiştir. Azınlıkta kalan öğrencilerin konuşması engellenmiştir.\n\nÇözümleme: Oylama, demokratik bir karar aracıdır; fakat demokrasi yalnızca çoğunluğun istediğinin yapılması değildir. Farklı görüşlerin açıklanmasının engellenmesi özgürlük ve çoğulculukla uyuşmaz. Çoğunluk karar verebilir, ancak azınlıkta kalanların söz hakkı ve temel hakları korunmalıdır. Bu örnek cumhuriyetin yönetim biçimi hakkında kanıt sunmaz. Sonuç cümlesi: “Oylama yapılması demokratik bir unsur olsa da farklı görüşlerin susturulması demokrasinin çoğulculuk ve özgürlük niteliklerine aykırıdır; seçim tek başına tam bir demokratik işleyiş kanıtı değildir.”\n\nÖrnek 5: İki kısa metni karşılaştırma\n\nA metni: “Ülkenin yönetim görevi aynı aile içinde miras yoluyla geçer. Halk bazı yerel konularda görüş bildirebilir.”\n\nB metni: “Yönetme yetkisi millete aittir. Görevler mirasla geçmez. Vatandaşların farklı görüşleri seçim ve diğer yasal katılım yollarıyla yönetime yansır. Kararlar hukuk kurallarına bağlıdır.”\n\nKanıtlar: A metninde yönetim mirasla geçmektedir; sınırlı bir görüş bildirme olanağı vardır. B metninde millî egemenlik, miras dışı görev devri, katılım, farklı görüşler ve hukuka bağlılık bulunmaktadır.\n\nÇözümleme: A metnindeki görüş bildirme olanağı bir katılım örneği olabilir; fakat yönetimin mirasla geçmesi cumhuriyet niteliğiyle uyuşmaz. Ayrıca yalnızca görüş bildirme olanağı bulunması, demokrasinin tüm niteliklerinin varlığını kanıtlamaz. B metni hem cumhuriyetin hem demokrasinin temel niteliklerini birlikte taşır. Sonuç cümlesi: “B metninde cumhuriyet ile demokrasi millî egemenlik, katılım, çoğulculuk ve hukukun üstünlüğü üzerinden birleşmektedir.”\n\n6. Kanıt ile yorum arasındaki fark\n\nKanıt, kaynakta açıkça bulunan bilgidir. Yorum ise kanıttan hareketle ulaştığın anlamdır. “Üç aday seçime katıldı.” cümlesi kanıttır. “Birden fazla aday bulunması çoğulculuğu destekler.” cümlesi yorumdur. “En sevilen aday kesinlikle kazandı.” cümlesi ise oy sonucu dışında ek bilgi yoksa kanıtlanmamış bir tahmindir.\n\nBaşka bir örnek: Bir afişte “Egemenlik milletindir.” yazıyorsa bu ifade kanıttır. “Afiş, millî egemenlik ilkesini vurguladığı için cumhuriyet ve demokrasi arasındaki ortak noktaya dikkat çekmektedir.” cümlesi yorumdur. “Bu afişin bulunduğu yerde demokrasinin bütün nitelikleri eksiksiz uygulanıyor.” sonucu ise yalnızca afişe bakılarak çıkarılamaz. Bir slogan, ilkeyi anlatabilir; uygulamanın nasıl olduğunu kanıtlamak için seçim, katılım, özgürlük, eşitlik, çoğulculuk ve hukuka bağlılık gibi başka kanıtlar gerekir.\n\nSağlam bir yorumda üç özellik bulunur: Kaynağa dayanır, kavramı doğru kullanır ve gerekçe içerir. “Bu demokratiktir.” demek yerine “Farklı görüşler serbestçe ifade edildiği ve herkes eşit oy kullandığı için bu süreç demokratik nitelikler taşır.” demek daha güçlüdür.\n\n7. Sık yapılan kavram yanılgıları\n\n“Demokrasi yalnızca seçimdir.” Yanlıştır. Seçim önemlidir; ancak özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, katılım ve hukukun üstünlüğü olmadan demokrasi eksik kalır.\n\n“Cumhuriyet ile demokrasi tamamen aynıdır.” Yanlıştır. Cumhuriyet yönetim biçimini, demokrasi ise halkın yönetime katılmasını ve yönetimin hangi ilkelerle işlemesini açıklar. Ortak noktaları millî egemenliktir.\n\n“Çoğunluk ne isterse hiçbir sınıra bağlı olmadan yapabilir.” Yanlıştır. Çoğunluk karar verirken azınlıkta kalanların haklarına ve hukuka saygı göstermelidir.\n\n“Özgürlük, istediğim her şeyi yapabilmektir.” Yanlıştır. Özgürlük, başkalarının haklarını ihlal etmeden düşünme, ifade etme ve seçim yapabilmedir.\n\n“Eşitlik, herkese her durumda aynı şeyi vermektir.” Yanlıştır. Eşitlik, haklardan yararlanmada ayrımcılık yapılmaması ve kuralların adil uygulanmasıdır. Bireylerin ihtiyaçları farklı olabilir.\n\n“Bir sınıfta seçim yapılırsa sınıf cumhuriyet olur.” Yanlıştır. Sınıf seçimi demokrasiyi anlamaya yarayan bir katılım örneğidir. Cumhuriyet devletin yönetim biçimidir.\n\n“Bir yerde cumhuriyet sözcüğünün kullanılması, demokrasinin bütün niteliklerinin bulunduğunu tek başına kanıtlar.” Yanlıştır. Demokratik nitelikler uygulamalardan ve güvenilir kanıtlardan anlaşılır.\n\n8. Öz kontrol soruları\n\n1. Cumhuriyet ve demokrasi arasındaki temel farkı birer cümleyle açıklayabilir misin?\n2. Millî egemenlik iki kavramı nasıl birbirine bağlar?\n3. Bir seçimde yalnızca tek adayın konuşmasına izin verilmesi hangi demokratik nitelikle çelişir?\n4. Sınıf başkanı seçiminin neden demokratik bir uygulama olduğunu, fakat neden cumhuriyetin doğrudan kanıtı olmadığını açıklayabilir misin?\n5. “Herkes aynı düşünmelidir.” sözü çoğulculukla uyumlu mudur? Gerekçen nedir?\n6. Bir kaynakta yönetim görevinin mirasla geçtiği yazıyorsa bu bilgi cumhuriyet açısından nasıl yorumlanır?\n7. “Toplantıya 30 kişi katıldı.” ifadesi kanıt mıdır, yorum mudur? “Katılım yüksek olduğu için insanlar konuya önem vermiş olabilir.” ifadesi hangisidir?\n8. Oylamada çoğunluk kazandığında azınlıkta kalanların hangi hakları korunmalıdır?\n9. Hukukun üstünlüğü neden hem demokrasi hem de demokratik cumhuriyet için önemlidir?\n10. Demokrasi-cumhuriyet ilişkisini “Kanıt–Kavram–İlişki–Sonuç” sırasıyla nasıl çözümleyeceğini kısaca anlatabilir misin?\n\nCevaplarını değerlendirirken şu ölçütleri kullan: İki kavramı eş anlamlı saymıyor musun? Millî egemenliği ortak nokta olarak belirtiyor musun? Demokrasiyi yalnızca seçimle sınırlamıyor musun? Yorumlarını açık kanıtlara dayandırıyor musun? Çoğunluğun yanında azınlığın haklarını da gözetiyor musun?\n\n9. Kısa özet\n\nCumhuriyet, yönetme yetkisinin millete dayandığı ve yönetim görevinin miras yoluyla geçmediği bir yönetim biçimidir. Demokrasi; millî egemenlik, katılım, özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, seçme ve seçilme hakkı ile hukukun üstünlüğü gibi niteliklere dayanan yönetim anlayışı ve uygulamalarıdır. Cumhuriyet ile demokrasi aynı değildir; millî egemenlik, temsil, seçim ve hukuk noktalarında birbirini tamamlar. Bir olayı çözümlerken önce kanıtı bulmalı, sonra bu kanıtın hangi demokrasi veya cumhuriyet niteliğini gösterdiğini belirlemeli ve iki kavram arasındaki ilişkiyi gerekçeli bir sonuç cümlesiyle açıklamalısın.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Demokrasi ve Cumhuriyet konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.b1037c9e28cb"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.0e2d12049ad9"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.fd8e9944eb5e"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.ec12f1e21f6a"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note.visual.19b566519c24"},"sourceCitation":"\n\nmeb-sosyal-bilgiler-ogretim-pro…\n\n","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Öğrenme amacı\n\nBu konu sonunda demokrasi ile cumhuriyetin aynı kavram olmadığını, fakat özellikle millî egemenlik ve vatandaşların yönetime katılması bakımından birbirini tamamlayan iki kavram olduğunu açıklayabilmen beklenir.","priorKnowledge":"Bir metni, görseli ya da günlük yaşam durumunu incelerken önce kanıtları bulacak, sonra bu kanıtların hangi kavramın niteliğini gösterdiğini belirleyecek ve en sonunda iki kavram arasındaki ilişkiyi gerekçeli bir cümleyle ifade edeceksin.","keyConcepts":"Demokrasi, halkın kendisini ilgilendiren yönetim ve karar süreçlerine katılmasını; farklı görüşlerin ifade edilebilmesini; hak ve özgürlüklerin korunmasını; herkesin hukuk önünde eşit kabul edilmesini esas alan bir yönetim anlayışıdır. Demokrasinin temel nitelikleri arasında özgürlük, eşitlik, seçme ve seçilme hakkı, millî egemenlik, katılım, çoğulculuk ve hukukun üstünlüğü bulunur.\nÖzgürlük, kişinin düşüncesini açıklayabilmesi ve seçim yapabilmesidir; fakat başkalarının haklarına zarar verme serbestliği değildir. Eşitlik, herkesin her bakımdan aynı olması demek değildir. İnsanların haklardan yararlanırken ayrımcılığa uğramaması ve kuralların kişilere göre keyfî biçimde değiştirilmemesi anlamına gelir. Katılım, yalnızca oy vermek değildir; görüş bildirmek, toplantılara katılmak, öneri sunmak ve dilekçe gibi yasal yolları kullanmak da katılım örnekleridir. Çoğulculuk, toplumda farklı düşüncelerin bulunmasının doğal kabul edilmesi ve bu düşüncelerin barışçıl biçimde ifade edilebilmesidir. Hukukun üstünlüğü ise yönetenler dâhil herkesin önceden belirlenmiş hukuk kurallarına bağlı olmasıdır. Millî egemenlik, yönetme yetkisinin bir kişiye, aileye ya da ayrıcalıklı bir gruba değil millete ait olmasıdır.\nCumhuriyet, yönetme yetkisinin millete dayandığı ve devlet yönetiminin miras yoluyla bir aileden diğer üyeye geçmediği bir yönetim biçimidir. Cumhuriyette kamu görevi kişisel mülk gibi görülemez. Yönetim, millet adına ve hukukla belirlenen usullere göre yürütülür. Cumhuriyet kavramını anlamada “millet”, “egemenlik”, “vatandaşlık”, “seçim” ve “hukuk” sözcükleri önemlidir.\n3. Demokrasi ile cumhuriyet arasındaki ilişki\nCumhuriyet ve demokrasi birbirine çok yakındır, fakat eş anlamlı değildir. Cumhuriyet, “Devletin yönetme yetkisi kime dayanır ve yönetim görevi nasıl el değiştirir?” sorusuna cevap verir. Demokrasi ise “Halk yönetime nasıl katılır, farklı görüşler nasıl korunur ve kararlar hangi ilkelere göre alınır?” sorularına cevap verir.\nİki kavramın en güçlü ortak noktası millî egemenliktir. Cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu bir yönetim biçimini ifade eder. Demokrasi, milletin bu egemenliği seçim, katılım, temsil, görüş açıklama ve hukuk içinde denetim gibi yollarla kullanabilmesini destekler. Demokratik bir cumhuriyette yalnızca yöneticilerin seçimle belirlenmesi yeterli görülmez; özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, katılım ve hukukun üstünlüğü de önem taşır. Bu nedenle “cumhuriyet vardır, öyleyse demokrasinin bütün nitelikleri kendiliğinden eksiksizdir” biçiminde düşünmek doğru değildir. Bir durumun demokratik niteliğini anlamak için uygulamalara ve kanıtlara bakmak gerekir.\nKısa bir ilişki cümlesi şöyle kurulabilir: “Cumhuriyet, egemenliğin millete dayandığı yönetim biçimidir; demokrasi ise milletin bu egemenliği katılım, eşitlik, özgürlük, çoğulculuk ve hukukun üstünlüğü ilkeleriyle kullanmasını sağlayan anlayış ve uygulamalar bütünüdür.”","steps":"İki kavramın en güçlü ortak noktası millî egemenliktir. Cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu bir yönetim biçimini ifade eder. Demokrasi, milletin bu egemenliği seçim, katılım, temsil, görüş açıklama ve hukuk içinde denetim gibi yollarla kullanabilmesini destekler. Demokratik bir cumhuriyette yalnızca yöneticilerin seçimle belirlenmesi yeterli görülmez; özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, katılım ve hukukun üstünlüğü de önem taşır. Bu nedenle “cumhuriyet vardır, öyleyse demokrasinin bütün nitelikleri kendiliğinden eksiksizdir” biçiminde düşünmek doğru değildir. Bir durumun demokratik niteliğini anlamak için uygulamalara ve kanıtlara bakmak gerekir.\nKısa bir ilişki cümlesi şöyle kurulabilir: “Cumhuriyet, egemenliğin millete dayandığı yönetim biçimidir; demokrasi ise milletin bu egemenliği katılım, eşitlik, özgürlük, çoğulculuk ve hukukun üstünlüğü ilkeleriyle kullanmasını sağlayan anlayış ve uygulamalar bütünüdür.”","workedExamples":["Bu konuyu öğrenirken şu kavramları hatırlamak işini kolaylaştırır: grup, kural, hak, sorumluluk, seçim, katılım, eşitlik, özgürlük ve egemenlik. Bir sınıfta ortak karar alınması, aile üyelerinin görüşlerinin dinlenmesi ya da bir okul sorunuyla ilgili dilekçe hazırlanması, karar süreçlerine katılımın günlük yaşamdaki örnekleridir. Ancak aile, sınıf veya okul bir devlet değildir. Bu nedenle bu ortamlardaki katılım örnekleri demokrasiyi anlamamıza yardım ederken cumhuriyet kavramını doğrudan oluşturmaz. Cumhuriyet, devletin yönetim biçimiyle; demokrasi ise yönetimde halkın söz sahibi olması ve bu söz hakkının belirli ilkelerle korunmasıyla ilgilidir.","Özgürlük, kişinin düşüncesini açıklayabilmesi ve seçim yapabilmesidir; fakat başkalarının haklarına zarar verme serbestliği değildir. Eşitlik, herkesin her bakımdan aynı olması demek değildir. İnsanların haklardan yararlanırken ayrımcılığa uğramaması ve kuralların kişilere göre keyfî biçimde değiştirilmemesi anlamına gelir. Katılım, yalnızca oy vermek değildir; görüş bildirmek, toplantılara katılmak, öneri sunmak ve dilekçe gibi yasal yolları kullanmak da katılım örnekleridir. Çoğulculuk, toplumda farklı düşüncelerin bulunmasının doğal kabul edilmesi ve bu düşüncelerin barışçıl biçimde ifade edilebilmesidir. Hukukun üstünlüğü ise yönetenler dâhil herkesin önceden belirlenmiş hukuk kurallarına bağlı olmasıdır. Millî egemenlik, yönetme yetkisinin bir kişiye, aileye ya da ayrıcalıklı bir gruba değil millete ait olmasıdır."],"commonMistakes":"“Demokrasi yalnızca seçimdir.” Yanlıştır. Seçim önemlidir; ancak özgürlük, eşitlik, çoğulculuk, katılım ve hukukun üstünlüğü olmadan demokrasi eksik kalır.\n“Cumhuriyet ile demokrasi tamamen aynıdır.” Yanlıştır. Cumhuriyet yönetim biçimini, demokrasi ise halkın yönetime katılmasını ve yönetimin hangi ilkelerle işlemesini açıklar. Ortak noktaları millî egemenliktir.\n“Çoğunluk ne isterse hiçbir sınıra bağlı olmadan yapabilir.” Yanlıştır. Çoğunluk karar verirken azınlıkta kalanların haklarına ve hukuka saygı göstermelidir.\n“Özgürlük, istediğim her şeyi yapabilmektir.” Yanlıştır. Özgürlük, başkalarının haklarını ihlal etmeden düşünme, ifade etme ve seçim yapabilmedir.\n“Eşitlik, herkese her durumda aynı şeyi vermektir.” Yanlıştır. Eşitlik, haklardan yararlanmada ayrımcılık yapılmaması ve kuralların adil uygulanmasıdır. Bireylerin ihtiyaçları farklı olabilir.\n“Bir sınıfta seçim yapılırsa sınıf cumhuriyet olur.” Yanlıştır. Sınıf seçimi demokrasiyi anlamaya yarayan bir katılım örneğidir. Cumhuriyet devletin yönetim biçimidir.\n“Bir yerde cumhuriyet sözcüğünün kullanılması, demokrasinin bütün niteliklerinin bulunduğunu tek başına kanıtlar.” Yanlıştır. Demokratik nitelikler uygulamalardan ve güvenilir kanıtlardan anlaşılır.","selfCheck":["Cumhuriyet ve demokrasi arasındaki temel farkı birer cümleyle açıklayabilir misin?","Millî egemenlik iki kavramı nasıl birbirine bağlar?","Bir seçimde yalnızca tek adayın konuşmasına izin verilmesi hangi demokratik nitelikle çelişir?","Sınıf başkanı seçiminin neden demokratik bir uygulama olduğunu, fakat neden cumhuriyetin doğrudan kanıtı olmadığını açıklayabilir misin?","“Herkes aynı düşünmelidir.” sözü çoğulculukla uyumlu mudur? Gerekçen nedir?","Bir kaynakta yönetim görevinin mirasla geçtiği yazıyorsa bu bilgi cumhuriyet açısından nasıl yorumlanır?","“Toplantıya 30 kişi katıldı.” ifadesi kanıt mıdır, yorum mudur? “Katılım yüksek olduğu için insanlar konuya önem vermiş olabilir.” ifadesi hangisidir?","Oylamada çoğunluk kazandığında azınlıkta kalanların hangi hakları korunmalıdır?"],"summary":"Birinci adım: Kanıtları belirle. Metinde gerçekten yazan, görselde açıkça görülen veya olayda kesin olarak gerçekleşen bilgileri listele. Tahminlerini bu aşamada kanıt gibi yazma.\nİkinci adım: Demokrasi niteliklerini ara. Seçim, görüş bildirme, farklı seçenekler, eşit oy, özgür ifade, katılım, çoğulculuk veya kurallara bağlılık var mı?\nÜçüncü adım: Cumhuriyet niteliklerini ara. Egemenliğin millete ait olduğu, yönetimin mirasla geçmediği, kamu görevinin hukukla belirlenen yollarla üstlenildiği ya da vatandaşların temsilcilerini belirlediği belirtilmiş mi?\nDördüncü adım: Ortak noktayı bul. İki kavramı birbirine bağlayan millî egemenlik, seçim, temsil veya hukuk unsurlarından hangisi öne çıkıyor?\nBeşinci adım: Sınırı belirt. Olay yalnızca demokratik katılım örneği mi, yoksa devletin yönetim biçimi hakkında da bilgi veriyor mu? Örneğin sınıf başkanı seçimi demokratik bir uygulamadır; sınıfı cumhuriyet yapmaz.\nAltıncı adım: Gerekçeli sonuca ulaş. “Bu durum demokrasiyi gösterir, çünkü…” veya “Bu kaynak hem cumhuriyet hem demokrasiyle ilişkilidir, çünkü…” biçiminde kanıta dayalı bir cümle kur.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Demokrasi ve Cumhuriyet konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"00397923332881dd9ecb85c03a686330b4cb72fdd5ec5254ea159a2ef178b799","reviewDecisionSha256":"eee1952ad727618f83ac63aabacf487afc450d1f3931609489236d55d6b362b1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:00397923332881dd9ecb85c03a686330b4cb72fdd5ec5254ea159a2ef178b799","reviewedHash":"sha256:00397923332881dd9ecb85c03a686330b4cb72fdd5ec5254ea159a2ef178b799","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:eee1952ad727618f83ac63aabacf487afc450d1f3931609489236d55d6b362b1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","contentProjectionSha256":"00397923332881dd9ecb85c03a686330b4cb72fdd5ec5254ea159a2ef178b799","reviewDecisionSha256":"eee1952ad727618f83ac63aabacf487afc450d1f3931609489236d55d6b362b1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectives":["SB.5.4.2"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Yaşayan Demokrasimiz","title":"Etkin Vatandaşlık ve Toplum Düzeni","body":"Etkin vatandaşlık, toplum düzeninin yalnızca kurallarla değil, insanların bilinçli davranışlarıyla da sürdürüldüğünü anlamayı gerektirir. Bu konuda amaç, “İyi bir vatandaş ne yapar?” sorusuna ezberlenmiş birkaç cevap vermek değil; etkin vatandaş davranışlarının toplumsal yaşamı nasıl etkilediğine bakarak mantıklı çıkarımlar yapabilmektir.\n\nKAVRAMLAR\n\nVatandaş, bir devlete vatandaşlık bağıyla bağlı olan kişidir. Vatandaşlık bağı bulunan çocuklar da vatandaştır. Yaşları nedeniyle bazı katılım yollarını henüz kullanamasalar da haklarını öğrenebilir, sorumluluklarını yerine getirebilir, ortak yaşamı ilgilendiren konularda düşüncelerini uygun yollarla ifade edebilir ve çevrelerine katkı sağlayabilirler.\n\nEtkin vatandaş, yaşadığı toplumda yalnızca kendi ihtiyaçlarını düşünmeyen; haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, başkalarının haklarına saygı gösteren, ortak sorunlara duyarlı olan ve çözüm için yasal, güvenli ve barışçıl yollarla katkı sunan kişidir. “Etkin” sözcüğü burada çok konuşmak, her işe karışmak veya her zaman öne çıkmak anlamına gelmez. Bilinçli, sorumlu ve yapıcı davranmak anlamına gelir.\n\nToplum düzeni, insanların birlikte güvenli, adil, saygılı ve öngörülebilir biçimde yaşayabilmesini sağlayan ortak yaşam düzenidir. Okulda sıraya uyulması, ortak eşyaların korunması, insanların birbirinin hakkını gözetmesi, sorunların kavga yerine iletişim ve uygun başvuru yollarıyla çözülmesi toplum düzeninin günlük yaşamdaki örnekleridir.\n\nHak, kişinin insan olması veya vatandaşlığı nedeniyle yararlanabildiği imkân ve güvencelerdir. Sorumluluk ise kişinin kendisine, başkalarına ve topluma karşı yerine getirmesi gereken görevlerdir. Haklar ve sorumluluklar birbirinin düşmanı değildir. Örneğin düşüncesini ifade etmek bir haktır; bunu başkalarını aşağılamadan yapmak ise sorumluluktur.\n\nKatılım, ortak yaşamı ilgilendiren konularda bilgi edinme, görüş bildirme, karar süreçlerine uygun biçimde katkı sunma ve alınan kararlara ilişkin sorumluluk üstlenme sürecidir. Katılım yalnızca yetişkinlerin seçimlerde oy kullanması değildir. Bir öğrencinin sınıf kurallarıyla ilgili görüş bildirmesi, okulda bir ihtiyacı öğretmenine iletmesi veya çevreyi korumaya yönelik bir çalışmada görev alması da yaşına uygun katılım örnekleridir.\n\nÖN BİLGİLER\n\nBu konuyu anlayabilmek için üç temel düşünceyi hatırlamak gerekir. Birincisi, toplumda herkesin hakları vardır. İkincisi, ortak yaşamın sürdürülebilmesi için herkesin bazı sorumlulukları bulunur. Üçüncüsü, bir kişinin davranışı yalnız kendisini değil, çevresindeki insanları da etkileyebilir. Örneğin ortak kullanılan bir kitabı zamanında geri getirmemek, o kitabı bekleyen başka öğrencilerin öğrenme hakkını etkileyebilir. Bu nedenle vatandaşlık davranışlarını değerlendirirken “Bu davranışın başkalarına ve ortak düzene etkisi nedir?” sorusu sorulmalıdır.\n\nETKİN VATANDAŞIN TEMEL ÖZELLİKLERİ\n\nEtkin vatandaş haklarını ve sorumluluklarını öğrenir. Kuralları yalnızca ceza almamak için değil, ortak yaşamı kolaylaştırdığı için önemser. Başkalarının hakkını gözetir. Karşılaştığı bir sorun hakkında önce güvenilir bilgi edinmeye çalışır. Söylenti ile doğrulanmış bilgiyi ayırır. Düşüncesini saygılı biçimde ifade eder. Farklı görüşleri dinler. Ortak malları korur. Üstlendiği görevi zamanında yapar. Yardımlaşma ve iş birliğine açıktır. Bir sorun gördüğünde tehlikeli veya saldırgan bir davranışa yönelmez; güvenli ve uygun başvuru yollarını kullanır. Çözüm önerisinin sonuçlarını düşünür. Hata yaptığında sorumluluk alır ve davranışını düzeltmeye çalışır.\n\nADIM ADIM ÇIKARIM YAPMA YÖNTEMİ\n\nBir davranışın etkin vatandaşlıkla ve toplum düzeniyle ilişkisini anlamak için beş adım kullanılabilir.\n\nBirinci adım, varsayım kurmaktır. “İnsanlar ortak alanları korursa ne olabilir?” veya “Sorumluluklar yerine getirilmezse ne yaşanabilir?” gibi bir ilk düşünce oluşturulur. Varsayım henüz kesin sonuç değildir; araştırılması gereken başlangıç fikridir.\n\nİkinci adım, özellikleri belirlemektir. Olaydaki kişinin davranışlarında sorumluluk, saygı, katılım, iş birliği, duyarlılık ve güvenilir bilgi kullanma gibi özelliklerin bulunup bulunmadığı incelenir.\n\nÜçüncü adım, etkin olan ve olmayan davranışları karşılaştırmaktır. “Sorunu görmezden gelmek” ile “sorunu güvenli ve uygun bir yolla bildirmek” arasındaki fark belirlenir. Karşılaştırma, davranışların olası sonuçlarını daha açık görmeyi sağlar.\n\nDördüncü adım, toplum düzenine etkisini tahmin etmektir. Davranışın güven, adalet, temizlik, güvenlik, iş birliği, ortak kaynakların korunması veya insanların haklarını kullanabilmesi üzerindeki etkileri düşünülür.\n\nBeşinci adım, değerlendirme yapmaktır. Elde edilen kanıtlara ve karşılaştırmalara dayanarak “Bu davranış neden önemlidir?” sorusu cevaplanır. Böylece yalnızca bir görüş söylenmez; gerekçeli bir çıkarım yapılır.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 1: SINIF KİTAPLIĞI\n\nDurum: Sınıf kitaplığından alınan bazı kitaplar uzun süre geri getirilmiyor. Kitap bekleyen öğrenciler istedikleri esere ulaşamıyor. Bir öğrenci, “Beni ilgilendirmez.” diyerek durumu görmezden geliyor. Başka bir öğrenci ise önce kendi aldığı kitabı zamanında teslim ediyor, sonra öğretmenine kitapların takibini kolaylaştıracak basit bir ödünç çizelgesi hazırlanmasını öneriyor.\n\nKanıtlar: Bazı kitaplar belirlenen zamanda kitaplıkta değildir. Kitap bekleyen öğrenciler kitaba erişememektedir. İkinci öğrenci kendi sorumluluğunu yerine getirmiş ve çözüm önermiştir.\n\nKarşılaştırma: İlk öğrenci sorunu fark etse de ortak yarar için hiçbir katkı sunmamıştır. İkinci öğrenci hem kendi görevini yapmış hem de herkese uygulanabilecek bir düzen önerisi geliştirmiştir.\n\nTahmin: Çizelge kullanılır ve öğrenciler kitapları zamanında getirirse daha çok öğrenci kitaplardan yararlanabilir. Kayıp ve karışıklık azalabilir. Sınıfta güven duygusu güçlenebilir.\n\nÇıkarım: Etkin vatandaşlık, yalnızca yanlış yapanları eleştirmek değildir. Önce kendi sorumluluğunu yerine getirmek, sonra ortak soruna uygulanabilir bir çözüm önermek toplum düzenine katkı sağlar.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 2: OKUL BAHÇESİNDE ORTAK ALAN\n\nDurum: Teneffüs sonunda okul bahçesinde ambalaj atıkları kaldığı görülüyor. Bazı öğrenciler “Nasıl olsa görevli temizler.” diyor. Bir grup öğrenci ise çöplerini uygun kutuya atıyor, öğretmeniyle konuşarak atık kutularının görünürlüğünü artıracak bir afiş çalışması öneriyor ve gönüllü olarak afiş hazırlıyor.\n\nKanıtlar: Bahçede atıklar vardır. Bazı öğrenciler kendi atıklarını toplamamıştır. Diğer grup, atıkları uygun yere atmış ve farkındalık çalışması için öğretmeninden destek istemiştir.\n\nEtkin davranışın özellikleri: Sorumluluk, ortak alanı koruma, iş birliği ve uygun yolla katılım vardır. Öğrenciler kimseyi suçlamadan çözüm üretmiştir.\n\nToplum düzenine etkisi: Ortak alan temiz kalırsa herkes bahçeyi daha sağlıklı ve rahat kullanabilir. İnsanlar ortak alanların yalnızca bir görevliye değil, o alanı kullanan herkese ait olduğunu fark edebilir. Kurala uyma davranışı yaygınlaştıkça sürekli uyarı ihtiyacı azalabilir.\n\nÇıkarım: Etkin vatandaş, ortak alanların korunmasını başkasının görevi olarak görmez. Kendi payına düşeni yapar ve başkalarının da sorumluluk kazanmasına yardımcı olacak yapıcı yollar önerir.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 3: SINIFTA ORTAK KARAR\n\nDurum: Sınıf, dönem sonunda yapılacak okuma etkinliğinin biçimini belirleyecektir. Üç farklı öneri vardır. Bir öğrenci yalnızca kendi önerisinin kabul edilmesini ister ve başkalarının sözünü keser. Başka bir öğrenci tüm önerilerin gerekçelerini dinler, herkesin konuşabilmesi için sırayla söz verilmesini önerir ve çoğunluğun kararına saygı göstereceğini söyler. Bununla birlikte azınlıkta kalan öğrencilerin de etkinlikte görev alabileceği bir düzenleme teklif eder.\n\nKanıtlar: Birinci öğrenci farklı görüşlerin açıklanmasını engellemektedir. İkinci öğrenci dinleme, katılım, saygı ve uzlaşma davranışları göstermektedir.\n\nKarşılaştırma: Kendi düşüncesini savunmak yanlış değildir. Ancak başkalarının söz hakkını engellemek etkin vatandaşlık değildir. Etkin vatandaş düşüncesini gerekçelendirir, farklı görüşleri dinler ve ortak kararın adil biçimde oluşmasına katkı sağlar.\n\nTahmin: Herkesin konuşabildiği bir süreçte öğrenciler kararı daha çok benimseyebilir. Görev paylaşımı yapılırsa etkinliğe katılım artabilir. Sürekli söz kesilirse kırgınlık ve çatışma oluşabilir.\n\nÇıkarım: Etkin vatandaşlık yalnızca sonuçla değil, kararın nasıl alındığıyla da ilgilidir. Adil katılım ve saygılı iletişim toplum düzenini güçlendirir.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 4: MAHALLE PARKINDA BİR SORUN\n\nDurum: Bir çocuk, ailesiyle gittiği parkta oyun aracının bir bölümünün gevşediğini fark ediyor. Tehlikeli olabileceğini düşünüyor. Aracı kendi başına onarmaya çalışmıyor ve diğer çocuklarla tartışmıyor. Güvendiği yetişkine durumu gösteriyor. Yetişkinin desteğiyle ilgili görevliye güvenli biçimde bilgi veriliyor. Sorunlu bölüm kullanılmadan bekleniyor.\n\nKanıtlar: Oyun aracında gevşek bir parça görülmüştür. Çocuk doğrudan tehlikeli müdahalede bulunmamış, bir yetişkinden yardım istemiş ve uygun görevliye bilgi verilmesini sağlamıştır.\n\nEtkin vatandaşlık yönü: Soruna duyarlılık, güvenli davranma, ortak alanı koruma ve uygun başvuru yolunu kullanma vardır.\n\nToplum düzenine etkisi: Sorun zamanında bildirilirse olası yaralanmalar önlenebilir. Ortak alanı kullanan kişiler kendilerini daha güvende hissedebilir. Görevliler de bakım ihtiyacından haberdar olur.\n\nÇıkarım: Etkin vatandaş olmak her sorunu tek başına çözmek demek değildir. Kişinin yaşına ve durumun niteliğine uygun, güvenli ve yasal bir yol seçmesi de etkin vatandaşlık davranışıdır.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 5: VERİDEN SONUÇ ÇIKARMA\n\nKaynak: Bir sınıfta iki haftaya ait görev takip çizelgesi verildiği düşünülsün. Birinci hafta yirmi dört görevden yirmi ikisi zamanında tamamlanmış ve ortak araç gereçlerden biri kaybolmuştur. İkinci hafta yirmi dört görevden on dördü zamanında tamamlanmış ve ortak araç gereçlerden beşi kaybolmuştur.\n\nKanıt: Birinci haftada tamamlanan görev sayısı daha fazladır. İkinci haftada kaybolan araç gereç sayısı daha fazladır. Bunlar çizelgede doğrudan görülen bilgilerdir.\n\nYorum: “Görevler düzenli yapıldığında ortak eşyaların korunması kolaylaşmış olabilir.” cümlesi bir yorumdur. Çünkü çizelge iki durum arasında ilişki düşündürür; ancak kaybolmanın tek nedeninin görevlerin yapılmaması olduğunu kesin olarak kanıtlamaz. Başka nedenler de araştırılmalıdır.\n\nSağlam çıkarım: Veriler, sorumlulukların daha düzenli yerine getirildiği haftada ortak eşya kaybının daha az olduğunu göstermektedir. Bu durum, sorumluluk bilincinin sınıf düzenine olumlu katkı sağlayabileceği düşüncesini destekler. “Kesinlikle tek neden budur.” demek ise kanıtın sınırını aşar.\n\nKANIT İLE YORUMU AYIRMA\n\nKanıt; gözlem, güvenilir kayıt, metin, görsel, çizelge veya doğrulanmış bilgi gibi incelenebilir dayanaklardır. Yorum ise kanıtlardan hareketle ulaşılan açıklama veya değerlendirmedir. “Koridorda üç kâğıt parçası vardı.” gözleme dayalı kanıttır. “Bazı öğrenciler ortak alanı koruma sorumluluğunu yerine getirmemiş olabilir.” yorumdur. “Bütün öğrenciler duyarsızdır.” cümlesi ise hem aşırı genellemedir hem de verilen kanıtla desteklenmez.\n\nBir kaynağı yorumlarken şu sorular kullanılmalıdır: Kaynakta doğrudan ne görüyorum? Bu bilgi neyi destekliyor? Hangi konuda kesin konuşamam? Başka bir açıklama mümkün mü? Çıkarımım ile kanıtım arasında açık bir bağ var mı? Bu sorular, söylentilerden ve aceleci yargılardan korunmaya yardımcı olur.\n\nETKİN VE ETKİN OLMAYAN VATANDAŞ DAVRANIŞLARININ KARŞILAŞTIRILMASI\n\nEtkin vatandaş sorunu fark eder; etkin olmayan davranış sorunu sürekli başkasına bırakabilir. Etkin vatandaş güvenilir bilgi arar; etkin olmayan davranış duyduğu her bilgiyi doğru kabul edebilir. Etkin vatandaş kendi sorumluluğunu yerine getirir; etkin olmayan davranış yalnızca hak talep edip görevlerini görmezden gelebilir. Etkin vatandaş farklı görüşleri dinler; etkin olmayan davranış yalnızca kendi düşüncesini kabul ettirmeye çalışabilir. Etkin vatandaş uygun kurum ve yetişkinlerden destek alır; etkin olmayan davranış tehlikeli, saldırgan veya kuralsız yöntemlere yönelebilir. Etkin vatandaş çözümün başkalarının haklarını nasıl etkileyeceğini düşünür; etkin olmayan davranış yalnızca kısa süreli kişisel yararı önemseyebilir.\n\nSIK YAPILAN KAVRAM YANILGILARI\n\n“Etkin vatandaş her kurala düşünmeden uyar.” Bu doğru değildir. Etkin vatandaş kuralların ortak yaşam için önemini anlar; anlamadığı veya sorunlu gördüğü bir konuda saygılı, güvenli ve uygun yollarla soru sorabilir, görüş bildirebilir. Ancak başkalarının haklarını tehlikeye atan keyfî davranışları özgürlük saymaz.\n\n“Yalnızca yetişkinler etkin vatandaş olabilir.” Bu da yanlıştır. Çocuklar yaşlarına uygun biçimde sorumluluk alabilir, görüşlerini ifade edebilir, ortak alanları koruyabilir ve güvenilir yetişkinlerin rehberliğinde çözüm süreçlerine katılabilir.\n\n“Etkin vatandaş olmak yalnızca yardım kampanyasına katılmaktır.” Yardımlaşma önemlidir fakat etkin vatandaşlık bundan daha geniştir. Hakları bilmek, sorumlulukları yerine getirmek, ortak malları korumak, doğru bilgi kullanmak ve karar süreçlerine uygun biçimde katılmak da bu kapsamdadır.\n\n“Çok konuşan kişi daha etkin vatandaştır.” Etkinlik, konuşma miktarıyla ölçülmez. Dinlemek, bilgi toplamak, görevini tamamlamak ve uygun zamanda yapıcı öneri sunmak da etkin vatandaşlıktır.\n\n“Bir sorunu bildirmek şikâyetçiliktir.” Sorun gerçek bir ihtiyaca dayanıyorsa, başkalarının hakkını korumayı amaçlıyorsa ve uygun bir yolla iletiliyorsa bu davranış sorumluluk göstergesi olabilir. Ancak doğrulanmamış suçlamalar yapmak, kişileri hedef göstermek veya özel bilgileri yaymak doğru değildir.\n\n“Toplum düzeni için herkes aynı düşünmelidir.” Toplum düzeni, insanların aynı düşünmesiyle değil; farklı düşünceleri saygı içinde ifade edebilmesi, ortak kurallara uyması ve sorunları barışçıl yollarla çözmesiyle güçlenir.\n\nÖZ KONTROL SORULARI\n\n1. Etkin vatandaş ile yalnızca kurallara uyan kişi arasında nasıl bir fark vardır?\n2. Bir davranışın toplum düzenine etkisini değerlendirirken hangi beş düşünme adımını kullanabilirsin?\n3. Hak ile sorumluluğun birbirini tamamladığı bir günlük yaşam örneği ver.\n4. Bir okul sorununu çözerken neden güvenilir bilgi toplamak gerekir?\n5. “Parkta iki çöp gördüm, bu mahallede yaşayan herkes çevreye karşı duyarsızdır.” cümlesinde hangi düşünme hatası vardır?\n6. Çocukların yaşlarına uygun iki etkin vatandaşlık davranışı yaz.\n7. Bir sorunu tek başına çözmeye çalışmak yerine güvenilir bir yetişkinden destek istemek neden bazen daha doğru olabilir?\n8. Farklı görüşleri dinlemek toplum düzenine nasıl katkı sağlar?\n\nKISA YANIT KONTROLÜ\n\nBirinci soruda etkin vatandaşın yalnızca kurala uymadığı; haklarını bildiği, sorumluluk aldığı, bilgi topladığı ve çözüm süreçlerine katkı sunduğu belirtilmelidir. İkinci soruda varsayım kurma, özellikleri belirleme, etkin ve etkin olmayan davranışları karşılaştırma, toplum düzenine etkiyi tahmin etme ve gerekçeli değerlendirme adımları yer almalıdır. Beşinci soruda yetersiz kanıttan aşırı genelleme yapıldığı fark edilmelidir. Diğer sorularda verilen örneklerin güvenli, barışçıl, başkalarının haklarına saygılı ve yaşa uygun olması beklenir.\n\nKISA ÖZET\n\nEtkin vatandaş; haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, başkalarının haklarına saygı duyan, güvenilir bilgi kullanan, ortak sorunlara duyarlı olan ve çözüm için uygun yollarla katkı sunan kişidir. Bu davranışlar güveni, adaleti, iş birliğini, ortak alanların korunmasını ve sorunların barışçıl biçimde çözülmesini destekler. Etkin olmayan davranışlar ise görevlerin aksamasına, ortak kaynakların zarar görmesine, güvensizliğe ve çatışmaya yol açabilir. Bu nedenle etkin vatandaş olmak, toplum düzeninin kurulması ve sürdürülmesi bakımından önemlidir. Sağlam bir çıkarım yaparken kanıt ile yorum ayrılmalı, davranışlar karşılaştırılmalı ve sonuçlar başkalarının hakları ile ortak yarar açısından değerlendirilmelidir.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Etkin Vatandaşlık ve Toplum Düzeni konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.208b11230c80"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.91bc78083ffe"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.1cf42929d39d"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.6aedd6c2b21e"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note.visual.252bdcde335d"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Etkin vatandaşlık, toplum düzeninin yalnızca kurallarla değil, insanların bilinçli davranışlarıyla da sürdürüldüğünü anlamayı gerektirir.","priorKnowledge":"Bu konuda amaç, “İyi bir vatandaş ne yapar?” sorusuna ezberlenmiş birkaç cevap vermek değil; etkin vatandaş davranışlarının toplumsal yaşamı nasıl etkilediğine bakarak mantıklı çıkarımlar yapabilmektir.","keyConcepts":"Vatandaş, bir devlete vatandaşlık bağıyla bağlı olan kişidir. Vatandaşlık bağı bulunan çocuklar da vatandaştır. Yaşları nedeniyle bazı katılım yollarını henüz kullanamasalar da haklarını öğrenebilir, sorumluluklarını yerine getirebilir, ortak yaşamı ilgilendiren konularda düşüncelerini uygun yollarla ifade edebilir ve çevrelerine katkı sağlayabilirler.\n\nEtkin vatandaş, yaşadığı toplumda yalnızca kendi ihtiyaçlarını düşünmeyen; haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, başkalarının haklarına saygı gösteren, ortak sorunlara duyarlı olan ve çözüm için yasal, güvenli ve barışçıl yollarla katkı sunan kişidir. “Etkin” sözcüğü burada çok konuşmak, her işe karışmak veya her zaman öne çıkmak anlamına gelmez. Bilinçli, sorumlu ve yapıcı davranmak anlamına gelir.\n\nToplum düzeni, insanların birlikte güvenli, adil, saygılı ve öngörülebilir biçimde yaşayabilmesini sağlayan ortak yaşam düzenidir. Okulda sıraya uyulması, ortak eşyaların korunması, insanların birbirinin hakkını gözetmesi, sorunların kavga yerine iletişim ve uygun başvuru yollarıyla çözülmesi toplum düzeninin günlük yaşamdaki örnekleridir.\n\nHak, kişinin insan olması veya vatandaşlığı nedeniyle yararlanabildiği imkân ve güvencelerdir. Sorumluluk ise kişinin kendisine, başkalarına ve topluma karşı yerine getirmesi gereken görevlerdir. Haklar ve sorumluluklar birbirinin düşmanı değildir. Örneğin düşüncesini ifade etmek bir haktır; bunu başkalarını aşağılamadan yapmak ise sorumluluktur.\n\nKatılım, ortak yaşamı ilgilendiren konularda bilgi edinme, görüş bildirme, karar süreçlerine uygun biçimde katkı sunma ve alınan kararlara ilişkin sorumluluk üstlenme sürecidir. Katılım yalnızca yetişkinlerin seçimlerde oy kullanması değildir. Bir öğrencinin sınıf kurallarıyla ilgili görüş bildirmesi, okulda bir ihtiyacı öğretmenine iletmesi veya çevreyi korumaya yönelik bir çalışmada görev alması da yaşına uygun katılım örnekleridir.\n\nÖN BİLGİLER\n\nBu konuyu anlayabilmek için üç temel düşünceyi hatırlamak gerekir. Birincisi, toplumda herkesin hakları vardır. İkincisi, ortak yaşamın sürdürülebilmesi için herkesin bazı sorumlulukları bulunur. Üçüncüsü, bir kişinin davranışı yalnız kendisini değil, çevresindeki insanları da etkileyebilir. Örneğin ortak kullanılan bir kitabı zamanında geri getirmemek, o kitabı bekleyen başka öğrencilerin öğrenme hakkını etkileyebilir. Bu nedenle vatandaşlık davranışlarını değerlendirirken “Bu davranışın başkalarına ve ortak düzene etkisi nedir?” sorusu sorulmalıdır.\n\nETKİN VATANDAŞIN TEMEL ÖZELLİKLERİ\n\nEtkin vatandaş haklarını ve sorumluluklarını öğrenir. Kuralları yalnızca ceza almamak için değil, ortak yaşamı kolaylaştırdığı için önemser. Başkalarının hakkını gözetir. Karşılaştığı bir sorun hakkında önce güvenilir bilgi edinmeye çalışır. Söylenti ile doğrulanmış bilgiyi ayırır. Düşüncesini saygılı biçimde ifade eder. Farklı görüşleri dinler. Ortak malları korur. Üstlendiği görevi zamanında yapar. Yardımlaşma ve iş birliğine açıktır. Bir sorun gördüğünde tehlikeli veya saldırgan bir davranışa yönelmez; güvenli ve uygun başvuru yollarını kullanır. Çözüm önerisinin sonuçlarını düşünür. Hata yaptığında sorumluluk alır ve davranışını düzeltmeye çalışır.\n\nADIM ADIM ÇIKARIM YAPMA YÖNTEMİ\n\nBir davranışın etkin vatandaşlıkla ve toplum düzeniyle ilişkisini anlamak için beş adım kullanılabilir.\n\nBirinci adım, varsayım kurmaktır. “İnsanlar ortak alanları korursa ne olabilir?” veya “Sorumluluklar yerine getirilmezse ne yaşanabilir?” gibi bir ilk düşünce oluşturulur. Varsayım henüz kesin sonuç değildir; araştırılması gereken başlangıç fikridir.\n\nİkinci adım, özellikleri belirlemektir. Olaydaki kişinin davranışlarında sorumluluk, saygı, katılım, iş birliği, duyarlılık ve güvenilir bilgi kullanma gibi özelliklerin bulunup bulunmadığı incelenir.\n\nÜçüncü adım, etkin olan ve olmayan davranışları karşılaştırmaktır. “Sorunu görmezden gelmek” ile “sorunu güvenli ve uygun bir yolla bildirmek” arasındaki fark belirlenir. Karşılaştırma, davranışların olası sonuçlarını daha açık görmeyi sağlar.\n\nDördüncü adım, toplum düzenine etkisini tahmin etmektir. Davranışın güven, adalet, temizlik, güvenlik, iş birliği, ortak kaynakların korunması veya insanların haklarını kullanabilmesi üzerindeki etkileri düşünülür.\n\nBeşinci adım, değerlendirme yapmaktır. Elde edilen kanıtlara ve karşılaştırmalara dayanarak “Bu davranış neden önemlidir?” sorusu cevaplanır. Böylece yalnızca bir görüş söylenmez; gerekçeli bir çıkarım yapılır.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 1: SINIF KİTAPLIĞI\n\nDurum: Sınıf kitaplığından alınan bazı kitaplar uzun süre geri getirilmiyor. Kitap bekleyen öğrenciler istedikleri esere ulaşamıyor. Bir öğrenci, “Beni ilgilendirmez.” diyerek durumu görmezden geliyor. Başka bir öğrenci ise önce kendi aldığı kitabı zamanında teslim ediyor, sonra öğretmenine kitapların takibini kolaylaştıracak basit bir ödünç çizelgesi hazırlanmasını öneriyor.\n\nKanıtlar: Bazı kitaplar belirlenen zamanda kitaplıkta değildir. Kitap bekleyen öğrenciler kitaba erişememektedir. İkinci öğrenci kendi sorumluluğunu yerine getirmiş ve çözüm önermiştir.\n\nKarşılaştırma: İlk öğrenci sorunu fark etse de ortak yarar için hiçbir katkı sunmamıştır. İkinci öğrenci hem kendi görevini yapmış hem de herkese uygulanabilecek bir düzen önerisi geliştirmiştir.\n\nTahmin: Çizelge kullanılır ve öğrenciler kitapları zamanında getirirse daha çok öğrenci kitaplardan yararlanabilir. Kayıp ve karışıklık azalabilir. Sınıfta güven duygusu güçlenebilir.\n\nÇıkarım: Etkin vatandaşlık, yalnızca yanlış yapanları eleştirmek değildir. Önce kendi sorumluluğunu yerine getirmek, sonra ortak soruna uygulanabilir bir çözüm önermek toplum düzenine katkı sağlar.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 2: OKUL BAHÇESİNDE ORTAK ALAN\n\nDurum: Teneffüs sonunda okul bahçesinde ambalaj atıkları kaldığı görülüyor. Bazı öğrenciler “Nasıl olsa görevli temizler.” diyor. Bir grup öğrenci ise çöplerini uygun kutuya atıyor, öğretmeniyle konuşarak atık kutularının görünürlüğünü artıracak bir afiş çalışması öneriyor ve gönüllü olarak afiş hazırlıyor.\n\nKanıtlar: Bahçede atıklar vardır. Bazı öğrenciler kendi atıklarını toplamamıştır. Diğer grup, atıkları uygun yere atmış ve farkındalık çalışması için öğretmeninden destek istemiştir.\n\nEtkin davranışın özellikleri: Sorumluluk, ortak alanı koruma, iş birliği ve uygun yolla katılım vardır. Öğrenciler kimseyi suçlamadan çözüm üretmiştir.\n\nToplum düzenine etkisi: Ortak alan temiz kalırsa herkes bahçeyi daha sağlıklı ve rahat kullanabilir. İnsanlar ortak alanların yalnızca bir görevliye değil, o alanı kullanan herkese ait olduğunu fark edebilir. Kurala uyma davranışı yaygınlaştıkça sürekli uyarı ihtiyacı azalabilir.\n\nÇıkarım: Etkin vatandaş, ortak alanların korunmasını başkasının görevi olarak görmez. Kendi payına düşeni yapar ve başkalarının da sorumluluk kazanmasına yardımcı olacak yapıcı yollar önerir.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 3: SINIFTA ORTAK KARAR\n\nDurum: Sınıf, dönem sonunda yapılacak okuma etkinliğinin biçimini belirleyecektir. Üç farklı öneri vardır. Bir öğrenci yalnızca kendi önerisinin kabul edilmesini ister ve başkalarının sözünü keser. Başka bir öğrenci tüm önerilerin gerekçelerini dinler, herkesin konuşabilmesi için sırayla söz verilmesini önerir ve çoğunluğun kararına saygı göstereceğini söyler. Bununla birlikte azınlıkta kalan öğrencilerin de etkinlikte görev alabileceği bir düzenleme teklif eder.\n\nKanıtlar: Birinci öğrenci farklı görüşlerin açıklanmasını engellemektedir. İkinci öğrenci dinleme, katılım, saygı ve uzlaşma davranışları göstermektedir.\n\nKarşılaştırma: Kendi düşüncesini savunmak yanlış değildir. Ancak başkalarının söz hakkını engellemek etkin vatandaşlık değildir. Etkin vatandaş düşüncesini gerekçelendirir, farklı görüşleri dinler ve ortak kararın adil biçimde oluşmasına katkı sağlar.\n\nTahmin: Herkesin konuşabildiği bir süreçte öğrenciler kararı daha çok benimseyebilir. Görev paylaşımı yapılırsa etkinliğe katılım artabilir. Sürekli söz kesilirse kırgınlık ve çatışma oluşabilir.\n\nÇıkarım: Etkin vatandaşlık yalnızca sonuçla değil, kararın nasıl alındığıyla da ilgilidir. Adil katılım ve saygılı iletişim toplum düzenini güçlendirir.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 4: MAHALLE PARKINDA BİR SORUN\n\nDurum: Bir çocuk, ailesiyle gittiği parkta oyun aracının bir bölümünün gevşediğini fark ediyor. Tehlikeli olabileceğini düşünüyor. Aracı kendi başına onarmaya çalışmıyor ve diğer çocuklarla tartışmıyor. Güvendiği yetişkine durumu gösteriyor. Yetişkinin desteğiyle ilgili görevliye güvenli biçimde bilgi veriliyor. Sorunlu bölüm kullanılmadan bekleniyor.\n\nKanıtlar: Oyun aracında gevşek bir parça görülmüştür. Çocuk doğrudan tehlikeli müdahalede bulunmamış, bir yetişkinden yardım istemiş ve uygun görevliye bilgi verilmesini sağlamıştır.\n\nEtkin vatandaşlık yönü: Soruna duyarlılık, güvenli davranma, ortak alanı koruma ve uygun başvuru yolunu kullanma vardır.\n\nToplum düzenine etkisi: Sorun zamanında bildirilirse olası yaralanmalar önlenebilir. Ortak alanı kullanan kişiler kendilerini daha güvende hissedebilir. Görevliler de bakım ihtiyacından haberdar olur.\n\nÇıkarım: Etkin vatandaş olmak her sorunu tek başına çözmek demek değildir. Kişinin yaşına ve durumun niteliğine uygun, güvenli ve yasal bir yol seçmesi de etkin vatandaşlık davranışıdır.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEK 5: VERİDEN SONUÇ ÇIKARMA\n\nKaynak: Bir sınıfta iki haftaya ait görev takip çizelgesi verildiği düşünülsün. Birinci hafta yirmi dört görevden yirmi ikisi zamanında tamamlanmış ve ortak araç gereçlerden biri kaybolmuştur. İkinci hafta yirmi dört görevden on dördü zamanında tamamlanmış ve ortak araç gereçlerden beşi kaybolmuştur.\n\nKanıt: Birinci haftada tamamlanan görev sayısı daha fazladır. İkinci haftada kaybolan araç gereç sayısı daha fazladır. Bunlar çizelgede doğrudan görülen bilgilerdir.\n\nYorum: “Görevler düzenli yapıldığında ortak eşyaların korunması kolaylaşmış olabilir.” cümlesi bir yorumdur. Çünkü çizelge iki durum arasında ilişki düşündürür; ancak kaybolmanın tek nedeninin görevlerin yapılmaması olduğunu kesin olarak kanıtlamaz. Başka nedenler de araştırılmalıdır.\n\nSağlam çıkarım: Veriler, sorumlulukların daha düzenli yerine getirildiği haftada ortak eşya kaybının daha az olduğunu göstermektedir. Bu durum, sorumluluk bilincinin sınıf düzenine olumlu katkı sağlayabileceği düşüncesini destekler. “Kesinlikle tek neden budur.” demek ise kanıtın sınırını aşar.\n\nKANIT İLE YORUMU AYIRMA\n\nKanıt; gözlem, güvenilir kayıt, metin, görsel, çizelge veya doğrulanmış bilgi gibi incelenebilir dayanaklardır. Yorum ise kanıtlardan hareketle ulaşılan açıklama veya değerlendirmedir. “Koridorda üç kâğıt parçası vardı.” gözleme dayalı kanıttır. “Bazı öğrenciler ortak alanı koruma sorumluluğunu yerine getirmemiş olabilir.” yorumdur. “Bütün öğrenciler duyarsızdır.” cümlesi ise hem aşırı genellemedir hem de verilen kanıtla desteklenmez.\n\nBir kaynağı yorumlarken şu sorular kullanılmalıdır: Kaynakta doğrudan ne görüyorum? Bu bilgi neyi destekliyor? Hangi konuda kesin konuşamam? Başka bir açıklama mümkün mü? Çıkarımım ile kanıtım arasında açık bir bağ var mı? Bu sorular, söylentilerden ve aceleci yargılardan korunmaya yardımcı olur.\n\nETKİN VE ETKİN OLMAYAN VATANDAŞ DAVRANIŞLARININ KARŞILAŞTIRILMASI\n\nEtkin vatandaş sorunu fark eder; etkin olmayan davranış sorunu sürekli başkasına bırakabilir. Etkin vatandaş güvenilir bilgi arar; etkin olmayan davranış duyduğu her bilgiyi doğru kabul edebilir. Etkin vatandaş kendi sorumluluğunu yerine getirir; etkin olmayan davranış yalnızca hak talep edip görevlerini görmezden gelebilir. Etkin vatandaş farklı görüşleri dinler; etkin olmayan davranış yalnızca kendi düşüncesini kabul ettirmeye çalışabilir. Etkin vatandaş uygun kurum ve yetişkinlerden destek alır; etkin olmayan davranış tehlikeli, saldırgan veya kuralsız yöntemlere yönelebilir. Etkin vatandaş çözümün başkalarının haklarını nasıl etkileyeceğini düşünür; etkin olmayan davranış yalnızca kısa süreli kişisel yararı önemseyebilir.\n\nSIK YAPILAN KAVRAM YANILGILARI\n\n“Etkin vatandaş her kurala düşünmeden uyar.” Bu doğru değildir. Etkin vatandaş kuralların ortak yaşam için önemini anlar; anlamadığı veya sorunlu gördüğü bir konuda saygılı, güvenli ve uygun yollarla soru sorabilir, görüş bildirebilir. Ancak başkalarının haklarını tehlikeye atan keyfî davranışları özgürlük saymaz.\n\n“Yalnızca yetişkinler etkin vatandaş olabilir.” Bu da yanlıştır. Çocuklar yaşlarına uygun biçimde sorumluluk alabilir, görüşlerini ifade edebilir, ortak alanları koruyabilir ve güvenilir yetişkinlerin rehberliğinde çözüm süreçlerine katılabilir.\n\n“Etkin vatandaş olmak yalnızca yardım kampanyasına katılmaktır.” Yardımlaşma önemlidir fakat etkin vatandaşlık bundan daha geniştir. Hakları bilmek, sorumlulukları yerine getirmek, ortak malları korumak, doğru bilgi kullanmak ve karar süreçlerine uygun biçimde katılmak da bu kapsamdadır.\n\n“Çok konuşan kişi daha etkin vatandaştır.” Etkinlik, konuşma miktarıyla ölçülmez. Dinlemek, bilgi toplamak, görevini tamamlamak ve uygun zamanda yapıcı öneri sunmak da etkin vatandaşlıktır.\n\n“Bir sorunu bildirmek şikâyetçiliktir.” Sorun gerçek bir ihtiyaca dayanıyorsa, başkalarının hakkını korumayı amaçlıyorsa ve uygun bir yolla iletiliyorsa bu davranış sorumluluk göstergesi olabilir. Ancak doğrulanmamış suçlamalar yapmak, kişileri hedef göstermek veya özel bilgileri yaymak doğru değildir.\n\n“Toplum düzeni için herkes aynı düşünmelidir.” Toplum düzeni, insanların aynı düşünmesiyle değil; farklı düşünceleri saygı içinde ifade edebilmesi, ortak kurallara uyması ve sorunları barışçıl yollarla çözmesiyle güçlenir.\n\nÖZ KONTROL SORULARI\n\n1. Etkin vatandaş ile yalnızca kurallara uyan kişi arasında nasıl bir fark vardır?\n2. Bir davranışın toplum düzenine etkisini değerlendirirken hangi beş düşünme adımını kullanabilirsin?\n3. Hak ile sorumluluğun birbirini tamamladığı bir günlük yaşam örneği ver.\n4. Bir okul sorununu çözerken neden güvenilir bilgi toplamak gerekir?\n5. “Parkta iki çöp gördüm, bu mahallede yaşayan herkes çevreye karşı duyarsızdır.” cümlesinde hangi düşünme hatası vardır?\n6. Çocukların yaşlarına uygun iki etkin vatandaşlık davranışı yaz.\n7. Bir sorunu tek başına çözmeye çalışmak yerine güvenilir bir yetişkinden destek istemek neden bazen daha doğru olabilir?\n8. Farklı görüşleri dinlemek toplum düzenine nasıl katkı sağlar?\n\nKISA YANIT KONTROLÜ\n\nBirinci soruda etkin vatandaşın yalnızca kurala uymadığı; haklarını bildiği, sorumluluk aldığı, bilgi topladığı ve çözüm süreçlerine katkı sunduğu belirtilmelidir. İkinci soruda varsayım kurma, özellikleri belirleme, etkin ve etkin olmayan davranışları karşılaştırma, toplum düzenine etkiyi tahmin etme ve gerekçeli değerlendirme adımları yer almalıdır. Beşinci soruda yetersiz kanıttan aşırı genelleme yapıldığı fark edilmelidir. Diğer sorularda verilen örneklerin güvenli, barışçıl, başkalarının haklarına saygılı ve yaşa uygun olması beklenir.\n\nKISA ÖZET\n\nEtkin vatandaş; haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, başkalarının haklarına saygı duyan, güvenilir bilgi kullanan, ortak sorunlara duyarlı olan ve çözüm için uygun yollarla katkı sunan kişidir. Bu davranışlar güveni, adaleti, iş birliğini, ortak alanların korunmasını ve sorunların barışçıl biçimde çözülmesini destekler. Etkin olmayan davranışlar ise görevlerin aksamasına, ortak kaynakların zarar görmesine, güvensizliğe ve çatışmaya yol açabilir. Bu nedenle etkin vatandaş olmak, toplum düzeninin kurulması ve sürdürülmesi bakımından önemlidir. Sağlam bir çıkarım yaparken kanıt ile yorum ayrılmalı, davranışlar karşılaştırılmalı ve sonuçlar başkalarının hakları ile ortak yarar açısından değerlendirilmelidir.","steps":"KAVRAMLAR\nVatandaş, bir devlete vatandaşlık bağıyla bağlı olan kişidir. Vatandaşlık bağı bulunan çocuklar da vatandaştır. Yaşları nedeniyle bazı katılım yollarını henüz kullanamasalar da haklarını öğrenebilir, sorumluluklarını yerine getirebilir, ortak yaşamı ilgilendiren konularda düşüncelerini uygun yollarla ifade edebilir ve çevrelerine katkı sağlayabilirler.\nEtkin vatandaş, yaşadığı toplumda yalnızca kendi ihtiyaçlarını düşünmeyen; haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, başkalarının haklarına saygı gösteren, ortak sorunlara duyarlı olan ve çözüm için yasal, güvenli ve barışçıl yollarla katkı sunan kişidir. “Etkin” sözcüğü burada çok konuşmak, her işe karışmak veya her zaman öne çıkmak anlamına gelmez. Bilinçli, sorumlu ve yapıcı davranmak anlamına gelir.\nToplum düzeni, insanların birlikte güvenli, adil, saygılı ve öngörülebilir biçimde yaşayabilmesini sağlayan ortak yaşam düzenidir. Okulda sıraya uyulması, ortak eşyaların korunması, insanların birbirinin hakkını gözetmesi, sorunların kavga yerine iletişim ve uygun başvuru yollarıyla çözülmesi toplum düzeninin günlük yaşamdaki örnekleridir.\nHak, kişinin insan olması veya vatandaşlığı nedeniyle yararlanabildiği imkân ve güvencelerdir. Sorumluluk ise kişinin kendisine, başkalarına ve topluma karşı yerine getirmesi gereken görevlerdir. Haklar ve sorumluluklar birbirinin düşmanı değildir. Örneğin düşüncesini ifade etmek bir haktır; bunu başkalarını aşağılamadan yapmak ise sorumluluktur.\nKatılım, ortak yaşamı ilgilendiren konularda bilgi edinme, görüş bildirme, karar süreçlerine uygun biçimde katkı sunma ve alınan kararlara ilişkin sorumluluk üstlenme sürecidir. Katılım yalnızca yetişkinlerin seçimlerde oy kullanması değildir. Bir öğrencinin sınıf kurallarıyla ilgili görüş bildirmesi, okulda bir ihtiyacı öğretmenine iletmesi veya çevreyi korumaya yönelik bir çalışmada görev alması da yaşına uygun katılım örnekleridir.\nÖN BİLGİLER\nBu konuyu anlayabilmek için üç temel düşünceyi hatırlamak gerekir. Birincisi, toplumda herkesin hakları vardır. İkincisi, ortak yaşamın sürdürülebilmesi için herkesin bazı sorumlulukları bulunur. Üçüncüsü, bir kişinin davranışı yalnız kendisini değil, çevresindeki insanları da etkileyebilir. Örneğin ortak kullanılan bir kitabı zamanında geri getirmemek, o kitabı bekleyen başka öğrencilerin öğrenme hakkını etkileyebilir. Bu nedenle vatandaşlık davranışlarını değerlendirirken “Bu davranışın başkalarına ve ortak düzene etkisi nedir?” sorusu sorulmalıdır.\nETKİN VATANDAŞIN TEMEL ÖZELLİKLERİ\nEtkin vatandaş haklarını ve sorumluluklarını öğrenir. Kuralları yalnızca ceza almamak için değil, ortak yaşamı kolaylaştırdığı için önemser. Başkalarının hakkını gözetir. Karşılaştığı bir sorun hakkında önce güvenilir bilgi edinmeye çalışır. Söylenti ile doğrulanmış bilgiyi ayırır. Düşüncesini saygılı biçimde ifade eder. Farklı görüşleri dinler. Ortak malları korur. Üstlendiği görevi zamanında yapar. Yardımlaşma ve iş birliğine açıktır. Bir sorun gördüğünde tehlikeli veya saldırgan bir davranışa yönelmez; güvenli ve uygun başvuru yollarını kullanır. Çözüm önerisinin sonuçlarını düşünür. Hata yaptığında sorumluluk alır ve davranışını düzeltmeye çalışır.\nADIM ADIM ÇIKARIM YAPMA YÖNTEMİ","workedExamples":["Toplum düzeni, insanların birlikte güvenli, adil, saygılı ve öngörülebilir biçimde yaşayabilmesini sağlayan ortak yaşam düzenidir. Okulda sıraya uyulması, ortak eşyaların korunması, insanların birbirinin hakkını gözetmesi, sorunların kavga yerine iletişim ve uygun başvuru yollarıyla çözülmesi toplum düzeninin günlük yaşamdaki örnekleridir.","Katılım, ortak yaşamı ilgilendiren konularda bilgi edinme, görüş bildirme, karar süreçlerine uygun biçimde katkı sunma ve alınan kararlara ilişkin sorumluluk üstlenme sürecidir. Katılım yalnızca yetişkinlerin seçimlerde oy kullanması değildir. Bir öğrencinin sınıf kurallarıyla ilgili görüş bildirmesi, okulda bir ihtiyacı öğretmenine iletmesi veya çevreyi korumaya yönelik bir çalışmada görev alması da yaşına uygun katılım örnekleridir."],"commonMistakes":"Sağlam bir çıkarım yaparken kanıt ile yorum ayrılmalı, davranışlar karşılaştırılmalı ve sonuçlar başkalarının hakları ile ortak yarar açısından değerlendirilmelidir.","selfCheck":["Etkin Vatandaşlık ve Toplum Düzeni konusunun temel kavramlarını açıklayabiliyorum.","Bir örnekteki açık bilgi ile yaptığım yorumu birbirinden ayırabiliyorum.","Sonucumu konu anlatımındaki kural veya kanıtla kontrol edebiliyorum."],"summary":"ADIM ADIM ÇIKARIM YAPMA YÖNTEMİ","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Etkin Vatandaşlık ve Toplum Düzeni konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"99f754627c0d5b4753fd3cba6d455053a83cd4fa40a6ddf81e88ed6068249acf","reviewDecisionSha256":"799f467c24316dd9ec581bdf3f002faf79eb5f4d180eda250c58a0944699120d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:99f754627c0d5b4753fd3cba6d455053a83cd4fa40a6ddf81e88ed6068249acf","reviewedHash":"sha256:99f754627c0d5b4753fd3cba6d455053a83cd4fa40a6ddf81e88ed6068249acf","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:799f467c24316dd9ec581bdf3f002faf79eb5f4d180eda250c58a0944699120d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","contentProjectionSha256":"99f754627c0d5b4753fd3cba6d455053a83cd4fa40a6ddf81e88ed6068249acf","reviewDecisionSha256":"799f467c24316dd9ec581bdf3f002faf79eb5f4d180eda250c58a0944699120d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectives":["SB.5.4.3"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Yaşayan Demokrasimiz","title":"Temel İnsan Hak ve Sorumlulukları","body":"TEMEL İNSAN HAK VE SORUMLULUKLARI\n\nÖğrenme amacı: Bu konu sonunda temel insan hakları ile sorumlulukların neden önemli olduğunu sorgulayabilecek; bir olayda hangi hakkın ve hangi sorumluluğun bulunduğunu belirleyebilecek; 5N1K soruları oluşturabilecek; güvenilir kaynaklardan bilgi toplayabilecek; kanıt ile yorumu ayırabilecek ve ulaştığın bilgilerin doğruluğunu değerlendirebileceksin.\n\n1. Ön bilgiler\n\nGünlük yaşamda aile, sınıf, okul ve yakın çevre gibi farklı grupların içinde bulunuruz. Bu gruplarda rollerimiz, haklarımız ve sorumluluklarımız vardır. Örneğin öğrenci rolü, öğrenme sürecine katılmayı; öğretmeni ve arkadaşları dikkatle dinlemeyi; ortak araçları özenli kullanmayı gerektirir. Daha önce öğrendiğin \"hak\", \"sorumluluk\", \"adalet\", \"eşitlik\", \"saygı\" ve \"etkin vatandaşlık\" kavramları bu konunun temelini oluşturur.\n\nHak, bir insanın onurlu, güvenli ve gelişimini destekleyen bir yaşam sürdürebilmesi için sahip olduğu temel imkân ve güvencelerdir. Sorumluluk ise kişinin kendisine, başka insanlara, ortak yaşama ve çevresine karşı yerine getirmesi gereken görevlerdir. Haklar ile sorumluluklar aynı şey değildir; ancak birlikte yaşamda birbirini tamamlar. Bir kişi hakkını kullanırken başkalarının haklarını gözetme sorumluluğu taşır. Örneğin düşüncesini açıklamak bir haktır; bunu yaparken hakaret etmemek, başkasının sözünü kesmemek ve farklı görüşlere saygı göstermek sorumluluktur.\n\n2. Temel kavramlar\n\nTemel insan hakları: İnsanların yalnızca insan oldukları için sahip oldukları, insan onurunu koruyan haklardır. Yaşama, eğitim, sağlık, güvenlik, düşünce ve ifade, özel yaşamın gizliliği, katılım, oyun ve dinlenme gibi alanlar temel haklarla ilişkilendirilebilir. Bu hakların günlük yaşamda nasıl kullanılacağı yaşa, ortama ve uygulanan kurallara göre farklı biçimler alabilir; fakat hiçbir insan değersiz görülemez.\n\nÖzgürlük: Kişinin seçim yapabilmesi, düşüncesini oluşturabilmesi ve davranışlarını belirleyebilmesidir. Özgürlük, \"İstediğim her şeyi yaparım.\" anlamına gelmez. Başka insanların hakları, güvenliği ve ortak yaşamın düzeni dikkate alınır. Örneğin müzik dinlemek bir tercih olabilir; ancak ortak bir ortamda sesi çok yükseltmek başkalarının dinlenme ve çalışma hakkını olumsuz etkileyebilir.\n\nSorumluluk: Bir hakkın kullanılmasını kolaylaştıran veya ortak yaşamı koruyan görevdir. Sorumluluk yalnızca ceza almamak için yerine getirilen bir iş değildir. Sorumlu davranış, kişinin yaptığı seçimin başkalarına ve çevreye etkisini düşünmesiyle oluşur.\n\nEşitlik: Her insanın aynı değere sahip olması ve haklardan ayrım yapılmadan yararlanabilmesidir. Eşitlik, her durumda herkese tamamen aynı şeyi vermek demek değildir. Bazı insanların bir haktan gerçekten yararlanabilmesi için farklı desteğe ihtiyacı olabilir. Örneğin merdiven kullanamayan bir kişi için rampa yapılması, ona ayrıcalık vermek değil, ortak alana erişimini desteklemektir.\n\nAdalet: Hakların korunması, kuralların tarafsız uygulanması ve insanların ihtiyaçlarının dikkate alınmasıdır. Adaletli bir çözüm, yalnızca en güçlü veya en çok konuşan kişinin isteğine göre belirlenmez. Olaydaki herkesin hakkı ve sorumluluğu birlikte değerlendirilir.\n\nHak ihlali: Bir kişinin temel bir hakkının haksız biçimde engellenmesi, yok sayılması veya zarar görmesidir. Her isteğin gerçekleşmemesi hak ihlali değildir. Örneğin bir oyunda istediği rolden başka bir rolü almak kişinin temel hakkının ihlal edildiğini tek başına göstermez. Olayı anlamak için kuralın adil olup olmadığına, herkese nasıl uygulandığına ve kişiye zarar verilip verilmediğine bakmak gerekir.\n\n3. Haklar neden önemlidir?\n\nTemel haklar, insanların güvenli ve onurlu yaşayabilmesini sağlar. Eğitim hakkı insanların bilgi ve becerilerini geliştirmesine, sağlıkla ilgili haklar gerekli hizmetlere erişebilmesine, düşünce ve ifade özgürlüğü görüşlerini uygun yollarla paylaşabilmesine, özel yaşamın gizliliği kişisel alanının korunmasına katkı sağlar. Hakların tanınmadığı bir ortamda insanlar kendilerini güvende hissedemez, gelişim fırsatlarından eşit biçimde yararlanamaz ve sorunlarını barışçıl yollarla dile getirmekte zorlanır.\n\nHaklar yalnızca kişinin kendisini korumaz; toplumsal düzeni de destekler. Herkesin aynı temel değere sahip olduğunun kabul edilmesi, ayrımcılığı ve haksızlığı azaltır. İnsanlar haklarını bildiklerinde sorunları şiddetle değil, konuşma, başvuru, iş birliği ve kurallı katılım yollarıyla çözmeye daha yatkın olur. Bu nedenle hak bilgisi, etkin vatandaşlığın önemli bir parçasıdır.\n\n4. Sorumluluklar neden önemlidir?\n\nBir toplumda herkes yalnızca kendi hakkını düşünür, başkalarının hakkını hiç gözetmezse ortak yaşam zorlaşır. Sorumluluklar, hakların herkes için kullanılabilir olmasını sağlar. Okul araçlarını özenli kullanmak, kütüphane kitabını zamanında geri vermek, sıraya uymak, ortak alanı temiz tutmak, başka birinin özel bilgisini izinsiz paylaşmamak ve farklı görüşleri saygıyla dinlemek bu duruma örnektir.\n\nSorumlulukların yerine getirilmemesi bazı sonuçlara yol açabilir; fakat bu durum bir insanın temel haklarının yok sayılmasını haklı çıkarmaz. Örneğin ödevini yapmayan bir öğrencinin davranışı değerlendirilip uygun bir çözüm geliştirilebilir; ancak öğrencinin aşağılanması veya eğitimden bütünüyle uzaklaştırılması doğru bir yaklaşım değildir. Amaç, kişiyi değersizleştirmek değil, sorumluluğunu fark etmesini ve davranışını düzeltmesini sağlamaktır.\n\n5. Hak ve sorumluluk ilişkisini sorgulama yöntemi\n\nBir günlük yaşam olayını değerlendirirken şu adımları izle:\n\nAdım 1 — Olayı tarafsız biçimde tanımla: Ne oldu? Olayı yalnızca duygu veya tahminle değil, görülen ve söylenen bilgilerle anlat.\n\nAdım 2 — Olaydaki kişileri belirle: Kimler etkileniyor? Yalnızca en çok konuşan kişiyi değil, sessiz kalan veya dolaylı biçimde etkilenen kişileri de düşün.\n\nAdım 3 — İlgili hakkı belirle: Eğitim, güvenlik, ifade, özel yaşam, katılım, eşitlik veya başka hangi temel hak olayla ilişkilidir?\n\nAdım 4 — İlgili sorumluluğu belirle: Hakkı kullanan kişinin, diğer kişilerin, grubun veya ortak alanı yönetenlerin hangi sorumlulukları vardır?\n\nAdım 5 — 5N1K soruları sor: Ne oldu? Neden oldu? Nerede oldu? Ne zaman oldu? Nasıl oldu? Kimler etkilendi? Bu sorular olayın eksik yönlerini görmeyi sağlar.\n\nAdım 6 — Bilgi topla: Olayla ilgili kural, duyuru, görsel, gözlem, güvenilir yetişkin açıklaması veya resmî kaynak gibi kanıtlara ulaş. Tek bir söylentiyle karar verme.\n\nAdım 7 — Bilginin doğruluğunu değerlendir: Kaynağı kim hazırlamış? Kaynak olayla doğrudan ilgili mi? Bilgi açık mı? Başka güvenilir kaynaklarla uyumlu mu? Görselin veya metnin bağlamı değiştirilmiş olabilir mi?\n\nAdım 8 — Kanıt ile yorumu ayır: Kaynağın doğrudan gösterdiği bilgi kanıttır. Kanıttan hareketle vardığın açıklama ise yorumdur. Yorumunu kanıtla destekle.\n\nAdım 9 — Adil çözüm geliştir: Çözüm bir kişinin hakkını korurken başka bir kişinin hakkını gereksiz yere zedelememelidir. Çözüm uygulanabilir, güvenli ve saygılı olmalıdır.\n\nAdım 10 — Son kontrol yap: \"Bu çözüm herkese aynı insan değeriyle yaklaşıyor mu? Başkalarının haklarını gözetiyor mu? Sorumluluğu açıkça gösteriyor mu? Kanıta dayanıyor mu?\" sorularını cevapla.\n\n6. Kanıt ile yorum arasındaki fark\n\nKanıt, bir kaynakta doğrudan bulunan veya güvenilir biçimde gözlenen bilgidir. \"Duyuruda kütüphanenin saat 12.30'da açılacağı yazıyor.\" cümlesi kanıttır. \"Kütüphane bütün gün açık olacak.\" cümlesi ise duyuruda böyle bir bilgi yoksa yorum hatta yanlış çıkarım olabilir.\n\nYorum, kanıtlardan hareketle ulaşılan anlam veya sonuçtur. Yorum yapmak yanlış değildir; önemli olan yorumun kanıtla uyumlu olmasıdır. \"Kütüphane 12.30'da açıldığı için öğrenciler öğle arasında yararlanabilecek.\" cümlesi, öğle arasının bu saate denk geldiği başka bir kanıtla desteklenirse güçlü bir yorum olur.\n\nBir görüşün sık tekrarlanması onu otomatik olarak kanıt yapmaz. \"Herkes böyle söylüyor.\" sözü doğrulama yerine geçmez. Bir fotoğraf da tek başına olayın tamamını göstermeyebilir. Fotoğrafın ne zaman, nerede ve hangi amaçla çekildiğini bilmek gerekir.\n\n7. Ayrıntılı çözümlü örnekler\n\nÖrnek 1 — Sınıfta söz hakkı\n\nDurum: Sınıfta \"Okul bahçesini nasıl daha kullanışlı hâle getirebiliriz?\" konusu konuşuluyor. Deniz söz almışken Arda sürekli araya giriyor ve kendi önerisinin daha önemli olduğunu söylüyor.\n\nOlayı tanımlama: Deniz konuşurken Arda sözünü kesiyor. İki öğrencinin de görüşünü açıklama ve sınıf kararına katılma isteği var.\n\nİlgili haklar: Düşünceyi açıklama ve katılım hakkı her iki öğrenci için de geçerlidir.\n\nİlgili sorumluluklar: Sırasını beklemek, konuşanı dinlemek, farklı görüşlere saygı göstermek ve sınıfın belirlediği konuşma düzenine uymak gerekir.\n\nKanıt: Öğretmen dersin başında her öğrencinin bir dakika konuşacağını ve söz isteyenlerin parmak kaldıracağını açıklamıştır.\n\nYorum: Arda'nın görüş bildirmesi yanlış değildir; fakat Deniz'in sözünü kesmesi, Deniz'in katılımını zorlaştırır ve ortak konuşma düzenini bozar.\n\nAdil çözüm: Arda'ya görüşünü açıklayabileceği sıranın geleceği hatırlatılır. Deniz konuşmasını tamamlar, ardından Arda söz alır. Gerekirse konuşma süresi herkes için eşit tutulur. Böylece bir öğrencinin susturulması yerine her iki öğrencinin hakkı korunur ve dinleme sorumluluğu uygulanır.\n\nÖrnek 2 — Kütüphane kitabı ve eğitim hakkı\n\nDurum: Ece okul kütüphanesinden aldığı kitabı iki gün geç getirmiştir. Bir arkadaşı, \"Kitabı geç getirdiğine göre artık kütüphaneye hiç girememeli.\" der.\n\nOlayı tanımlama: Kitabın iade tarihi geçirilmiştir. Bu, ortak kaynağın başkaları tarafından kullanılmasını geciktirebilir.\n\nİlgili haklar: Öğrencilerin öğrenme kaynaklarından yararlanması eğitim hakkıyla ilişkilidir. Diğer öğrencilerin de kitabı kullanabilme hakkı vardır.\n\nİlgili sorumluluklar: Kitabı özenli kullanmak ve belirtilen tarihte iade etmek gerekir.\n\nKanıt: Kütüphane kartında iade tarihi yazmaktadır ve Ece kitabı iki gün sonra getirmiştir.\n\nYorum: Ece sorumluluğunu zamanında yerine getirmemiştir. Ancak \"Bir daha hiç kütüphaneye giremez.\" sonucu, olayla orantılı değildir ve eğitim imkânından yararlanmayı gereksiz biçimde sınırlar.\n\nAdil çözüm: Ece kitabı iade eder, gecikmenin başkalarını nasıl etkilediğini düşünür ve sonraki ödünç alma işlemlerinde tarihi takip etmek için bir hatırlatıcı kullanır. Okulun önceden açıklanmış makul kuralları varsa bunlar eşit biçimde uygulanır. Amaç, Ece'yi dışlamak değil, sorumluluğunu geliştirmektir.\n\nÖrnek 3 — Dijital ortamda fotoğraf paylaşımı\n\nDurum: Bir öğrenci, sınıf etkinliğinde çekilen grup fotoğrafını arkadaşlarına sormadan çevrim içi bir grupta paylaşır. Fotoğraftaki öğrencilerden biri görüntüsünün paylaşılmasını istemediğini söyler.\n\nOlayı tanımlama: Bir kişinin görüntüsü izni alınmadan paylaşılmıştır.\n\nİlgili hak: Özel yaşamın gizliliği ve kişisel alanın korunmasıyla ilişkilidir.\n\nİlgili sorumluluk: Başkasına ait fotoğrafı paylaşmadan önce izin istemek, paylaşımın kimler tarafından görülebileceğini düşünmek ve itiraz edildiğinde durumu düzeltmek gerekir.\n\nKanıt: Fotoğraf paylaşılmıştır ve fotoğraftaki öğrenci paylaşımı istemediğini açıkça belirtmiştir.\n\nYorum: Fotoğrafı paylaşan öğrencinin amacı arkadaşlarıyla anı paylaşmak olabilir; ancak iyi niyet, izin alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.\n\nAdil çözüm: Paylaşım kaldırılır, ilgili öğrenciden özür dilenir ve gelecekte fotoğraf paylaşmadan önce fotoğraftaki kişilerden izin alınır. Olay büyümeden güvenilir bir yetişkinden destek istenir. Böylece hem iletişim sürer hem de mahremiyet hakkı korunur.\n\nÖrnek 4 — Ortak alana eşit erişim\n\nDurum: Okul girişindeki rampanın önüne bisikletler bırakılmıştır. Tekerlekli sandalye kullanan bir öğrenci girişte zorlanmaktadır. Bazı öğrenciler, \"Herkes bisikletini istediği yere bırakıyor; ona da aynı kural uygulanıyor.\" der.\n\nOlayı tanımlama: Rampa kapandığı için bir öğrenci okula girişte engelle karşılaşıyor.\n\nİlgili haklar: Eğitim ortamına erişim, güvenlik ve eşitlik ile ilişkilidir.\n\nİlgili sorumluluklar: Ortak geçiş yollarını açık tutmak, başkalarının ihtiyaçlarını fark etmek ve belirlenen park alanını kullanmak gerekir.\n\nKanıt: Bisikletler rampanın geçişini kapatmaktadır ve rampa erişim amacıyla yapılmıştır.\n\nYorum: \"Herkese aynı davranılıyor.\" ifadesi tek başına adaletli bir durum olduğunu göstermez. Aynı yere bisiklet bırakma serbestliği, bir öğrencinin okula erişimini engelliyorsa eşitlik gerçekleşmez.\n\nAdil çözüm: Bisikletler uygun alana taşınır, rampa önünün boş bırakılması için görünür bir işaret hazırlanır ve bisiklet park yeri düzenlenir. Bu çözüm kimseyi küçümsemez; herkesin ortak alanı güvenli kullanmasını sağlar.\n\nÖrnek 5 — Kaynak yorumlama\n\nKaynak metni: \"Okul kütüphanesinden bütün öğrenciler yararlanabilir. Ödünç alınan kitaplar kartta belirtilen tarihte iade edilmelidir. Kitapların temiz ve sağlam tutulması beklenir.\"\n\nSoru 1, kanıt nedir? Metinde bütün öğrencilerin kütüphaneden yararlanabileceği, kitapların belirtilen tarihte iade edilmesi ve özenli kullanılması gerektiği doğrudan yazmaktadır. Bunlar kanıttır.\n\nSoru 2, hak hangisidir? Öğrencilerin kütüphane kaynağından yararlanabilmesi, öğrenme ve bilgiye erişimle ilişkilidir.\n\nSoru 3, sorumluluk hangisidir? Kitabı zamanında geri vermek ve zarar vermeden kullanmak sorumluluktur.\n\nSoru 4, hangi ifade yorumdur? \"Bu kurallar, kitapların daha çok öğrenci tarafından kullanılmasını kolaylaştırır.\" cümlesi yorumdur. Metindeki iade ve özen kurallarına dayanır; bu nedenle güçlü bir yorumdur.\n\nSoru 5, hangi çıkarım yapılamaz? \"Kitabı bir kez geç getiren öğrenci kütüphaneyi bir daha kullanamaz.\" sonucu metinde yoktur. Bu nedenle kanıta dayanmayan bir çıkarımdır.\n\n8. Sık yapılan kavram yanılgıları\n\n\"Bir hakkım varsa istediğim şekilde kullanırım.\" Yanlış. Hakkın kullanımı sırasında başkalarının hakları ve güvenliği gözetilir.\n\n\"Sorumluluğunu yapmayan kişinin bütün hakları elinden alınabilir.\" Yanlış. Davranışın uygun sonucu olabilir; fakat temel insan hakları kişinin değerine bağlıdır ve keyfî biçimde yok sayılamaz.\n\n\"Eşitlik herkese her durumda aynı şeyi vermektir.\" Eksik bir düşüncedir. İnsanların bir haktan yararlanabilmesi için ihtiyaçlarına uygun destek gerekebilir.\n\n\"Her isteğim bir haktır.\" Yanlış. İstekler kişiden kişiye değişebilir. Haklar insan onuru, güvenlik, gelişim ve ortak yaşamla ilgili temel güvencelerdir.\n\n\"Çoğunluk ne derse her zaman adil olan odur.\" Yanlış. Çoğunluğun kararı da temel hakları ve azınlıkta kalanların insan değerini gözetmelidir.\n\n\"Bir fotoğraf gördüysem olayın tamamını biliyorum.\" Yanlış. Fotoğrafın zamanı, yeri, amacı ve öncesi-sonrası bilinmeden kesin sonuca varılamaz.\n\n\"Yorum yapmak kanıt sunmakla aynıdır.\" Yanlış. Yorum, kanıta dayalı bir sonuçtur; kanıt ise doğrudan gözlenen veya kaynakta bulunan bilgidir.\n\n\"Yalnız kendi hakkımı bilmem yeterlidir.\" Yanlış. Hak bilinci, başkalarının haklarını tanımayı ve sorumluluk üstlenmeyi de gerektirir.\n\n9. Öz kontrol soruları\n\n1. Hak ile istek arasındaki temel fark nedir?\n2. Bir kişi düşüncesini açıklarken hangi sorumlulukları gözetmelidir?\n3. Eşitlik neden her zaman herkese aynı uygulamayı yapmak anlamına gelmez?\n4. 5N1K sorularının altısını söyleyebilir misin?\n5. Bir olayla ilgili \"kanıt\" sayılabilecek iki kaynak örneği verebilir misin?\n6. \"Herkes böyle söylüyor.\" ifadesi neden tek başına doğrulama değildir?\n7. Kütüphane kitabını zamanında iade etmek hangi kişilerin haklarını korur?\n8. Bir fotoğrafı paylaşmadan önce izin istemek hangi hakla ilişkilidir?\n9. Adil bir çözümü değerlendirirken hangi üç soruyu sorarsın?\n10. Bir hakkın kullanılması ile bir sorumluluğun yerine getirilmesi arasındaki ilişkiyi kendi cümlenle açıklar mısın?\n\nKontrol ipuçları: Cevaplarında insan onuru, başkalarının hakları, güvenilir kaynak, 5N1K, kanıt-yorum ayrımı, eşitlik, adalet ve ortak yaşam kavramlarına yer verebiliyorsan konunun temelini kavramışsın demektir.\n\n10. Kısa özet\n\nTemel insan hakları, herkesin onurlu, güvenli ve gelişimini destekleyen bir yaşam sürmesi için gereklidir. Sorumluluklar ise bu hakların yalnız bir kişi için değil, herkes için kullanılabilmesini sağlar. Haklar ödül değildir; sorumluluklar da yalnızca ceza korkusuyla yapılan işler değildir. Bir olayı değerlendirirken 5N1K soruları sorulmalı, güvenilir kaynaklardan bilgi toplanmalı, bilgiler karşılaştırılmalı ve kanıt ile yorum ayrılmalıdır. Adil çözüm; olaydan etkilenen herkesi dikkate alan, başkalarının haklarını gereksiz yere sınırlamayan, güvenli, saygılı ve uygulanabilir çözümdür. Haklarını bilmek kadar başkalarının haklarını korumak ve sorumluluklarını yerine getirmek de birlikte yaşamanın temelidir.\n\nProgram dayanağı: SB.5.4.3 öğrenme çıktısı; temel insan hak ve sorumluluklarının önemini 5N1K soruları, bilgi toplama ve bilgilerin doğruluğunu değerlendirme yoluyla sorgulamayı öngörür.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Temel İnsan Hak ve Sorumlulukları konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.d128a1260649"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.fa897e20b59f"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.69dd279ffd88"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.3aa00a154bee"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note.visual.3a0cc0fba7d0"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","lessonSections":{"whatIWillLearn":"TEMEL İNSAN HAK VE SORUMLULUKLARI\n\nÖğrenme amacı: Bu konu sonunda temel insan hakları ile sorumlulukların neden önemli olduğunu sorgulayabilecek; bir olayda hangi hakkın ve hangi sorumluluğun bulunduğunu belirleyebilecek; 5N1K soruları oluşturabilecek; güvenilir kaynaklardan bilgi toplayabilecek; kanıt ile yorumu ayırabilecek ve ulaştığın bilgilerin doğruluğunu değerlendirebileceksin.","priorKnowledge":"Ön bilgiler\n\nGünlük yaşamda aile, sınıf, okul ve yakın çevre gibi farklı grupların içinde bulunuruz.","keyConcepts":"Temel insan hakları: İnsanların yalnızca insan oldukları için sahip oldukları, insan onurunu koruyan haklardır. Yaşama, eğitim, sağlık, güvenlik, düşünce ve ifade, özel yaşamın gizliliği, katılım, oyun ve dinlenme gibi alanlar temel haklarla ilişkilendirilebilir. Bu hakların günlük yaşamda nasıl kullanılacağı yaşa, ortama ve uygulanan kurallara göre farklı biçimler alabilir; fakat hiçbir insan değersiz görülemez.\nÖzgürlük: Kişinin seçim yapabilmesi, düşüncesini oluşturabilmesi ve davranışlarını belirleyebilmesidir. Özgürlük, \"İstediğim her şeyi yaparım.\" anlamına gelmez. Başka insanların hakları, güvenliği ve ortak yaşamın düzeni dikkate alınır. Örneğin müzik dinlemek bir tercih olabilir; ancak ortak bir ortamda sesi çok yükseltmek başkalarının dinlenme ve çalışma hakkını olumsuz etkileyebilir.\nSorumluluk: Bir hakkın kullanılmasını kolaylaştıran veya ortak yaşamı koruyan görevdir. Sorumluluk yalnızca ceza almamak için yerine getirilen bir iş değildir. Sorumlu davranış, kişinin yaptığı seçimin başkalarına ve çevreye etkisini düşünmesiyle oluşur.\nEşitlik: Her insanın aynı değere sahip olması ve haklardan ayrım yapılmadan yararlanabilmesidir. Eşitlik, her durumda herkese tamamen aynı şeyi vermek demek değildir. Bazı insanların bir haktan gerçekten yararlanabilmesi için farklı desteğe ihtiyacı olabilir. Örneğin merdiven kullanamayan bir kişi için rampa yapılması, ona ayrıcalık vermek değil, ortak alana erişimini desteklemektir.\nAdalet: Hakların korunması, kuralların tarafsız uygulanması ve insanların ihtiyaçlarının dikkate alınmasıdır. Adaletli bir çözüm, yalnızca en güçlü veya en çok konuşan kişinin isteğine göre belirlenmez. Olaydaki herkesin hakkı ve sorumluluğu birlikte değerlendirilir.\nHak ihlali: Bir kişinin temel bir hakkının haksız biçimde engellenmesi, yok sayılması veya zarar görmesidir. Her isteğin gerçekleşmemesi hak ihlali değildir. Örneğin bir oyunda istediği rolden başka bir rolü almak kişinin temel hakkının ihlal edildiğini tek başına göstermez. Olayı anlamak için kuralın adil olup olmadığına, herkese nasıl uygulandığına ve kişiye zarar verilip verilmediğine bakmak gerekir.\n3. Haklar neden önemlidir?\nTemel haklar, insanların güvenli ve onurlu yaşayabilmesini sağlar. Eğitim hakkı insanların bilgi ve becerilerini geliştirmesine, sağlıkla ilgili haklar gerekli hizmetlere erişebilmesine, düşünce ve ifade özgürlüğü görüşlerini uygun yollarla paylaşabilmesine, özel yaşamın gizliliği kişisel alanının korunmasına katkı sağlar. Hakların tanınmadığı bir ortamda insanlar kendilerini güvende hissedemez, gelişim fırsatlarından eşit biçimde yararlanamaz ve sorunlarını barışçıl yollarla dile getirmekte zorlanır.\nHaklar yalnızca kişinin kendisini korumaz; toplumsal düzeni de destekler. Herkesin aynı temel değere sahip olduğunun kabul edilmesi, ayrımcılığı ve haksızlığı azaltır. İnsanlar haklarını bildiklerinde sorunları şiddetle değil, konuşma, başvuru, iş birliği ve kurallı katılım yollarıyla çözmeye daha yatkın olur. Bu nedenle hak bilgisi, etkin vatandaşlığın önemli bir parçasıdır.\n4. Sorumluluklar neden önemlidir?\nBir toplumda herkes yalnızca kendi hakkını düşünür, başkalarının hakkını hiç gözetmezse ortak yaşam zorlaşır. Sorumluluklar, hakların herkes için kullanılabilir olmasını sağlar. Okul araçlarını özenli kullanmak, kütüphane kitabını zamanında geri vermek, sıraya uymak, ortak alanı temiz tutmak, başka birinin özel bilgisini izinsiz paylaşmamak ve farklı görüşleri saygıyla dinlemek bu duruma örnektir.\nSorumlulukların yerine getirilmemesi bazı sonuçlara yol açabilir; fakat bu durum bir insanın temel haklarının yok sayılmasını haklı çıkarmaz. Örneğin ödevini yapmayan bir öğrencinin davranışı değerlendirilip uygun bir çözüm geliştirilebilir; ancak öğrencinin aşağılanması veya eğitimden bütünüyle uzaklaştırılması doğru bir yaklaşım değildir. Amaç, kişiyi değersizleştirmek değil, sorumluluğunu fark etmesini ve davranışını düzeltmesini sağlamaktır.\n5. Hak ve sorumluluk ilişkisini sorgulama yöntemi","steps":"Özgürlük: Kişinin seçim yapabilmesi, düşüncesini oluşturabilmesi ve davranışlarını belirleyebilmesidir. Özgürlük, \"İstediğim her şeyi yaparım.\" anlamına gelmez. Başka insanların hakları, güvenliği ve ortak yaşamın düzeni dikkate alınır. Örneğin müzik dinlemek bir tercih olabilir; ancak ortak bir ortamda sesi çok yükseltmek başkalarının dinlenme ve çalışma hakkını olumsuz etkileyebilir.\nSorumluluk: Bir hakkın kullanılmasını kolaylaştıran veya ortak yaşamı koruyan görevdir. Sorumluluk yalnızca ceza almamak için yerine getirilen bir iş değildir. Sorumlu davranış, kişinin yaptığı seçimin başkalarına ve çevreye etkisini düşünmesiyle oluşur.\nEşitlik: Her insanın aynı değere sahip olması ve haklardan ayrım yapılmadan yararlanabilmesidir. Eşitlik, her durumda herkese tamamen aynı şeyi vermek demek değildir. Bazı insanların bir haktan gerçekten yararlanabilmesi için farklı desteğe ihtiyacı olabilir. Örneğin merdiven kullanamayan bir kişi için rampa yapılması, ona ayrıcalık vermek değil, ortak alana erişimini desteklemektir.\nAdalet: Hakların korunması, kuralların tarafsız uygulanması ve insanların ihtiyaçlarının dikkate alınmasıdır. Adaletli bir çözüm, yalnızca en güçlü veya en çok konuşan kişinin isteğine göre belirlenmez. Olaydaki herkesin hakkı ve sorumluluğu birlikte değerlendirilir.\nHak ihlali: Bir kişinin temel bir hakkının haksız biçimde engellenmesi, yok sayılması veya zarar görmesidir. Her isteğin gerçekleşmemesi hak ihlali değildir. Örneğin bir oyunda istediği rolden başka bir rolü almak kişinin temel hakkının ihlal edildiğini tek başına göstermez. Olayı anlamak için kuralın adil olup olmadığına, herkese nasıl uygulandığına ve kişiye zarar verilip verilmediğine bakmak gerekir.\n3. Haklar neden önemlidir?\nTemel haklar, insanların güvenli ve onurlu yaşayabilmesini sağlar. Eğitim hakkı insanların bilgi ve becerilerini geliştirmesine, sağlıkla ilgili haklar gerekli hizmetlere erişebilmesine, düşünce ve ifade özgürlüğü görüşlerini uygun yollarla paylaşabilmesine, özel yaşamın gizliliği kişisel alanının korunmasına katkı sağlar. Hakların tanınmadığı bir ortamda insanlar kendilerini güvende hissedemez, gelişim fırsatlarından eşit biçimde yararlanamaz ve sorunlarını barışçıl yollarla dile getirmekte zorlanır.\nHaklar yalnızca kişinin kendisini korumaz; toplumsal düzeni de destekler. Herkesin aynı temel değere sahip olduğunun kabul edilmesi, ayrımcılığı ve haksızlığı azaltır. İnsanlar haklarını bildiklerinde sorunları şiddetle değil, konuşma, başvuru, iş birliği ve kurallı katılım yollarıyla çözmeye daha yatkın olur. Bu nedenle hak bilgisi, etkin vatandaşlığın önemli bir parçasıdır.\n4. Sorumluluklar neden önemlidir?\nBir toplumda herkes yalnızca kendi hakkını düşünür, başkalarının hakkını hiç gözetmezse ortak yaşam zorlaşır. Sorumluluklar, hakların herkes için kullanılabilir olmasını sağlar. Okul araçlarını özenli kullanmak, kütüphane kitabını zamanında geri vermek, sıraya uymak, ortak alanı temiz tutmak, başka birinin özel bilgisini izinsiz paylaşmamak ve farklı görüşleri saygıyla dinlemek bu duruma örnektir.\nSorumlulukların yerine getirilmemesi bazı sonuçlara yol açabilir; fakat bu durum bir insanın temel haklarının yok sayılmasını haklı çıkarmaz. Örneğin ödevini yapmayan bir öğrencinin davranışı değerlendirilip uygun bir çözüm geliştirilebilir; ancak öğrencinin aşağılanması veya eğitimden bütünüyle uzaklaştırılması doğru bir yaklaşım değildir. Amaç, kişiyi değersizleştirmek değil, sorumluluğunu fark etmesini ve davranışını düzeltmesini sağlamaktır.\n5. Hak ve sorumluluk ilişkisini sorgulama yöntemi","workedExamples":["Bir toplumda herkes yalnızca kendi hakkını düşünür, başkalarının hakkını hiç gözetmezse ortak yaşam zorlaşır. Sorumluluklar, hakların herkes için kullanılabilir olmasını sağlar. Okul araçlarını özenli kullanmak, kütüphane kitabını zamanında geri vermek, sıraya uymak, ortak alanı temiz tutmak, başka birinin özel bilgisini izinsiz paylaşmamak ve farklı görüşleri saygıyla dinlemek bu duruma örnektir.","TEMEL İNSAN HAK VE SORUMLULUKLARI\n\nÖğrenme amacı: Bu konu sonunda temel insan hakları ile sorumlulukların neden önemli olduğunu sorgulayabilecek; bir olayda hangi hakkın ve hangi sorumluluğun bulunduğunu belirleyebilecek; 5N1K soruları oluşturabilecek; güvenilir kaynaklardan bilgi toplayabilecek; kanıt ile yorumu ayırabilecek ve ulaştığın bilgilerin doğruluğunu değerlendirebileceksin."],"commonMistakes":"\"Bir hakkım varsa istediğim şekilde kullanırım.\" Yanlış. Hakkın kullanımı sırasında başkalarının hakları ve güvenliği gözetilir.\n\"Sorumluluğunu yapmayan kişinin bütün hakları elinden alınabilir.\" Yanlış. Davranışın uygun sonucu olabilir; fakat temel insan hakları kişinin değerine bağlıdır ve keyfî biçimde yok sayılamaz.\n\"Eşitlik herkese her durumda aynı şeyi vermektir.\" Eksik bir düşüncedir. İnsanların bir haktan yararlanabilmesi için ihtiyaçlarına uygun destek gerekebilir.\n\"Her isteğim bir haktır.\" Yanlış. İstekler kişiden kişiye değişebilir. Haklar insan onuru, güvenlik, gelişim ve ortak yaşamla ilgili temel güvencelerdir.\n\"Çoğunluk ne derse her zaman adil olan odur.\" Yanlış. Çoğunluğun kararı da temel hakları ve azınlıkta kalanların insan değerini gözetmelidir.\n\"Bir fotoğraf gördüysem olayın tamamını biliyorum.\" Yanlış. Fotoğrafın zamanı, yeri, amacı ve öncesi-sonrası bilinmeden kesin sonuca varılamaz.\n\"Yorum yapmak kanıt sunmakla aynıdır.\" Yanlış. Yorum, kanıta dayalı bir sonuçtur; kanıt ise doğrudan gözlenen veya kaynakta bulunan bilgidir.\n\"Yalnız kendi hakkımı bilmem yeterlidir.\" Yanlış. Hak bilinci, başkalarının haklarını tanımayı ve sorumluluk üstlenmeyi de gerektirir.","selfCheck":["Temel İnsan Hak ve Sorumlulukları konusunun temel kavramlarını açıklayabiliyorum.","Bir örnekteki açık bilgi ile yaptığım yorumu birbirinden ayırabiliyorum.","Sonucumu konu anlatımındaki kural veya kanıtla kontrol edebiliyorum."],"summary":"5. Hak ve sorumluluk ilişkisini sorgulama yöntemi","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Temel İnsan Hak ve Sorumlulukları konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0d03b3ceb057ebda0d42249a3a7c145c085053975858d4ce9e1957a83d091642","reviewDecisionSha256":"113109d5a8450ee36459f3b450898424686def694040c5f5482bca1ad60e1a3a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0d03b3ceb057ebda0d42249a3a7c145c085053975858d4ce9e1957a83d091642","reviewedHash":"sha256:0d03b3ceb057ebda0d42249a3a7c145c085053975858d4ce9e1957a83d091642","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:113109d5a8450ee36459f3b450898424686def694040c5f5482bca1ad60e1a3a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","contentProjectionSha256":"0d03b3ceb057ebda0d42249a3a7c145c085053975858d4ce9e1957a83d091642","reviewDecisionSha256":"113109d5a8450ee36459f3b450898424686def694040c5f5482bca1ad60e1a3a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectives":["SB.5.4.4"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Yaşayan Demokrasimiz","title":"Sorun ve İhtiyaçlarda Başvurulabilecek Kurumlar","body":"Öğrenme amacı\nBu konu, bir ihtiyaç ortaya çıktığında ya da günlük yaşamda bir sorunla karşılaşıldığında hangi kuruma başvurulabileceği hakkında güvenilir bilgi toplamayı öğretir. Amaç, her sorunun cevabını ezberlemek değildir. Asıl amaç; sorunu doğru tanımlamak, uygun kurumu araştırmak, güvenilir kaynaklardan bilgi bulmak, bilgiyi doğrulamak ve düzenli biçimde kaydetmektir. Kurumların birim adları, görev paylaşımı ve başvuru yolları yaşanılan yere ve zamana göre değişebileceği için güncel resmî kaynaklara bakmak gerekir.\n\nTemel kavramlar\nİhtiyaç, yaşamı daha güvenli, sağlıklı, düzenli veya kolay hâle getirmek için gerekli olan durumdur. Okul yolunda güvenliği artıracak bir işaretin bulunması, mahallenin temiz tutulması ya da yardıma ihtiyaç duyan kişilere uygun destek ulaştırılması birer ihtiyaç olabilir. Sorun, mevcut durumun insanlara, çevreye veya toplumsal düzene olumsuz etkide bulunmasıdır. Kurum, belirli bir görevi yerine getirmek için oluşturulmuş kamu birimi, okul birimi veya sivil toplum kuruluşu gibi örgütlü yapıdır. Başvuru, bir ihtiyacı, isteği, öneriyi ya da sorunu yetkili birime sözlü, yazılı veya dijital yolla bildirmektir. Kaynak, bilgiye ulaştığımız resmî genel ağ sayfası, kurum duyurusu, broşür, afiş, örnek dilekçe veya yetkili açıklaması gibi araçtır. Doğrulama, bulduğumuz bilginin güncel, güvenilir ve başka resmî bilgilerle uyumlu olup olmadığını kontrol etmektir. Kayıt ise kurumun adı, görev alanı, başvuru yolu ve kaynağın nereden alındığı gibi bilgileri düzenli biçimde yazmaktır.\n\nGerekli ön bilgiler\nBir sorunun çözümüne katkı sağlamak, etkin vatandaşlık davranışıdır. Ancak etkin olmak, her işi tek başına yapmak anlamına gelmez. Çocuklar güvenilir bir yetişkinin, öğretmenin veya okul yönetiminin rehberliğine ihtiyaç duyabilir. Özellikle güvenlik riski taşıyan durumlarda tehlikeli alana yaklaşmak, yola çıkmak, sahipsiz bir hayvana müdahale etmek veya yabancılarla kişisel bilgi paylaşmak doğru değildir. Böyle durumlarda önce güvenli bir yere geçilir ve güvenilir bir yetişkine haber verilir. Ayrıca her kurumun görev alanı farklıdır. Bir okul içi sorunla mahalle temizliği sorunu aynı kuruma bildirilmez. Bu nedenle başvurmadan önce kurumun görevini araştırmak gerekir.\n\nAdım adım bilgi toplama yöntemi\n1. Sorunu veya ihtiyacı açıkça tanımla. Ne oldu, nerede oldu, kimleri etkiliyor ve hangi ihtiyacın karşılanması gerekiyor sorularını cevapla. Kişilerin adını, telefonunu, adresini veya fotoğrafını gereksiz yere kaydetme. Örneğin “Okul çıkışında araçlar hızlı geçiyor.” ifadesi, “Bir şeyler kötü gidiyor.” ifadesinden daha açıklayıcıdır.\n2. Sorunun düzeyini belirle. Sorun sınıf veya okul içinde mi, mahallede mi, ilçe çapında mı, yoksa yardımlaşma ve dayanışma çalışması mı gerektiriyor? Bu sınıflandırma uygun kurumları daraltır.\n3. Olası kurumları listele. Okul içindeki konular için öğretmen, rehberlik servisi veya okul yönetimi; mahalleyle ilgili konular için muhtarlık ya da belediyenin ilgili birimleri; ilçe düzeyindeki kamu hizmetleri için kaymakamlık; toplumsal destek çalışmaları için görev alanı uygun kamu kurumları veya sivil toplum kuruluşları araştırılabilir. Fakat hangi birimin kesin olarak görevli olduğu yerel düzenlemelere göre değişebileceğinden resmî bilgiyle kontrol edilmelidir.\n4. Güvenilir kaynak seç. Öncelikle kurumun resmî genel ağ sayfası, resmî duyurusu, hizmet tanıtım broşürü, ilan panosu veya kurum tarafından yayımlanmış örnek başvuru metni incelenir. Öğretmen, okul yönetimi ve veli rehberliği de bilgiye ulaşmayı kolaylaştırabilir. Kaynağı belli olmayan paylaşımlar, reklamlar veya yalnızca kişisel görüş içeren iletiler tek başına yeterli kanıt sayılmaz.\n5. Gerekli bilgiyi bul. Kurumun hangi konularda görev yaptığı, başvurunun hangi birime yöneltileceği, başvurunun yüz yüze mi, yazılı mı ya da dijital mi yapılabildiği ve hangi belgelerin istendiği araştırılır. Çocuklardan istenebilecek işlemler ile yetişkinlerin yapması gereken işlemler ayrılmalıdır.\n6. Bilgiyi doğrula. Bir resmî sayfadaki bilgi, kurumun başka bir resmî duyurusuyla veya doğrudan kurumdan alınan yetkili bilgiyle karşılaştırılabilir. Sayfanın güncel olup olmadığına, kurum adının doğru yazılıp yazılmadığına ve bilginin gerçekten o kuruma ait olup olmadığına bakılır. Çelişki varsa tahmin yürütmek yerine öğretmenden, okul yönetiminden veya kurumdan açıklama istenir.\n7. Bilgiyi kaydet. Bir tabloya “İhtiyaç veya sorun”, “Olası kurum”, “Kurumun görev alanı”, “Başvuru yolu”, “Kullandığım kaynak”, “Doğrulama sonucu” ve “Notlar” başlıkları yazılabilir. Kayıt kısa, açık ve tarafsız olmalıdır.\n8. Uygun başvuru yolunu seç. Başvuru yapılacaksa yetişkin rehberliğinde, saygılı ve anlaşılır bir dil kullanılır. Sorun abartılmadan anlatılır, gözlenen durum ile istenen çözüm ayrılır. Kuruma görev vermek yerine ihtiyacın değerlendirilmesi istenir. Örneğin “Okul yolundaki güvenlik ihtiyacının incelenmesini rica ediyoruz.” ifadesi uygundur.\n\nKurumları görev alanlarına göre düşünme\nMuhtarlık, mahalledeki ihtiyaçların belirlenmesinde ve ilgili kurumlarla iletişim kurulmasında başvurulabilecek yerel birimlerden biridir. Belediye; çevre düzeni, temizlik, parklar, bazı yol ve işaretleme çalışmaları, sahipsiz hayvanlara yönelik yerel hizmetler gibi alanlarda farklı birimlere sahip olabilir. Kaymakamlık, ilçedeki kamu hizmetlerinin yürütülmesi ve kurumlar arası koordinasyonla ilgili bilgi alınabilecek bir kamu makamıdır. Okul yönetimi, okulun iç işleyişi, öğrenci güvenliği ve okul çevresine ilişkin konuların uygun kurumlara iletilmesinde rehberlik edebilir. Sivil toplum kuruluşları ise yardımlaşma, çevre, hayvanların korunması veya başka toplumsal alanlarda gönüllü çalışmalar yürütebilir. Ancak bir sivil toplum kuruluşu kamu kurumu değildir; görevleri, yetkileri ve başvuru biçimleri farklıdır. Bu nedenle kurumun resmî kimliği ve çalışma alanı kontrol edilmelidir.\n\nKanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt, kaynağın açıkça gösterdiği bilgidir. Bir belediyenin resmî sayfasında belirli bir hizmet biriminin görevlerinin yazması, bir muhtarlık ilanında başvuru saatlerinin duyurulması veya okul yönetiminin yazılı açıklamasında izlenecek yolun belirtilmesi kanıttır. Yorum ise bu kanıttan hareketle yaptığımız açıklama veya tahmindir. “Bu birim çevre temizliğiyle ilgili başvuruları alıyor.” ifadesi resmî görev açıklamasına dayanıyorsa kanıttır. “Bu birim sorunu bir günde çözer.” ifadesi ise kaynak gösterilmeden söylenmiş bir yorumdur ve kesin gerçek gibi sunulmamalıdır. İyi bir araştırmada kanıt ve yorum ayrı yazılır. Örneğin “Kanıt: Resmî sayfada park bakımı hizmeti belediyenin ilgili birimi altında açıklanmış. Yorum: Bu nedenle parkla ilgili bildirimin belediyeye yöneltilmesi uygun olabilir.” denebilir.\n\nÇözümlü örnek 1: Okul yolunda güvenlik ihtiyacı\nDurum: Öğrenciler okul çıkışında araçların hızlı geçtiğini ve yol üzerinde uyarıcı bir düzenleme bulunmadığını gözlemliyor. İlk adım, öğrencilerin yola çıkarak ölçüm yapmaması ve tehlikeli bir müdahalede bulunmamasıdır. Sorun “Okul çıkış saatinde okul yolundaki araç trafiği öğrenciler için güvenlik kaygısı oluşturuyor.” biçiminde tanımlanır. Sorun okul çevresini etkilediği için önce okul yönetiminden bilgi alınır. Ardından muhtarlık, belediye veya ilçe düzeyindeki ilgili kamu birimlerinin hangisinin yol güvenliği, tabela ya da kasis talebini değerlendirdiği resmî kaynaklardan araştırılır. Kurumun resmî sayfasındaki görev açıklaması ve başvuru kanalı kaydedilir. Bilgi, okul yönetiminin yönlendirmesi veya kurumun resmî iletişim bilgisiyle doğrulanır. Sonuç olarak “Kesin çözümü şu kurum yapar.” denmez; “Resmî görev açıklamasına göre başvuru şu birime yöneltilebilir; okul yönetimi ve veli rehberliğinde başvuru yolu doğrulanmalıdır.” denir. Böylece hem güvenlik korunur hem de bilgi toplama basamakları uygulanır.\n\nÇözümlü örnek 2: Mahallede temizlik ve çevre düzeni sorunu\nDurum: Bir parkın çevresinde uzun süredir biriken atıklar görülüyor. Önce gözlenen durum ile kişisel yorum ayrılır. “Park girişinde ve yürüyüş yolunun yanında atıklar var.” gözlemdir. “Kimse mahalleyi önemsemiyor.” ise kanıta dayanmayan genellemedir. Sorunun yeri ve türü kısa biçimde kaydedilir; kişilerin yüzleri veya özel bilgileri paylaşılmaz. Muhtarlığın mahalle ihtiyaçlarını ilgili birimlere iletmedeki rolü ve belediyenin temizlik ya da park hizmetleri resmî kaynaklardan araştırılır. Kurumun hizmet alanı, başvuru yolu ve bildirimin nasıl yapılacağı bulunur. İki resmî bilgi uyumluysa kayıt tamamlanır. Başvuru metninde suçlayıcı dil yerine “Park çevresindeki temizlik ihtiyacının değerlendirilmesini rica ediyoruz.” gibi açık bir ifade kullanılır. Bu örnekte doğru kurumun birim adı belediyeden belediyeye değişebileceği için tek ve değişmez bir birim adı ezberlenmez.\n\nÇözümlü örnek 3: Sahipsiz hayvanlarla ilgili barınma ve güvenlik ihtiyacı\nDurum: Okul yakınında sahipsiz hayvanların bulunduğu, bazı öğrencilerin korktuğu ve hayvanların da su ile barınma ihtiyacı olduğu fark ediliyor. Öğrenciler hayvanları yakalamaya, taşımaya veya tehlikeli biçimde yaklaşmaya çalışmamalıdır. Önce güvenilir bir yetişkine haber verilir. Sorun, hem insanların güvenliğini hem de hayvanların korunmasını içerecek biçimde tarafsız olarak yazılır. Belediyenin ilgili hizmetleri, muhtarlığın yönlendirme rolü ve görev alanı uygun sivil toplum kuruluşlarının çalışmaları resmî kaynaklardan incelenebilir. Kamu kurumunun yetkisi ile gönüllü kuruluşun destek rolü birbirine karıştırılmaz. Kaynaklarda belirtilen başvuru kanalı ve hizmet kapsamı kaydedilir. Bilgi, okul yönetimi veya kurumun resmî açıklamasıyla doğrulanır. Sonuç cümlesi “Hayvanlar hemen başka yere götürülmelidir.” gibi kesin bir emir değil, “Güvenlik ve hayvan refahı birlikte gözetilerek ilgili yerel birimin durumu değerlendirmesi istenmelidir.” biçiminde olmalıdır.\n\nÇözümlü örnek 4: İhtiyaç sahiplerine destek ulaştırma\nDurum: Sınıf, yakın çevrede desteğe ihtiyaç duyan kişilere yardım etmek istiyor. İyi niyetli olmak yeterli değildir; yardımın güvenli, saygılı ve düzenli yürütülmesi gerekir. Öğrenciler ihtiyaç sahibi kişilerin adını, adresini, fotoğrafını veya aile durumunu sınıfta ve dijital ortamda paylaşmamalıdır. Önce okul yönetimi ve öğretmen rehberliğinde hangi kamu birimlerinin veya güvenilir sivil toplum kuruluşlarının bu alanda çalıştığı araştırılır. Kurumun resmî adı, amacı, hangi tür yardımları kabul ettiği ve çocukların katılımına ilişkin kuralları resmî kaynaklardan bulunur. Bilgiler başka bir resmî duyuruyla doğrulanır. Görev paylaşımı yapılacaksa yetişkin gözetimi esas alınır. Kayıtta “Kurumun resmî kaynağında şu destek alanları açıklanmıştır.” denir; “Bu kurum herkese kesin yardım eder.” gibi doğrulanamayacak bir yargı kullanılmaz. Böylece yardımseverlik, mahremiyet ve sorumluluk birlikte korunur.\n\nÇözümlü örnek 5: Kaynakları karşılaştırarak doğru bilgiye ulaşma\nDurum: Bir öğrenci, mahalledeki bir sorun için ilk arama sonucunda gördüğü paylaşımda belediyeye değil yalnızca muhtarlığa başvurulması gerektiğini okuyor. İkinci bir kaynakta ise belediyenin ilgili hizmet birimi gösteriliyor. Öğrenci önce kaynakların kim tarafından yayımlandığını kontrol eder. İlk paylaşım kişisel bir hesaba, ikinci bilgi kurumun resmî sayfasına aittir. Resmî sayfadaki görev açıklaması kanıt olarak kaydedilir. Daha sonra muhtarlığın da sorunu ilgili birime iletme konusunda yardımcı olabileceği resmî bir duyuruyla doğrulanırsa iki kurumun rolü ayrı ayrı yazılır. Sonuç, “Yalnızca bir kuruma gidilebilir.” değildir. Doğru sonuç, “Sorunun türüne göre yetkili birim belediyede bulunabilir; muhtarlık da yerel yönlendirme ve iletişim desteği sağlayabilir. Başvuru yolu güncel resmî bilgilerden doğrulanmalıdır.” biçimindedir.\n\nSık yapılan kavram yanılgıları\n“Her sorunu belediye çözer.” düşüncesi yanlıştır; okul yönetimi, muhtarlık, kaymakamlık, başka kamu birimleri veya sivil toplum kuruluşları farklı görevler üstlenebilir. “İlk gördüğüm genel ağ sonucu doğrudur.” düşüncesi yanlıştır; kaynağın resmî olup olmadığı kontrol edilmelidir. “Sosyal medyada paylaşmak resmî başvuru yerine geçer.” düşüncesi her durumda doğru değildir; kurumun belirlediği başvuru yolu kullanılmalıdır. “Başvuru için herkesin kişisel bilgilerini toplamalıyım.” düşüncesi yanlıştır; yalnızca gerekli bilgiler, yetişkin rehberliğinde ve mahremiyete dikkat edilerek kullanılmalıdır. “Bir kuruma başvurunca sorun hemen çözülmek zorundadır.” düşüncesi de yanlıştır; kurum önce durumu inceleyebilir, görev alanını değerlendirebilir veya başka birime yönlendirebilir. “Sivil toplum kuruluşu ile kamu kurumu aynıdır.” düşüncesi yanlıştır; sivil toplum kuruluşları gönüllü ve toplumsal amaçlı çalışmalar yürütür, kamu kurumlarının ise yasal görev ve yetkileri vardır. “Çocuklar tüm başvuruları tek başına yapmalıdır.” düşüncesi yanlıştır; öğretmen, okul yönetimi ve veli rehberliği güvenli ve doğru hareket etmeyi sağlar.\n\nÖz kontrol soruları\nSorunu açık, kısa ve tarafsız biçimde tanımladım mı? Sorunun okul, mahalle veya ilçe düzeyinde olduğunu belirledim mi? Olası kurumların görev alanlarını resmî kaynaklardan araştırdım mı? Kullandığım kaynağın kuruma ait olduğundan emin oldum mu? Bilginin güncel olup olmadığını kontrol ettim mi? Bulduğum bilgiyi başka bir resmî bilgiyle veya yetkili açıklamayla doğruladım mı? Kanıt ile kendi yorumumu ayrı yazdım mı? Kişisel verileri ve mahremiyeti korudum mu? Tehlikeli bir duruma kendim müdahale etmek yerine güvenilir bir yetişkine haber verdim mi? Kurumun adı, başvuru yolu ve kaynağı düzenli bir tabloya kaydettim mi? Başvuru dilim saygılı, açık ve çözüm odaklı mı?\n\nKısa özet\nBir ihtiyaç veya sorun karşısında doğru kurumu bulmak için önce durum tanımlanır, sonra sorunun düzeyi belirlenir. Muhtarlık, belediye, kaymakamlık, okul yönetimi ve sivil toplum kuruluşları farklı görevler üstlenebilir. Kurumların görevleri ve başvuru yolları resmî yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan araştırılır; bilgi güncellik ve güvenilirlik bakımından doğrulanır; kanıt ile yorum birbirinden ayrılır ve sonuçlar tablo ya da listeye kaydedilir. Başvurular yetişkin rehberliğinde, mahremiyete ve güvenliğe dikkat edilerek, saygılı ve açık bir dille yapılır. Kaynak dayanağı: MEB Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, SB.5.4.4.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Sorun ve İhtiyaçlarda Başvurulabilecek Kurumlar konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.c61c79b7b58a"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.a60e9a13bd71"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.943fb580c380"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.2aaf9b48c2ee"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note.visual.b5b4ab2a5d9a"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Öğrenme amacı\nBu konu, bir ihtiyaç ortaya çıktığında ya da günlük yaşamda bir sorunla karşılaşıldığında hangi kuruma başvurulabileceği hakkında güvenilir bilgi toplamayı öğretir.","priorKnowledge":"Amaç, her sorunun cevabını ezberlemek değildir.","keyConcepts":"İhtiyaç, yaşamı daha güvenli, sağlıklı, düzenli veya kolay hâle getirmek için gerekli olan durumdur. Okul yolunda güvenliği artıracak bir işaretin bulunması, mahallenin temiz tutulması ya da yardıma ihtiyaç duyan kişilere uygun destek ulaştırılması birer ihtiyaç olabilir. Sorun, mevcut durumun insanlara, çevreye veya toplumsal düzene olumsuz etkide bulunmasıdır. Kurum, belirli bir görevi yerine getirmek için oluşturulmuş kamu birimi, okul birimi veya sivil toplum kuruluşu gibi örgütlü yapıdır. Başvuru, bir ihtiyacı, isteği, öneriyi ya da sorunu yetkili birime sözlü, yazılı veya dijital yolla bildirmektir. Kaynak, bilgiye ulaştığımız resmî genel ağ sayfası, kurum duyurusu, broşür, afiş, örnek dilekçe veya yetkili açıklaması gibi araçtır. Doğrulama, bulduğumuz bilginin güncel, güvenilir ve başka resmî bilgilerle uyumlu olup olmadığını kontrol etmektir. Kayıt ise kurumun adı, görev alanı, başvuru yolu ve kaynağın nereden alındığı gibi bilgileri düzenli biçimde yazmaktır.","steps":"1. Sorunu veya ihtiyacı açıkça tanımla. Ne oldu, nerede oldu, kimleri etkiliyor ve hangi ihtiyacın karşılanması gerekiyor sorularını cevapla. Kişilerin adını, telefonunu, adresini veya fotoğrafını gereksiz yere kaydetme. Örneğin “Okul çıkışında araçlar hızlı geçiyor.” ifadesi, “Bir şeyler kötü gidiyor.” ifadesinden daha açıklayıcıdır.\n2. Sorunun düzeyini belirle. Sorun sınıf veya okul içinde mi, mahallede mi, ilçe çapında mı, yoksa yardımlaşma ve dayanışma çalışması mı gerektiriyor? Bu sınıflandırma uygun kurumları daraltır.\n3. Olası kurumları listele. Okul içindeki konular için öğretmen, rehberlik servisi veya okul yönetimi; mahalleyle ilgili konular için muhtarlık ya da belediyenin ilgili birimleri; ilçe düzeyindeki kamu hizmetleri için kaymakamlık; toplumsal destek çalışmaları için görev alanı uygun kamu kurumları veya sivil toplum kuruluşları araştırılabilir. Fakat hangi birimin kesin olarak görevli olduğu yerel düzenlemelere göre değişebileceğinden resmî bilgiyle kontrol edilmelidir.\n4. Güvenilir kaynak seç. Öncelikle kurumun resmî genel ağ sayfası, resmî duyurusu, hizmet tanıtım broşürü, ilan panosu veya kurum tarafından yayımlanmış örnek başvuru metni incelenir. Öğretmen, okul yönetimi ve veli rehberliği de bilgiye ulaşmayı kolaylaştırabilir. Kaynağı belli olmayan paylaşımlar, reklamlar veya yalnızca kişisel görüş içeren iletiler tek başına yeterli kanıt sayılmaz.\n5. Gerekli bilgiyi bul. Kurumun hangi konularda görev yaptığı, başvurunun hangi birime yöneltileceği, başvurunun yüz yüze mi, yazılı mı ya da dijital mi yapılabildiği ve hangi belgelerin istendiği araştırılır. Çocuklardan istenebilecek işlemler ile yetişkinlerin yapması gereken işlemler ayrılmalıdır.\n6. Bilgiyi doğrula. Bir resmî sayfadaki bilgi, kurumun başka bir resmî duyurusuyla veya doğrudan kurumdan alınan yetkili bilgiyle karşılaştırılabilir. Sayfanın güncel olup olmadığına, kurum adının doğru yazılıp yazılmadığına ve bilginin gerçekten o kuruma ait olup olmadığına bakılır. Çelişki varsa tahmin yürütmek yerine öğretmenden, okul yönetiminden veya kurumdan açıklama istenir.\n7. Bilgiyi kaydet. Bir tabloya “İhtiyaç veya sorun”, “Olası kurum”, “Kurumun görev alanı”, “Başvuru yolu”, “Kullandığım kaynak”, “Doğrulama sonucu” ve “Notlar” başlıkları yazılabilir. Kayıt kısa, açık ve tarafsız olmalıdır.\n8. Uygun başvuru yolunu seç. Başvuru yapılacaksa yetişkin rehberliğinde, saygılı ve anlaşılır bir dil kullanılır. Sorun abartılmadan anlatılır, gözlenen durum ile istenen çözüm ayrılır. Kuruma görev vermek yerine ihtiyacın değerlendirilmesi istenir. Örneğin “Okul yolundaki güvenlik ihtiyacının incelenmesini rica ediyoruz.” ifadesi uygundur.\nKurumları görev alanlarına göre düşünme\nMuhtarlık, mahalledeki ihtiyaçların belirlenmesinde ve ilgili kurumlarla iletişim kurulmasında başvurulabilecek yerel birimlerden biridir. Belediye; çevre düzeni, temizlik, parklar, bazı yol ve işaretleme çalışmaları, sahipsiz hayvanlara yönelik yerel hizmetler gibi alanlarda farklı birimlere sahip olabilir. Kaymakamlık, ilçedeki kamu hizmetlerinin yürütülmesi ve kurumlar arası koordinasyonla ilgili bilgi alınabilecek bir kamu makamıdır. Okul yönetimi, okulun iç işleyişi, öğrenci güvenliği ve okul çevresine ilişkin konuların uygun kurumlara iletilmesinde rehberlik edebilir. Sivil toplum kuruluşları ise yardımlaşma, çevre, hayvanların korunması veya başka toplumsal alanlarda gönüllü çalışmalar yürütebilir. Ancak bir sivil toplum kuruluşu kamu kurumu değildir; görevleri, yetkileri ve başvuru biçimleri farklıdır. Bu nedenle kurumun resmî kimliği ve çalışma alanı kontrol edilmelidir.\nKanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt, kaynağın açıkça gösterdiği bilgidir. Bir belediyenin resmî sayfasında belirli bir hizmet biriminin görevlerinin yazması, bir muhtarlık ilanında başvuru saatlerinin duyurulması veya okul yönetiminin yazılı açıklamasında izlenecek yolun belirtilmesi kanıttır. Yorum ise bu kanıttan hareketle yaptığımız açıklama veya tahmindir. “Bu birim çevre temizliğiyle ilgili başvuruları alıyor.” ifadesi resmî görev açıklamasına dayanıyorsa kanıttır. “Bu birim sorunu bir günde çözer.” ifadesi ise kaynak gösterilmeden söylenmiş bir yorumdur ve kesin gerçek gibi sunulmamalıdır. İyi bir araştırmada kanıt ve yorum ayrı yazılır. Örneğin “Kanıt: Resmî sayfada park bakımı hizmeti belediyenin ilgili birimi altında açıklanmış. Yorum: Bu nedenle parkla ilgili bildirimin belediyeye yöneltilmesi uygun olabilir.” denebilir.","workedExamples":["Temel kavramlar\nİhtiyaç, yaşamı daha güvenli, sağlıklı, düzenli veya kolay hâle getirmek için gerekli olan durumdur. Okul yolunda güvenliği artıracak bir işaretin bulunması, mahallenin temiz tutulması ya da yardıma ihtiyaç duyan kişilere uygun destek ulaştırılması birer ihtiyaç olabilir. Sorun, mevcut durumun insanlara, çevreye veya toplumsal düzene olumsuz etkide bulunmasıdır. Kurum, belirli bir görevi yerine getirmek için oluşturulmuş kamu birimi, okul birimi veya sivil toplum kuruluşu gibi örgütlü yapıdır. Başvuru, bir ihtiyacı, isteği, öneriyi ya da sorunu yetkili birime sözlü, yazılı veya dijital yolla bildirmektir. Kaynak, bilgiye ulaştığımız resmî genel ağ sayfası, kurum duyurusu, broşür, afiş, örnek dilekçe veya yetkili açıklaması gibi araçtır. Doğrulama, bulduğumuz bilginin güncel, güvenilir ve başka resmî bilgilerle uyumlu olup olmadığını kontrol etmektir. Kayıt ise kurumun adı, görev alanı, başvuru yolu ve kaynağın nereden alındığı gibi bilgileri düzenli biçimde yazmaktır.","Adım adım bilgi toplama yöntemi\n1. Sorunu veya ihtiyacı açıkça tanımla. Ne oldu, nerede oldu, kimleri etkiliyor ve hangi ihtiyacın karşılanması gerekiyor sorularını cevapla. Kişilerin adını, telefonunu, adresini veya fotoğrafını gereksiz yere kaydetme. Örneğin “Okul çıkışında araçlar hızlı geçiyor.” ifadesi, “Bir şeyler kötü gidiyor.” ifadesinden daha açıklayıcıdır.\n2. Sorunun düzeyini belirle. Sorun sınıf veya okul içinde mi, mahallede mi, ilçe çapında mı, yoksa yardımlaşma ve dayanışma çalışması mı gerektiriyor? Bu sınıflandırma uygun kurumları daraltır.\n3. Olası kurumları listele. Okul içindeki konular için öğretmen, rehberlik servisi veya okul yönetimi; mahalleyle ilgili konular için muhtarlık ya da belediyenin ilgili birimleri; ilçe düzeyindeki kamu hizmetleri için kaymakamlık; toplumsal destek çalışmaları için görev alanı uygun kamu kurumları veya sivil toplum kuruluşları araştırılabilir. Fakat hangi birimin kesin olarak görevli olduğu yerel düzenlemelere göre değişebileceğinden resmî bilgiyle kontrol edilmelidir.\n4. Güvenilir kaynak seç. Öncelikle kurumun resmî genel ağ sayfası, resmî duyurusu, hizmet tanıtım broşürü, ilan panosu veya kurum tarafından yayımlanmış örnek başvuru metni incelenir. Öğretmen, okul yönetimi ve veli rehberliği de bilgiye ulaşmayı kolaylaştırabilir. Kaynağı belli olmayan paylaşımlar, reklamlar veya yalnızca kişisel görüş içeren iletiler tek başına yeterli kanıt sayılmaz.\n5. Gerekli bilgiyi bul. Kurumun hangi konularda görev yaptığı, başvurunun hangi birime yöneltileceği, başvurunun yüz yüze mi, yazılı mı ya da dijital mi yapılabildiği ve hangi belgelerin istendiği araştırılır. Çocuklardan istenebilecek işlemler ile yetişkinlerin yapması gereken işlemler ayrılmalıdır.\n6. Bilgiyi doğrula. Bir resmî sayfadaki bilgi, kurumun başka bir resmî duyurusuyla veya doğrudan kurumdan alınan yetkili bilgiyle karşılaştırılabilir. Sayfanın güncel olup olmadığına, kurum adının doğru yazılıp yazılmadığına ve bilginin gerçekten o kuruma ait olup olmadığına bakılır. Çelişki varsa tahmin yürütmek yerine öğretmenden, okul yönetiminden veya kurumdan açıklama istenir.\n7. Bilgiyi kaydet. Bir tabloya “İhtiyaç veya sorun”, “Olası kurum”, “Kurumun görev alanı”, “Başvuru yolu”, “Kullandığım kaynak”, “Doğrulama sonucu” ve “Notlar” başlıkları yazılabilir. Kayıt kısa, açık ve tarafsız olmalıdır.\n8. Uygun başvuru yolunu seç. Başvuru yapılacaksa yetişkin rehberliğinde, saygılı ve anlaşılır bir dil kullanılır. Sorun abartılmadan anlatılır, gözlenen durum ile istenen çözüm ayrılır. Kuruma görev vermek yerine ihtiyacın değerlendirilmesi istenir. Örneğin “Okul yolundaki güvenlik ihtiyacının incelenmesini rica ediyoruz.” ifadesi uygundur."],"commonMistakes":"“Her sorunu belediye çözer.” düşüncesi yanlıştır; okul yönetimi, muhtarlık, kaymakamlık, başka kamu birimleri veya sivil toplum kuruluşları farklı görevler üstlenebilir. “İlk gördüğüm genel ağ sonucu doğrudur.” düşüncesi yanlıştır; kaynağın resmî olup olmadığı kontrol edilmelidir. “Sosyal medyada paylaşmak resmî başvuru yerine geçer.” düşüncesi her durumda doğru değildir; kurumun belirlediği başvuru yolu kullanılmalıdır. “Başvuru için herkesin kişisel bilgilerini toplamalıyım.” düşüncesi yanlıştır; yalnızca gerekli bilgiler, yetişkin rehberliğinde ve mahremiyete dikkat edilerek kullanılmalıdır. “Bir kuruma başvurunca sorun hemen çözülmek zorundadır.” düşüncesi de yanlıştır; kurum önce durumu inceleyebilir, görev alanını değerlendirebilir veya başka birime yönlendirebilir. “Sivil toplum kuruluşu ile kamu kurumu aynıdır.” düşüncesi yanlıştır; sivil toplum kuruluşları gönüllü ve toplumsal amaçlı çalışmalar yürütür, kamu kurumlarının ise yasal görev ve yetkileri vardır. “Çocuklar tüm başvuruları tek başına yapmalıdır.” düşüncesi yanlıştır; öğretmen, okul yönetimi ve veli rehberliği güvenli ve doğru hareket etmeyi sağlar.","selfCheck":["Sorunu açık, kısa ve tarafsız biçimde tanımladım mı?","Sorunun okul, mahalle veya ilçe düzeyinde olduğunu belirledim mi?","Olası kurumların görev alanlarını resmî kaynaklardan araştırdım mı?","Kullandığım kaynağın kuruma ait olduğundan emin oldum mu?","Bilginin güncel olup olmadığını kontrol ettim mi?","Bulduğum bilgiyi başka bir resmî bilgiyle veya yetkili açıklamayla doğruladım mı?","Kanıt ile kendi yorumumu ayrı yazdım mı?","Kişisel verileri ve mahremiyeti korudum mu?"],"summary":"Çözümlü örnek 2: Mahallede temizlik ve çevre düzeni sorunu\nDurum: Bir parkın çevresinde uzun süredir biriken atıklar görülüyor. Önce gözlenen durum ile kişisel yorum ayrılır. “Park girişinde ve yürüyüş yolunun yanında atıklar var.” gözlemdir. “Kimse mahalleyi önemsemiyor.” ise kanıta dayanmayan genellemedir. Sorunun yeri ve türü kısa biçimde kaydedilir; kişilerin yüzleri veya özel bilgileri paylaşılmaz. Muhtarlığın mahalle ihtiyaçlarını ilgili birimlere iletmedeki rolü ve belediyenin temizlik ya da park hizmetleri resmî kaynaklardan araştırılır. Kurumun hizmet alanı, başvuru yolu ve bildirimin nasıl yapılacağı bulunur. İki resmî bilgi uyumluysa kayıt tamamlanır. Başvuru metninde suçlayıcı dil yerine “Park çevresindeki temizlik ihtiyacının değerlendirilmesini rica ediyoruz.” gibi açık bir ifade kullanılır. Bu örnekte doğru kurumun birim adı belediyeden belediyeye değişebileceği için tek ve değişmez bir birim adı ezberlenmez.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Sorun ve İhtiyaçlarda Başvurulabilecek Kurumlar konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"73a2e4da44ed1797f1b254cca04dd7071e4e7cc7b5a73c69eb6d19dbc992cb8f","reviewDecisionSha256":"83027a4a3b70af511ac3f3b719c7bd6af70ecf6b88f9a952120b6b7b755646b8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:73a2e4da44ed1797f1b254cca04dd7071e4e7cc7b5a73c69eb6d19dbc992cb8f","reviewedHash":"sha256:73a2e4da44ed1797f1b254cca04dd7071e4e7cc7b5a73c69eb6d19dbc992cb8f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:83027a4a3b70af511ac3f3b719c7bd6af70ecf6b88f9a952120b6b7b755646b8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","contentProjectionSha256":"73a2e4da44ed1797f1b254cca04dd7071e4e7cc7b5a73c69eb6d19dbc992cb8f","reviewDecisionSha256":"83027a4a3b70af511ac3f3b719c7bd6af70ecf6b88f9a952120b6b7b755646b8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectives":["SB.5.5.1"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","title":"Kaynakların Verimli ve Sürdürülebilir Kullanımı","body":"Kaynakların Verimli ve Sürdürülebilir Kullanımı\n\nÖğrenme hedefi: Bu konu sonunda su, toprak, orman, maden ve enerji gibi kaynakların verimli kullanılmasının doğa ve insanlar üzerindeki etkilerini kanıtlara dayanarak yorumlayabilmen beklenir. Burada önemli olan yalnızca tasarruf önerileri saymak değildir. Bir kullanım biçiminin hangi sonucu doğurduğunu, bu sonucun hangi kanıta dayandığını ve farklı koşullarda sonucun değişip değişmeyeceğini düşünmek gerekir.\n\n1. Ön bilgiler\n\nGünlük yaşamda içtiğimiz su, kullandığımız kâğıt, yediğimiz besin, ısınmak ve aydınlanmak için yararlandığımız enerji kendiliğinden ve sınırsız biçimde ortaya çıkmaz. Bunların arkasında doğal kaynaklar, emek, araçlar, zaman ve taşıma süreçleri bulunur. Örneğin bir defter için ağaçtan elde edilen ham madde, su, enerji, üretim araçları ve taşıma gerekir. Bir dilim ekmek için toprak, su, tohum, çiftçinin emeği, enerji, paketleme ve dağıtım gerekir. Bu nedenle bir ürünü gereksiz yere tüketmek yalnız o ürünü değil, ürünün hazırlanmasında kullanılan başka kaynakları da boşa harcamak anlamına gelebilir.\n\nDoğal kaynak, insanların ihtiyaçlarını karşılamak için doğadan yararlandığı varlıklardır. Su, toprak, ormanlar ve madenler buna örnektir. Kaynakların bir bölümü doğadaki süreçlerle yenilenebilir; ancak yenilenme hızı, tüketim hızından daha düşük olduğunda kaynak üzerinde baskı oluşur. Bazı kaynakların oluşması ise çok uzun sürdüğü için insan yaşamı bakımından sınırlı kabul edilir. Bu yüzden kaynak var diye onu ölçüsüz kullanmak doğru değildir.\n\nVerimli kullanım, bir ihtiyacı gereksiz kayıp oluşturmadan ve uygun miktarda kaynakla karşılamaktır. Verimlilik sadece az kullanmak değildir. Gereken işi doğru araçla, doğru zamanda ve israfı azaltarak yapmaktır. Örneğin elleri gerektiği kadar suyla yıkamak sağlıklı bir ihtiyaçtır; suyu açık bırakıp başka işle uğraşmak ise gereksiz kayıptır. Tasarruf, ihtiyaçları göz ardı etmek değil, kaynakların değerini bilerek bilinçli seçim yapmaktır. İsraf ise kullanılabilecek bir kaynağın gereksiz, ölçüsüz veya amaç dışı tüketilmesi ya da kullanılamaz hâle getirilmesidir.\n\nSürdürülebilir kullanım, bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecekte yaşayacak insanların ve diğer canlıların kaynaklara erişme imkânını azaltmamaya çalışmaktır. Bu düşünce yalnız geleceği değil bugünü de ilgilendirir. Su kaynaklarının kirlenmesi, toprağın verimsizleşmesi veya orman alanlarının zarar görmesi yakın çevredeki insanların yaşamını, geçim faaliyetlerini ve sağlıklı bir çevrede yaşama koşullarını etkileyebilir.\n\n2. Kaynakları verimli kullanmanın doğa üzerindeki etkileri\n\nKaynaklar verimli kullanıldığında doğadan yeni ham madde çıkarma ihtiyacı azalabilir. Bu durum orman, toprak, su ve madenler üzerindeki baskının azalmasına katkı sağlayabilir. Daha az atık oluşması, çöplerin taşınması ve depolanması sırasında kullanılan alanın ve enerjinin azalmasına yardımcı olabilir. Yeniden kullanılabilen bir ürünü hemen çöpe atmamak, yeni ürün talebini ve atık miktarını azaltabilir. Uygun atıkların geri dönüşüme gönderilmesi de bazı ham maddelerin yeniden değerlendirilmesini sağlar.\n\nAncak geri dönüşüm her sorunu tek başına çözmez. Atığın toplanması, ayrılması, taşınması ve işlenmesi için de enerji ve emek gerekir. Bu nedenle en etkili yaklaşım çoğu zaman önce gereksiz tüketimi önlemek, sonra kullanım miktarını azaltmak, uygun ürünü yeniden kullanmak veya onarmak, en son oluşan uygun atığı geri dönüşüme yönlendirmektir. Bir eşyanın güvenli ve sağlıklı biçimde yeniden kullanılıp kullanılamayacağı da ayrıca değerlendirilmelidir.\n\nSu verimli kullanıldığında su kaynaklarından gereksiz çekim azalır. Toprağın bilinçli kullanılması erozyon ve verim kaybı riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Orman ürünlerinin dikkatli tüketilmesi ormanlar üzerindeki baskıyı azaltabilir. Enerjinin gereksiz kullanılmaması, enerji üretimi için gereken kaynak tüketimini ve üretim sürecindeki çevresel etkileri azaltabilir. Burada kesin sonuç söylemeden önce enerji kaynağı, kullanılan teknoloji, kullanım süresi ve miktar gibi koşullar incelenmelidir.\n\n3. Kaynakları verimli kullanmanın insanlar üzerindeki etkileri\n\nKaynakların verimli kullanılması insanların ihtiyaçlarını daha düzenli karşılamasına katkı sağlar. Evde, okulda veya bir iş yerinde su, elektrik, kâğıt ve besin israfı azaldığında gereksiz harcamalar da azalabilir. Böylece eldeki imkânlar başka ihtiyaçlar için kullanılabilir. Verimli kullanım yalnız para ile ilgili değildir. Temiz suya erişim, sağlıklı bir çevrede yaşama, kaynakların toplum içinde adil paylaşılması ve gelecek kuşakların ihtiyaçları da önemlidir.\n\nBir kaynağın aşırı tüketilmesi veya kirletilmesi bazı insanların o kaynağa erişimini zorlaştırabilir. Örneğin bir su kaynağının kirlenmesi, o sudan yararlanan insanların yaşamını ve çevredeki ekonomik faaliyetleri olumsuz etkileyebilir. Besinlerin yenmeden çöpe atılması; üretimde kullanılan toprak, su, enerji ve emeğin de boşa gitmesine yol açabilir. Buna karşılık ihtiyaç kadar alışveriş yapmak, uygun saklama koşullarına dikkat etmek ve yenilebilir besinleri zamanında tüketmek hem aile hem toplum açısından olumlu sonuçlar doğurabilir.\n\nVerimli kullanım ayrıca ortak sorumluluk duygusunu geliştirir. Okuldaki herkes ışıkları gereksiz yere açık bırakmaz, su kaçaklarını yetişkinlere bildirir ve kâğıdı dikkatli kullanırsa küçük davranışlar birleşerek daha büyük bir etki oluşturabilir. Tek bir kişinin davranışı bütün sorunu çözmeyebilir; ancak ortak kurallara uyulması ve kurumların gerekli önlemleri almasıyla sonuç güçlenir.\n\n4. Kanıt ile yorum arasındaki fark\n\nKanıt; gözlem, ölçüm, fotoğraf, sayaç kaydı, fatura, çizelge, güvenilir rapor veya karşılaştırılabilir başka bir bilgi olabilir. Yorum ise kanıttan hareketle ulaştığımız anlamdır. Kanıt ile yorum aynı şey değildir.\n\nÖrnek: Okulun su sayacı pazartesi sabahı 1200 birim, cuma günü 1500 birim göstermiştir. Bu iki sayı birer kanıttır. Aynı sürede 300 birim su kullanıldığı hesabı da kanıta dayalı bir sonuçtur. Suyun tamamının boşa harcandığını söylemek ise kanıt değildir; çünkü suyun ne kadarının temizlik, içme veya başka ihtiyaçlar için kullanıldığını bilmiyoruz. Bir musluğun sürekli damladığı gözlemlenmişse, bu durum tüketimin bir bölümünün gereksiz olabileceğini düşündürür. Yine de kesin yorum için kaçak giderildikten sonraki sayaç kayıtlarıyla önceki kayıtları karşılaştırmak daha güçlü bir kanıt sağlar.\n\nBir yorum yaparken şu üç soruyu sor:\n1. Hangi bilgi doğrudan gözlendi veya ölçüldü?\n2. Bu bilgiden hangi sonuç çıkarılabilir?\n3. Başka bir açıklama mümkün mü?\n\n5. Adım adım düşünme yöntemi\n\nKaynak kullanımını yorumlarken şu yedi adımı kullanabilirsin:\n\nBirinci adım, kaynağı tanımaktır. Su mu, toprak mı, orman ürünü mü, maden mi, enerji mi kullanılıyor?\n\nİkinci adım, gerçek ihtiyacı belirlemektir. Kaynak hangi gerekli işi karşılıyor? Kullanımın hangi bölümü ihtiyaç, hangi bölümü gereksiz olabilir?\n\nÜçüncü adım, kanıt toplamaktır. Sayaç, miktar, süre, atık ağırlığı, gözlem notu, fotoğraf veya güvenilir bir metin kullanılabilir.\n\nDördüncü adım, kayıp noktalarını bulmaktır. Sızıntı, gereğinden fazla ürün alma, tek kullanımdan sonra atma, bakım yapmama veya açık bırakma gibi durumlar var mı?\n\nBeşinci adım, seçenekleri karşılaştırmaktır. Her seçenek ihtiyacı karşılıyor mu? Doğaya ve insanlara olası etkileri nelerdir? Güvenli ve uygulanabilir mi?\n\nAltıncı adım, kanıta dayalı yorum yapmaktır. Sonucu abartmadan ve koşulları belirterek ifade et. Örneğin bu uygulama su tüketimini azaltabilir; çünkü ölçümde kullanım düşmüştür demek, hiçbir koşul belirtmeden bu yöntem her yerde en iyidir demekten daha güçlüdür.\n\nYedinci adım, sonucu izlemektir. Önlemden önceki ve sonraki verileri karşılaştır. Beklenen sonuç oluşmadıysa yöntemi yeniden değerlendir.\n\n6. Ayrıntılı çözümlü örnekler\n\nÖrnek 1: Okuldaki su kullanımı\n\nDurum: Bir sınıfın bulunduğu koridorda bir musluk tam kapanmamaktadır. Bakım yapılmadan önce beş okul gününde ilgili bölümün su tüketimi 240 birimdir. Musluk onarıldıktan ve öğrencilere suyu gereksiz açık bırakmama hatırlatması yapıldıktan sonraki beş okul gününde tüketim 150 birimdir.\n\nKanıtlar: Süreler eşittir; ilk dönemde 240, ikinci dönemde 150 birim su kullanılmıştır. Aradaki fark 90 birimdir. Musluğun önce damladığı ve sonra onarıldığı gözlenmiştir.\n\nYorum: Aynı uzunluktaki iki dönemde tüketimin 90 birim azalması, onarım ve dikkatli kullanımın su kaybını azaltmış olabileceğini gösterir. Bunun doğaya etkisi, su kaynağından gereksiz çekimin azalmasına katkıdır. İnsanlara etkisi ise okulun suyu ihtiyaçlar için daha bilinçli kullanması ve gereksiz giderin azalabilmesidir. Ancak öğrenci sayısı veya temizlik düzeni değiştiyse bunlar da sonucu etkilemiş olabilir. Bu nedenle yorumda bu koşullar kontrol edilmelidir.\n\nKarar: Kaçakları zamanında bildirmek, bakım yapılmasını sağlamak ve ihtiyaç sırasında musluğu uygun biçimde kullanmak verimli bir uygulamadır.\n\nÖrnek 2: Kâğıt tüketimi ve sınıf duyuruları\n\nDurum: Bir okul kulübü bir ay boyunca 600 tek yüzlü duyuru sayfası kullanmıştır. Sonraki ay duyuruların bir bölümünü ortak panoda göstermiş, gerekli çıktıları çift taraflı hazırlamış ve toplam 360 sayfa kullanmıştır. İki ayda yapılan etkinlik sayısı aynıdır.\n\nKanıtlar: Etkinlik sayısı değişmemiştir. Kullanılan sayfa sayısı 600'den 360'a düşmüştür. Azalma 240 sayfadır.\n\nYorum: Aynı sayıda etkinlik daha az kâğıtla yürütüldüğü için kullanım daha verimli hâle gelmiştir. Bu uygulama, kâğıt üretiminde kullanılan ham madde, su ve enerjiye olan gereksiz talebi azaltmaya katkı sağlayabilir. Okul açısından kâğıt gideri ve atık miktarı da azalabilir. Fakat tüm duyuruları yalnız dijital ortamda paylaşmak her öğrenci için erişilebilir olmayabilir. Bu nedenle verimli seçim yapılırken bilgiye erişim de gözetilmelidir.\n\nKarar: Gereksiz kopyaları azaltmak, ortak panodan yararlanmak ve uygun belgeleri çift taraflı basmak; ihtiyacı karşılamaya devam ettiği sürece verimli bir çözümdür.\n\nÖrnek 3: Yemekhanedeki besin atığı\n\nDurum: Yemekhanede bir hafta boyunca tabaklarda kalan yenilebilir yemeklerin günlük ortalaması 12 kilogramdır. Öğrencilere önce küçük porsiyon alma, gerekirse tekrar alma seçeneği sunulduktan sonra aynı tür menülerin bulunduğu bir haftada günlük ortalama 5 kilograma düşmüştür.\n\nKanıtlar: İlk haftanın günlük ortalaması 12 kilogram, ikinci haftanın günlük ortalaması 5 kilogramdır. Fark 7 kilogramdır. Menülerin benzer olduğu belirtilmiştir.\n\nYorum: Porsiyonların ihtiyaca göre alınması, yenilebilir besin atığını azaltmış görünmektedir. Bu durum yalnız yemeğin çöpe gitmesini önlemez; besinin üretiminde kullanılan toprak, su, enerji, taşıma ve emeğin de daha verimli değerlendirilmesine katkı sağlar. İnsanlar açısından yemek giderinin azalması ve hazırlanmış besinin daha adil paylaşılması olumlu sonuçlardır. Bununla birlikte öğrencilerin yeterli ve dengeli beslenmesi temel ihtiyaçtır; tasarruf adına yetersiz yemek verilmesi doğru değildir.\n\nKarar: İhtiyaç kadar almak, isteyen kişinin uygun biçimde yeniden alabilmesini sağlamak ve artan miktarı düzenli ölçmek dengeli bir çözümdür.\n\nÖrnek 4: Sınıfın aydınlatılması\n\nDurum: Güneş ışığının yeterli olduğu saatlerde sınıftaki tüm lambalar açık tutulmaktadır. Bir hafta boyunca lambaların toplam açık kalma süresi 30 saat olarak kaydedilmiştir. Sonraki hafta doğal ışığın yeterli olduğu zamanlarda lambalar kapatılmış, karanlık bölümlerde gerekli lambalar kullanılmış ve toplam süre 18 saate düşmüştür. Ders saatleri aynıdır.\n\nKanıtlar: Ders süreleri eşittir. Lambaların açık kalma süresi 12 saat azalmıştır. Sınıfın aydınlık düzeyi öğretmen tarafından ders yapmaya uygun bulunmuştur.\n\nYorum: Aydınlatma ihtiyacı devam ederken gereksiz çalışma süresi azalmıştır. Bu, enerji kullanımının daha verimli olduğu anlamına gelir. Enerji üretiminde kullanılan kaynağa göre doğaya olan etki farklılaşabilir; fakat gereksiz enerji talebinin azalması genel olarak kaynak kullanımını ve giderleri azaltmaya katkı sağlar. İnsanlar açısından sınıfın yeterli aydınlatılması önemlidir. Göz sağlığını ve güvenliği olumsuz etkileyecek kadar karanlık bir ortam oluşturmak tasarruf değildir.\n\nKarar: Doğal ışıktan uygun olduğunda yararlanmak, yalnız gereken lambaları açmak ve aydınlatma ihtiyacını korumak doğru yaklaşımdır.\n\nÖrnek 5: Bahçe sulama yöntemini yorumlama\n\nDurum: Aynı büyüklükteki iki bahçe bölümünde benzer bitkiler yetiştirilmektedir. Bir bölüm kısa aralıklarla hortumla, diğer bölüm bitki köklerine yakın noktadan kontrollü biçimde sulanmaktadır. Bir ay sonunda ikinci bölümde daha az su kullanıldığı, bitkilerin gelişiminin ise benzer olduğu kaydedilmiştir.\n\nKanıtlar: Bahçe bölümleri ve bitkiler benzerdir. Kullanılan su miktarı ikinci bölümde daha azdır. Bitki gelişimi gözlem çizelgesinde benzer görünmektedir.\n\nYorum: İhtiyaç karşılanırken daha az su kullanıldığı için köke yakın kontrollü sulama bu koşullarda daha verimli görünmektedir. Doğaya etkisi su kaybının azalmasıdır. İnsanlara etkisi bakım işinin düzenlenmesi ve su giderinin azalabilmesidir. Ancak toprak türü, hava sıcaklığı, bitkinin çeşidi ve kullanılan sistem farklı olduğunda sonuç değişebilir. Bu nedenle tek bir bahçedeki sonuç her yer için değişmez kural sayılmamalıdır.\n\nKarar: Sulama yöntemi seçilirken bitkinin ihtiyacı, toprağın özelliği, hava koşulları ve ölçülen su miktarı birlikte değerlendirilmelidir.\n\n7. Sık yapılan kavram yanılgıları\n\nYanılgı 1: Verimli kullanmak, kaynağı hiç kullanmamak demektir. Doğrusu: Kaynaklar ihtiyaçları karşılamak için kullanılır. Amaç, gereksiz kaybı azaltmak ve ihtiyacı uygun biçimde karşılamaktır.\n\nYanılgı 2: Bir kaynak doğada bulunduğu için sonsuzdur. Doğrusu: Kaynağın miktarı, yenilenme hızı, temizliği ve erişilebilirliği sınırlı olabilir.\n\nYanılgı 3: Geri dönüşüm varsa istediğimiz kadar tüketebiliriz. Doğrusu: Geri dönüşüm de enerji, taşıma ve işlem gerektirir. Önce gereksiz tüketimi ve atık oluşumunu azaltmak gerekir.\n\nYanılgı 4: En ucuz ürün her zaman en verimli seçenektir. Doğrusu: Bir ürünün dayanıklılığı, tamir edilebilirliği, kullanım ömrü, enerji veya su tüketimi ve gerçekten gerekli olup olmadığı da değerlendirilmelidir.\n\nYanılgı 5: Tek bir kişinin davranışı hiçbir şeyi değiştirmez. Doğrusu: Tek davranışın etkisi sınırlı olabilir; fakat çok sayıda kişinin aynı bilinçli davranışı uygulaması ve kurumların uygun düzenlemeler yapması toplam etkiyi büyütür.\n\nYanılgı 6: Tasarruf yalnız para biriktirmektir. Doğrusu: Tasarrufun doğayı koruma, atığı azaltma, kaynaklara erişimi sürdürme ve gelecek kuşakları gözetme boyutları da vardır.\n\nYanılgı 7: Ölçümde azalma varsa sebep kesinlikle uyguladığımız önlemdir. Doğrusu: Kullanıcı sayısı, hava koşulları, çalışma süresi veya başka değişiklikler de sonucu etkileyebilir. Güçlü yorum için koşullar olabildiğince benzer tutulmalıdır.\n\n8. Öz kontrol soruları\n\n1. Verimli kullanım ile kaynağı hiç kullanmamak arasındaki fark nedir?\n2. Bir ürün çöpe atıldığında yalnız ürünün kendisi mi boşa gider? Gerekçeni açıkla.\n3. Bir su faturasının düşmesi tek başına suyun neden daha az kullanıldığını kanıtlar mı?\n4. Besin israfının doğa ve insanlar üzerindeki iki ayrı etkisini yaz.\n5. Geri dönüşüm neden tek başına yeterli değildir?\n6. Bir sınıfta ışıkları kapatmanın tasarruf sayılması için hangi koşul korunmalıdır?\n7. Kaynak kullanımını yorumlarken hangi kanıtları toplayabilirsin?\n8. Yaşadığın çevrede gözlemlediğin bir kaynak kullanımını seç. İhtiyacı, olası kaybı, kanıtı ve çözüm önerisini dört cümleyle açıkla.\n\nYanıtlarını kontrol ederken şunlara bak: İhtiyaç ile israfı ayırdın mı? Doğa ve insan etkilerini ayrı ayrı düşündün mü? Yorumunu bir ölçüm, gözlem veya güvenilir bilgiye dayandırdın mı? Her yerde geçerliymiş gibi kesin bir yargı kurmak yerine koşulları belirttin mi?\n\n9. Kısa özet\n\nKaynakların verimli kullanımı, ihtiyaçları karşılamaya devam ederken gereksiz tüketimi ve kaybı azaltmaktır. Bu yaklaşım su, toprak, orman, maden, enerji, kâğıt ve besin gibi kaynakların korunmasına; atık ve kirlilik baskısının azalmasına katkı sağlayabilir. İnsanlar bakımından gereksiz giderleri azaltabilir, kaynaklara erişimi destekleyebilir ve ortak sorumluluk bilincini güçlendirebilir. Güçlü bir yorum için önce kanıt toplanır, sonra kanıtın ne gösterdiği açıklanır ve sonucu etkileyebilecek başka koşullar düşünülür. En doğru yaklaşım, ihtiyacı göz ardı etmeden önlemek, azaltmak, uygun ürünü yeniden kullanmak veya onarmak ve oluşan uygun atığı geri dönüşüme yönlendirmektir. Kaynakların değerini bilmek, hem bugün yaşayan insanlara hem doğaya hem de gelecekte yaşayacak kuşaklara karşı sorumluluktur.\n\nResmî dayanak: MEB Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, 5. sınıf Hayatımızdaki Ekonomi öğrenme alanı, SB.5.5.1.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Kaynakların Verimli ve Sürdürülebilir Kullanımı konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.00f7cb621bc9"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.49792bfbbc23"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.586563e815f6"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.5e960b6607e8"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note.visual.43dd95391859"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Kaynakların Verimli ve Sürdürülebilir Kullanımı\n\nÖğrenme hedefi: Bu konu sonunda su, toprak, orman, maden ve enerji gibi kaynakların verimli kullanılmasının doğa ve insanlar üzerindeki etkilerini kanıtlara dayanarak yorumlayabilmen beklenir.","priorKnowledge":"Burada önemli olan yalnızca tasarruf önerileri saymak değildir.","keyConcepts":"Kaynakların Verimli ve Sürdürülebilir Kullanımı\n\nÖğrenme hedefi: Bu konu sonunda su, toprak, orman, maden ve enerji gibi kaynakların verimli kullanılmasının doğa ve insanlar üzerindeki etkilerini kanıtlara dayanarak yorumlayabilmen beklenir.\nBurada önemli olan yalnızca tasarruf önerileri saymak değildir.\nBir kullanım biçiminin hangi sonucu doğurduğunu, bu sonucun hangi kanıta dayandığını ve farklı koşullarda sonucun değişip değişmeyeceğini düşünmek gerekir.\nÖn bilgiler\n\nGünlük yaşamda içtiğimiz su, kullandığımız kâğıt, yediğimiz besin, ısınmak ve aydınlanmak için yararlandığımız enerji kendiliğinden ve sınırsız biçimde ortaya çıkmaz.","steps":"Kaynak kullanımını yorumlarken şu yedi adımı kullanabilirsin:","workedExamples":["Doğal kaynak, insanların ihtiyaçlarını karşılamak için doğadan yararlandığı varlıklardır. Su, toprak, ormanlar ve madenler buna örnektir. Kaynakların bir bölümü doğadaki süreçlerle yenilenebilir; ancak yenilenme hızı, tüketim hızından daha düşük olduğunda kaynak üzerinde baskı oluşur. Bazı kaynakların oluşması ise çok uzun sürdüğü için insan yaşamı bakımından sınırlı kabul edilir. Bu yüzden kaynak var diye onu ölçüsüz kullanmak doğru değildir.","Örnek: Okulun su sayacı pazartesi sabahı 1200 birim, cuma günü 1500 birim göstermiştir. Bu iki sayı birer kanıttır. Aynı sürede 300 birim su kullanıldığı hesabı da kanıta dayalı bir sonuçtur. Suyun tamamının boşa harcandığını söylemek ise kanıt değildir; çünkü suyun ne kadarının temizlik, içme veya başka ihtiyaçlar için kullanıldığını bilmiyoruz. Bir musluğun sürekli damladığı gözlemlenmişse, bu durum tüketimin bir bölümünün gereksiz olabileceğini düşündürür. Yine de kesin yorum için kaçak giderildikten sonraki sayaç kayıtlarıyla önceki kayıtları karşılaştırmak daha güçlü bir kanıt sağlar."],"commonMistakes":"Yanılgı 1: Verimli kullanmak, kaynağı hiç kullanmamak demektir. Doğrusu: Kaynaklar ihtiyaçları karşılamak için kullanılır. Amaç, gereksiz kaybı azaltmak ve ihtiyacı uygun biçimde karşılamaktır.\nYanılgı 2: Bir kaynak doğada bulunduğu için sonsuzdur. Doğrusu: Kaynağın miktarı, yenilenme hızı, temizliği ve erişilebilirliği sınırlı olabilir.\nYanılgı 3: Geri dönüşüm varsa istediğimiz kadar tüketebiliriz. Doğrusu: Geri dönüşüm de enerji, taşıma ve işlem gerektirir. Önce gereksiz tüketimi ve atık oluşumunu azaltmak gerekir.\nYanılgı 4: En ucuz ürün her zaman en verimli seçenektir. Doğrusu: Bir ürünün dayanıklılığı, tamir edilebilirliği, kullanım ömrü, enerji veya su tüketimi ve gerçekten gerekli olup olmadığı da değerlendirilmelidir.\nYanılgı 5: Tek bir kişinin davranışı hiçbir şeyi değiştirmez. Doğrusu: Tek davranışın etkisi sınırlı olabilir; fakat çok sayıda kişinin aynı bilinçli davranışı uygulaması ve kurumların uygun düzenlemeler yapması toplam etkiyi büyütür.\nYanılgı 6: Tasarruf yalnız para biriktirmektir. Doğrusu: Tasarrufun doğayı koruma, atığı azaltma, kaynaklara erişimi sürdürme ve gelecek kuşakları gözetme boyutları da vardır.\nYanılgı 7: Ölçümde azalma varsa sebep kesinlikle uyguladığımız önlemdir. Doğrusu: Kullanıcı sayısı, hava koşulları, çalışma süresi veya başka değişiklikler de sonucu etkileyebilir. Güçlü yorum için koşullar olabildiğince benzer tutulmalıdır.","selfCheck":["Verimli kullanım ile kaynağı hiç kullanmamak arasındaki fark nedir?","Bir ürün çöpe atıldığında yalnız ürünün kendisi mi boşa gider? Gerekçeni açıkla.","Bir su faturasının düşmesi tek başına suyun neden daha az kullanıldığını kanıtlar mı?","Besin israfının doğa ve insanlar üzerindeki iki ayrı etkisini yaz.","Geri dönüşüm neden tek başına yeterli değildir?","Bir sınıfta ışıkları kapatmanın tasarruf sayılması için hangi koşul korunmalıdır?","Kaynak kullanımını yorumlarken hangi kanıtları toplayabilirsin?","Yaşadığın çevrede gözlemlediğin bir kaynak kullanımını seç. İhtiyacı, olası kaybı, kanıtı ve çözüm önerisini dört cümleyle açıkla."],"summary":"3. Kaynakları verimli kullanmanın insanlar üzerindeki etkileri\nKaynakların verimli kullanılması insanların ihtiyaçlarını daha düzenli karşılamasına katkı sağlar. Evde, okulda veya bir iş yerinde su, elektrik, kâğıt ve besin israfı azaldığında gereksiz harcamalar da azalabilir. Böylece eldeki imkânlar başka ihtiyaçlar için kullanılabilir. Verimli kullanım yalnız para ile ilgili değildir. Temiz suya erişim, sağlıklı bir çevrede yaşama, kaynakların toplum içinde adil paylaşılması ve gelecek kuşakların ihtiyaçları da önemlidir.\nBir kaynağın aşırı tüketilmesi veya kirletilmesi bazı insanların o kaynağa erişimini zorlaştırabilir. Örneğin bir su kaynağının kirlenmesi, o sudan yararlanan insanların yaşamını ve çevredeki ekonomik faaliyetleri olumsuz etkileyebilir. Besinlerin yenmeden çöpe atılması; üretimde kullanılan toprak, su, enerji ve emeğin de boşa gitmesine yol açabilir. Buna karşılık ihtiyaç kadar alışveriş yapmak, uygun saklama koşullarına dikkat etmek ve yenilebilir besinleri zamanında tüketmek hem aile hem toplum açısından olumlu sonuçlar doğurabilir.\nVerimli kullanım ayrıca ortak sorumluluk duygusunu geliştirir. Okuldaki herkes ışıkları gereksiz yere açık bırakmaz, su kaçaklarını yetişkinlere bildirir ve kâğıdı dikkatli kullanırsa küçük davranışlar birleşerek daha büyük bir etki oluşturabilir. Tek bir kişinin davranışı bütün sorunu çözmeyebilir; ancak ortak kurallara uyulması ve kurumların gerekli önlemleri almasıyla sonuç güçlenir.\n4. Kanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt; gözlem, ölçüm, fotoğraf, sayaç kaydı, fatura, çizelge, güvenilir rapor veya karşılaştırılabilir başka bir bilgi olabilir. Yorum ise kanıttan hareketle ulaştığımız anlamdır. Kanıt ile yorum aynı şey değildir.\nÖrnek: Okulun su sayacı pazartesi sabahı 1200 birim, cuma günü 1500 birim göstermiştir. Bu iki sayı birer kanıttır. Aynı sürede 300 birim su kullanıldığı hesabı da kanıta dayalı bir sonuçtur. Suyun tamamının boşa harcandığını söylemek ise kanıt değildir; çünkü suyun ne kadarının temizlik, içme veya başka ihtiyaçlar için kullanıldığını bilmiyoruz. Bir musluğun sürekli damladığı gözlemlenmişse, bu durum tüketimin bir bölümünün gereksiz olabileceğini düşündürür. Yine de kesin yorum için kaçak giderildikten sonraki sayaç kayıtlarıyla önceki kayıtları karşılaştırmak daha güçlü bir kanıt sağlar.\nBir yorum yaparken şu üç soruyu sor:\n1. Hangi bilgi doğrudan gözlendi veya ölçüldü?\n2. Bu bilgiden hangi sonuç çıkarılabilir?\n3. Başka bir açıklama mümkün mü?","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Kaynakların Verimli ve Sürdürülebilir Kullanımı konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"23df56a5b26bf244eba9c0db4303505a0045a051fa335668097e0c3141b4e87b","reviewDecisionSha256":"8760da69c585af15b9293a142a85bd916075ca4bcc556422ab3db93525baaf79","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:23df56a5b26bf244eba9c0db4303505a0045a051fa335668097e0c3141b4e87b","reviewedHash":"sha256:23df56a5b26bf244eba9c0db4303505a0045a051fa335668097e0c3141b4e87b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8760da69c585af15b9293a142a85bd916075ca4bcc556422ab3db93525baaf79; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","contentProjectionSha256":"23df56a5b26bf244eba9c0db4303505a0045a051fa335668097e0c3141b4e87b","reviewDecisionSha256":"8760da69c585af15b9293a142a85bd916075ca4bcc556422ab3db93525baaf79","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectives":["SB.5.5.2"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","title":"İhtiyaç, İstek ve Bütçe Planlama","body":"Öğrenme amacı\nBu konu sonunda ihtiyaç ve isteklerini karşılamak için kullanabileceğin kaynakları belirlemeyi, bu kaynakları nasıl elde edeceğine ve etkili kullanacağına ilişkin bir bütçe taslağı hazırlamayı öğreneceksin. Buradaki amaç yalnızca para hesabı yapmak değildir. Asıl amaç, sınırlı kaynaklarla bilinçli seçim yapmak, ihtiyaçlara öncelik vermek, israftan kaçınmak ve planını sonradan değerlendirebilmektir.\n\nTemel kavramlar\nİhtiyaç, günlük yaşamın sağlıklı, güvenli ve düzenli biçimde sürmesi için gerekli olan şeydir. Beslenme, barınma ve mevsime uygun giyinme temel ihtiyaçlara örnektir. Ancak bir ürünün ihtiyaç olup olmadığı duruma göre değişebilir. Yağmurlu bir bölgede yağmurluğu olmayan bir çocuk için yağmurluk ihtiyaç olabilir; kullanılabilir bir yağmurluğu varken yalnızca farklı renkte ikinci bir yağmurluk almak ise istek sayılabilir.\n\nİstek, yaşamı daha keyifli veya rahat hâle getiren fakat ertelenmesi çoğu zaman mümkün olan şeydir. Bir oyuncak, süslü bir kalem ya da aynı işlevi gören ürünün daha pahalı modeli istek olabilir. İsteklerin kötü olduğu düşünülmemelidir. Önemli olan, istekleri bütçeye ve önceliklere göre değerlendirmektir.\n\nKaynak, bir amacı gerçekleştirmek için yararlanılabilen imkândır. Bu konuda kaynak denildiğinde çoğunlukla harçlık, kumbaradaki para veya daha önce biriktirilmiş para gibi kullanılabilir maddi imkânlar anlaşılır. Henüz alınacağı kesin olmayan bir para, güvenilir bir kaynak gibi bütçeye yazılmamalıdır.\n\nGelir, belirli bir süre içinde kullanabileceğin para miktarıdır. Gider, ihtiyaç veya istekleri karşılamak için harcanması planlanan paradır. Bütçe, gelir ile giderlerin belirli bir zaman aralığı için düzenlenmiş planıdır. Tasarruf, kaynağı gereksiz yere tüketmemek ve gelecekteki bir amaç için bir bölümünü ayırmaktır. Öncelik ise önce karşılanması gereken ihtiyacın veya amacın belirlenmesidir.\n\nÖn bilgiler\nBütçe hazırlamak için toplama ve çıkarma işlemlerini kullanabilmen, ihtiyaç ile istek arasındaki farkı temel düzeyde bilmen ve kaynakların sınırlı olabileceğini fark etmen gerekir. Ayrıca fiyatların zamana, yere ve ürüne göre değişebileceğini unutmamalısın. Bu anlatımdaki para miktarları yalnızca işlem yapmayı göstermek için oluşturulmuş örneklerdir; gerçek alışverişte güncel ve güvenilir fiyat bilgisi kullanılmalıdır.\n\nAdım adım bütçe planlama yöntemi\n1. Amacını ve süreyi belirle. “Bir şeyler almak istiyorum.” yerine “İki hafta içinde okul için gerekli dosyayı almak ve kalan paramın bir bölümünü biriktirmek istiyorum.” gibi açık bir amaç yaz. Bütçenin bir günlük, bir haftalık ya da daha uzun süreli olup olmadığını belirt.\n\n2. Kullanabileceğin kaynakları listele. Elindeki para, düzenli harçlığın ve kumbarandaki kullanılabilir miktar gibi kesin kaynakları yaz. Bir arkadaşından borç alma ya da gelecekte gelebilecek belirsiz bir hediyeyi gelir sayma. Kaynakları belirlerken bir yetişkinden destek almak gerekebilir.\n\n3. İhtiyaç ve isteklerini ayrı ayrı yaz. Her maddenin yanına neden ihtiyaç veya istek olduğunu ekle. Böylece yalnızca ürün adına bakarak değil, kullanım amacına göre karar verirsin.\n\n4. Tahmini giderleri belirle. Fiyat etiketi, güvenilir satış bilgisi veya daha önce alınmış bir fiş gibi kaynaklardan yararlan. Fiyatın değişebileceği durumlarda küçük bir pay bırak. Tahmin ile kesin fiyatı birbirine karıştırma.\n\n5. Öncelik sırası oluştur. Önce temel ve zamanında karşılanması gereken ihtiyaçları, sonra ertelenebilecek ihtiyaçları, en son istekleri değerlendir. Aynı işi gören daha uygun bir seçenek varsa onu da karşılaştır.\n\n6. Dengeyi hesapla. Toplam gelirden planlanan giderleri çıkar. Sonuç sıfırdan büyükse para artar; sıfırsa gelir ve gider eşittir; sıfırdan küçükse bütçe açığı vardır. Açık varsa plan değiştirilmeden alışverişe geçilmemelidir.\n\n7. Tasarruf ve beklenmedik durum payı ayır. Bütçenin tamamını harcamak zorunda değilsin. Küçük de olsa birikim veya beklenmedik gider payı bırakmak planı daha güvenli hâle getirir.\n\n8. Gerekirse taslağı düzelt. Bütçe yetmiyorsa öncelikle bir isteği ertele, daha uygun fiyatlı aynı işlevde bir ürün araştır, hedef süresini uzat veya birikim miktarını yeniden düzenle. İhtiyacı ortadan kaldırıyormuş gibi davranmak doğru değildir; gerçek ihtiyacı daha uygun yolla karşılamaya çalışmak gerekir.\n\n9. Planı uygula ve kayıt tut. Harcamaları yaptıktan sonra fiş, not veya basit bir tablo kullanarak gerçekleşen giderleri yaz. Böylece planlanan ile gerçekleşen miktarı karşılaştırabilirsin.\n\n10. Sonucu değerlendir. “İhtiyaçlarıma öncelik verdim mi?”, “İstek için bütçeyi aştım mı?”, “Bir sonraki planda neyi değiştirmeliyim?” sorularını cevapla. İyi bütçe, hiç değişmeyen plan değil; yeni bilgiye göre mantıklı biçimde güncellenebilen plandır.\n\nÇözümlü örnek 1: Bir haftalık kırtasiye planı\nDeniz’in bir hafta için kullanabileceği kesin kaynağı 150 TL’dir. Bir deftere ihtiyacı vardır ve fiyatı 60 TL’dir. Eski kalemi yazmadığı için 25 TL’lik kalem de ihtiyaçtır. 40 TL’lik çıkartma paketi ise ders için zorunlu değildir; bu nedenle istektir. Deniz ayrıca 30 TL biriktirmek istemektedir.\n\nÖnce ihtiyaç giderleri hesaplanır: 60 + 25 = 85 TL. Tasarruf hedefi eklenir: 85 + 30 = 115 TL. Kaynaktan çıkarılır: 150 - 115 = 35 TL. Çıkartma 40 TL olduğu için bu hafta alınırsa bütçe 5 TL aşılır. Deniz’in uygun kararı, defter ve kalemi almak, 30 TL’yi ayırmak ve çıkartmayı ertelemektir. Kanıtlar; 150 TL kaynak, 60 TL ve 25 TL fiyatları ile 30 TL tasarruf hedefidir. “Çıkartmayı ertelemek daha uygundur.” cümlesi ise bu kanıtlara dayalı yorumdur.\n\nÇözümlü örnek 2: Dört haftada ayakkabı için kaynak oluşturma\nEce’nin kullandığı spor ayakkabısı küçülmüştür. Bu nedenle yeni ayakkabı onun için ihtiyaçtır. Kumbarasında 260 TL vardır. Dört hafta boyunca her hafta kesin olarak ayırabileceği 70 TL bulunmaktadır. Seçtiği uygun ayakkabının örnek fiyatı 520 TL, takım bilekliğinin fiyatı ise 90 TL’dir.\n\nDört haftada ayrılacak para 4 x 70 = 280 TL’dir. Toplam kaynak 260 + 280 = 540 TL olur. Ayakkabı alındığında 540 - 520 = 20 TL kalır. Bileklik de alınırsa 520 + 90 = 610 TL gerekir; bu miktar kaynağı 70 TL aşar. Bu nedenle bütçe taslağı, dört hafta birikim yapmayı, ayakkabıyı almayı ve bilekliği ertelemeyi içerir. Burada ayakkabının ihtiyaç sayılması, mevcut ayakkabının küçülmüş olması kanıtına bağlıdır. Mevcut ayakkabı kullanılabilir durumda olsaydı öncelik değerlendirmesi farklı olabilirdi.\n\nÇözümlü örnek 3: Kitap etkinliği için seçim\nArda’nın elinde 210 TL vardır. Okul çalışması için gerekli atlasın örnek fiyatı 120 TL’dir. Okumak istediği öykü kitabı 70 TL, süslü ayraç 25 TL’dir. Arda ayrıca beklenmedik küçük bir gider için 20 TL ayırmak istemektedir.\n\nÖnce atlas ve ayrılan pay hesaplanır: 120 + 20 = 140 TL. Kalan para 210 - 140 = 70 TL’dir. Öykü kitabı tam 70 TL olduğu için alınabilir; ayraç için para kalmaz. Planlanan toplam gider 120 + 70 + 20 = 210 TL’dir. Bütçe dengededir fakat hiç serbest para kalmamıştır. Arda daha güvenli bir plan isterse öykü kitabını sonraki haftaya erteleyebilir. İki plan da matematiksel olarak mümkündür. Hangi planın daha uygun olduğu, öykü kitabının aciliyeti ve Arda’nın güvenlik payı tercihine göre değişir. Bu örnek, her durumda tek bir bütçe seçeneği bulunmayabileceğini gösterir; önemli olan kararın gerekçeli olmasıdır.\n\nÇözümlü örnek 4: Bütçe tablosunu yorumlama\nBir kaynakta üç haftalık plan şöyle verilmiştir:\nPlan A: Gelir 300 TL, ihtiyaç gideri 210 TL, istek gideri 100 TL, tasarruf 0 TL.\nPlan B: Gelir 300 TL, ihtiyaç gideri 190 TL, istek gideri 50 TL, tasarruf 40 TL, beklenmedik gider payı 20 TL.\nPlan C: Gelir 300 TL, ihtiyaç gideri 180 TL, istek gideri 80 TL, tasarruf 50 TL.\n\nÖnce toplamlar incelenir. Plan A’nın gideri 210 + 100 = 310 TL’dir; gelirden 10 TL fazladır ve açık verir. Plan B’nin toplamı 190 + 50 + 40 + 20 = 300 TL’dir; dengelidir. Plan C’nin toplamı 180 + 80 + 50 = 310 TL’dir; o da 10 TL açık verir. Bu sayılara göre uygulanabilir görünen plan B’dir. “Plan B daha güvenlidir.” yorumu, gelir-gider dengesine ve beklenmedik gider payı bulunmasına dayanır. Ancak ihtiyaç giderlerinin neden farklı olduğu kaynakta açıklanmıyorsa Plan B’deki 190 TL’nin gerçekten yeterli olup olmadığı kesin söylenemez. Eksik bilgi varken tahmin, kanıt gibi sunulmamalıdır.\n\nÇözümlü örnek 5: Planlanan ve gerçekleşen harcamayı karşılaştırma\nSelin’in haftalık bütçesi 200 TL’dir. Taslağında ihtiyaçlar için 110 TL, istekler için 40 TL, tasarruf için 30 TL ve beklenmedik gider için 20 TL ayırmıştır. Toplam 200 TL’dir. Hafta sonunda ihtiyaç harcaması 125 TL, istek harcaması 50 TL olmuştur. Tasarruf için yalnızca 25 TL kalmıştır.\n\nGerçekleşen toplam harcama 125 + 50 = 175 TL’dir. 200 - 175 = 25 TL kaldığı için Selin bütçeyi para bakımından aşmamıştır; fakat 30 TL’lik tasarruf hedefini 5 TL eksik gerçekleştirmiş ve beklenmedik gider payını ayrı tutamamıştır. Fişler, ihtiyaç fiyatının planlanandan 15 TL; istek harcamasının ise 10 TL fazla olduğunu gösterir. Bir sonraki hafta Selin, fiyatları daha güncel kaynaktan kontrol edebilir ve istek giderini azaltabilir. “Selin başarısız oldu.” demek doğru değildir. Daha doğru yorum, planın bazı varsayımlarının gerçekleşmediği ve yeni verilerle düzeltilmesi gerektiğidir.\n\nKanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt, karar verirken dayandığımız doğrulanabilir bilgidir. Elindeki para miktarı, yazılı fiyat, fişteki toplam, kumbarada sayılan para ve düzenli olarak ayrılabilen miktar kanıt olabilir. Yorum ise kanıtlardan çıkardığımız anlam veya verdiğimiz karardır. “Bu ürün bu hafta alınabilir.”, “Bu istek ertelenmelidir.” ve “Bu bütçe daha dengelidir.” ifadeleri yorumdur.\n\nKanıt ile yorumu ayırmak için üç soru sor:\n1. Bu bilgi nereden geliyor?\n2. Sayı, belge veya gözlemle doğrulanabiliyor mu?\n3. Söylediğim şey doğrudan bilgi mi, yoksa bilgiden çıkardığım sonuç mu?\n\nÖrneğin “Çantanın etiketi 450 TL’dir.” ifadesi etikete dayalı kanıttır. “Bu çanta benim bütçeme uygun değildir.” ifadesi ise gelir bilgisiyle birlikte yapılan yorumdur. Etiketteki fiyat eskiyse veya başka bir modele aitse kanıt güvenilir olmayabilir. Bu nedenle bütçe planında hem doğru kaynak kullanmak hem de kaynağın neyi gösterdiğini dikkatle okumak gerekir.\n\nSık yapılan kavram yanılgıları\n“Bütçe yapmak hiç para harcamamak demektir.” yanlıştır. Bütçe, harcamayı yasaklamaz; gelire ve önceliklere göre düzenler.\n\n“Bütün istekler gereksizdir.” yanlıştır. İstekler bütçe uygunsa karşılanabilir. Sorun, ihtiyaçları aksatacak veya bütçeyi aşacak biçimde öncelik verilmesidir.\n\n“Bir ürün herkes için ya ihtiyaçtır ya da istektir.” yanlıştır. Kullanım amacı ve kişinin durumu önemlidir.\n\n“İndirimde olan her ürün alınmalıdır.” yanlıştır. İhtiyaç olmayan bir ürüne para harcamak, fiyatı düşük olsa bile bütçeyi bozabilir.\n\n“Gelir yetmiyorsa gelecekte gelebilecek parayı yazmak yeterlidir.” yanlıştır. Kesin olmayan para güvenilir gelir değildir.\n\n“Bütçede kalan para mutlaka harcanmalıdır.” yanlıştır. Kalan para birikime aktarılabilir.\n\n“En pahalı ürün her zaman en doğru seçimdir.” yanlıştır. Ürünün işlevi, dayanıklılığı, güvenliği ve bütçeye uygunluğu birlikte değerlendirilir.\n\n“Plan değişirse bütçe başarısız olmuştur.” yanlıştır. Yeni fiyat veya yeni ihtiyaç ortaya çıktığında planı gerekçeli biçimde değiştirmek bütçe yönetiminin bir parçasıdır.\n\n“Borç almak bütçe açığını kendiliğinden çözer.” yanlıştır. Borç, gelecekte geri ödenecek yeni bir sorumluluk oluşturur. Çocukların böyle bir konuda güvendikleri bir yetişkinle konuşmaları gerekir.\n\nÖz kontrol soruları\n1. Bütçemin amacı ve süresi açık mı?\n2. Gelir olarak yazdığım kaynaklar kesin ve kullanılabilir mi?\n3. Her giderin ihtiyaç mı istek mi olduğunu gerekçelendirdim mi?\n4. İhtiyaçlarıma öncelik verdim mi?\n5. Fiyat bilgilerini güvenilir ve güncel bir kaynaktan aldım mı?\n6. Toplam giderim gelirimi aşıyor mu?\n7. Tasarruf veya beklenmedik durum için pay ayırdım mı?\n8. Bütçe açığı varsa hangi isteği erteleyebilirim?\n9. Aynı ihtiyacı daha uygun biçimde karşılayacak seçenek var mı?\n10. Planlanan ve gerçekleşen harcamaları karşılaştırdım mı?\n11. Kararlarımı kanıtlara mı dayandırdım, yoksa yalnızca tahmin mi ettim?\n12. Bir sonraki bütçemde neyi daha iyi yapabilirim?\n\nKısa özet\nBütçe planlamak; amacı belirlemek, kesin kaynakları listelemek, ihtiyaç ve istekleri ayırmak, giderleri tahmin etmek, ihtiyaçlara öncelik vermek, gelir-gider dengesini hesaplamak, tasarruf payı ayırmak ve planı sonradan değerlendirmek demektir. İyi bir bütçe, kişiden kişiye ve koşullara göre değişebilir; fakat her iyi bütçede kararlar gerekçeli, hesaplar doğru ve kaynak kullanımı bilinçli olmalıdır.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, İhtiyaç, İstek ve Bütçe Planlama konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.391f5b136f95"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.18efcde62533"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.cb9391941dca"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.b09b523c308f"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note.visual.65949bbec488"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Öğrenme amacı\nBu konu sonunda ihtiyaç ve isteklerini karşılamak için kullanabileceğin kaynakları belirlemeyi, bu kaynakları nasıl elde edeceğine ve etkili kullanacağına ilişkin bir bütçe taslağı hazırlamayı öğreneceksin.","priorKnowledge":"Buradaki amaç yalnızca para hesabı yapmak değildir.","keyConcepts":"İhtiyaç, günlük yaşamın sağlıklı, güvenli ve düzenli biçimde sürmesi için gerekli olan şeydir. Beslenme, barınma ve mevsime uygun giyinme temel ihtiyaçlara örnektir. Ancak bir ürünün ihtiyaç olup olmadığı duruma göre değişebilir. Yağmurlu bir bölgede yağmurluğu olmayan bir çocuk için yağmurluk ihtiyaç olabilir; kullanılabilir bir yağmurluğu varken yalnızca farklı renkte ikinci bir yağmurluk almak ise istek sayılabilir.\nİstek, yaşamı daha keyifli veya rahat hâle getiren fakat ertelenmesi çoğu zaman mümkün olan şeydir. Bir oyuncak, süslü bir kalem ya da aynı işlevi gören ürünün daha pahalı modeli istek olabilir. İsteklerin kötü olduğu düşünülmemelidir. Önemli olan, istekleri bütçeye ve önceliklere göre değerlendirmektir.\nKaynak, bir amacı gerçekleştirmek için yararlanılabilen imkândır. Bu konuda kaynak denildiğinde çoğunlukla harçlık, kumbaradaki para veya daha önce biriktirilmiş para gibi kullanılabilir maddi imkânlar anlaşılır. Henüz alınacağı kesin olmayan bir para, güvenilir bir kaynak gibi bütçeye yazılmamalıdır.\nGelir, belirli bir süre içinde kullanabileceğin para miktarıdır. Gider, ihtiyaç veya istekleri karşılamak için harcanması planlanan paradır. Bütçe, gelir ile giderlerin belirli bir zaman aralığı için düzenlenmiş planıdır. Tasarruf, kaynağı gereksiz yere tüketmemek ve gelecekteki bir amaç için bir bölümünü ayırmaktır. Öncelik ise önce karşılanması gereken ihtiyacın veya amacın belirlenmesidir.","steps":"Temel kavramlar\nİhtiyaç, günlük yaşamın sağlıklı, güvenli ve düzenli biçimde sürmesi için gerekli olan şeydir. Beslenme, barınma ve mevsime uygun giyinme temel ihtiyaçlara örnektir. Ancak bir ürünün ihtiyaç olup olmadığı duruma göre değişebilir. Yağmurlu bir bölgede yağmurluğu olmayan bir çocuk için yağmurluk ihtiyaç olabilir; kullanılabilir bir yağmurluğu varken yalnızca farklı renkte ikinci bir yağmurluk almak ise istek sayılabilir.\nİstek, yaşamı daha keyifli veya rahat hâle getiren fakat ertelenmesi çoğu zaman mümkün olan şeydir. Bir oyuncak, süslü bir kalem ya da aynı işlevi gören ürünün daha pahalı modeli istek olabilir. İsteklerin kötü olduğu düşünülmemelidir. Önemli olan, istekleri bütçeye ve önceliklere göre değerlendirmektir.\nKaynak, bir amacı gerçekleştirmek için yararlanılabilen imkândır. Bu konuda kaynak denildiğinde çoğunlukla harçlık, kumbaradaki para veya daha önce biriktirilmiş para gibi kullanılabilir maddi imkânlar anlaşılır. Henüz alınacağı kesin olmayan bir para, güvenilir bir kaynak gibi bütçeye yazılmamalıdır.\nGelir, belirli bir süre içinde kullanabileceğin para miktarıdır. Gider, ihtiyaç veya istekleri karşılamak için harcanması planlanan paradır. Bütçe, gelir ile giderlerin belirli bir zaman aralığı için düzenlenmiş planıdır. Tasarruf, kaynağı gereksiz yere tüketmemek ve gelecekteki bir amaç için bir bölümünü ayırmaktır. Öncelik ise önce karşılanması gereken ihtiyacın veya amacın belirlenmesidir.","workedExamples":["Temel kavramlar\nİhtiyaç, günlük yaşamın sağlıklı, güvenli ve düzenli biçimde sürmesi için gerekli olan şeydir. Beslenme, barınma ve mevsime uygun giyinme temel ihtiyaçlara örnektir. Ancak bir ürünün ihtiyaç olup olmadığı duruma göre değişebilir. Yağmurlu bir bölgede yağmurluğu olmayan bir çocuk için yağmurluk ihtiyaç olabilir; kullanılabilir bir yağmurluğu varken yalnızca farklı renkte ikinci bir yağmurluk almak ise istek sayılabilir.","Ön bilgiler\nBütçe hazırlamak için toplama ve çıkarma işlemlerini kullanabilmen, ihtiyaç ile istek arasındaki farkı temel düzeyde bilmen ve kaynakların sınırlı olabileceğini fark etmen gerekir. Ayrıca fiyatların zamana, yere ve ürüne göre değişebileceğini unutmamalısın. Bu anlatımdaki para miktarları yalnızca işlem yapmayı göstermek için oluşturulmuş örneklerdir; gerçek alışverişte güncel ve güvenilir fiyat bilgisi kullanılmalıdır."],"commonMistakes":"“Bütçe yapmak hiç para harcamamak demektir.” yanlıştır. Bütçe, harcamayı yasaklamaz; gelire ve önceliklere göre düzenler.\n“Bütün istekler gereksizdir.” yanlıştır. İstekler bütçe uygunsa karşılanabilir. Sorun, ihtiyaçları aksatacak veya bütçeyi aşacak biçimde öncelik verilmesidir.\n“Bir ürün herkes için ya ihtiyaçtır ya da istektir.” yanlıştır. Kullanım amacı ve kişinin durumu önemlidir.\n“İndirimde olan her ürün alınmalıdır.” yanlıştır. İhtiyaç olmayan bir ürüne para harcamak, fiyatı düşük olsa bile bütçeyi bozabilir.\n“Gelir yetmiyorsa gelecekte gelebilecek parayı yazmak yeterlidir.” yanlıştır. Kesin olmayan para güvenilir gelir değildir.\n“Bütçede kalan para mutlaka harcanmalıdır.” yanlıştır. Kalan para birikime aktarılabilir.\n“En pahalı ürün her zaman en doğru seçimdir.” yanlıştır. Ürünün işlevi, dayanıklılığı, güvenliği ve bütçeye uygunluğu birlikte değerlendirilir.\n“Plan değişirse bütçe başarısız olmuştur.” yanlıştır. Yeni fiyat veya yeni ihtiyaç ortaya çıktığında planı gerekçeli biçimde değiştirmek bütçe yönetiminin bir parçasıdır.\n“Borç almak bütçe açığını kendiliğinden çözer.” yanlıştır. Borç, gelecekte geri ödenecek yeni bir sorumluluk oluşturur. Çocukların böyle bir konuda güvendikleri bir yetişkinle konuşmaları gerekir.","selfCheck":["Bütçemin amacı ve süresi açık mı?","Gelir olarak yazdığım kaynaklar kesin ve kullanılabilir mi?","Her giderin ihtiyaç mı istek mi olduğunu gerekçelendirdim mi?","İhtiyaçlarıma öncelik verdim mi?","Fiyat bilgilerini güvenilir ve güncel bir kaynaktan aldım mı?","Toplam giderim gelirimi aşıyor mu?","Tasarruf veya beklenmedik durum için pay ayırdım mı?","Bütçe açığı varsa hangi isteği erteleyebilirim?"],"summary":"7. Tasarruf ve beklenmedik durum payı ayır. Bütçenin tamamını harcamak zorunda değilsin. Küçük de olsa birikim veya beklenmedik gider payı bırakmak planı daha güvenli hâle getirir.\n8. Gerekirse taslağı düzelt. Bütçe yetmiyorsa öncelikle bir isteği ertele, daha uygun fiyatlı aynı işlevde bir ürün araştır, hedef süresini uzat veya birikim miktarını yeniden düzenle. İhtiyacı ortadan kaldırıyormuş gibi davranmak doğru değildir; gerçek ihtiyacı daha uygun yolla karşılamaya çalışmak gerekir.\n9. Planı uygula ve kayıt tut. Harcamaları yaptıktan sonra fiş, not veya basit bir tablo kullanarak gerçekleşen giderleri yaz. Böylece planlanan ile gerçekleşen miktarı karşılaştırabilirsin.\n10. Sonucu değerlendir. “İhtiyaçlarıma öncelik verdim mi?”, “İstek için bütçeyi aştım mı?”, “Bir sonraki planda neyi değiştirmeliyim?” sorularını cevapla. İyi bütçe, hiç değişmeyen plan değil; yeni bilgiye göre mantıklı biçimde güncellenebilen plandır.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, İhtiyaç, İstek ve Bütçe Planlama konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"81e5b4690835d5192b09dbb505b8ddd490c009ff581d98b1059fb43a473885b5","reviewDecisionSha256":"dbf9125edf867715ff472ea50dc5dcf6d06216644751d022d691291144ac25da","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:81e5b4690835d5192b09dbb505b8ddd490c009ff581d98b1059fb43a473885b5","reviewedHash":"sha256:81e5b4690835d5192b09dbb505b8ddd490c009ff581d98b1059fb43a473885b5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:dbf9125edf867715ff472ea50dc5dcf6d06216644751d022d691291144ac25da; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","contentProjectionSha256":"81e5b4690835d5192b09dbb505b8ddd490c009ff581d98b1059fb43a473885b5","reviewDecisionSha256":"dbf9125edf867715ff472ea50dc5dcf6d06216644751d022d691291144ac25da","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectives":["SB.5.5.3"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","title":"Yaşadığım İldeki Ekonomik Faaliyetler","body":"YAŞADIĞIM İLDEKİ EKONOMİK FAALİYETLER\n\nÖğrenme amacı\n\nBu konunun sonunda yaşadığın ilde yapılan ekonomik faaliyetleri güvenilir kaynaklardan belirleyebilecek, benzer faaliyetleri alanlarına göre sınıflandırabilecek, elde ettiğin kanıtları yorumlayabilecek ve ilin ekonomik yapısını gereksiz ayrıntılara girmeden kendi cümlelerinle özetleyebileceksin. Burada önemli olan bütün iller için geçerli tek bir liste ezberlemek değildir. Tarım, sanayi, ticaret, turizm, madencilik, hayvancılık, balıkçılık, ormancılık, ulaşım ya da çeşitli hizmetler bir ilde öne çıkabilirken başka bir ilde daha sınırlı olabilir. Ayrıca aynı ilin ekonomik yapısı zaman içinde değişebilir. Bu nedenle doğru sonuç, yaşanılan ile ve incelenen döneme ait kanıtlara dayanmalıdır.\n\n1. Temel kavramlar\n\nEkonomik faaliyet, insanların ihtiyaçlarını karşılamak, mal veya hizmet üretmek, bunları taşımak, satmak ya da kullanıma sunmak için yaptığı düzenli çalışmalardır. Bir tarlada ürün yetiştirilmesi, fabrikada gıda işlenmesi, mağazada ürün satılması, yüklerin taşınması, otelde konaklama hizmeti verilmesi ve bir tamir atölyesinde bakım yapılması ekonomik faaliyetlere örnektir.\n\nMal, dokunulabilen ve kullanılabilen üründür. Ekmek, mobilya, kumaş ve makine birer maldır. Hizmet ise bir ihtiyacı karşılayan çalışmadır. Ulaşım, konaklama, sağlık, eğitim, bankacılık ve bakım-onarım hizmetleri buna örnek olabilir.\n\nÜretim, bir malın yetiştirilmesi, çıkarılması ya da yapılmasıdır. Dağıtım, üretilen mal veya hizmetin ihtiyaç duyulan yere ulaştırılmasıdır. Tüketim, mal ve hizmetlerin ihtiyaçları karşılamak amacıyla kullanılmasıdır. Yaşadığın ildeki ekonomik faaliyetleri incelerken bu aşamaların birbirine bağlı olduğunu fark etmen önemlidir.\n\nSektör veya faaliyet alanı, benzer ekonomik faaliyetlerin toplandığı gruptur. Sınıflandırma amacıyla tarım ve hayvancılık, ormancılık, balıkçılık, madencilik, sanayi ve üretim, ticaret, ulaşım ve lojistik, turizm ve diğer hizmetler gibi başlıklar kullanılabilir. Kullanılan kaynak farklı başlıklar seçebilir. Önemli olan sınıflandırmanın açık, anlaşılır ve kanıta dayalı olmasıdır.\n\nHam madde, başka bir ürünün yapılmasında kullanılan temel maddedir. Örneğin süt, peynir üretiminde; ağaç, mobilya üretiminde; bazı tarım ürünleri, gıda sanayisinde ham madde olabilir. Pazar, ürün veya hizmetin alıcılarla buluştuğu ortamdır. İstihdam ise insanların bir işte çalışmasıdır.\n\nSürdürülebilirlik, ekonomik faaliyetleri bugün ihtiyaçları karşılarken doğaya, kaynaklara ve gelecek kuşakların imkânlarına zarar vermeyecek biçimde yürütmektir. Bir faaliyetin gelir sağlaması önemlidir; ancak suyu, toprağı, ormanı ve diğer kaynakları koruyarak sürdürülmesi de gerekir.\n\nKısa özet: Ekonomik faaliyet yalnızca fabrikada üretim yapmak değildir. Mal üretme, hizmet sunma, taşıma ve satış gibi birçok çalışma ekonomik hayatın parçasıdır.\n\n2. Bu konu için gerekli ön bilgiler\n\nYaşadığın il ile ilçeyi birbirinden ayırabilmelisin. Bir ilçede görülen faaliyet, ilin tamamında aynı yoğunlukta olmayabilir. Harita, tablo, grafik, fotoğraf ve kısa bilgi metinlerindeki temel bilgileri okuyabilmelisin. Doğal çevre unsurları ile beşerî çevre unsurlarının farkını da bilmelisin. İklim, yer şekilleri, su kaynakları, toprak, orman ve kıyı gibi özellikler doğal koşullardır. Nüfus, ulaşım yolları, iş yerleri, üretim tesisleri, pazarlar, teknoloji, bilgi ve beceri birikimi ise beşerî koşullara örnektir.\n\nBir başka ön bilgi, meslek ile ekonomik faaliyet arasındaki farktır. “Çiftçi” bir meslektir; “tarım” ekonomik faaliyet alanıdır. “Şoför” bir meslektir; yaptığı işe göre ulaşım veya lojistik faaliyetiyle ilişkili olabilir. “Elma” bir üründür; elma yetiştirme tarımsal faaliyettir, elmayı meyve suyuna dönüştürme ise sanayi faaliyeti olabilir.\n\n3. Ekonomik faaliyetler neden illere göre değişir?\n\nBir ildeki faaliyetlerin biçimlenmesinde birden fazla koşul birlikte etkili olur. Uygun iklim ve toprak tarımı destekleyebilir. Geniş otlaklar hayvancılığa elverişli olabilir. Orman varlığı ormancılıkla ilişkili işleri, kıyı ve su kaynakları balıkçılığı destekleyebilir. Maden varlığı madencilik faaliyetlerine temel oluşturabilir. Tarihî ve doğal çekicilikler turizme katkı sağlayabilir.\n\nAncak yalnızca doğal koşullara bakmak yeterli değildir. Ulaşım ağları ürünlerin taşınmasını kolaylaştırabilir. Nüfusun fazla olması hem iş gücü hem de pazar oluşturabilir. Eğitim, teknoloji, sermaye, girişimcilik, depolama olanakları ve üretim tesisleri de faaliyetlerin gelişmesinde etkili olabilir. Örneğin bir tarım ürününün yetiştirilmesi doğal koşullarla bağlantılıyken o ürünün fabrikada işlenmesi, paketlenmesi ve başka illere gönderilmesi beşerî koşullarla da ilişkilidir.\n\nBurada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Bir koşul ile bir faaliyet arasında ilişki görmek, tek nedenin o koşul olduğu anlamına gelmez. Bir limanın bulunması ticareti destekleyebilir; fakat ticaretin düzeyini ulaşım bağlantıları, üretim miktarı, pazar büyüklüğü ve başka etkenler de belirleyebilir.\n\nKısa özet: Bir ilin ekonomik yapısı doğal kaynakların, insan gücünün, ulaşımın, pazarın, teknolojinin ve başka koşulların birlikte etkisiyle oluşur.\n\n4. Yaşadığın ilin ekonomik faaliyetlerini özetleme yöntemi\n\nÖzetleme, uzun bir bilgi listesini kısaltmak değildir. İyi bir özet; ana faaliyetleri seçer, benzer olanları gruplar, kanıtlarla destekler, faaliyetler arasındaki bağlantıyı gösterir ve ayrıntıya boğulmadan genel resmi açıklar. Bunun için şu adımları izle:\n\nBirinci adım: İnceleme sorusunu belirle. “Yaşadığım ilde hangi ekonomik faaliyetler öne çıkıyor ve bunlar hangi koşullarla ilişkilidir?” gibi açık bir soru kullan. İncelediğin dönemi de düşün. Eski bir kaynaktaki bilgi günümüzde değişmiş olabilir.\n\nİkinci adım: Güvenilir kaynak seç. Valilik, kaymakamlık, il tarım ve orman müdürlüğü gibi resmî kurumların yayımladığı bilgiler; resmî istatistik tabloları; güncel il tanıtım raporları; güvenilir haritalar ve öğretmenin sağladığı kaynaklar kullanılabilir. Kaynağın kurumunu, yayın tarihini ve hangi bölgeyi kapsadığını kontrol et. Kişisel bilgi paylaşmadan, yetişkin rehberliğiyle araştırma yap.\n\nÜçüncü adım: Kanıtları ayıkla. Kaynakta geçen ürün, iş yeri, üretim tesisi, ziyaretçi, taşıma, pazar, çalışan, ekili alan veya üretim miktarı gibi bilgilerden hangisinin ekonomik faaliyet hakkında kanıt sunduğunu belirle. Yalnızca dikkat çekici bir fotoğrafa bakarak karar verme.\n\nDördüncü adım: Faaliyetleri adlandır. “Buğday” yerine “buğday yetiştiriciliğine dayalı tarım”, “otel” yerine “konaklama hizmeti”, “fabrika” yerine mümkünse “gıda sanayisi” ya da “tekstil üretimi” gibi faaliyet adları kullan.\n\nBeşinci adım: Sınıflandır. Belirlediğin faaliyetleri uygun başlıklarda topla. Bir faaliyet birden çok alanla bağlantılı olabilir. Örneğin süt üretimi hayvancılıkla, sütün peynir yapılması sanayiyle, peynirin mağazalara ulaştırılması dağıtım ve ticaretle ilgilidir. Böyle durumlarda faaliyetin hangi aşamasını anlattığını açıkça belirt.\n\nAltıncı adım: Yorumla. “Bu faaliyet neden burada gelişmiş olabilir?”, “Hangi kanıt bunu destekliyor?”, “Başka bir açıklama mümkün mü?” sorularını sor. Kanıtın söylemediği şeyi kesin gerçek gibi yazma.\n\nYedinci adım: Önem sırasını dikkatli belirle. Bir faaliyetin il için “en önemli” olduğunu söylemek için yalnızca çevrende sık görülmesi yeterli değildir. Çalışan sayısı, üretim miktarı, işletme sayısı, il ekonomisine katkı veya kullanım alanı gibi birden fazla gösterge gerekebilir. Böyle bir kanıt yoksa “öne çıkan faaliyetlerden biridir” demek daha doğrudur.\n\nSekizinci adım: Kısa bir özet yaz. Önce ilin ekonomik yapısına ilişkin genel cümle kur. Sonra iki veya üç ana faaliyet alanını kanıtlarıyla belirt. Ardından faaliyetler arasındaki ilişkiyi ve sürdürülebilirliğin önemini ekle. Ayrıntılı ürün listelerini özete doldurma.\n\nDokuzuncu adım: Öz denetim yap. Kaynaklarım güncel mi? İl ile ilçeyi karıştırdım mı? Ürün, meslek ve faaliyet kavramlarını doğru kullandım mı? Kanıt ile yorumu ayırdım mı? Kesinlik bildiren sözlerim gerçekten kanıtlanıyor mu? Özetim ana düşünceyi veriyor mu?\n\n5. Kanıt ile yorum arasındaki fark\n\nKanıt, kaynaktan doğrudan görülebilen veya doğrulanabilen bilgidir. “İl müdürlüğünün tablosunda meyve üretimine ayrılan alanın bulunduğu görülüyor.” ifadesi kanıta örnektir. “Bu nedenle meyvecilik ilin ekonomik faaliyetlerinden biridir.” cümlesi ise kanıta dayalı yorumdur.\n\n“Karayolu haritasında ilin birkaç ana yolun kesişiminde bulunduğu görülüyor.” bir kanıttır. “Bu konum, taşımacılık ve ticareti destekleyebilir.” bir yorumdur. “Bu il kesinlikle ülkenin en büyük ticaret merkezidir.” demek için ise verilen kanıt yeterli değildir.\n\nKanıt ile yorumun ayrılması, yanlış genellemeleri önler. Yorum yaparken “gösteriyor”, “destekliyor”, “düşündürüyor”, “ilişkili olabilir” gibi ifadeleri uygun yerde kullan. Güçlü ve birden çok kanıt olduğunda daha kesin; sınırlı kanıt olduğunda daha dikkatli bir dil seç.\n\n6. Ayrıntılı çözümlü örnekler\n\nÖrnek 1: Pazar gözlemi ve resmî üretim tablosu\n\nDurum: Bir öğrenci il merkezindeki pazarda çok sayıda sebze tezgâhı görüyor. Ayrıca il tarım ve orman müdürlüğünün yayımladığı bir tabloda il sınırları içinde çeşitli sebzelerin yetiştirildiğini okuyor.\n\nÇözüm: Pazardaki tezgâhlar tek başına sebzelerin o ilde üretildiğini kanıtlamaz; ürünler başka illerden gelmiş olabilir. Resmî üretim tablosu ise ilde sebze yetiştirildiğine ilişkin daha doğrudan kanıt sunar. Bu nedenle “sebze yetiştiriciliği tarımsal faaliyetlerden biridir” sonucu çıkarılabilir. Pazar gözlemi, ticaret faaliyetinin varlığına da kanıt olabilir.\n\nKanıt: Resmî tabloda ilde sebze üretiminin yer alması; pazarda ürünlerin satışa sunulması.\n\nYorum: Tarım ve ticaret birbiriyle bağlantılıdır. Ancak yalnızca bu iki kanıttan “sebzecilik ilin en büyük ekonomik faaliyetidir” sonucu çıkarılamaz.\n\nUygun özet cümlesi: “İlde sebze yetiştiriciliğine dayalı tarım yapılmakta, üretilen veya başka yerlerden getirilen ürünler pazarlar aracılığıyla tüketiciye ulaştırılmaktadır.”\n\nÖrnek 2: Tarım ürünü ile sanayi arasındaki ilişki\n\nDurum: Bir kaynakta İl B’de süt hayvancılığı yapan işletmelerden, başka bir kaynakta ise sütü işleyen mandıra ve gıda tesislerinden söz ediliyor.\n\nÇözüm: Süt elde edilmesi hayvancılık faaliyetidir. Sütün peynir, yoğurt veya başka ürünlere dönüştürülmesi sanayi ve üretim faaliyetidir. Ürünlerin marketlere taşınması dağıtım, satılması ticaret alanına girer. Aynı ekonomik zincirin farklı aşamalarını tek başlık altında karıştırmamak gerekir.\n\nKanıt: Hayvancılık işletmelerine ve süt işleme tesislerine ilişkin iki ayrı kaynak.\n\nYorum: İlde hayvancılık ile gıda sanayisi arasında ham madde ilişkisi vardır. Bu ilişki yerel üretimin farklı iş alanlarını desteklediğini düşündürür.\n\nUygun özet cümlesi: “İlde hayvancılıktan elde edilen sütün işlenmesi, hayvancılık ile gıda sanayisini birbirine bağlayan bir ekonomik faaliyet zinciri oluşturur.”\n\nÖrnek 3: Ulaşım haritasını yorumlama\n\nDurum: İl C’ye ait bir ulaşım haritasında ana kara yollarının il yakınında birleştiği görülüyor. Resmî bir raporda yük taşıyan araçlara hizmet veren depolama ve aktarma alanlarından söz ediliyor.\n\nÇözüm: Harita, ilin ulaşım bağlantılarına ilişkin kanıt verir. Depolama ve aktarma alanları hakkındaki rapor ise lojistik faaliyetlerin varlığını destekler. İki kaynak birlikte değerlendirildiğinde ulaşım ve lojistiğin il ekonomisinde yer aldığı söylenebilir.\n\nKanıt: Ana yolların kesişimini gösteren harita; depolama ve aktarma faaliyetlerini belirten rapor.\n\nYorum: Ulaşım bağlantıları malların taşınmasını kolaylaştırarak ticareti destekleyebilir. Fakat harita tek başına ticaretin büyüklüğünü göstermez.\n\nUygun özet cümlesi: “İlin ana ulaşım yollarıyla bağlantısı, yük taşımacılığı ve depolama gibi lojistik faaliyetlerin gelişmesini desteklemektedir.”\n\nÖrnek 4: Turizmle ilgili kaynakları birlikte okuma\n\nDurum: İl D’de tarihî bir alanın fotoğrafları bulunuyor. Bir ziyaretçi tablosunda yılın bazı aylarında ziyaret sayısının arttığı görülüyor. Konaklama işletmelerine ilişkin resmî listede de çeşitli işletmeler yer alıyor.\n\nÇözüm: Tarihî alanın varlığı tek başına turizmin ekonomik büyüklüğünü göstermez. Ziyaretçi tablosu turistik hareketliliğe, konaklama listesi ise hizmet faaliyetlerine ilişkin ek kanıt sağlar. Aylara göre değişim varsa turizmin mevsimsel olabileceği yorumlanabilir.\n\nKanıt: Tarihî alan, ziyaretçi verileri ve konaklama işletmelerinin kaydı.\n\nYorum: Turizm; konaklama, yeme-içme, rehberlik, ulaşım ve yerel ürün satışı gibi başka faaliyetleri destekleyebilir. Yine de “ilin ekonomisi yalnızca turizme dayanır” denemez.\n\nUygun özet cümlesi: “İldeki tarihî çekicilikler ziyaretçi hareketliliği oluşturmakta; konaklama ve benzeri hizmetlerle turizm faaliyetini desteklemektedir. Faaliyetin yıl içindeki yoğunluğu değişebilir.”\n\nÖrnek 5: Fotoğraftan acele sonuç çıkarmama\n\nDurum: Bir öğrenci İl E’ye ait tanıtım sayfasında büyük bir fabrika fotoğrafı görüyor ve “Bu il bir sanayi ilidir.” diyor. Sayfada fabrikanın üretim türü, çalışan sayısı veya ildeki diğer faaliyetlerle karşılaştırma bulunmuyor.\n\nÇözüm: Fotoğraf, ilde en az bir üretim tesisinin bulunduğuna işaret edebilir; fakat sanayinin il genelindeki ağırlığını göstermez. Öğrenci organize sanayi bölgesi raporu, işletme sayıları, üretim türleri veya istihdam verileri gibi ek kaynaklar aramalıdır.\n\nKanıt: Tek bir fabrika fotoğrafı.\n\nYorum: “İlde sanayi faaliyeti vardır” ifadesi sınırlı biçimde desteklenebilir. “Sanayi ilin en önemli faaliyetidir” ifadesi için kanıt yetersizdir.\n\nUygun özet cümlesi: “Görsel, ilde sanayi faaliyetinin bulunduğunu düşündürmektedir; bu faaliyetin il ekonomisindeki ağırlığını belirlemek için ek verilere ihtiyaç vardır.”\n\n7. Bir sınıflama tablosu nasıl hazırlanır?\n\nTablonun birinci sütununa faaliyet alanını, ikinci sütununa ildeki örneği, üçüncü sütununa kanıt kaynağını, dördüncü sütununa faaliyeti destekleyen koşulları, beşinci sütununa dikkat edilmesi gereken sürdürülebilirlik konusunu yazabilirsin.\n\nÖrneğin faaliyet alanı “tarım”, ildeki örnek “kaynakta belirtilen ürünün yetiştirilmesi”, kanıt “il müdürlüğünün güncel raporu”, destekleyen koşullar “uygun toprak ve sulama imkânı”, sürdürülebilirlik konusu “suyun verimli kullanılması” olabilir. Faaliyet alanı “turizm” olduğunda kanıt olarak ziyaretçi tablosu, müze kaydı veya resmî tanıtım raporu kullanılabilir. “Sanayi” için üretim tesisleri ve iş kollarına ilişkin resmî bilgiler; “ulaşım ve lojistik” için harita ve taşımacılık verileri incelenebilir.\n\nTabloyu doldurduktan sonra benzer satırları birleştir. Çok sayıda ürün adı varsa her birini tek tek saymak yerine “meyvecilik”, “tahıl tarımı” veya kaynağın kullandığı uygun üst başlığı seç. Böylece özetin daha anlaşılır olur.\n\n8. Sık yapılan kavram yanılgıları\n\n“Çevremde en çok gördüğüm faaliyet, ilin en büyük faaliyetidir.” Yanlıştır. Kişisel gözlem sınırlı bir alanı kapsar. İl geneli için resmî ve çeşitli kaynaklara ihtiyaç vardır.\n\n“Bir ürün adı ekonomik faaliyetin adıdır.” Her zaman doğru değildir. Fındık, pamuk veya süt bir ürün ya da ham maddedir. Bunların yetiştirilmesi, üretilmesi, işlenmesi ve satılması farklı ekonomik faaliyetleri anlatır.\n\n“Meslek ile ekonomik faaliyet aynıdır.” Yanlıştır. Öğretmen, çiftçi, madenci veya şoför birer meslektir. Eğitim hizmeti, tarım, madencilik ve ulaşım ise faaliyet alanlarıdır.\n\n“Bir ilde yalnızca tek ekonomik faaliyet vardır.” Genellikle yanlıştır. İllerin ekonomik yapısı birden çok faaliyetin bağlantısından oluşur.\n\n“Bir fabrika varsa sanayi kesinlikle en önemli alandır.” Yanlıştır. Önem derecesini belirlemek için karşılaştırmalı verilere ihtiyaç vardır.\n\n“Eski bir bilgi bugün de kesinlikle geçerlidir.” Yanlıştır. İşletmeler açılabilir veya kapanabilir, üretim biçimleri ve faaliyetlerin ağırlığı değişebilir. Kaynak tarihini kontrol etmek gerekir.\n\n“Ekonomik faaliyet doğaya ne kadar çok kaynak kullanırsa o kadar başarılıdır.” Yanlıştır. Verimli ve sürdürülebilir kullanım hem ekonomi hem de gelecek için önemlidir.\n\n“Yorum ile kanıt aynı şeydir.” Yanlıştır. Kanıt kaynağın gösterdiği bilgidir; yorum ise bu bilgiden çıkarılan anlamdır.\n\n9. Kendi iline ilişkin yazabileceğin örnek özet şablonu\n\n“Yaşadığım ilde ekonomik faaliyetler, ilin doğal ve beşerî özelliklerine bağlı olarak çeşitlenmektedir. Güncel ve güvenilir kaynaklarda yer alan bilgilere göre ilde ________, ________ ve ________ alanları öne çıkan faaliyetler arasındadır. ________ faaliyeti, ________ kanıtıyla desteklenmektedir. ________ koşulu bu faaliyetin gelişmesine katkı sağlamış olabilir. Ayrıca ________ ile ________ arasında üretim, işleme, taşıma veya satış bakımından bağlantı bulunmaktadır. Bu faaliyetlerin kaynakları verimli kullanarak ve çevreyi koruyarak sürdürülmesi, ilin ve ülkenin ekonomik hayatı açısından önemlidir.”\n\nBoşlukları doldururken kanıtın söylemediği bir sonucu yazma. Kaynağın yalnızca bir faaliyetin varlığını göstermesi durumunda “en önemli”, “en büyük” veya “tek geçim kaynağı” gibi kesin ifadeler kullanma.\n\n10. Öz kontrol soruları\n\n1. Ekonomik faaliyet ile meslek arasındaki farkı bir örnekle açıklayabiliyor muyum?\n2. Yaşadığım ildeki bir faaliyet için en az iki güvenilir kanıt gösterebiliyor muyum?\n3. Kullandığım kaynağın yayın tarihini ve kurumu kontrol ettim mi?\n4. İlçemde gördüğüm bir durumu bütün ile genellemekten kaçındım mı?\n5. Faaliyetleri anlaşılır alanlara göre sınıflandırdım mı?\n6. Bir ürünün üretim, işleme, taşıma ve satış aşamalarını birbirinden ayırabiliyor muyum?\n7. Kanıt cümlelerim ile yorum cümlelerimi ayırdım mı?\n8. “En önemli” gibi bir ifade kullanıyorsam bunu karşılaştırmalı verilerle destekledim mi?\n9. Ekonomik faaliyetler arasındaki bağlantılardan en az birini açıklayabiliyor muyum?\n10. Sürdürülebilirliğin neden önemli olduğunu özetimde belirttim mi?\n\nKontrol anahtarı: Bu soruların çoğuna açık örneklerle “evet” diyebiliyorsan ekonomik faaliyetleri çözümleme, sınıflandırma, yorumlama ve özetleme basamaklarını doğru uyguluyorsun. “Hayır” dediğin maddelerde kaynağa dön, kanıtını güçlendir ve özetini yeniden düzenle.\n\n11. Son kısa özet\n\nYaşadığın ilin ekonomik faaliyetlerini özetlemek için önce güvenilir ve güncel kaynaklardan bilgi toplarsın. Faaliyetleri ürün ya da meslek adlarıyla karıştırmadan doğru biçimde adlandırırsın. Sonra tarım, hayvancılık, sanayi, ticaret, turizm, ulaşım, madencilik veya hizmetler gibi uygun alanlarda sınıflandırırsın. Kaynakta doğrudan bulunan bilgilerle kendi yorumlarını ayırırsın. Bir faaliyetin neden geliştiğini açıklarken doğal ve beşerî koşulları birlikte düşünür, tek bir nedene bağlamazsın. Son olarak ana faaliyetleri, bunların dayandığı kanıtları, aralarındaki ilişkileri ve sürdürülebilir yürütülmelerinin önemini birkaç düzenli paragrafta kendi cümlelerinle anlatırsın. Böylece yalnızca bir liste oluşturmaz, yaşadığın ilin ekonomik yapısını kanıta dayalı ve anlaşılır biçimde özetlersin.\n\nProgram dayanağı: MEB Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, 5. sınıf “Hayatımızdaki Ekonomi” öğrenme alanı, SB.5.5.3.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Yaşadığım İldeki Ekonomik Faaliyetler konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.ee2717155d2e"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.f6642887575d"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.611d3a26bca3"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.4215b5f3894e"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note.visual.3a98c93a664a"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","lessonSections":{"whatIWillLearn":"YAŞADIĞIM İLDEKİ EKONOMİK FAALİYETLER\n\nÖğrenme amacı\n\nBu konunun sonunda yaşadığın ilde yapılan ekonomik faaliyetleri güvenilir kaynaklardan belirleyebilecek, benzer faaliyetleri alanlarına göre sınıflandırabilecek, elde ettiğin kanıtları yorumlayabilecek ve ilin ekonomik yapısını gereksiz ayrıntılara girmeden kendi cümlelerinle özetleyebileceksin.","priorKnowledge":"Burada önemli olan bütün iller için geçerli tek bir liste ezberlemek değildir.","keyConcepts":"Ekonomik faaliyet, insanların ihtiyaçlarını karşılamak, mal veya hizmet üretmek, bunları taşımak, satmak ya da kullanıma sunmak için yaptığı düzenli çalışmalardır. Bir tarlada ürün yetiştirilmesi, fabrikada gıda işlenmesi, mağazada ürün satılması, yüklerin taşınması, otelde konaklama hizmeti verilmesi ve bir tamir atölyesinde bakım yapılması ekonomik faaliyetlere örnektir.\nMal, dokunulabilen ve kullanılabilen üründür. Ekmek, mobilya, kumaş ve makine birer maldır. Hizmet ise bir ihtiyacı karşılayan çalışmadır. Ulaşım, konaklama, sağlık, eğitim, bankacılık ve bakım-onarım hizmetleri buna örnek olabilir.\nÜretim, bir malın yetiştirilmesi, çıkarılması ya da yapılmasıdır. Dağıtım, üretilen mal veya hizmetin ihtiyaç duyulan yere ulaştırılmasıdır. Tüketim, mal ve hizmetlerin ihtiyaçları karşılamak amacıyla kullanılmasıdır. Yaşadığın ildeki ekonomik faaliyetleri incelerken bu aşamaların birbirine bağlı olduğunu fark etmen önemlidir.\nSektör veya faaliyet alanı, benzer ekonomik faaliyetlerin toplandığı gruptur. Sınıflandırma amacıyla tarım ve hayvancılık, ormancılık, balıkçılık, madencilik, sanayi ve üretim, ticaret, ulaşım ve lojistik, turizm ve diğer hizmetler gibi başlıklar kullanılabilir. Kullanılan kaynak farklı başlıklar seçebilir. Önemli olan sınıflandırmanın açık, anlaşılır ve kanıta dayalı olmasıdır.\nHam madde, başka bir ürünün yapılmasında kullanılan temel maddedir. Örneğin süt, peynir üretiminde; ağaç, mobilya üretiminde; bazı tarım ürünleri, gıda sanayisinde ham madde olabilir. Pazar, ürün veya hizmetin alıcılarla buluştuğu ortamdır. İstihdam ise insanların bir işte çalışmasıdır.\nSürdürülebilirlik, ekonomik faaliyetleri bugün ihtiyaçları karşılarken doğaya, kaynaklara ve gelecek kuşakların imkânlarına zarar vermeyecek biçimde yürütmektir. Bir faaliyetin gelir sağlaması önemlidir; ancak suyu, toprağı, ormanı ve diğer kaynakları koruyarak sürdürülmesi de gerekir.\nKısa özet: Ekonomik faaliyet yalnızca fabrikada üretim yapmak değildir. Mal üretme, hizmet sunma, taşıma ve satış gibi birçok çalışma ekonomik hayatın parçasıdır.","steps":"Özetleme, uzun bir bilgi listesini kısaltmak değildir. İyi bir özet; ana faaliyetleri seçer, benzer olanları gruplar, kanıtlarla destekler, faaliyetler arasındaki bağlantıyı gösterir ve ayrıntıya boğulmadan genel resmi açıklar. Bunun için şu adımları izle:\nBirinci adım: İnceleme sorusunu belirle. “Yaşadığım ilde hangi ekonomik faaliyetler öne çıkıyor ve bunlar hangi koşullarla ilişkilidir?” gibi açık bir soru kullan. İncelediğin dönemi de düşün. Eski bir kaynaktaki bilgi günümüzde değişmiş olabilir.\nİkinci adım: Güvenilir kaynak seç. Valilik, kaymakamlık, il tarım ve orman müdürlüğü gibi resmî kurumların yayımladığı bilgiler; resmî istatistik tabloları; güncel il tanıtım raporları; güvenilir haritalar ve öğretmenin sağladığı kaynaklar kullanılabilir. Kaynağın kurumunu, yayın tarihini ve hangi bölgeyi kapsadığını kontrol et. Kişisel bilgi paylaşmadan, yetişkin rehberliğiyle araştırma yap.\nÜçüncü adım: Kanıtları ayıkla. Kaynakta geçen ürün, iş yeri, üretim tesisi, ziyaretçi, taşıma, pazar, çalışan, ekili alan veya üretim miktarı gibi bilgilerden hangisinin ekonomik faaliyet hakkında kanıt sunduğunu belirle. Yalnızca dikkat çekici bir fotoğrafa bakarak karar verme.\nDördüncü adım: Faaliyetleri adlandır. “Buğday” yerine “buğday yetiştiriciliğine dayalı tarım”, “otel” yerine “konaklama hizmeti”, “fabrika” yerine mümkünse “gıda sanayisi” ya da “tekstil üretimi” gibi faaliyet adları kullan.\nBeşinci adım: Sınıflandır. Belirlediğin faaliyetleri uygun başlıklarda topla. Bir faaliyet birden çok alanla bağlantılı olabilir. Örneğin süt üretimi hayvancılıkla, sütün peynir yapılması sanayiyle, peynirin mağazalara ulaştırılması dağıtım ve ticaretle ilgilidir. Böyle durumlarda faaliyetin hangi aşamasını anlattığını açıkça belirt.\nAltıncı adım: Yorumla. “Bu faaliyet neden burada gelişmiş olabilir?”, “Hangi kanıt bunu destekliyor?”, “Başka bir açıklama mümkün mü?” sorularını sor. Kanıtın söylemediği şeyi kesin gerçek gibi yazma.\nYedinci adım: Önem sırasını dikkatli belirle. Bir faaliyetin il için “en önemli” olduğunu söylemek için yalnızca çevrende sık görülmesi yeterli değildir. Çalışan sayısı, üretim miktarı, işletme sayısı, il ekonomisine katkı veya kullanım alanı gibi birden fazla gösterge gerekebilir. Böyle bir kanıt yoksa “öne çıkan faaliyetlerden biridir” demek daha doğrudur.\nSekizinci adım: Kısa bir özet yaz. Önce ilin ekonomik yapısına ilişkin genel cümle kur. Sonra iki veya üç ana faaliyet alanını kanıtlarıyla belirt. Ardından faaliyetler arasındaki ilişkiyi ve sürdürülebilirliğin önemini ekle. Ayrıntılı ürün listelerini özete doldurma.\nDokuzuncu adım: Öz denetim yap. Kaynaklarım güncel mi? İl ile ilçeyi karıştırdım mı? Ürün, meslek ve faaliyet kavramlarını doğru kullandım mı? Kanıt ile yorumu ayırdım mı? Kesinlik bildiren sözlerim gerçekten kanıtlanıyor mu? Özetim ana düşünceyi veriyor mu?\n5. Kanıt ile yorum arasındaki fark\nKanıt, kaynaktan doğrudan görülebilen veya doğrulanabilen bilgidir. “İl müdürlüğünün tablosunda meyve üretimine ayrılan alanın bulunduğu görülüyor.” ifadesi kanıta örnektir. “Bu nedenle meyvecilik ilin ekonomik faaliyetlerinden biridir.” cümlesi ise kanıta dayalı yorumdur.\n“Karayolu haritasında ilin birkaç ana yolun kesişiminde bulunduğu görülüyor.” bir kanıttır. “Bu konum, taşımacılık ve ticareti destekleyebilir.” bir yorumdur. “Bu il kesinlikle ülkenin en büyük ticaret merkezidir.” demek için ise verilen kanıt yeterli değildir.\nKanıt ile yorumun ayrılması, yanlış genellemeleri önler. Yorum yaparken “gösteriyor”, “destekliyor”, “düşündürüyor”, “ilişkili olabilir” gibi ifadeleri uygun yerde kullan. Güçlü ve birden çok kanıt olduğunda daha kesin; sınırlı kanıt olduğunda daha dikkatli bir dil seç.","workedExamples":["Ekonomik faaliyet, insanların ihtiyaçlarını karşılamak, mal veya hizmet üretmek, bunları taşımak, satmak ya da kullanıma sunmak için yaptığı düzenli çalışmalardır. Bir tarlada ürün yetiştirilmesi, fabrikada gıda işlenmesi, mağazada ürün satılması, yüklerin taşınması, otelde konaklama hizmeti verilmesi ve bir tamir atölyesinde bakım yapılması ekonomik faaliyetlere örnektir.","Mal, dokunulabilen ve kullanılabilen üründür. Ekmek, mobilya, kumaş ve makine birer maldır. Hizmet ise bir ihtiyacı karşılayan çalışmadır. Ulaşım, konaklama, sağlık, eğitim, bankacılık ve bakım-onarım hizmetleri buna örnek olabilir."],"commonMistakes":"“Çevremde en çok gördüğüm faaliyet, ilin en büyük faaliyetidir.” Yanlıştır. Kişisel gözlem sınırlı bir alanı kapsar. İl geneli için resmî ve çeşitli kaynaklara ihtiyaç vardır.\n“Bir ürün adı ekonomik faaliyetin adıdır.” Her zaman doğru değildir. Fındık, pamuk veya süt bir ürün ya da ham maddedir. Bunların yetiştirilmesi, üretilmesi, işlenmesi ve satılması farklı ekonomik faaliyetleri anlatır.\n“Meslek ile ekonomik faaliyet aynıdır.” Yanlıştır. Öğretmen, çiftçi, madenci veya şoför birer meslektir. Eğitim hizmeti, tarım, madencilik ve ulaşım ise faaliyet alanlarıdır.\n“Bir ilde yalnızca tek ekonomik faaliyet vardır.” Genellikle yanlıştır. İllerin ekonomik yapısı birden çok faaliyetin bağlantısından oluşur.\n“Bir fabrika varsa sanayi kesinlikle en önemli alandır.” Yanlıştır. Önem derecesini belirlemek için karşılaştırmalı verilere ihtiyaç vardır.\n“Eski bir bilgi bugün de kesinlikle geçerlidir.” Yanlıştır. İşletmeler açılabilir veya kapanabilir, üretim biçimleri ve faaliyetlerin ağırlığı değişebilir. Kaynak tarihini kontrol etmek gerekir.\n“Ekonomik faaliyet doğaya ne kadar çok kaynak kullanırsa o kadar başarılıdır.” Yanlıştır. Verimli ve sürdürülebilir kullanım hem ekonomi hem de gelecek için önemlidir.\n“Yorum ile kanıt aynı şeydir.” Yanlıştır. Kanıt kaynağın gösterdiği bilgidir; yorum ise bu bilgiden çıkarılan anlamdır.","selfCheck":["Ekonomik faaliyet ile meslek arasındaki farkı bir örnekle açıklayabiliyor muyum?","Yaşadığım ildeki bir faaliyet için en az iki güvenilir kanıt gösterebiliyor muyum?","Kullandığım kaynağın yayın tarihini ve kurumu kontrol ettim mi?","İlçemde gördüğüm bir durumu bütün ile genellemekten kaçındım mı?","Faaliyetleri anlaşılır alanlara göre sınıflandırdım mı?","Bir ürünün üretim, işleme, taşıma ve satış aşamalarını birbirinden ayırabiliyor muyum?","Kanıt cümlelerim ile yorum cümlelerimi ayırdım mı?","“En önemli” gibi bir ifade kullanıyorsam bunu karşılaştırmalı verilerle destekledim mi?"],"summary":"1. Temel kavramlar\nEkonomik faaliyet, insanların ihtiyaçlarını karşılamak, mal veya hizmet üretmek, bunları taşımak, satmak ya da kullanıma sunmak için yaptığı düzenli çalışmalardır. Bir tarlada ürün yetiştirilmesi, fabrikada gıda işlenmesi, mağazada ürün satılması, yüklerin taşınması, otelde konaklama hizmeti verilmesi ve bir tamir atölyesinde bakım yapılması ekonomik faaliyetlere örnektir.\nMal, dokunulabilen ve kullanılabilen üründür. Ekmek, mobilya, kumaş ve makine birer maldır. Hizmet ise bir ihtiyacı karşılayan çalışmadır. Ulaşım, konaklama, sağlık, eğitim, bankacılık ve bakım-onarım hizmetleri buna örnek olabilir.\nÜretim, bir malın yetiştirilmesi, çıkarılması ya da yapılmasıdır. Dağıtım, üretilen mal veya hizmetin ihtiyaç duyulan yere ulaştırılmasıdır. Tüketim, mal ve hizmetlerin ihtiyaçları karşılamak amacıyla kullanılmasıdır. Yaşadığın ildeki ekonomik faaliyetleri incelerken bu aşamaların birbirine bağlı olduğunu fark etmen önemlidir.\nSektör veya faaliyet alanı, benzer ekonomik faaliyetlerin toplandığı gruptur. Sınıflandırma amacıyla tarım ve hayvancılık, ormancılık, balıkçılık, madencilik, sanayi ve üretim, ticaret, ulaşım ve lojistik, turizm ve diğer hizmetler gibi başlıklar kullanılabilir. Kullanılan kaynak farklı başlıklar seçebilir. Önemli olan sınıflandırmanın açık, anlaşılır ve kanıta dayalı olmasıdır.\nHam madde, başka bir ürünün yapılmasında kullanılan temel maddedir. Örneğin süt, peynir üretiminde; ağaç, mobilya üretiminde; bazı tarım ürünleri, gıda sanayisinde ham madde olabilir. Pazar, ürün veya hizmetin alıcılarla buluştuğu ortamdır. İstihdam ise insanların bir işte çalışmasıdır.\nSürdürülebilirlik, ekonomik faaliyetleri bugün ihtiyaçları karşılarken doğaya, kaynaklara ve gelecek kuşakların imkânlarına zarar vermeyecek biçimde yürütmektir. Bir faaliyetin gelir sağlaması önemlidir; ancak suyu, toprağı, ormanı ve diğer kaynakları koruyarak sürdürülmesi de gerekir.\nKısa özet: Ekonomik faaliyet yalnızca fabrikada üretim yapmak değildir. Mal üretme, hizmet sunma, taşıma ve satış gibi birçok çalışma ekonomik hayatın parçasıdır.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Yaşadığım İldeki Ekonomik Faaliyetler konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4b53abac2718184f82694ccb387bb569e9092b056975cf89080e52f2472437a9","reviewDecisionSha256":"a47505eec758ce6316b46af5c139b93f5273f9ec1d71f4b67940d8dbd7c5a6de","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4b53abac2718184f82694ccb387bb569e9092b056975cf89080e52f2472437a9","reviewedHash":"sha256:4b53abac2718184f82694ccb387bb569e9092b056975cf89080e52f2472437a9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a47505eec758ce6316b46af5c139b93f5273f9ec1d71f4b67940d8dbd7c5a6de; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","contentProjectionSha256":"4b53abac2718184f82694ccb387bb569e9092b056975cf89080e52f2472437a9","reviewDecisionSha256":"a47505eec758ce6316b46af5c139b93f5273f9ec1d71f4b67940d8dbd7c5a6de","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectives":["SB.5.6.1"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","title":"Teknolojik Gelişmelerin Toplum Hayatına Etkileri","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.32c271943ce1"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.e357be24a327"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.3afb117f6c61"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.f38a690925d7"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note.visual.2e49334596e2"},"body":"Öğrenme amacı\nBu konuda amaç, teknolojik gelişmelerin toplum hayatını nasıl etkilediğini yalnızca “iyi” ya da “kötü” diye etiketlemek değil; etkileri kanıtlara dayanarak incelemek, farklı görüşlerin gerekçelerini değerlendirmek, tutarsızlıkları fark etmek ve bir görüşü gerekçesiyle kabul etmek, reddetmek ya da kısmen kabul etmektir. Teknoloji, insanların ihtiyaçlarını karşılamak, sorunlarını çözmek veya işlerini kolaylaştırmak için geliştirdiği bilgi, yöntem, araç ve sistemlerin bütünüdür. Teknolojik gelişme ise bir aracın, yöntemin ya da sistemin zaman içinde değişmesi, yeni özellikler kazanması veya daha yaygın kullanılmaya başlanmasıdır. Toplum hayatı; insanların iletişim kurma, öğrenme, çalışma, üretme, alışveriş yapma, sağlık hizmetlerinden yararlanma, ulaşma ve kültürel değerleri paylaşma biçimlerini kapsar.\n\nÖn bilgiler\nBu konuyu öğrenirken şu temel bilgileri hatırlamak gerekir: Bir olayın birden fazla nedeni ve sonucu olabilir. Aynı gelişme farklı insanları farklı biçimlerde etkileyebilir. Bir uygulamanın yararı, nerede, ne zaman, kim tarafından ve hangi amaçla kullanıldığına göre değişebilir. Ayrıca her hızlı değişim ilerleme anlamına gelmez; ilerleme sayılabilmesi için insanlara, topluma ve çevreye sağladığı yararların yanında ortaya çıkarabileceği sorunlar da değerlendirilmelidir. Bu nedenle “Teknoloji hayatı kolaylaştırır.” cümlesi tek başına yeterli bir açıklama değildir. Hangi teknolojinin, kimin hayatını, hangi koşulda ve nasıl kolaylaştırdığı belirtilmelidir.\n\nTemel kavramlar\nEtki, bir gelişmenin insanlar, kurumlar veya günlük yaşam üzerinde oluşturduğu değişimdir. Olumlu etki, bir ihtiyacın daha güvenli, hızlı, erişilebilir ya da verimli karşılanmasına katkı sağlayabilir. Olumsuz etki ise eşitsizlik, zaman kaybı, yanlış bilgi, mahremiyet sorunu, aşırı tüketim veya çevresel yük gibi sonuçlara yol açabilir. Gerekçe, bir görüşün neden doğru olabileceğini açıklayan düşüncedir. Kanıt, bir görüşü desteklemek veya sınamak için kullanılan gözlem, belge, karşılaştırma, veri, güvenilir haber, tablo, görsel ya da deneyimdir. Görüş, kişinin kanıtlardan hareketle ulaştığı yargıdır. Tutarsızlık, bir kişinin söylediklerinin kendi içinde çelişmesi veya sunduğu kanıtın vardığı sonucu desteklememesidir. Genel ağ, bilgiye erişme ve iletişim kurma imkânı sağlayan bağlantılı dijital ortamları ifade eder. E-ticaret, ürün ve hizmetlerin dijital ortamlar üzerinden tanıtılması, sipariş edilmesi veya satılmasıdır. Dijital ayak izi ise kişinin dijital ortamlardaki işlemleri sonucunda geride kalan izlerdir. Bu kavram, teknolojinin toplum hayatına etkilerini değerlendirirken mahremiyet ve sorumluluk konularını düşünmemizi sağlar.\n\nTeknolojik gelişmeler toplum hayatını hangi alanlarda etkiler?\nİletişim alanında mesajlaşma, görüntülü görüşme ve çevrim içi toplantılar uzak yerlerdeki insanların daha hızlı haberleşmesini sağlayabilir. Bununla birlikte yüz yüze iletişimin azalması, yanlış anlaşılma, gereksiz bildirimler ve kişisel bilgilerin paylaşılması gibi sorunlar doğabilir. Eğitim alanında dijital kitaplar, eğitim videoları, etkileşimli içerikler ve uzaktan erişilebilen kaynaklar öğrenme fırsatlarını artırabilir. Ancak her öğrencinin aynı cihaza veya bağlantı imkânına sahip olmaması fırsat eşitsizliği oluşturabilir. Sağlık alanında randevu, kayıt, görüntüleme ve bilgilendirme sistemleri işlemleri kolaylaştırabilir; fakat yanlış sağlık bilgilerinin güvenilir kaynaklardan doğrulanmadan paylaşılması tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Ulaşım alanında navigasyon, elektronik bilet ve trafik bilgisi zaman planlamasına katkı sağlayabilir; ancak yalnızca uygulamaya güvenmek, çevredeki işaretleri ve güvenlik kurallarını göz ardı etmeye yol açmamalıdır. Ekonomi alanında üretim makineleri, dijital ödeme araçları ve e-ticaret yeni iş yapma biçimleri oluşturabilir. Buna karşılık bazı işlerin niteliği değişebilir, yeni becerilere ihtiyaç duyulabilir ve plansız tüketim artabilir. Kültür alanında farklı bölgelerin müzikleri, yemekleri, oyunları ve sanat ürünleri daha geniş kitlelere ulaşabilir. Fakat içerikler bağlamından koparılarak aktarılırsa kültürel ögeler yanlış tanıtılabilir veya tek tip beğeniler yaygınlaşabilir.\n\nAdım adım düşünme ve tartışma yöntemi\nBirinci adım, tartışılacak iddiayı açık biçimde yazmaktır. Örneğin “Çevrim içi dersler bütün öğrenciler için yüz yüze derslerden daha yararlıdır.” cümlesi bir iddiadır. İkinci adım, iddiadaki kesinlik bildiren kelimeleri fark etmektir. “Bütün”, “her zaman”, “asla” ve “yalnızca” gibi kelimeler iddiayı çok geniş hâle getirebilir. Üçüncü adım, güvenilir kanıtları toplamaktır. Bir okulun kullanım kayıtları, öğrenci ve öğretmen gözlemleri, karşılaştırmalı tablolar veya resmî kurumların bilgilendirici içerikleri kanıt olabilir. Dördüncü adım, etkilenen kişi ve grupları belirlemektir. Öğrenciler, aileler, öğretmenler, çalışanlar, üreticiler, tüketiciler ve yaşlılar aynı gelişmeden farklı biçimlerde etkilenebilir. Beşinci adım, kısa ve uzun vadeli sonuçları ayırmaktır. Bir uygulama bugün zaman kazandırırken uzun vadede yeni bir masraf veya beceri ihtiyacı doğurabilir. Altıncı adım, yarar ve riskleri birlikte değerlendirmektir. Yalnız yararları ya da yalnız zararları sıralamak dengeli tartışma değildir. Yedinci adım, görüşler arasındaki tutarsızlıkları aramaktır. Sekizinci adım, “kabul ediyorum”, “reddediyorum” veya “kısmen kabul ediyorum” sonucuna gerekçe ve kanıtla ulaşmaktır. Dokuzuncu adım, varsa olumsuz etkileri azaltacak çözüm önermektir.\n\nKanıt ile yorum arasındaki fark\n“Okul kütüphanesindeki tabletlerden bir ay içinde 120 kez dijital sözlük açılmıştır.” ifadesi kayıtla destekleniyorsa kanıttır. “Tabletler öğrencilerin kelime öğrenmesini kesinlikle iki kat artırmıştır.” ifadesi ise ek bir ölçüm verilmediği için yorumdur ve kesin olarak kabul edilemez. “Beş öğrenciden dördü görüntülü görüşmenin uzaktaki akrabalarıyla iletişimlerini kolaylaştırdığını söylemiştir.” ifadesi küçük bir grubun görüşünü gösteren kanıttır; fakat buradan “Herkes görüntülü görüşmeyi yararlı bulur.” sonucu çıkarılamaz. Kanıtın neyi gösterdiği kadar neyi göstermediğini de bilmek gerekir.\n\nÇözümlü örnek 1: İletişim teknolojisi\nDurum: Bir aile, farklı şehirlerde yaşayan akrabalarıyla haftada bir görüntülü görüşme yapmaya başlamıştır. Aile üyeleri görüşmeler sayesinde daha sık haberleştiklerini belirtmiştir. Ancak görüşme sırasında bağlantı kesildiğinde konuşmalar yarım kalmaktadır.\nİddia: “Görüntülü görüşme aile bağlarını her durumda güçlendirir.”\nKanıtlar: Görüşme sıklığı artmıştır; aile üyeleri birbirlerini daha sık görmüştür; bağlantı sorunu bazı görüşmeleri aksatmıştır.\nÇözümleme: Teknoloji iletişim fırsatını artırmıştır. Bu olumlu bir etkidir. Fakat aile bağlarının güçlenmesi yalnız görüşme sayısına bağlı değildir; konuşmaların niteliği, karşılıklı ilgi ve yüz yüze buluşma imkânları da önemlidir. “Her durumda” sözü kanıtların desteklediğinden daha geniştir.\nSonuç: İddia kısmen kabul edilir. Daha doğru görüş şudur: “Görüntülü görüşme, uygun bağlantı ve özenli iletişim olduğunda uzaktaki aile üyelerinin haberleşmesini kolaylaştırabilir.” Bu sonuç hem yararı hem sınırı gösterir.\n\nÇözümlü örnek 2: Eğitimde dijital kaynak\nKaynak özeti: Bir sınıfta öğrenciler aynı konuyu işlerken basılı kitap, öğretmen anlatımı ve etkileşimli harita kullanmıştır. Öğrencilerin çoğu harita üzerindeki yerleri daha kolay ayırt ettiğini söylemiştir. İki öğrenci ise ekran yazılarını okumakta zorlandığını belirtmiştir.\nİddia A: “Etkileşimli harita bütün öğrencilerin öğrenmesini kolaylaştırmıştır.”\nİddia B: “Etkileşimli harita bazı öğrencilerin görsel bilgileri anlamasına yardımcı olmuş, fakat tek başına herkes için yeterli olmamıştır.”\nÇözümleme: Kaynakta çoğunluğun yarar gördüğü, iki öğrencinin ise zorlandığı belirtilmiştir. İddia A, “bütün” dediği için kaynakla çelişir. İddia B, hem olumlu etkiyi hem farklı öğrenci ihtiyaçlarını dikkate alır.\nSonuç: İddia A reddedilir, İddia B kabul edilir. En uygun çözüm, dijital haritayı basılı materyal, sözlü açıklama ve gerektiğinde büyütülmüş görsellerle birlikte kullanmaktır. Böylece teknoloji bir amaç değil, öğrenmeyi destekleyen araç olur.\n\nÇözümlü örnek 3: Sağlık alanında dijital bilgilendirme\nDurum: Bir öğrenci, genel ağda gördüğü kısa bir videoda “Her baş ağrısının nedeni aynıdır.” cümlesini duymuştur. Başka bir kaynak ise baş ağrısının farklı nedenleri olabileceğini ve sağlıkla ilgili kararların güvenilir yetişkinler ile uzmanların yönlendirmesiyle alınması gerektiğini açıklamaktadır.\nİddia: “Video çok izlendiğine göre verdiği bilgi doğrudur.”\nKanıt değerlendirmesi: İzlenme sayısı, bilginin ne kadar yayıldığını gösterebilir; doğruluğunu göstermez. Kaynağı hazırlayan kişinin uzmanlığı, bilginin dayandığı kanıtlar ve başka güvenilir kaynaklarla uyumu incelenmelidir.\nTutarsızlık: “Çok kişi izledi, öyleyse doğrudur.” düşüncesinde yaygınlık ile doğruluk birbirine karıştırılmıştır.\nSonuç: İddia reddedilir. Teknolojik gelişmeler sağlık bilgisine ulaşmayı kolaylaştırabilir; ancak yanlış bilginin de hızla yayılmasına neden olabilir. Bu yüzden sağlıkla ilgili içerikler güvenilir kaynaklardan doğrulanmalı ve çocuklar tek başlarına karar vermemelidir.\n\nÇözümlü örnek 4: E-ticaret ve yerel ekonomi\nDurum: Bir mahalledeki kırtasiye, ürünlerini dijital ortamda tanıtmaya ve sipariş almaya başlamıştır. Sipariş vermek bazı müşteriler için kolaylaşmış, işletme daha geniş bir çevreye ulaşmıştır. Buna karşılık paketleme malzemesi kullanımı artmış ve bazı müşteriler ürünü görmeden seçim yaptığı için değişim istemiştir.\nİddia: “E-ticaret küçük işletmeler için yalnızca yararlıdır.”\nKanıtlar: Müşteriye ulaşma alanı genişlemiştir; sipariş kolaylaşmıştır; paketleme ihtiyacı ve ürün değişimi artmıştır.\nÇözümleme: İddia yalnız olumlu sonucu öne çıkardığı için eksiktir. E-ticaret satış fırsatı yaratabilir, ancak işletmenin doğru ürün bilgisi vermesi, gereksiz paketlemeden kaçınması ve tüketicinin bilinçli seçim yapması gerekir.\nSonuç: İddia kısmen kabul edilir. Daha dengeli görüş şudur: “E-ticaret küçük işletmelere yeni müşterilere ulaşma fırsatı sağlayabilir; fakat çevresel maliyet, doğru bilgilendirme ve tüketici hakları da dikkate alınmalıdır.”\n\nÇözümlü örnek 5: Ulaşım uygulaması\nKaynak tablosu: Aynı yolu kullanan dört kişinin iki gün içindeki deneyimleri şöyledir: Birinci kişi trafik uyarısı sayesinde farklı bir yol seçmiş ve zaman kazanmıştır. İkinci kişinin cihazının şarjı bittiği için yol tarifi yarıda kalmıştır. Üçüncü kişi uygulamayı kullanırken çevredeki yön levhalarını da izlemiştir. Dördüncü kişi uygulamanın önerdiği yolu güvenli bulmayınca yetişkin eşliğinde başka bir güzergâh seçmiştir.\nİddia: “Navigasyon kullanan kişi yolunu asla kaybetmez.”\nÇözümleme: Tabloda uygulamanın yarar sağladığı bir durum vardır; ancak cihazın çalışmaması veya önerilen yolun uygun olmaması gibi sınırlar da görülmektedir. “Asla” kelimesi kanıtlarla desteklenmez.\nSonuç: İddia reddedilir. Navigasyon yararlı bir yardımcıdır; fakat yön levhaları, çevre güvenliği, şarj durumu ve yetişkin yönlendirmesi de dikkate alınmalıdır.\n\nBir görüşü kabul etme veya çürütme\nBir görüşü kabul ederken “Bence doğru.” demek yeterli değildir. “Bu görüşü kabul ediyorum çünkü verilen tabloda işlem süresinin azaldığı görülüyor.” gibi kanıta dayalı bir gerekçe kullanılmalıdır. Bir görüşü çürütmek, görüş sahibini küçümsemek değildir. Görüşün hangi bölümünün kanıtlarla uyuşmadığını göstermek gerekir. Örneğin “Teknoloji bütün meslekleri ortadan kaldırır.” görüşü, teknolojinin bazı görevleri değiştirebildiği fakat yeni görev ve meslek alanları da oluşturabildiği örnekleriyle çürütülebilir. Bazen en doğru sonuç kısmi kabuldür: “Teknoloji bazı işleri hızlandırır; ancak her işi insan denetimi olmadan güvenli ve doğru biçimde yapamaz.”\n\nSık yapılan kavram yanılgıları\nBirinci yanılgı, her yeni teknolojinin eski olandan mutlaka daha iyi olduğunu düşünmektir. Yenilik; güvenlik, erişilebilirlik, maliyet ve ihtiyaç açısından değerlendirilmelidir. İkinci yanılgı, teknolojinin yalnızca elektronik cihazlardan oluştuğunu sanmaktır. Yöntemler, üretim süreçleri ve sistemler de teknolojinin parçasıdır. Üçüncü yanılgı, bir kişinin deneyimini bütün toplum için geçerli saymaktır. Tek örnek önemli olabilir fakat genelleme yapmak için yeterli olmayabilir. Dördüncü yanılgı, hızlı yayılan bilgiyi doğru bilgi sanmaktır. Yayılma hızı doğruluğun kanıtı değildir. Beşinci yanılgı, teknolojinin olumlu ve olumsuz etkilerinin değişmez olduğunu düşünmektir. Kullanım amacı, kurallar, tasarım ve erişim koşulları sonucu değiştirebilir. Altıncı yanılgı, “Teknoloji insanları yalnızlaştırır.” veya “Teknoloji herkesi birleştirir.” gibi tek yönlü yargılardır. Aynı araç, bilinçli kullanımda iletişimi güçlendirebilir; aşırı veya dikkatsiz kullanımda yüz yüze ilişkilere ayrılan zamanı azaltabilir. Yedinci yanılgı, kişisel görüş ile kanıtı karıştırmaktır. “Bu uygulamayı sevdim.” bir kişisel görüştür; “Uygulama kullanıldığında işlem süresi on dakikadan beş dakikaya düştü.” ise ölçülmüşse kanıttır.\n\nDengeli değerlendirme için kontrol listesi\nBir teknolojik gelişmeyi değerlendirirken şu sorular kullanılabilir: Hangi ihtiyaçtan doğmuştur? Kimler kullanmaktadır? Hangi alanları etkilemektedir? Sağladığı yarar nedir? Oluşturabileceği risk nedir? Etki herkes için aynı mıdır? Kısa ve uzun vadeli sonuçlar nelerdir? Sunulan bilgi kanıt mı, yorum mu? Kanıt güvenilir ve konuya uygun mu? Görüşte “her zaman”, “herkes”, “asla” gibi aşırı genellemeler var mı? Olumsuz etkileri azaltmak için hangi kurallar veya önlemler uygulanabilir? Bu sorular cevaplandığında tartışma daha açık, saygılı ve kanıta dayalı olur.\n\nÖz kontrol soruları\n1. Teknolojik gelişme ile teknolojik ürün arasındaki farkı kendi cümlelerinle açıklayabilir misin?\n2. Aynı teknolojinin iki farklı grup üzerinde farklı etkiler oluşturmasına bir örnek verebilir misin?\n3. “Çok kullanılan bir uygulama mutlaka yararlıdır.” görüşündeki olası tutarsızlığı gösterebilir misin?\n4. Bir haber metnindeki kanıt cümlesi ile yorum cümlesini ayırabilir misin?\n5. Teknolojinin eğitim, sağlık, iletişim, ulaşım, ekonomi veya kültür alanlarından birindeki olumlu ve olumsuz etkilerini birlikte yazabilir misin?\n6. Bir görüşü hangi durumda tamamen, hangi durumda kısmen kabul edeceğini gerekçelendirebilir misin?\n7. Bir teknolojik gelişmenin olumsuz etkisini azaltmaya yönelik uygulanabilir bir öneri geliştirebilir misin?\n8. Tartışırken kişilere değil, görüşlere ve kanıtlara odaklanmanın neden önemli olduğunu açıklayabilir misin?\n\nKısa özet\nTeknolojik gelişmeler toplum hayatını iletişimden eğitime, sağlıktan ulaşıma, ekonomiden kültüre kadar birçok alanda değiştirir. Bu değişimlerin bazıları işleri kolaylaştırırken bazıları yeni sorunlar oluşturabilir. Bir teknolojiyi değerlendirirken yalnızca “yararlı” veya “zararlı” demek yerine kimleri, hangi koşullarda ve ne yönde etkilediğini incelemek gerekir. Kanıt ile yorum ayrılmalı, aşırı genellemeler fark edilmeli, görüşler gerekçeleriyle kabul edilmeli, reddedilmeli veya kısmen kabul edilmelidir. Dengeli tartışmanın amacı birini yenmek değil; kanıtlara dayanarak daha doğru, güvenli ve sorumlu bir sonuca ulaşmaktır.\n\nGörselle çalışma\nAşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Teknolojik Gelişmelerin Toplum Hayatına Etkileri konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Öğrenme amacı\nBu konuda amaç, teknolojik gelişmelerin toplum hayatını nasıl etkilediğini yalnızca “iyi” ya da “kötü” diye etiketlemek değil; etkileri kanıtlara dayanarak incelemek, farklı görüşlerin gerekçelerini değerlendirmek, tutarsızlıkları fark etmek ve bir görüşü gerekçesiyle kabul etmek, reddetmek ya da kısmen kabul etmektir.","priorKnowledge":"Teknoloji, insanların ihtiyaçlarını karşılamak, sorunlarını çözmek veya işlerini kolaylaştırmak için geliştirdiği bilgi, yöntem, araç ve sistemlerin bütünüdür.","keyConcepts":"Etki, bir gelişmenin insanlar, kurumlar veya günlük yaşam üzerinde oluşturduğu değişimdir. Olumlu etki, bir ihtiyacın daha güvenli, hızlı, erişilebilir ya da verimli karşılanmasına katkı sağlayabilir. Olumsuz etki ise eşitsizlik, zaman kaybı, yanlış bilgi, mahremiyet sorunu, aşırı tüketim veya çevresel yük gibi sonuçlara yol açabilir. Gerekçe, bir görüşün neden doğru olabileceğini açıklayan düşüncedir. Kanıt, bir görüşü desteklemek veya sınamak için kullanılan gözlem, belge, karşılaştırma, veri, güvenilir haber, tablo, görsel ya da deneyimdir. Görüş, kişinin kanıtlardan hareketle ulaştığı yargıdır. Tutarsızlık, bir kişinin söylediklerinin kendi içinde çelişmesi veya sunduğu kanıtın vardığı sonucu desteklememesidir. Genel ağ, bilgiye erişme ve iletişim kurma imkânı sağlayan bağlantılı dijital ortamları ifade eder. E-ticaret, ürün ve hizmetlerin dijital ortamlar üzerinden tanıtılması, sipariş edilmesi veya satılmasıdır. Dijital ayak izi ise kişinin dijital ortamlardaki işlemleri sonucunda geride kalan izlerdir. Bu kavram, teknolojinin toplum hayatına etkilerini değerlendirirken mahremiyet ve sorumluluk konularını düşünmemizi sağlar.\nTeknolojik gelişmeler toplum hayatını hangi alanlarda etkiler?\nİletişim alanında mesajlaşma, görüntülü görüşme ve çevrim içi toplantılar uzak yerlerdeki insanların daha hızlı haberleşmesini sağlayabilir. Bununla birlikte yüz yüze iletişimin azalması, yanlış anlaşılma, gereksiz bildirimler ve kişisel bilgilerin paylaşılması gibi sorunlar doğabilir. Eğitim alanında dijital kitaplar, eğitim videoları, etkileşimli içerikler ve uzaktan erişilebilen kaynaklar öğrenme fırsatlarını artırabilir. Ancak her öğrencinin aynı cihaza veya bağlantı imkânına sahip olmaması fırsat eşitsizliği oluşturabilir. Sağlık alanında randevu, kayıt, görüntüleme ve bilgilendirme sistemleri işlemleri kolaylaştırabilir; fakat yanlış sağlık bilgilerinin güvenilir kaynaklardan doğrulanmadan paylaşılması tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Ulaşım alanında navigasyon, elektronik bilet ve trafik bilgisi zaman planlamasına katkı sağlayabilir; ancak yalnızca uygulamaya güvenmek, çevredeki işaretleri ve güvenlik kurallarını göz ardı etmeye yol açmamalıdır. Ekonomi alanında üretim makineleri, dijital ödeme araçları ve e-ticaret yeni iş yapma biçimleri oluşturabilir. Buna karşılık bazı işlerin niteliği değişebilir, yeni becerilere ihtiyaç duyulabilir ve plansız tüketim artabilir. Kültür alanında farklı bölgelerin müzikleri, yemekleri, oyunları ve sanat ürünleri daha geniş kitlelere ulaşabilir. Fakat içerikler bağlamından koparılarak aktarılırsa kültürel ögeler yanlış tanıtılabilir veya tek tip beğeniler yaygınlaşabilir.","steps":"Ön bilgiler\nBu konuyu öğrenirken şu temel bilgileri hatırlamak gerekir: Bir olayın birden fazla nedeni ve sonucu olabilir. Aynı gelişme farklı insanları farklı biçimlerde etkileyebilir. Bir uygulamanın yararı, nerede, ne zaman, kim tarafından ve hangi amaçla kullanıldığına göre değişebilir. Ayrıca her hızlı değişim ilerleme anlamına gelmez; ilerleme sayılabilmesi için insanlara, topluma ve çevreye sağladığı yararların yanında ortaya çıkarabileceği sorunlar da değerlendirilmelidir. Bu nedenle “Teknoloji hayatı kolaylaştırır.” cümlesi tek başına yeterli bir açıklama değildir. Hangi teknolojinin, kimin hayatını, hangi koşulda ve nasıl kolaylaştırdığı belirtilmelidir.","workedExamples":["Çözümlü örnek 1: İletişim teknolojisi\nDurum: Bir aile, farklı şehirlerde yaşayan akrabalarıyla haftada bir görüntülü görüşme yapmaya başlamıştır. Aile üyeleri görüşmeler sayesinde daha sık haberleştiklerini belirtmiştir. Ancak görüşme sırasında bağlantı kesildiğinde konuşmalar yarım kalmaktadır.\nİddia: “Görüntülü görüşme aile bağlarını her durumda güçlendirir.”\nKanıtlar: Görüşme sıklığı artmıştır; aile üyeleri birbirlerini daha sık görmüştür; bağlantı sorunu bazı görüşmeleri aksatmıştır.\nÇözümleme: Teknoloji iletişim fırsatını artırmıştır. Bu olumlu bir etkidir. Fakat aile bağlarının güçlenmesi yalnız görüşme sayısına bağlı değildir; konuşmaların niteliği, karşılıklı ilgi ve yüz yüze buluşma imkânları da önemlidir. “Her durumda” sözü kanıtların desteklediğinden daha geniştir.\nSonuç: İddia kısmen kabul edilir. Daha doğru görüş şudur: “Görüntülü görüşme, uygun bağlantı ve özenli iletişim olduğunda uzaktaki aile üyelerinin haberleşmesini kolaylaştırabilir.” Bu sonuç hem yararı hem sınırı gösterir.","Çözümlü örnek 2: Eğitimde dijital kaynak\nKaynak özeti: Bir sınıfta öğrenciler aynı konuyu işlerken basılı kitap, öğretmen anlatımı ve etkileşimli harita kullanmıştır. Öğrencilerin çoğu harita üzerindeki yerleri daha kolay ayırt ettiğini söylemiştir. İki öğrenci ise ekran yazılarını okumakta zorlandığını belirtmiştir.\nİddia A: “Etkileşimli harita bütün öğrencilerin öğrenmesini kolaylaştırmıştır.”\nİddia B: “Etkileşimli harita bazı öğrencilerin görsel bilgileri anlamasına yardımcı olmuş, fakat tek başına herkes için yeterli olmamıştır.”\nÇözümleme: Kaynakta çoğunluğun yarar gördüğü, iki öğrencinin ise zorlandığı belirtilmiştir. İddia A, “bütün” dediği için kaynakla çelişir. İddia B, hem olumlu etkiyi hem farklı öğrenci ihtiyaçlarını dikkate alır.\nSonuç: İddia A reddedilir, İddia B kabul edilir. En uygun çözüm, dijital haritayı basılı materyal, sözlü açıklama ve gerektiğinde büyütülmüş görsellerle birlikte kullanmaktır. Böylece teknoloji bir amaç değil, öğrenmeyi destekleyen araç olur."],"commonMistakes":"Birinci yanılgı, her yeni teknolojinin eski olandan mutlaka daha iyi olduğunu düşünmektir. Yenilik; güvenlik, erişilebilirlik, maliyet ve ihtiyaç açısından değerlendirilmelidir. İkinci yanılgı, teknolojinin yalnızca elektronik cihazlardan oluştuğunu sanmaktır. Yöntemler, üretim süreçleri ve sistemler de teknolojinin parçasıdır. Üçüncü yanılgı, bir kişinin deneyimini bütün toplum için geçerli saymaktır. Tek örnek önemli olabilir fakat genelleme yapmak için yeterli olmayabilir. Dördüncü yanılgı, hızlı yayılan bilgiyi doğru bilgi sanmaktır. Yayılma hızı doğruluğun kanıtı değildir. Beşinci yanılgı, teknolojinin olumlu ve olumsuz etkilerinin değişmez olduğunu düşünmektir. Kullanım amacı, kurallar, tasarım ve erişim koşulları sonucu değiştirebilir. Altıncı yanılgı, “Teknoloji insanları yalnızlaştırır.” veya “Teknoloji herkesi birleştirir.” gibi tek yönlü yargılardır. Aynı araç, bilinçli kullanımda iletişimi güçlendirebilir; aşırı veya dikkatsiz kullanımda yüz yüze ilişkilere ayrılan zamanı azaltabilir. Yedinci yanılgı, kişisel görüş ile kanıtı karıştırmaktır. “Bu uygulamayı sevdim.” bir kişisel görüştür; “Uygulama kullanıldığında işlem süresi on dakikadan beş dakikaya düştü.” ise ölçülmüşse kanıttır.\nDengeli değerlendirme için kontrol listesi\nBir teknolojik gelişmeyi değerlendirirken şu sorular kullanılabilir: Hangi ihtiyaçtan doğmuştur? Kimler kullanmaktadır? Hangi alanları etkilemektedir? Sağladığı yarar nedir? Oluşturabileceği risk nedir? Etki herkes için aynı mıdır? Kısa ve uzun vadeli sonuçlar nelerdir? Sunulan bilgi kanıt mı, yorum mu? Kanıt güvenilir ve konuya uygun mu? Görüşte “her zaman”, “herkes”, “asla” gibi aşırı genellemeler var mı? Olumsuz etkileri azaltmak için hangi kurallar veya önlemler uygulanabilir? Bu sorular cevaplandığında tartışma daha açık, saygılı ve kanıta dayalı olur.","selfCheck":["Teknolojik Gelişmelerin Toplum Hayatına Etkileri konusunun temel kavramlarını açıklayabiliyorum.","Bir örnekteki açık bilgi ile yaptığım yorumu birbirinden ayırabiliyorum.","Sonucumu konu anlatımındaki kural veya kanıtla kontrol edebiliyorum."],"summary":"Teknolojik gelişmeler toplum hayatını hangi alanlarda etkiler?\nİletişim alanında mesajlaşma, görüntülü görüşme ve çevrim içi toplantılar uzak yerlerdeki insanların daha hızlı haberleşmesini sağlayabilir. Bununla birlikte yüz yüze iletişimin azalması, yanlış anlaşılma, gereksiz bildirimler ve kişisel bilgilerin paylaşılması gibi sorunlar doğabilir. Eğitim alanında dijital kitaplar, eğitim videoları, etkileşimli içerikler ve uzaktan erişilebilen kaynaklar öğrenme fırsatlarını artırabilir. Ancak her öğrencinin aynı cihaza veya bağlantı imkânına sahip olmaması fırsat eşitsizliği oluşturabilir. Sağlık alanında randevu, kayıt, görüntüleme ve bilgilendirme sistemleri işlemleri kolaylaştırabilir; fakat yanlış sağlık bilgilerinin güvenilir kaynaklardan doğrulanmadan paylaşılması tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Ulaşım alanında navigasyon, elektronik bilet ve trafik bilgisi zaman planlamasına katkı sağlayabilir; ancak yalnızca uygulamaya güvenmek, çevredeki işaretleri ve güvenlik kurallarını göz ardı etmeye yol açmamalıdır. Ekonomi alanında üretim makineleri, dijital ödeme araçları ve e-ticaret yeni iş yapma biçimleri oluşturabilir. Buna karşılık bazı işlerin niteliği değişebilir, yeni becerilere ihtiyaç duyulabilir ve plansız tüketim artabilir. Kültür alanında farklı bölgelerin müzikleri, yemekleri, oyunları ve sanat ürünleri daha geniş kitlelere ulaşabilir. Fakat içerikler bağlamından koparılarak aktarılırsa kültürel ögeler yanlış tanıtılabilir veya tek tip beğeniler yaygınlaşabilir.","figureNote":"Aşağıdaki şemayı inceleyin. Şema, Teknolojik Gelişmelerin Toplum Hayatına Etkileri konusunda kanıttan sonuca giderken izlenecek adımları düzenler."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"68143bcc85f4b13d784131d1b51fa5b8ed318e0a63d63291381a904c1b57de17","reviewDecisionSha256":"2e14aa7a73adeb3818d2ca7d8e945f3c3d07c48a33599d41840bd4a370a2c2ae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:68143bcc85f4b13d784131d1b51fa5b8ed318e0a63d63291381a904c1b57de17","reviewedHash":"sha256:68143bcc85f4b13d784131d1b51fa5b8ed318e0a63d63291381a904c1b57de17","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2e14aa7a73adeb3818d2ca7d8e945f3c3d07c48a33599d41840bd4a370a2c2ae; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","contentProjectionSha256":"68143bcc85f4b13d784131d1b51fa5b8ed318e0a63d63291381a904c1b57de17","reviewDecisionSha256":"2e14aa7a73adeb3818d2ca7d8e945f3c3d07c48a33599d41840bd4a370a2c2ae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"note","id":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectives":["SB.5.6.2"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","title":"Teknolojik Ürünlerin Bilinçli Kullanımı","body":"NE ÖĞRENECEĞİM?\nTeknolojik bir ürünü yalnızca kullanıp kullanmama açısından değil; amaç, süre, güvenlik, mahremiyet, sağlık, çevre ve kaynak tasarrufu ölçütleriyle değerlendirmeyi öğreneceğim. Topladığım kanıtlardan hareketle bilinçli kullanımı destekleyen bir ürün veya öneri oluşturacağım.\n\nÖN BİLGİLER\nTeknoloji, insanların bir ihtiyacı karşılamak ya da bir sorunu çözmek için geliştirdiği araç, yöntem ve sistemlerin bütünüdür. Bir ürünün yararlı olması, her koşulda ve sınırsız kullanılmasının doğru olduğu anlamına gelmez. Güvenli parola, kişisel bilgi, ekran süresi, enerji tasarrufu, geri dönüşüm ve kullanım kılavuzu kavramları bu konuyu anlamak için başlangıç bilgisidir.\n\nTEMEL KAVRAMLAR\nBilinçli kullanım; ürünü gerçek ihtiyaca uygun seçmek, kullanım amacını önceden belirlemek, süreyi planlamak, güvenlik kurallarına uymak ve sonuçlarını izlemektir. Dijital mahremiyet; ad, adres, konum, parola ve fotoğraf gibi kişisel verileri izinsiz paylaşmamayı gerektirir. Dijital ayak izi, çevrim içi işlemlerin geride bıraktığı kayıtlardır. Kanıt; ekran süresi kaydı, elektrik faturası, kullanım kılavuzu, gözlem çizelgesi veya güvenilir kurum açıklaması gibi denetlenebilir bilgidir. Yorum ise bu kanıta dayanarak ulaşılan sonuçtur; yorum kanıtın söylediğinden daha geniş olmamalıdır. Sağlık açısından uygun duruş, aydınlatma, mola ve ses düzeyi; çevre açısından cihazı gereksiz açık bırakmama, onarım ve elektronik atığı doğru toplama önemlidir. Oluşturulan afiş, kontrol listesi veya kullanım planı; açık bir hedef, uygulanabilir kurallar ve bu kuralların gerekçelerini içermelidir.\n\nKANITA DAYALI ÇALIŞMA BASAMAKLARI\nKANIT basamakları kullanılır: (1) Konuyu ve hedefi belirle: Hangi ürün, kim tarafından, hangi amaçla kullanılıyor? (2) Araştırılabilir bir soru yaz: Örneğin 'Bildirimleri kapatmak ödev süresindeki dikkat dağılmasını azaltıyor mu?' (3) Nesnel kanıt topla: Aynı süre boyunca kullanım kaydı, gözlem çizelgesi veya güvenilir kurum bilgisi kullan; özel verileri kaydetme. (4) Kanıtı ölçütlerle incele: Amaç, süre, sağlık, güvenlik, mahremiyet, maliyet ve çevre sonuçlarını ayrı ayrı değerlendir. (5) Kanıt ile yorumu ayır: Gözlenen sonucu yaz, sonra yalnız bu sonucun desteklediği çıkarımı kur. (6) Uygulanabilir çözüm geliştir: Zamanlayıcı, bildirim ayarı, ortak şarj noktası, güvenlik kontrol listesi gibi somut bir öneri seç. (7) Ürünü oluştur ve gerekçelendir: Her kuralın hangi riski azalttığını veya hangi yararı güçlendirdiğini belirt. (8) Geri bildirimle düzelt: Önerinin uygulanabilirliğini bir kontrol listesiyle sınayıp eksik ölçütleri tamamla.\n\nÇÖZÜMLÜ ÖRNEKLER\nÖrnek 1 — Tabletle ödev: Elif üç gün boyunca tablet kullanımını kaydeder. Birinci gün bildirimler açıkken 40 dakikalık ödev sırasında 9 kez uygulama değiştirir ve ödevi 65 dakikada bitirir. İkinci ve üçüncü gün bildirimleri kapatıp 25 dakikalık çalışma ve 5 dakikalık mola planı uygular; uygulama değiştirme sayısı 2 ve 1, bitirme süresi 48 ve 46 dakika olur. Kanıt, bu üç denemede planlı kullanımın dikkat dağılmasını azalttığını destekler; 'tablet kullanan herkes başarısız olur' sonucunu desteklemez. Elif'in ürünü, bildirimleri kapatma, çalışma süresini belirleme, mola verme ve iş bitince cihazı kapatma adımlarını içeren bir ödev kontrol listesidir.\n\nÖrnek 2 — Fotoğraf paylaşımı: Bir sınıf etkinliğinde öğrenciler afiş hazırlamak için fotoğraf kullanacaktır. Fotoğrafta öğrencilerin yüzleri, okul adı ve konum bilgisi görünmektedir. 'Fotoğrafı hemen paylaşmak' hızlı olsa da mahremiyet ve güvenlik ölçütlerini karşılamaz. Bilinçli çözüm; fotoğrafta yer alan kişilerden ve gerekli yetişkinden izin almak, okul ve konum bilgisini kaldırmak, paylaşım kitlesini sınırlandırmak ve mümkünse kişileri tanınmaz gösteren başka bir görsel seçmektir. Hazırlanan ürün, 'izin al — kişisel veriyi denetle — hedef kitleyi seç — paylaşmadan önce yeniden kontrol et' basamaklarından oluşan bir paylaşım kartıdır.\n\nYAYGIN HATALAR\n'Bilinçli kullanım yalnız ekran süresini azaltmaktır' yanlıştır; güvenlik, mahremiyet, sağlık, amaç ve çevre de değerlendirilir. 'İnternette bulunan ilk bilgi kanıttır' yanlıştır; yazar, kurum, tarih ve başka güvenilir kaynaklarla doğrulama gerekir. 'Parolayı yakın arkadaşa vermek güvenlidir' yanlıştır; parola kişiye özeldir. 'Bir gözlem herkes için aynı sonucu kanıtlar' aşırı genellemedir. 'Cihazı hiç kullanmamak bilinçli kullanımdır' da doğru değildir; amaç yararlı kullanımı güvenli ve ölçülü hâle getirmektir. Bir afişte yalnız yasakları sıralamak yerine her önerinin gerekçesi ve uygulanabilir bir davranış bulunmalıdır.\n\nÖZ KONTROL\n- Bir teknolojik ürünü seçerken ihtiyaç ile istek arasındaki farkı açıklayabiliyor muyum?\n- Kullanımın amaç, süre, sağlık, güvenlik, mahremiyet ve çevre etkilerini ayrı ayrı değerlendirdim mi?\n- Kullandığım bilgi veya gözlemin denetlenebilir bir kanıt olduğunu gösterebiliyor muyum?\n- Kanıtın söylediği ile benim yorumumu birbirinden ayırdım mı?\n- Kişisel verileri ve başkalarının mahremiyetini korudum mu?\n- Önerdiğim her kuralın gerekçesini yazdım mı?\n- Oluşturduğum ürün uygulanabilir mi ve geri bildirimle düzeltilmiş mi?\n\nÖZET\nTeknolojik ürünlerin bilinçli kullanımı; doğru amacı seçme, süreyi planlama, güvenlik ve mahremiyeti koruma, sağlık ve çevre etkilerini gözetme davranışlarının birlikte uygulanmasıdır. Sağlam bir karar, güvenilir kanıtı yorumdan ayırır ve kanıtın sınırını aşan genellemelerden kaçınır. Bilinçli kullanımı destekleyen ürün; hedef kitlesi belli, kuralları uygulanabilir, gerekçeleri açık ve geri bildirimle iyileştirilmiş bir afiş, plan ya da kontrol listesi olabilir.\n\nGÖRSEL NOTU\nYukarıdaki şemada bilinçli kullanım kararı; amaç belirleme, kanıt toplama, ölçütlerle değerlendirme ve uygulanabilir ürün oluşturma sırasıyla gösterir. Şema örnek bir süreci açıklar; herhangi bir sorunun doğru seçeneğini veya sonucunu göstermez.","figure":{"kind":"flow","nodes":[{"id":"a1","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.afae51f60e32"},{"id":"a2","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.04de991a9d3e"},{"id":"a3","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.388b9372b253"},{"id":"a4","labelKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.c1253bf2f25d"}],"edges":[{"from":"a1","to":"a2"},{"from":"a2","to":"a3"},{"from":"a3","to":"a4"}],"direction":"down","altTextKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note.visual.f9981031d95d"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","lessonSections":{"whatIWillLearn":"Teknolojik bir ürünü yalnızca kullanıp kullanmama açısından değil; amaç, süre, güvenlik, mahremiyet, sağlık, çevre ve kaynak tasarrufu ölçütleriyle değerlendirmeyi öğreneceğim. Topladığım kanıtlardan hareketle bilinçli kullanımı destekleyen bir ürün veya öneri oluşturacağım.","priorKnowledge":"Teknoloji, insanların bir ihtiyacı karşılamak ya da bir sorunu çözmek için geliştirdiği araç, yöntem ve sistemlerin bütünüdür. Bir ürünün yararlı olması, her koşulda ve sınırsız kullanılmasının doğru olduğu anlamına gelmez. Güvenli parola, kişisel bilgi, ekran süresi, enerji tasarrufu, geri dönüşüm ve kullanım kılavuzu kavramları bu konuyu anlamak için başlangıç bilgisidir.","keyConcepts":"Bilinçli kullanım; ürünü gerçek ihtiyaca uygun seçmek, kullanım amacını önceden belirlemek, süreyi planlamak, güvenlik kurallarına uymak ve sonuçlarını izlemektir. Dijital mahremiyet; ad, adres, konum, parola ve fotoğraf gibi kişisel verileri izinsiz paylaşmamayı gerektirir. Dijital ayak izi, çevrim içi işlemlerin geride bıraktığı kayıtlardır. Kanıt; ekran süresi kaydı, elektrik faturası, kullanım kılavuzu, gözlem çizelgesi veya güvenilir kurum açıklaması gibi denetlenebilir bilgidir. Yorum ise bu kanıta dayanarak ulaşılan sonuçtur; yorum kanıtın söylediğinden daha geniş olmamalıdır. Sağlık açısından uygun duruş, aydınlatma, mola ve ses düzeyi; çevre açısından cihazı gereksiz açık bırakmama, onarım ve elektronik atığı doğru toplama önemlidir. Oluşturulan afiş, kontrol listesi veya kullanım planı; açık bir hedef, uygulanabilir kurallar ve bu kuralların gerekçelerini içermelidir.","steps":"KANIT basamakları kullanılır: (1) Konuyu ve hedefi belirle: Hangi ürün, kim tarafından, hangi amaçla kullanılıyor? (2) Araştırılabilir bir soru yaz: Örneğin 'Bildirimleri kapatmak ödev süresindeki dikkat dağılmasını azaltıyor mu?' (3) Nesnel kanıt topla: Aynı süre boyunca kullanım kaydı, gözlem çizelgesi veya güvenilir kurum bilgisi kullan; özel verileri kaydetme. (4) Kanıtı ölçütlerle incele: Amaç, süre, sağlık, güvenlik, mahremiyet, maliyet ve çevre sonuçlarını ayrı ayrı değerlendir. (5) Kanıt ile yorumu ayır: Gözlenen sonucu yaz, sonra yalnız bu sonucun desteklediği çıkarımı kur. (6) Uygulanabilir çözüm geliştir: Zamanlayıcı, bildirim ayarı, ortak şarj noktası, güvenlik kontrol listesi gibi somut bir öneri seç. (7) Ürünü oluştur ve gerekçelendir: Her kuralın hangi riski azalttığını veya hangi yararı güçlendirdiğini belirt. (8) Geri bildirimle düzelt: Önerinin uygulanabilirliğini bir kontrol listesiyle sınayıp eksik ölçütleri tamamla.","workedExamples":["Örnek 1 — Tabletle ödev: Elif üç gün boyunca tablet kullanımını kaydeder. Birinci gün bildirimler açıkken 40 dakikalık ödev sırasında 9 kez uygulama değiştirir ve ödevi 65 dakikada bitirir. İkinci ve üçüncü gün bildirimleri kapatıp 25 dakikalık çalışma ve 5 dakikalık mola planı uygular; uygulama değiştirme sayısı 2 ve 1, bitirme süresi 48 ve 46 dakika olur. Kanıt, bu üç denemede planlı kullanımın dikkat dağılmasını azalttığını destekler; 'tablet kullanan herkes başarısız olur' sonucunu desteklemez. Elif'in ürünü, bildirimleri kapatma, çalışma süresini belirleme, mola verme ve iş bitince cihazı kapatma adımlarını içeren bir ödev kontrol listesidir.","Örnek 2 — Fotoğraf paylaşımı: Bir sınıf etkinliğinde öğrenciler afiş hazırlamak için fotoğraf kullanacaktır. Fotoğrafta öğrencilerin yüzleri, okul adı ve konum bilgisi görünmektedir. 'Fotoğrafı hemen paylaşmak' hızlı olsa da mahremiyet ve güvenlik ölçütlerini karşılamaz. Bilinçli çözüm; fotoğrafta yer alan kişilerden ve gerekli yetişkinden izin almak, okul ve konum bilgisini kaldırmak, paylaşım kitlesini sınırlandırmak ve mümkünse kişileri tanınmaz gösteren başka bir görsel seçmektir. Hazırlanan ürün, 'izin al — kişisel veriyi denetle — hedef kitleyi seç — paylaşmadan önce yeniden kontrol et' basamaklarından oluşan bir paylaşım kartıdır."],"commonMistakes":"'Bilinçli kullanım yalnız ekran süresini azaltmaktır' yanlıştır; güvenlik, mahremiyet, sağlık, amaç ve çevre de değerlendirilir. 'İnternette bulunan ilk bilgi kanıttır' yanlıştır; yazar, kurum, tarih ve başka güvenilir kaynaklarla doğrulama gerekir. 'Parolayı yakın arkadaşa vermek güvenlidir' yanlıştır; parola kişiye özeldir. 'Bir gözlem herkes için aynı sonucu kanıtlar' aşırı genellemedir. 'Cihazı hiç kullanmamak bilinçli kullanımdır' da doğru değildir; amaç yararlı kullanımı güvenli ve ölçülü hâle getirmektir. Bir afişte yalnız yasakları sıralamak yerine her önerinin gerekçesi ve uygulanabilir bir davranış bulunmalıdır.","selfCheck":["Bir teknolojik ürünü seçerken ihtiyaç ile istek arasındaki farkı açıklayabiliyor muyum?","Kullanımın amaç, süre, sağlık, güvenlik, mahremiyet ve çevre etkilerini ayrı ayrı değerlendirdim mi?","Kullandığım bilgi veya gözlemin denetlenebilir bir kanıt olduğunu gösterebiliyor muyum?","Kanıtın söylediği ile benim yorumumu birbirinden ayırdım mı?","Kişisel verileri ve başkalarının mahremiyetini korudum mu?","Önerdiğim her kuralın gerekçesini yazdım mı?","Oluşturduğum ürün uygulanabilir mi ve geri bildirimle düzeltilmiş mi?"],"summary":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımı; doğru amacı seçme, süreyi planlama, güvenlik ve mahremiyeti koruma, sağlık ve çevre etkilerini gözetme davranışlarının birlikte uygulanmasıdır. Sağlam bir karar, güvenilir kanıtı yorumdan ayırır ve kanıtın sınırını aşan genellemelerden kaçınır. Bilinçli kullanımı destekleyen ürün; hedef kitlesi belli, kuralları uygulanabilir, gerekçeleri açık ve geri bildirimle iyileştirilmiş bir afiş, plan ya da kontrol listesi olabilir.","figureNote":"Yukarıdaki şemada bilinçli kullanım kararı; amaç belirleme, kanıt toplama, ölçütlerle değerlendirme ve uygulanabilir ürün oluşturma sırasıyla gösterir. Şema örnek bir süreci açıklar; herhangi bir sorunun doğru seçeneğini veya sonucunu göstermez."},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"fd71c8f9577ec7f54dd97ed058d52ade62908b02d81b14d4da71a9042746682c","reviewDecisionSha256":"f06031fe22268e14a0d047a7cc5f10c0655116af499359c2d3dec5d8fda44ac0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:fd71c8f9577ec7f54dd97ed058d52ade62908b02d81b14d4da71a9042746682c","reviewedHash":"sha256:fd71c8f9577ec7f54dd97ed058d52ade62908b02d81b14d4da71a9042746682c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f06031fe22268e14a0d047a7cc5f10c0655116af499359c2d3dec5d8fda44ac0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","contentProjectionSha256":"fd71c8f9577ec7f54dd97ed058d52ade62908b02d81b14d4da71a9042746682c","reviewDecisionSha256":"f06031fe22268e14a0d047a7cc5f10c0655116af499359c2d3dec5d8fda44ac0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q001","questionId":"tr-g05-sosyal-q001","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-001","title":"Grup ve Rolü Ayırt Etme","question":"Bir gruba ait ad ile o grupta üstlenilen rolün doğru eşleştirildiği seçenek hangisidir?","choices":["Aile grubu — kardeş rolü","Okul grubu — komşu rolü","Arkadaş grubu — çocuk rolü","Gönüllülük grubu — nöbetçi rolü"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Temel grup ve rol kavramlarını doğrudan eşleştirmeyi gerektirir.","explanation":"Grup, ortak bir bağ veya amaç çevresinde bir araya gelen kişilerden; rol ise bireyin o grup içindeki konumundan ve kendisinden beklenen davranışlardan oluşur. Kardeş, aile grubu içinde üstlenilen bir roldür. Diğer seçeneklerde roller ait oldukları grup dışındaki bir grupla eşleştirilmiştir. Bu ayrım, programın SB.5.1.1 çerçevesiyle uyumludur. \n\nmeb-sosyal-bilgiler-ogretim-pro…\n\n","distractorWhy":["Bu seçenek doğru çünkü kardeş, aile grubu içinde üstlenilen bir roldür.","Komşu, komşuluk ilişkisine ait bir roldür; okul grubunu göstermez.","Çocuk sözcüğü burada aile içindeki konumu anlatır; arkadaş grubuna özgü bir rol değildir.","Nöbetçilik okul grubunda üstlenilen bir roldür; gönüllülük grubuna ait değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d93e1c221f7589c04ebe0c4dd001d8b797aeb395b402ad55221e7c9b6b24ebe6","reviewDecisionSha256":"bc499907b55433855509838912765e99a0258033335c799167b1e7b724780410","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d93e1c221f7589c04ebe0c4dd001d8b797aeb395b402ad55221e7c9b6b24ebe6","reviewedHash":"sha256:d93e1c221f7589c04ebe0c4dd001d8b797aeb395b402ad55221e7c9b6b24ebe6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:bc499907b55433855509838912765e99a0258033335c799167b1e7b724780410; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q001","contentProjectionSha256":"d93e1c221f7589c04ebe0c4dd001d8b797aeb395b402ad55221e7c9b6b24ebe6","reviewDecisionSha256":"bc499907b55433855509838912765e99a0258033335c799167b1e7b724780410","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q002","questionId":"tr-g05-sosyal-q002","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-001","title":"Elif'in İki Gruptaki Rolleri","question":"Elif, evde aile üyeleriyle sofrayı hazırlarken kardeş rolünün sorumluluğunu yerine getiriyor. Okulda ise sınıf başkanı olarak arkadaşlarının görüşlerini öğretmenine iletiyor. Bu durum en iyi hangi ifadeyle açıklanır?","choices":["Kişinin rolü, yer aldığı grubun amacı ve işleyişine göre değişebilir.","Kişinin yalnız en sık bulunduğu gruptaki rolü önem taşır.","Bir gruba katılan üyelerin hepsi aynı rolü yerine getirmelidir.","Ailede üstlenilen roller okul ortamında da değişmeden sürmelidir."],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"Günlük bir durumda aynı kişinin iki farklı gruptaki rolünü ilişkilendirmeyi gerektirir.","explanation":"Elif aynı gün içinde hem aile grubunun hem de okul grubunun üyesidir. Ailede kardeş olarak ortak yaşama katkı sağlarken okulda sınıf başkanı olarak sınıfın görüşlerini iletir. Bu nedenle kişinin rolü, bulunduğu grubun amacı ve o grupta kendisinden beklenen görevlerle ilişkilidir. Bu nedenle doğru seçenek “Kişinin rolü, yer aldığı grubun amacı ve işleyişine göre değişebilir.” ifadesidir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru çünkü Elif'in aile ve okul gruplarındaki farklı görevlerini grubun amacıyla ilişkilendirir.","Bir kişi birden çok grubun üyesi olabilir; yalnız sevdiği gruptaki rolün önemli olduğu söylenemez.","Bir gruptaki üyeler farklı ve birbirini tamamlayan roller üstlenebilir.","Aile ve okul gruplarının amaçları farklı olduğundan rollerin aynı olması gerekmez."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"347118f358bc6a7a8eff9ad83a55657415fa9530fa48a8d5ddf67d9dc4cf2464","reviewDecisionSha256":"27016f6b2288ec2309ed43b0acf397c7324e403c6bc66fa3e07ae36914338fb0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:347118f358bc6a7a8eff9ad83a55657415fa9530fa48a8d5ddf67d9dc4cf2464","reviewedHash":"sha256:347118f358bc6a7a8eff9ad83a55657415fa9530fa48a8d5ddf67d9dc4cf2464","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:27016f6b2288ec2309ed43b0acf397c7324e403c6bc66fa3e07ae36914338fb0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q002","contentProjectionSha256":"347118f358bc6a7a8eff9ad83a55657415fa9530fa48a8d5ddf67d9dc4cf2464","reviewDecisionSha256":"27016f6b2288ec2309ed43b0acf397c7324e403c6bc66fa3e07ae36914338fb0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q003","questionId":"tr-g05-sosyal-q003","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-001","title":"Deniz ile Arda'nın Rol Ortaklığı","question":"Deniz ailede abla olarak kardeşine destek oluyor, okulda nöbetçi öğrenci olarak sınıf düzenine katkı sağlıyor. Arda ailede çocuk olarak ev işlerine katılıyor, sosyal sorumluluk grubunda gönüllü olarak kampanya hazırlıyor. Bu iki öğrencinin durumlarının ortak yönü nedir?","choices":["Her ikisi de yer aldığı bütün gruplarda aynı görevi üstlenir.","Her ikisinin sorumlulukları yalnızca okul gruplarıyla sınırlıdır.","Her ikisinin görevi, bulunduğu grubun işleyişine katkı sağlar.","Her ikisi de rollerini grupların amaçlarından bağımsız belirler."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Birden fazla örneğin ortak yönünü karşılaştırarak genelleme yapmayı gerektirir.","explanation":"Deniz ve Arda farklı gruplarda farklı roller üstlenmektedir. Her rol, bulunduğu grubun ihtiyacına göre bir katkı sağlar: ailede destek olma, okulda düzeni koruma veya sosyal sorumluluk çalışmasına katılma gibi. Ortak nokta, rollerinin grup işleyişiyle bağlantılı olmasıdır.","distractorWhy":["Örneklerde öğrenciler farklı gruplarda farklı roller üstlenmektedir.","Deniz okulda, Arda sosyal sorumluluk grubunda görev alır; sorumlulukları yalnız okul gruplarıyla sınırlı değildir.","Bu seçenek doğru çünkü tüm roller ilgili grubun işleyişine katkı sağlayan görevler içerir.","Roller grup bağlamından bağımsız değildir; grup üyeliği ve görev paylaşımıyla ilişkilidir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"48d462f0663527604f2aafd441f7e10ef0b86ef6a5c33f4046661f618cc57df6","reviewDecisionSha256":"de49fdf38e7ac3f86385dce9d80990eafcc19c41b59aa49491269a231f8ce672","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:48d462f0663527604f2aafd441f7e10ef0b86ef6a5c33f4046661f618cc57df6","reviewedHash":"sha256:48d462f0663527604f2aafd441f7e10ef0b86ef6a5c33f4046661f618cc57df6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:de49fdf38e7ac3f86385dce9d80990eafcc19c41b59aa49491269a231f8ce672; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q003","contentProjectionSha256":"48d462f0663527604f2aafd441f7e10ef0b86ef6a5c33f4046661f618cc57df6","reviewDecisionSha256":"de49fdf38e7ac3f86385dce9d80990eafcc19c41b59aa49491269a231f8ce672","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q004","questionId":"tr-g05-sosyal-q004","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-001","title":"İki Ortamdan Çıkarım Yapma","question":"Bir öğrenci için şu gözlem notu yazılmıştır: Ailesinde küçük kardeşine kitap okuyor; okul projesinde ise ekip sözcüsü olarak grubun kararlarını sunuyor. Bu nottan hangi sonuca ulaşılır?","choices":["Ailedeki rol, okul projesindeki rolün yerine geçer.","Grup sayısı, öğrencinin rolünü kendiliğinden azaltır.","Sözcülük rolü, ailede yöneticilik rolünü de belirler.","Aynı kişi farklı gruplarda gruba uygun görevler üstlenir."],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Kısa bir gözlemden grup-rol ilişkisine yönelik doğrudan çıkarım yapmayı gerektirir.","explanation":"Gözlem notunda aynı öğrenci iki farklı grupta iki farklı işlev üstlenmektedir. Ailede kardeşine destek olurken okul projesinde grubun kararlarını sunmaktadır. Bu kanıt, rollerin grubun amacı ve ihtiyacıyla bağlantılı biçimde farklılaşabileceğini gösterir.","distractorWhy":["Gözlem, ailedeki rolün okul rolünün yerine geçtiğini değil, iki rolün farklı gruplarda sürdüğünü gösterir.","Grupların artması rolü azaltmaz; kişiye farklı grup bağlamlarında yeni roller kazandırabilir.","Okuldaki sözcülük görevi, öğrencinin ailede yönetici olduğu sonucunu desteklemez.","Bu seçenek doğru çünkü iki davranış, aynı kişinin farklı grup amaçlarına uygun farklı roller üstlendiğini gösterir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b8ac728ddbae50373c5f409fa4a6a88193e6b6f7bdbb83728f37029a71038664","reviewDecisionSha256":"8b1079635b664aaaa58e62317073c8c797d159e61ed36de0cffc6165756aae8c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b8ac728ddbae50373c5f409fa4a6a88193e6b6f7bdbb83728f37029a71038664","reviewedHash":"sha256:b8ac728ddbae50373c5f409fa4a6a88193e6b6f7bdbb83728f37029a71038664","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8b1079635b664aaaa58e62317073c8c797d159e61ed36de0cffc6165756aae8c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q004","contentProjectionSha256":"b8ac728ddbae50373c5f409fa4a6a88193e6b6f7bdbb83728f37029a71038664","reviewDecisionSha256":"8b1079635b664aaaa58e62317073c8c797d159e61ed36de0cffc6165756aae8c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q005","questionId":"tr-g05-sosyal-q005","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-001","title":"Ölçütlere Uygun Grup-Rol Kartı","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Verilen ayrıntıları ilişkilendirin. Hangi kart bu üç ölçütü birlikte karşılar?","choices":["Okul grubu — sınıf başkanı: sınıfın ortak görüşlerini öğretmene iletir.","Okul grubu — sınıf başkanı: yalnız kendi görüşünü öğretmene iletir.","Arkadaş grubu — ara bulucu: sınıfın nöbet çizelgesini hazırlar.","Sosyal sorumluluk grubu — gönüllü: aile sofrasını hazırlamaya yardım eder."],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Üç ölçütü aynı anda denetleyip grup, rol ve katkı uyumunu değerlendirmeyi gerektirir.","explanation":"Doğru bir grup-rol kartında grubun adı, bu grupta üstlenilebilecek rol ve rolün gruba sağladığı katkı birbiriyle uyumlu olmalıdır. Sınıf başkanı okul grubunda sınıfın ortak görüşlerini düzenleyip öğretmene ileterek gruba katkı sağlar. Diğer kartlarda rol adı uygun görünse bile açıklanan davranış rolün ortak amacına ya da belirtilen gruba uymamaktadır.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru çünkü okul grubu, sınıf başkanı rolü ve ortak görüşleri iletme katkısı birbiriyle tutarlıdır.","Sınıf başkanının yalnız kendi görüşünü iletmesi, temsil ettiği sınıf grubunun ortak amacına uygun değildir.","Ara buluculuk arkadaş grubundaki anlaşmazlıkları çözmeyle ilgilidir; nöbet çizelgesi hazırlamak bu role ait katkı değildir.","Gönüllülük sosyal sorumluluk grubuna uygundur; ancak aile sofrasını hazırlamak bu grubun çalışmasına katkı sağlamaz."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q005.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q005.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q005.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q005.visual.b35e76b8e517"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q005.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q005.visual.3fb8e6fc804b"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q005.visual.9b7af1041fae"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"66f6b562bd2d19b417272c412cdc856496980b006210f668441f28ee4c7d5786","reviewDecisionSha256":"4f77d263d7b852cb4b37c27a1e81bdce8f3f32401fd1d3e5853268b492e8ff0d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:66f6b562bd2d19b417272c412cdc856496980b006210f668441f28ee4c7d5786","reviewedHash":"sha256:66f6b562bd2d19b417272c412cdc856496980b006210f668441f28ee4c7d5786","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4f77d263d7b852cb4b37c27a1e81bdce8f3f32401fd1d3e5853268b492e8ff0d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q005","contentProjectionSha256":"66f6b562bd2d19b417272c412cdc856496980b006210f668441f28ee4c7d5786","reviewDecisionSha256":"4f77d263d7b852cb4b37c27a1e81bdce8f3f32401fd1d3e5853268b492e8ff0d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q006","questionId":"tr-g05-sosyal-q006","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-002","title":"Cümlede Grup ve Rol Kanıtı","question":"Bir rol dedektifi çalışmasında, bir cümlenin hem grubu hem de o gruptaki rolü açıkça göstermesi isteniyor. Hangisi bu koşulu sağlar?","choices":["Arkadaş grubuyla teneffüste uzun bir sohbet gerçekleştirdim.","Evde odamdaki kitapları türlerine göre özenle düzenledim.","Çevre kulübünde afiş ekibinin sözcüsü olarak görev yaptım.","Mahalle parkında arkadaşlarımla birlikte bisiklet sürdüm."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Bir cümlede grup üyeliği ile rol bilgisinin birlikte bulunup bulunmadığını ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Bir cümlenin grup-rol ilişkisini açıkça göstermesi için hem kişinin dâhil olduğu grup hem de bu gruptaki görevi belirtilmelidir. Okul çevre kulübü grubu, sözcülük ise bu grup içindeki roldür. Diğer cümleler yalnızca bir etkinlik, yer veya beraberlik bildirir; belirli bir grup rolünü açıkça göstermez. Bu nedenle doğru seçenek “Çevre kulübünde afiş ekibinin sözcüsü olarak görev yaptım.” ifadesidir.","distractorWhy":["Cümle arkadaş grubuna işaret etse de kişinin o gruptaki belirli rolünü söylemez.","Evde yapılan bir iş anlatılmış, ancak aile grubundaki belirli bir rol açıkça adlandırılmamıştır.","Bu seçenek doğru çünkü hem çevre kulübü grubu hem de afiş ekibindeki sözcü rolü açıkça verilmiştir.","Park bir yerdir ve arkadaşlarla yapılan etkinlik anlatılmıştır; belirli bir grup rolü belirtilmemiştir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"dfc1ee1f28229c7e884208f92d5a7e437213573e357ce2d473fe69c4ebe925bc","reviewDecisionSha256":"9c5d98f62b084c4f5dbd1b5dd1e6cb6d693a9e9543a073baa1635a9e5f8b2fa3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:dfc1ee1f28229c7e884208f92d5a7e437213573e357ce2d473fe69c4ebe925bc","reviewedHash":"sha256:dfc1ee1f28229c7e884208f92d5a7e437213573e357ce2d473fe69c4ebe925bc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9c5d98f62b084c4f5dbd1b5dd1e6cb6d693a9e9543a073baa1635a9e5f8b2fa3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q006","contentProjectionSha256":"dfc1ee1f28229c7e884208f92d5a7e437213573e357ce2d473fe69c4ebe925bc","reviewDecisionSha256":"9c5d98f62b084c4f5dbd1b5dd1e6cb6d693a9e9543a073baa1635a9e5f8b2fa3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q007","questionId":"tr-g05-sosyal-q007","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-002","title":"Kitap Bağışı Ekibindeki Rol","question":"Okulda kitap bağışı çalışması yapan ekipte görevler paylaşılmıştır. Selin bağışlanacak kitapları kaydediyor, Emir duyuruları hazırlıyor, Zeynep ise ekip üyeleri arasındaki iş bölümünü düzenliyor. Zeynep'in bu gruptaki rolü hangisidir?","choices":["Bağışçı","Kayıt sorumlusu","Ekip yöneticisi","Duyuru sorumlusu"],"correct":2,"level":2,"difficultyReason":"Davranıştan hareketle ekip içindeki rolü belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Zeynep kitapları kaydetmiyor veya duyuru hazırlamıyor; ekip üyelerinin hangi işi yapacağını düzenliyor. İş bölümünü planlama ve çalışmayı koordine etme, yönetici rolünün temel işlevlerindendir. Bu nedenle Zeynep'in rolü ekip yöneticisidir.","distractorWhy":["Bağışçı, kitap veren kişidir; Zeynep'in yaptığı iş görev dağılımını düzenlemektir.","Kayıt sorumlusu kitapları kaydeder; bu görevi senaryoda Selin yapmaktadır.","Bu seçenek doğru çünkü ekip üyeleri arasındaki iş bölümünü düzenlemek yönetici rolüyle uyumludur.","Duyuru sorumlusu tanıtım metinlerini hazırlar; senaryoda bu işi Emir yapmaktadır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"dea995d0d5f4ee5898dd2b6c4fe1f81237d65f5099a2ac2b202a884eb2d5b643","reviewDecisionSha256":"0aabe5bad1853a114a61f72127106e0120ee7e845c2fbf3577624a5bed2dad2f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:dea995d0d5f4ee5898dd2b6c4fe1f81237d65f5099a2ac2b202a884eb2d5b643","reviewedHash":"sha256:dea995d0d5f4ee5898dd2b6c4fe1f81237d65f5099a2ac2b202a884eb2d5b643","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0aabe5bad1853a114a61f72127106e0120ee7e845c2fbf3577624a5bed2dad2f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q007","contentProjectionSha256":"dea995d0d5f4ee5898dd2b6c4fe1f81237d65f5099a2ac2b202a884eb2d5b643","reviewDecisionSha256":"0aabe5bad1853a114a61f72127106e0120ee7e845c2fbf3577624a5bed2dad2f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q008","questionId":"tr-g05-sosyal-q008","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-002","title":"İki Görev Kaydını Karşılaştırma","question":"İki öğrencinin görev kayıtları şöyledir: Aslı, sınıf projesinde arkadaşlarının anlaşmazlığını çözmeye yardımcı olur. Kerem, sosyal sorumluluk ekibinde çalışma takvimini ve görev dağılımını düzenler. Bu roller karşılaştırıldığında hangi ifade doğrudur?","choices":["İki öğrenci de aile içinde üstlenilen bir rolü yerine getirir.","Aslı malzeme taşır, Kerem ise yalnızca afiş çizimi yapar.","Her iki görev de grubun amacından bağımsız kişisel işlerdir.","Aslı ara bulucu, Kerem yönetici olarak kendi grubuna katkı sağlar."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"İki farklı görev kaydını karşılaştırıp rolleri grup ihtiyaçlarıyla ilişkilendirmeyi gerektirir.","explanation":"Aslı, grup içindeki anlaşmazlığın çözülmesine yardım ederek ara bulucu rolü üstlenir. Kerem ise çalışma takvimini ve görev dağılımını düzenlediği için yönetici rolündedir. Roller farklı gruplarda ortaya çıkar ve her biri bulunduğu grubun farklı bir ihtiyacını karşılar.","distractorWhy":["Verilen iki görev aile grubunda değil, sınıf projesi ve sosyal sorumluluk ekibinde gerçekleşmektedir.","Aslı anlaşmazlık çözmekte, Kerem ise takvim ve görev dağılımını düzenlemektedir; seçenek görevleri yanlış tanımlar.","Her iki görev de ilgili grubun amacına doğrudan katkı sağlar; kişisel uğraş değildir.","Bu seçenek doğru çünkü Aslı'nın ara buluculuğu ve Kerem'in yöneticiliği farklı grup ihtiyaçlarına karşılık gelir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cb7704ac5758347b6d6c469bceaff5a846459ae241601179e0190e69d17978d6","reviewDecisionSha256":"2cdb83c3da77774278dfbc198201942d57dd7b6f7e7fc76e7ff53783ac37b0da","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cb7704ac5758347b6d6c469bceaff5a846459ae241601179e0190e69d17978d6","reviewedHash":"sha256:cb7704ac5758347b6d6c469bceaff5a846459ae241601179e0190e69d17978d6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2cdb83c3da77774278dfbc198201942d57dd7b6f7e7fc76e7ff53783ac37b0da; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q008","contentProjectionSha256":"cb7704ac5758347b6d6c469bceaff5a846459ae241601179e0190e69d17978d6","reviewDecisionSha256":"2cdb83c3da77774278dfbc198201942d57dd7b6f7e7fc76e7ff53783ac37b0da","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q009","questionId":"tr-g05-sosyal-q009","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-002","title":"Üç Rol Kaydından Genelleme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Bu kanıtların tümü hangi sonucu destekler?","choices":["Aynı grupta farklı roller bulunur ve her rol işleyişe ayrı katkı sunar.","Aynı grupta sorumluluk alabilecek yalnızca bir öğrenci bulunur.","Rol adları değişse de sınıftaki bütün görevlerin içeriği aynıdır.","Sınıftaki bütün roller yalnızca fiziksel düzeni korumaya yöneliktir."],"correct":0,"level":5,"difficultyReason":"Üç ayrı kanıtı birlikte değerlendirerek genel bir sonuca ulaşmayı ve yanıltıcı genellemeleri elemeyi gerektirir.","explanation":"Üç öğrenci aynı sınıf grubunun üyesidir ancak üstlendikleri roller ve yaptıkları işler farklıdır. Nöbetçi öğrenci araçları toplar, sınıf başkanı önerileri düzenler, akran öğretici öğrenmeye destek olur. Kanıtlar, bir grubun birden çok role sahip olabileceğini ve bu rollerin grup işleyişine farklı biçimlerde katkı sunduğunu gösterir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru çünkü aynı sınıf grubunda farklı görevler üstlenen üç öğrenci, rollerin çeşitlenebildiğini ve ayrı katkılar sunduğunu gösterir.","Üç öğrencinin de sorumluluk üstlenmesi, bir grupta yalnız bir kişinin görev alabileceği iddiasını çürütür.","Kayıtlardaki görevler araç toplama, öneri toplama ve konu anlatma olarak içerik bakımından birbirinden farklıdır.","Akran öğreticilik öğrenmeye, sınıf başkanlığı katılıma katkı sağlar; roller yalnız fiziksel düzenle sınırlı değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q009.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q009.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q009.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q009.visual.d11535fdae62"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q009.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q009.visual.79ce2c1de8d2"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q009.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q009.visual.52af2395447a"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q009.visual.199332d269d9"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0f0cc833d49aaa8abbe29b8ca74d042c87c37b6828582c57efc4aab059396afe","reviewDecisionSha256":"15b5656f58812e87031f75eab6d6816c527ddd3fcd7a2011200a08739b20a5a4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0f0cc833d49aaa8abbe29b8ca74d042c87c37b6828582c57efc4aab059396afe","reviewedHash":"sha256:0f0cc833d49aaa8abbe29b8ca74d042c87c37b6828582c57efc4aab059396afe","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:15b5656f58812e87031f75eab6d6816c527ddd3fcd7a2011200a08739b20a5a4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q009","contentProjectionSha256":"0f0cc833d49aaa8abbe29b8ca74d042c87c37b6828582c57efc4aab059396afe","reviewDecisionSha256":"15b5656f58812e87031f75eab6d6816c527ddd3fcd7a2011200a08739b20a5a4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q010","questionId":"tr-g05-sosyal-q010","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objective":"SB.5.1.1","objectiveId":"SB.5.1.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-002","title":"Çevre Kulübünde Rol Dağılımı","question":"Bir okul çevre kulübü geri dönüşüm çalışması için yeni üyeler arasında rol dağılımı yapacaktır. Planın uygun olması için yapılan iş rol adıyla uyumlu olmalı, kulübün amacına katkı sağlamalı ve görevler birbirini tamamlamalıdır. Hangi plan bu ölçütleri karşılar?","choices":["Kayıt sorumlusu sonuçları sunar, sözcü kutuları düzenler, malzeme sorumlusu toplanan malzemeleri listeler.","Kayıt sorumlusu kutuları düzenler, sözcü kutuları düzenler, malzeme sorumlusu da kutuları düzenler.","Kayıt sorumlusu toplanan malzemeleri listeler, sözcü katılım listesini tutar, malzeme sorumlusu kutuları düzenler.","Kayıt sorumlusu toplanan malzemeleri listeler, sözcü sonuçları sunar, malzeme sorumlusu kutuları düzenler."],"correct":3,"level":4,"difficultyReason":"Bir rol dağılımını üç ölçüte göre bütün olarak değerlendirip en tutarlı planı seçmeyi gerektirir.","explanation":"Uygun planda kayıt sorumlusu bilgileri kaydeder, sözcü grubun sonuçlarını paylaşır ve malzeme sorumlusu kullanılan araçları düzenler. Bu işler hem rol adlarıyla uyumludur hem çevre kulübünün çalışmasına katkı sağlar hem de birbirini tamamlar. Diğer planlarda görevler yanlış role verilmiş, bir rolün temel işlevi eksik bırakılmış ya da bütün roller aynı işe yöneltilmiştir. Bu nedenle doğru seçenek “Kayıt sorumlusu toplanan malzemeleri listeler, sözcü sonuçları sunar, malzeme sorumlusu kutuları düzenler.” ifadesidir.","distractorWhy":["Görevler kulübe katkı sağlasa da sunma, düzenleme ve listeleme işleri uygun rol adlarıyla eşleştirilmemiştir.","Tüm roller aynı işi tekrar ettiği için görevler birbirini tamamlamaz ve rol ayrımı oluşmaz.","Kayıt ve malzeme görevleri uygundur; ancak katılım listesini tutmak sözcünün sonuçları paylaşma rolüyle uyuşmaz.","Bu seçenek doğru çünkü listeleme, sonuçları sunma ve kutuları düzenleme görevleri uygun rollere verilmiş ve birbirini tamamlamıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"97bbb2e97a0479849f67acbbf83d1afe1db2f27b570746b8bc14e883c19a33a8","reviewDecisionSha256":"7589d907f90a2356639ca3c0d5af9aff65ff994f484019244cdcc9d3d479d1ae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:97bbb2e97a0479849f67acbbf83d1afe1db2f27b570746b8bc14e883c19a33a8","reviewedHash":"sha256:97bbb2e97a0479849f67acbbf83d1afe1db2f27b570746b8bc14e883c19a33a8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7589d907f90a2356639ca3c0d5af9aff65ff994f484019244cdcc9d3d479d1ae; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q010","contentProjectionSha256":"97bbb2e97a0479849f67acbbf83d1afe1db2f27b570746b8bc14e883c19a33a8","reviewDecisionSha256":"7589d907f90a2356639ca3c0d5af9aff65ff994f484019244cdcc9d3d479d1ae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q011","questionId":"tr-g05-sosyal-q011","title":"Grup ve Rol Eşleştirmesi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-003","question":"Aşağıdaki\n eşleştirmelerden hangisi bir öğrencinin dâhil olduğu grup ile bu gruptaki rolünü birlikte gösterir?","choices":["Okul — ders kitabı","Aile — ev","Sınıf — sınıf başkanı","Arkadaş grubu — oyun parkı"],"correct":2,"level":1,"difficultyReason":"Temel grup ve rol kavramlarını birbirinden ayırmayı gerektiren doğrudan bir tanıma sorusudur.","explanation":"Bir grup, bireyin içinde bulunduğu insan topluluğudur; rol ise o grup içindeki konumunu ve kendisinden beklenen davranışları belirtir. Sınıf bir gruptur, sınıf başkanlığı da bu grup içinde üstlenilebilen bir roldür. Diğer eşleştirmelerde ikinci ifadeler rol değil, yer ya da nesnedir.","distractorWhy":["Ders kitabı okulda kullanılan bir araçtır; öğrencinin okul grubundaki rolünü belirtmez.","Ev, aile üyelerinin yaşayabildiği bir yerdir; aile içindeki bir rol değildir.","Bu seçenek doğru çünkü sınıf bir grup, sınıf başkanı ise bu grup içinde üstlenilen belirli bir roldür.","Oyun parkı arkadaş grubunun bulunabileceği bir yerdir; grup içindeki bir görev veya konumu göstermez."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d366a4992ef4cd2724ca6c35b9fb7cd9701c88ed1261988c81038e3f57b42206","reviewDecisionSha256":"ec4de84cd8e3e68582d4e50be0ff0010959494ff7409becec425285689d8f842","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d366a4992ef4cd2724ca6c35b9fb7cd9701c88ed1261988c81038e3f57b42206","reviewedHash":"sha256:d366a4992ef4cd2724ca6c35b9fb7cd9701c88ed1261988c81038e3f57b42206","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ec4de84cd8e3e68582d4e50be0ff0010959494ff7409becec425285689d8f842; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q011","contentProjectionSha256":"d366a4992ef4cd2724ca6c35b9fb7cd9701c88ed1261988c81038e3f57b42206","reviewDecisionSha256":"ec4de84cd8e3e68582d4e50be0ff0010959494ff7409becec425285689d8f842","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q012","questionId":"tr-g05-sosyal-q012","title":"Kütüphane Grubunda Üstlenilen Rol","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-003","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Ayrıntıları tek tek kontrol edin. Bu durum grup ve rol arasındaki ilişkiyi nasıl gösterir?","choices":["Deniz öğrenci olduğu için katıldığı her grupta aynı görevi yürütür.","Kütüphane okulun bir bölümü olduğu için Deniz'in rolü hiçbir zaman değişmez.","Bir gruba katılmak yalnızca hak kazandırır, kişiye sorumluluk yüklemez.","Deniz'in bu gruptaki rolü, kütüphane düzenini destekleyen görevleri üstlenmesini sağlar."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Öğrencinin verilen günlük yaşam durumundan grup amacı ile role bağlı sorumluluk arasındaki ilişkiyi kurması gerekir.","explanation":"Deniz'in içinde bulunduğu grup okul kütüphanesi gönüllü grubudur. Kitapları düzenlemek ve kayıt tutmak, bu grubun amacına hizmet eden role bağlı sorumluluklardır. Bu örnek, bir kişinin rolünün içinde bulunduğu grubun ihtiyaç ve amaçlarına göre biçimlendiğini gösterir.","distractorWhy":["Bir öğrenci farklı gruplarda farklı roller üstlenebilir; öğrenci olmak bütün görevlerin aynı olacağı anlamına gelmez.","Roller, grup ve koşullar değiştikçe değişebilir; kütüphanenin okul içinde olması rolü değişmez yapmaz.","Grup üyeliği hakların yanında görev ve sorumluluklar da doğurabilir; seçenek verilen durumu açıklamaz.","Bu seçenek doğru çünkü Deniz'in yaptığı işler, kütüphane gönüllü grubunun amacına uygun role bağlı sorumluluklardır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q012.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q012.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q012.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q012.visual.de913f6f3d69"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q012.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q012.visual.24aa2da3ded3"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q012.visual.d9245fa2e6a1"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a94df254202f3df2907d8c26f7378e3c75edda1004e525bb85ab3cd442fe8ee5","reviewDecisionSha256":"4c71c4d74a5bccbc12ae6bc3cce3e6e080b6934a8600fe3b80be1728695d4b2d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a94df254202f3df2907d8c26f7378e3c75edda1004e525bb85ab3cd442fe8ee5","reviewedHash":"sha256:a94df254202f3df2907d8c26f7378e3c75edda1004e525bb85ab3cd442fe8ee5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4c71c4d74a5bccbc12ae6bc3cce3e6e080b6934a8600fe3b80be1728695d4b2d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q012","contentProjectionSha256":"a94df254202f3df2907d8c26f7378e3c75edda1004e525bb85ab3cd442fe8ee5","reviewDecisionSha256":"4c71c4d74a5bccbc12ae6bc3cce3e6e080b6934a8600fe3b80be1728695d4b2d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q013","questionId":"tr-g05-sosyal-q013","title":"Farklı Gruplardaki Roller","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-003","question":"Ela\n, ailesinde abla; sınıfında ise nöbetçi öğrencidir. Ela'nın bu iki rolü karşılaştırıldığında aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılır?","choices":["Rolleri farklıdır çünkü iki grubun amacı ve Ela'dan beklediği görevler farklıdır.","Her iki rolde de Ela'nın sahip olduğu yetki ve sorumluluklar tamamen aynıdır.","Ailesindeki abla rolü, sınıftaki nöbetçi rolünü ortadan kaldırır.","Bir kişi aynı anda yalnızca bir gruba dâhil olabileceği için rollerden biri geçersizdir."],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"İki farklı gruptaki rollerin amaç ve beklentiler bakımından karşılaştırılmasını gerektiren orta düzey bir sorudur.","explanation":"Ela aynı kişi olsa da aile ve sınıf farklı gruplardır. Abla rolünde aile ilişkilerine bağlı görev ve sorumlulukları, nöbetçi öğrenci rolünde ise sınıf düzenine ilişkin görevleri vardır. Bu nedenle rollerin içeriği, grubun amacı ve beklentilerine göre farklılaşır.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru çünkü aile ve sınıf farklı amaçlara sahip gruplardır; Ela'dan beklenen görevler de buna göre değişir.","Abla ve nöbetçi rolleri farklı ortamlara ait olduğundan yetki ve sorumlulukları tamamen aynı değildir.","Bir gruptaki rol, başka bir grupta üstlenilen rolü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.","İnsanlar aynı anda aile, sınıf ve arkadaş grubu gibi birden fazla gruba dâhil olabilir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b75efcf234932e0a280bc755aae623a2c88ad6be8bd408e2925a60d96b7e4af6","reviewDecisionSha256":"a0bcab70bde2af7d7df4a4662b4193b09ad61a61d513fd16ca108ba594378091","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b75efcf234932e0a280bc755aae623a2c88ad6be8bd408e2925a60d96b7e4af6","reviewedHash":"sha256:b75efcf234932e0a280bc755aae623a2c88ad6be8bd408e2925a60d96b7e4af6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a0bcab70bde2af7d7df4a4662b4193b09ad61a61d513fd16ca108ba594378091; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q013","contentProjectionSha256":"b75efcf234932e0a280bc755aae623a2c88ad6be8bd408e2925a60d96b7e4af6","reviewDecisionSha256":"a0bcab70bde2af7d7df4a4662b4193b09ad61a61d513fd16ca108ba594378091","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q014","questionId":"tr-g05-sosyal-q014","title":"Sorumluluğun Grup Çalışmasına Etkisi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-003","question":"Bir\n öğrenci basketbol takımında kaptan, sınıf proje grubunda ise kaynak tarayan üyedir. Takım arkadaşlarıyla iletişim kurmadığında oyun düzeni bozulmuş; proje kaynaklarını zamanında getirmediğinde sunum gecikmiştir. Bu bilgiler hangi çıkarımı en güçlü biçimde destekler?","choices":["Bir kişinin bütün gruplardaki rolleri aynı sonuçları ortaya çıkarır.","Role ait sorumluluğun yerine getirilmemesi, ilgili grubun çalışmasını olumsuz etkileyebilir.","Grupların amaçları, üyelerin üstlendiği rollerden ve yaptıkları görevlerden bağımsızdır.","Bir gruptaki rolün başarıyla yürütülmesi, diğer gruptaki görevi de kendiliğinden tamamlar."],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"İki ayrı olaydan kanıt çıkararak rol, sorumluluk ve grup işleyişi arasında neden-sonuç ilişkisi kurulmalıdır.","explanation":"Basketbol takımında iletişim kurma sorumluluğunun ihmal edilmesi oyun düzenini, proje grubunda kaynak getirme sorumluluğunun ihmal edilmesi ise sunum sürecini aksatmıştır. İki kanıt da rollerin gruba özgü sorumluluklar içerdiğini ve bu sorumlulukların yerine getirilmesinin grup çalışmasını etkilediğini göstermektedir.","distractorWhy":["Farklı gruplarda üstlenilen rollerin etkileri aynı değildir; verilen iki örnekte sonuçlar da farklıdır.","Bu seçenek doğru çünkü her iki olayda da role bağlı sorumluluğun yapılmaması, ait olduğu grubun çalışmasını aksatmıştır.","Grubun amacı ile üyelerin rol ve görevleri arasında doğrudan ilişki vardır; seçenek kanıtlara ters düşer.","Bir gruptaki görevin yapılması başka bir gruptaki ayrı sorumluluğu otomatik olarak yerine getirmez."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7443f4e8fe128a11a5c0a81e2bd2c95580ff81b1106e78850760f25b21df7a24","reviewDecisionSha256":"602fcbbd0944c01e9f8fc938e31e70122b774fee11706a4f21814a4d79711478","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7443f4e8fe128a11a5c0a81e2bd2c95580ff81b1106e78850760f25b21df7a24","reviewedHash":"sha256:7443f4e8fe128a11a5c0a81e2bd2c95580ff81b1106e78850760f25b21df7a24","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:602fcbbd0944c01e9f8fc938e31e70122b774fee11706a4f21814a4d79711478; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q014","contentProjectionSha256":"7443f4e8fe128a11a5c0a81e2bd2c95580ff81b1106e78850760f25b21df7a24","reviewDecisionSha256":"602fcbbd0944c01e9f8fc938e31e70122b774fee11706a4f21814a4d79711478","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q015","questionId":"tr-g05-sosyal-q015","title":"Beceriye Uygun Görev Dağılımı","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-003","question":"Okul\n bahçesini güzelleştirme grubu; alanı temizlemek, bitkilerin bakımını planlamak ve çalışmayı duyurmak istemektedir. Ece bitkiler konusunda bilgili, düzenli çalışmakta ve afiş hazırlamada başarılıdır; ancak okuldan sonra yalnız salı günü kalabilmektedir. Ece için en uygun rol ve görev seçimi hangisidir?","choices":["Ece'yi her gün sulama çizelgesini uygulayan tek sorumlu yapmak.","Ece'yi yalnız toplantı notlarını tutan üye olarak görevlendirmek.","Ece'ye salı günü bitki bakımını planlama ve duyuru afişini hazırlama görevlerini vermek.","Ece'ye temizlik, sulama ve duyurunun tamamını tek başına vermek."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Grubun ihtiyaçları, öğrencinin becerileri ve zaman koşulu birlikte değerlendirilerek en uygun görev dağılımı seçilmelidir.","explanation":"Uygun bir rol dağılımında hem grubun ihtiyaçları hem de üyenin beceri ve olanakları dikkate alınır. Ece'nin bitki bilgisi bakım planında, afiş becerisi de duyuruda kullanılabilir; salı günü uygun olması bu iki görevin o gün planlanmasına imkân verir. Böylece görevler Ece'nin özellikleriyle grup amacı arasında dengeli biçimde ilişkilendirilir.","distractorWhy":["Her gün yapılacak bir görevi yalnız salı günü kalabilen Ece'ye vermek zaman koşuluyla uyuşmaz.","Toplantı notu tutmak grubun bir ihtiyacı olsa da Ece'nin bitki ve afiş becerilerinden yeterince yararlanmaz.","Bu seçenek doğru çünkü Ece'nin bitki bilgisi, afiş becerisi ve salı günü uygunluğu grup ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirilmiştir.","Bütün görevleri tek kişiye vermek iş birliğine aykırıdır ve Ece'nin zaman sınırlamasını göz ardı eder."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f7c5ed47f61eb739269caa77bcc950b797ef28ba967acd5beeedf268ad788c41","reviewDecisionSha256":"3bbdb5cd3b529e5f80378115a1f17977468ff37abfaffe1579b81468736c071a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f7c5ed47f61eb739269caa77bcc950b797ef28ba967acd5beeedf268ad788c41","reviewedHash":"sha256:f7c5ed47f61eb739269caa77bcc950b797ef28ba967acd5beeedf268ad788c41","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3bbdb5cd3b529e5f80378115a1f17977468ff37abfaffe1579b81468736c071a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q015","contentProjectionSha256":"f7c5ed47f61eb739269caa77bcc950b797ef28ba967acd5beeedf268ad788c41","reviewDecisionSha256":"3bbdb5cd3b529e5f80378115a1f17977468ff37abfaffe1579b81468736c071a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q016","questionId":"tr-g05-sosyal-q016","title":"Rol Bildiren İfadeyi Belirleme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-004","question":"Aşağıdaki\n ifadelerden hangisi bir grubun üyesine ait rolü doğrudan belirtir?","choices":["Mahallede aynı sokakta yaşayan çocuklar","Okul kulübünün kullandığı toplantı odası","Takım üyelerinin etkinliklere katılma hakkı","Koro çalışmasında ezgiyi başlatan öğrenci"],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Grup, yer, hak ve rol kavramları arasından yalnızca rol bildiren ifadeyi ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Rol, kişinin grup içindeki konumunu ve yerine getirdiği işlevi ifade eder. Koroda ezgiyi başlatan öğrenci, grubun çalışması içinde belirli bir görev üstlenmektedir. Diğer ifadeler sırasıyla bir insan topluluğunu, bir mekânı ve bir hakkı anlatır.","distractorWhy":["Bu ifade bir topluluğu anlatır; topluluktaki belirli bir üyenin görevini belirtmez.","Toplantı odası grubun kullandığı fiziksel mekândır, bir üyenin rolü değildir.","Etkinliğe katılma, üyelerin sahip olabileceği bir haktır; belirli bir görev ya da konum değildir.","Bu seçenek doğru çünkü ezgiyi başlatmak, koro grubunda bir öğrenciye verilmiş belirli bir işlev ve roldür."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"09ff496df301c33da0090f3f8d82039d74f113721f01d7dce5f6d9d9645fc152","reviewDecisionSha256":"28542ed75087e6497bb30e7b0e0d2e26e76f516c3b65d9e56f0bc3cf87c288c1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:09ff496df301c33da0090f3f8d82039d74f113721f01d7dce5f6d9d9645fc152","reviewedHash":"sha256:09ff496df301c33da0090f3f8d82039d74f113721f01d7dce5f6d9d9645fc152","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:28542ed75087e6497bb30e7b0e0d2e26e76f516c3b65d9e56f0bc3cf87c288c1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q016","contentProjectionSha256":"09ff496df301c33da0090f3f8d82039d74f113721f01d7dce5f6d9d9645fc152","reviewDecisionSha256":"28542ed75087e6497bb30e7b0e0d2e26e76f516c3b65d9e56f0bc3cf87c288c1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q017","questionId":"tr-g05-sosyal-q017","title":"Ekip Liderinin Grup İçindeki Görevi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-004","question":"Yusuf\n; evde kardeş, okul servisinde yolcu, izcilik kulübünde ise ekip lideridir. Kulüp gezisi öncesinde Yusuf'tan hangi davranış, izcilik kulübündeki rolüne uygundur?","choices":["Ekip üyeleriyle planı paylaşması ve verilen görevlerin uyumunu izlemesi","Kardeş olduğu için gezi malzemelerini ailesi adına seçmesi","Serviste yolcu olduğu için kulüp rotasını tek başına değiştirmesi","Bütün rollerini aynı görev sayarak kulüpte görev paylaşımını reddetmesi"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Verilen durumda doğru gruba odaklanıp o gruptaki role uygun davranışı seçmeyi gerektiren temel bir senaryodur.","explanation":"Gezi, izcilik kulübünün etkinliğidir; bu nedenle Yusuf'un ekip lideri rolü dikkate alınmalıdır. Ekip liderinin planı üyelerle paylaşması ve görevlerin uyum içinde yürütülmesini izlemesi, kulübün amacına hizmet eder. Kardeş ve yolcu rolleri başka gruplara aittir ve bu etkinlikteki sorumluluğu belirlemez.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru çünkü planı paylaşmak ve görevlerin uyumunu izlemek, ekip liderinin izcilik kulübündeki rolüne uygundur.","Ailedeki kardeş rolü, izcilik kulübü gezisindeki görev dağılımını belirlemez.","Serviste yolcu olmak, Yusuf'a kulüp rotasını tek başına değiştirme yetkisi vermez.","Farklı gruplardaki roller aynı değildir; ekip lideri olarak görev paylaşımından kaçınması rolüyle çelişir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"761559ec3f73cd6a5bab21f859fafc0c69ed1285f9c295f119981b6dee76dcec","reviewDecisionSha256":"71e57897166f9ea139920263abb1cc740c980ef13f961dfdaeda046e6e90e208","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:761559ec3f73cd6a5bab21f859fafc0c69ed1285f9c295f119981b6dee76dcec","reviewedHash":"sha256:761559ec3f73cd6a5bab21f859fafc0c69ed1285f9c295f119981b6dee76dcec","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:71e57897166f9ea139920263abb1cc740c980ef13f961dfdaeda046e6e90e208; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q017","contentProjectionSha256":"761559ec3f73cd6a5bab21f859fafc0c69ed1285f9c295f119981b6dee76dcec","reviewDecisionSha256":"71e57897166f9ea139920263abb1cc740c980ef13f961dfdaeda046e6e90e208","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q018","questionId":"tr-g05-sosyal-q018","title":"İki Gruptaki Rolleri Karşılaştırma","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-004","question":"Bilim\n kulübünde araştırmacı rolündeki öğrenci güvenilir kaynaklar bulmaktadır. Müzik grubunda ritim sorumlusu olan öğrenci ise çalışma sırasında tempoyu korumaktadır. Bu iki rolün ilişkisi en doğru nasıl karşılaştırılır?","choices":["Her iki rol de aynı araçları kullanmayı ve aynı görevleri yapmayı gerektirir.","Her rol farklı bir grup amacına hizmet ettiği için görevleri de gruba göre değişir.","Araştırmacı rolü, müzik grubundaki bütün görevleri de kendiliğinden kapsar.","Ritim sorumlusu yalnızca bir hak kullanır ve grup içinde sorumluluk taşımaz."],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"İki rolün farklı grup amaçlarına nasıl bağlandığını karşılaştırarak ortak ilkeye ulaşmak gerekir.","explanation":"Bilim kulübünün amacı araştırma yapmak, müzik grubunun amacı ise uyumlu bir müzik çalışması yürütmektir. Araştırmacının kaynak bulması ve ritim sorumlusunun tempoyu koruması, rollerin grup amacına göre şekillendiğini gösterir. Bu nedenle aynı kişi veya farklı kişiler, farklı gruplarda farklı görev ve sorumluluklar üstlenebilir.","distractorWhy":["Kaynak araştırmak ile tempoyu korumak farklı araç ve görevler gerektirir; roller aynı değildir.","Bu seçenek doğru çünkü her rol, bağlı olduğu grubun farklı amacına uygun görevler içerir.","Bilim kulübündeki araştırmacı rolü, müzik grubunun ayrı görevlerini otomatik olarak kapsamaz.","Tempoyu korumak grup çalışmasını etkileyen bir sorumluluktur; yalnızca hak kullanımı değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5d19853b0d74f11bc65a80e6cd4f4479d9a545802cbeec1f3c287d80c0cc3552","reviewDecisionSha256":"f7e1d8580d03bf02d82d0f8ed95515474fcfdf1915cc5231b48be302e7868cb3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5d19853b0d74f11bc65a80e6cd4f4479d9a545802cbeec1f3c287d80c0cc3552","reviewedHash":"sha256:5d19853b0d74f11bc65a80e6cd4f4479d9a545802cbeec1f3c287d80c0cc3552","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f7e1d8580d03bf02d82d0f8ed95515474fcfdf1915cc5231b48be302e7868cb3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q018","contentProjectionSha256":"5d19853b0d74f11bc65a80e6cd4f4479d9a545802cbeec1f3c287d80c0cc3552","reviewDecisionSha256":"f7e1d8580d03bf02d82d0f8ed95515474fcfdf1915cc5231b48be302e7868cb3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q019","questionId":"tr-g05-sosyal-q019","title":"Rol Dağılımına İlişkin Kanıt","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-004","question":"Drama\n kulübünde görev dağılımı yapılmadan önce provalar sık sık karışmıştır. Yönetmen, oyuncu ve dekor sorumlusu rolleri belirlendikten sonra herkes ne yapacağını bilmiş ve prova süresi kısalmıştır. Bu gözlemler hangi yargıyı destekler?","choices":["Kulübün başarısı yalnızca yönetmenin kişisel yeteneğine bağlıdır.","Roller belirlendiğinde grup üyelerinin iletişim kurmasına gerek kalmaz.","Rol dağılımı görevleri belirginleştirerek grubun birlikte çalışmasını kolaylaştırabilir.","Bir grupta birden fazla rol bulunması her durumda karışıklığa yol açar."],"correct":2,"level":4,"difficultyReason":"Önceki ve sonraki durumu karşılaştırıp değişen unsur ile sonuç arasında kanıta dayalı ilişki kurmayı gerektirir.","explanation":"Verilen kanıtta görev dağılımından önce karışıklık yaşanırken roller belirlendikten sonra üyeler görevlerini anlamış ve prova daha kısa sürmüştür. Bu değişim, rol dağılımının sorumlulukları açıklığa kavuşturduğunu ve grup çalışmasını düzenlediğini gösterir. Kanıt, başarının tek kişiye bağlı olduğunu veya iletişimin gereksizleştiğini göstermez.","distractorWhy":["Gözlemler yalnız yönetmenin yeteneğini değil, bütün rollerin belirlenmesinin etkisini göstermektedir.","Rollerin belirlenmesi iletişimi gereksiz kılmaz; üyelerin görevlerini uyumlu yürütmesi için iletişim yine gerekir.","Bu seçenek doğru çünkü roller belirlendiğinde görevler netleşmiş, karışıklık azalmış ve ortak çalışma hızlanmıştır.","Verilen örnekte birden fazla rol karışıklığı artırmamış, tersine görevleri düzenleyerek karışıklığı azaltmıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8f2be14f8fb90dbb5745d42e5c6f308c75b54e7d5de40186d7b2ff838fca6c39","reviewDecisionSha256":"acdde49b5375b753d64e5c79315909c4fee91b4421617210eb1c0ebf888ffb14","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8f2be14f8fb90dbb5745d42e5c6f308c75b54e7d5de40186d7b2ff838fca6c39","reviewedHash":"sha256:8f2be14f8fb90dbb5745d42e5c6f308c75b54e7d5de40186d7b2ff838fca6c39","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:acdde49b5375b753d64e5c79315909c4fee91b4421617210eb1c0ebf888ffb14; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q019","contentProjectionSha256":"8f2be14f8fb90dbb5745d42e5c6f308c75b54e7d5de40186d7b2ff838fca6c39","reviewDecisionSha256":"acdde49b5375b753d64e5c79315909c4fee91b4421617210eb1c0ebf888ffb14","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q020","questionId":"tr-g05-sosyal-q020","title":"Şenlik Ekibinde Çok Ölçütlü Görev Seçimi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-004","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Hangi görev dağılımı grup ile roller arasındaki ilişkiye en uygundur?","choices":["Ayşe sunucu, Mert afiş tasarımcısı, Selin bütçe sorumlusu olur.","Ayşe bütün görevleri üstlenir, Mert ile Selin yalnızca çalışmayı izler.","Görevler beceri ve zaman koşulları dikkate alınmadan kura ile dağıtılır.","Ayşe bütçe sorumlusu, Mert sunucu, Selin afiş tasarımcısı olur."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Üç görev için beceri, uygun zaman ve grubun ihtiyacı birlikte değerlendirilerek dengeli bir karar verilmelidir.","explanation":"Grup içindeki roller, ortak amaç için gereken görevlerle üyelerin beceri ve olanaklarının eşleştirilmesiyle belirlenmelidir. Ayşe'nin hesaplama dikkati bütçe görevine, Mert'in topluluk önünde rahat konuşması sunuculuğa, Selin'in çizim ilgisi ise afiş tasarımına uygundur. Bu dağılım iş bölümünü dengeler ve her üyenin gruba uygun katkı sunmasını sağlar.","distractorWhy":["Bu dağılım üyelerin belirtilen güçlü yönleriyle görevleri eşleştirmediği için verimli değildir.","Bütün görevleri Ayşe'ye vermek iş birliğini bozar ve diğer üyelerin becerilerinden yararlanmaz.","Kura, görevlerin gerektirdiği beceri ve zaman koşullarını dikkate almadığı için uygun rol dağılımı sağlamaz.","Bu seçenek doğru çünkü her görev, üyenin becerisi ve uygun zamanı dikkate alınarak grup amacına uygun biçimde dağıtılmıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q020.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q020.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q020.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q020.visual.7ad64d3b2bba"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q020.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q020.visual.05bfe11388f4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q020.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q020.visual.79fc9cc8ba6c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q020.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q020.visual.dc5b279f8aac"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q020.visual.99e40176e03e"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4d63b7f1d8670367f760f7fdae3570b8ea17abfd3e65585d4367b13c247dc55a","reviewDecisionSha256":"7f81a1ef1ec11b5b9e49970f1c44228b3118dfc0b0c028c31b1f94822312d16c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4d63b7f1d8670367f760f7fdae3570b8ea17abfd3e65585d4367b13c247dc55a","reviewedHash":"sha256:4d63b7f1d8670367f760f7fdae3570b8ea17abfd3e65585d4367b13c247dc55a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7f81a1ef1ec11b5b9e49970f1c44228b3118dfc0b0c028c31b1f94822312d16c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q020","contentProjectionSha256":"4d63b7f1d8670367f760f7fdae3570b8ea17abfd3e65585d4367b13c247dc55a","reviewDecisionSha256":"7f81a1ef1ec11b5b9e49970f1c44228b3118dfc0b0c028c31b1f94822312d16c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q021","questionId":"tr-g05-sosyal-q021","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-005","title":"Grup ve Rol Eşleştirmesi","question":"Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi bir grup ile o gruptaki role örnektir?","choices":["Okul grubu — sınıf nöbetçisi","Sorumluluk — ödevini zamanında yapmak","Hak — düşüncesini belirtmek","Kural — koridorda koşmamak"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Temel grup ve rol kavramlarını birbirinden ayırmayı gerektirir.","explanation":"Bir grup, ortak bir ortamda veya amaç çevresinde bulunan kişilerden oluşur. Rol ise kişinin bu grup içindeki konumunu ve üstlendiği görevi belirtir. Bu nedenle okul grubu ile sınıf nöbetçisi eşleştirmesi grup-rol ilişkisini doğru biçimde gösterir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru; okul bir gruptur ve sınıf nöbetçisi bu grup içinde üstlenilen bir roldür.","Bu seçenekte ilk kavram bir grup değil, rolün gerektirebileceği sorumluluktur.","Bu seçenekte ilk kavram bir grup değil, bireyin yararlanabileceği bir haktır.","Bu seçenekte ilk kavram bir grup değil, davranışları düzenleyen bir kuraldır."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0bc4ee4e4350576107911d3e38ea1af610438c9ee22bf8bfbabbcf13c074304b","reviewDecisionSha256":"2588d0ea8bb8066eacffe32f60090ef84f82eb87fa4dc6759c2189e8b29e86ed","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0bc4ee4e4350576107911d3e38ea1af610438c9ee22bf8bfbabbcf13c074304b","reviewedHash":"sha256:0bc4ee4e4350576107911d3e38ea1af610438c9ee22bf8bfbabbcf13c074304b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2588d0ea8bb8066eacffe32f60090ef84f82eb87fa4dc6759c2189e8b29e86ed; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q021","contentProjectionSha256":"0bc4ee4e4350576107911d3e38ea1af610438c9ee22bf8bfbabbcf13c074304b","reviewDecisionSha256":"2588d0ea8bb8066eacffe32f60090ef84f82eb87fa4dc6759c2189e8b29e86ed","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q022","questionId":"tr-g05-sosyal-q022","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-005","title":"Gönüllü Grupta Görev","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Bu durumda Ece’nin grubu ile rolü arasındaki ilişkiyi en doğru açıklayan seçenek hangisidir?","choices":["Rolü, yalnız Ece’nin kişisel düzenini geliştirmeye yöneliktir.","Gönüllü gruptaki rolü, grubun ortak amacına katkı sağlar.","Rolü, grubun diğer üyelerinin görevlerini doğrudan belirler.","Rolü, kütüphanedeki bütün kararları verme yetkisi sağlar."],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Gerçekçi bir durumda grup amacı ile rol arasındaki bağı kurmayı gerektirir.","explanation":"Ece’nin kitapları raflara yerleştirmesi, kütüphane gönüllü grubunun düzenli çalışmasına hizmet eder. Bir gruptaki rol, grubun ortak amacına katkı sağlayan görev ve davranışlarla ilişkilidir. Rol üstlenmek, tüm görevleri tek başına yapmak ya da haklardan vazgeçmek anlamına gelmez.","distractorWhy":["Ece’nin görevi kişisel düzenle sınırlı değildir; kütüphane grubunun ortak çalışmasına hizmet eder.","Bu seçenek doğru; Ece’nin üstlendiği görev, gönüllü grubun kütüphaneyi düzenleme amacına katkı sağlar.","Ece’nin rolü kendi sorumluluğunu belirtir; diğer üyelerin görevlerini tek başına belirlemez.","Kitapları raflara yerleştirme rolü, kütüphanedeki bütün kararları verme yetkisi kazandırmaz."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q022.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q022.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q022.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q022.visual.bbc2418bd283"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q022.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q022.visual.773848082577"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q022.visual.7531717dd70c"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b48fa632b68a3ba1c1dfe2347f77da051f503e2236d0cd744d1c0b2c857ab85d","reviewDecisionSha256":"aaaa5f26c2cfd3269028918836f96879628880a6e0c3ff2c61f95cfa6a6a0cf9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b48fa632b68a3ba1c1dfe2347f77da051f503e2236d0cd744d1c0b2c857ab85d","reviewedHash":"sha256:b48fa632b68a3ba1c1dfe2347f77da051f503e2236d0cd744d1c0b2c857ab85d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:aaaa5f26c2cfd3269028918836f96879628880a6e0c3ff2c61f95cfa6a6a0cf9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q022","contentProjectionSha256":"b48fa632b68a3ba1c1dfe2347f77da051f503e2236d0cd744d1c0b2c857ab85d","reviewDecisionSha256":"aaaa5f26c2cfd3269028918836f96879628880a6e0c3ff2c61f95cfa6a6a0cf9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q023","questionId":"tr-g05-sosyal-q023","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-005","title":"Farklı Gruplarda Farklı Roller","question":"Kerem ailede çocuk, okul futbol takımında ise kaleci rolündedir. Bu iki rol karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?","choices":["İki rol, farklı gruplarda olsa da aynı sorumlulukları getirir.","Ailedeki rol geçerli, takımdaki görev yalnızca etkinliktir.","Farklı gruplardaki roller, farklı sorumluluklar getirebilir.","Takımdaki rol, aile grubundaki görevlerini tamamen belirler."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"İki farklı gruptaki rolleri sorumlulukları bakımından karşılaştırmayı gerektirir.","explanation":"Kerem hem aile grubunda hem de okul futbol takımında yer alır. Ailede çocuk rolünün getirdiği sorumluluklar ile takımda kaleci rolünün getirdiği sorumluluklar aynı değildir. Bu örnek, bireyin farklı gruplarda farklı roller üstlenebileceğini ve bu rollerin farklı görevler doğurabileceğini gösterir.","distractorWhy":["Aile ve takım farklı amaçlarla işlediği için bu iki rolün sorumlulukları aynı değildir.","Takımda kalecilik de grup içinde üstlenilen gerçek bir roldür; yalnızca etkinlik olarak görülemez.","Bu seçenek doğru; aile ve takım farklı gruplardır, bu nedenle roller farklı sorumluluklar getirebilir.","Takımdaki kaleci rolü, Kerem’in aile grubundaki görevlerini belirlemez."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8ee7bd83c0f9abe96ab1820feca372f15e48e9dd75162a5d9dfb0a6c83ab1a9b","reviewDecisionSha256":"4c770b241ebd3f6e5b5c39e2277dc9264822f7c78fc3fb042f2517e3d7e2ff46","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8ee7bd83c0f9abe96ab1820feca372f15e48e9dd75162a5d9dfb0a6c83ab1a9b","reviewedHash":"sha256:8ee7bd83c0f9abe96ab1820feca372f15e48e9dd75162a5d9dfb0a6c83ab1a9b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4c770b241ebd3f6e5b5c39e2277dc9264822f7c78fc3fb042f2517e3d7e2ff46; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q023","contentProjectionSha256":"8ee7bd83c0f9abe96ab1820feca372f15e48e9dd75162a5d9dfb0a6c83ab1a9b","reviewDecisionSha256":"4c770b241ebd3f6e5b5c39e2277dc9264822f7c78fc3fb042f2517e3d7e2ff46","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q024","questionId":"tr-g05-sosyal-q024","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-005","title":"Rol Dağılımının Sonucu","question":"Sınıf kulübünde görevler belirlenmeden önce işler gecikmiştir. Başkan, yazıcı ve malzeme sorumlusu rolleri paylaştırıldıktan sonra etkinlik zamanında tamamlanmıştır. Bu durumdan çıkarılabilecek en uygun sonuç hangisidir?","choices":["Rol dağılımı, etkinliğin içeriğini tek başına değiştirmiştir.","Aynı görevin birkaç kişi tarafından yapılması süreyi kısaltmıştır.","Başkanın görevi artınca diğer üyelerin sorumluluğu azalmıştır.","Rol dağılımı, görevlerin düzenli yürütülmesine katkı sağlamıştır."],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Verilen önce-sonra kanıtından rol dağılımının etkisini çıkarmayı gerektirir.","explanation":"İlk durumda görevler belirli olmadığı için işler gecikmiştir. Başkan, yazıcı ve malzeme sorumlusu rolleri paylaştırıldığında her üye hangi sorumluluğu üstlendiğini bilmiş ve etkinlik zamanında tamamlanmıştır. Bu kanıt, açık rol dağılımının grup çalışmalarının düzenli yürütülmesine katkı sağladığını gösterir.","distractorWhy":["Verilen bilgi etkinliğin içeriğinin değiştiğini değil, görevlerin kimlerce yürütüleceğinin belirlendiğini gösterir.","Kanıtta aynı görevin birkaç kişiye verildiği değil, farklı görevlerin farklı rollere paylaştırıldığı belirtilmiştir.","Başkanla birlikte yazıcı ve malzeme sorumlusu da görev aldığı için diğer üyelerin sorumluluğunun azaldığı çıkarılamaz.","Bu seçenek doğru; görevlerin rollere göre paylaşılması, işlerin düzenli ve zamanında yürütülmesine katkı sağlamıştır."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4a06fcf7a3386ae8ea0e16ce62903802ab086714c059b7bbcb23b223a1ae2fb4","reviewDecisionSha256":"25ba31b0f34682775b4de9ccb5e244e0412637cfd5ea9274efbe38d21ee36a87","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4a06fcf7a3386ae8ea0e16ce62903802ab086714c059b7bbcb23b223a1ae2fb4","reviewedHash":"sha256:4a06fcf7a3386ae8ea0e16ce62903802ab086714c059b7bbcb23b223a1ae2fb4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:25ba31b0f34682775b4de9ccb5e244e0412637cfd5ea9274efbe38d21ee36a87; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q024","contentProjectionSha256":"4a06fcf7a3386ae8ea0e16ce62903802ab086714c059b7bbcb23b223a1ae2fb4","reviewDecisionSha256":"25ba31b0f34682775b4de9ccb5e244e0412637cfd5ea9274efbe38d21ee36a87","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q025","questionId":"tr-g05-sosyal-q025","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-005","title":"Uygun Rolü Seçme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Deniz için en uygun görev hangisidir?","choices":["Bitki seçimiyle afiş çiziminde görev almak","Sulama çizelgesiyle günlük nöbeti yürütmek","Toplantı yönetimiyle görev dağılımını yapmak","Sabah teslimiyle malzeme sayımını yürütmek"],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Bilgi, ilgi ve zaman ölçütlerini birlikte değerlendirerek uygun rolü seçmeyi gerektirir.","explanation":"Deniz’in bitkiler hakkındaki bilgisi bitki seçimine, çizim ilgisi ise afiş hazırlamaya uygundur. Haftada iki gün gelebilmesi, her gün yapılması gereken sulama nöbeti veya sabah teslimi görevleriyle uyuşmaz. Toplantı yönetimi için de soruda belirtilen özel bir uygunluğu yoktur. Bu nedenle özellikleri, zamanı ve grubun ihtiyaçları birlikte değerlendirildiğinde ilk görev en uygun seçimdir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru; bu görev Deniz’in bitki bilgisini ve çizim ilgisini kullanır, ayrıca her gün okulda bulunmasını gerektirmez.","Sulama çizelgesi ve günlük nöbet her gün okulda bulunmayı gerektirir; Deniz’in zaman koşulu buna uymaz.","Toplantı yönetimi ve görev dağılımı için gerekli liderlik deneyimi soruda belirtilmemiştir.","Sabah teslimi ve malzeme sayımı düzenli günlük katılım ister; Deniz yalnız haftada iki gün gelebilir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q025.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q025.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q025.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q025.visual.79e910bf7222"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q025.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q025.visual.7389f54b3c7a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q025.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q025.visual.09dfff883519"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q025.visual.afa5aed86429"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"eccb2d3e53b9db9769147305ca379d0770dbaaaf6cf7e51a12545fccf096cfb6","reviewDecisionSha256":"3fcc6757b3163d297e000cd5ce0afc01743eea252237543783d0c595856cb2cb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:eccb2d3e53b9db9769147305ca379d0770dbaaaf6cf7e51a12545fccf096cfb6","reviewedHash":"sha256:eccb2d3e53b9db9769147305ca379d0770dbaaaf6cf7e51a12545fccf096cfb6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3fcc6757b3163d297e000cd5ce0afc01743eea252237543783d0c595856cb2cb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q025","contentProjectionSha256":"eccb2d3e53b9db9769147305ca379d0770dbaaaf6cf7e51a12545fccf096cfb6","reviewDecisionSha256":"3fcc6757b3163d297e000cd5ce0afc01743eea252237543783d0c595856cb2cb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q026","questionId":"tr-g05-sosyal-q026","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.1","objective":"SB.5.1.1","objectiveText":"Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri çözümleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-006","title":"Bir Öğrencinin Rol Haritası","question":"Arda’nın haftalık planında evde sofrayı kurmak, sınıfta yoklama kâğıdını öğretmene ulaştırmak ve mahalle çevre grubunda atıkları türlerine göre ayırmak görevleri vardır. Bu görevler hangi ilişkiyi gösterir?","choices":["Bir kişinin aynı anda yalnız bir grubun üyesi olabileceğini","Aynı kişinin farklı gruplarda farklı roller üstlenebileceğini","Farklı gruplardaki rollerin aynı sorumlulukları taşıdığını","Bir görevin, yapıldığı gruptan bağımsız biçimde oluştuğunu"],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Üç farklı ortamdan hareketle kişi, grup, rol ve sorumluluk ilişkisini genellemeyi gerektirir.","explanation":"Arda aile, sınıf ve mahalle çevre grubu içinde farklı görevler üstlenmektedir. Bu görevler aynı kişiye ait olsa da her biri bulunduğu grubun amacı ve işleyişiyle ilişkilidir. Dolayısıyla örnek, bir bireyin farklı gruplarda farklı roller ve sorumluluklar üstlenebileceğini gösterir.","distractorWhy":["Arda’nın aile, sınıf ve mahalle çevre grubunda görevleri bulunduğu için yalnız bir gruba üye olduğu söylenemez.","Bu seçenek doğru; Arda üç ayrı grupta, o grupların amaçlarına uygun farklı roller üstlenmektedir.","Sofra kurmak, yoklama kâğıdını ulaştırmak ve atık ayırmak aynı sorumluluklar değildir.","Her görev yapıldığı grubun amacıyla bağlantılıdır; görevler grup bağlamından bağımsız değildir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-1-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-1","subtopicKey":"gruplar-roller-haklar-ve-sorumluluklar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7f9518f016bcc7154c8fe30273ed78db83d8e9f54e048e86e2f126ea68092731","reviewDecisionSha256":"56c785b88d10201848380d71189d45bbbe9121bdc1b5812ab91c7758545347a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7f9518f016bcc7154c8fe30273ed78db83d8e9f54e048e86e2f126ea68092731","reviewedHash":"sha256:7f9518f016bcc7154c8fe30273ed78db83d8e9f54e048e86e2f126ea68092731","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:56c785b88d10201848380d71189d45bbbe9121bdc1b5812ab91c7758545347a1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q026","contentProjectionSha256":"7f9518f016bcc7154c8fe30273ed78db83d8e9f54e048e86e2f126ea68092731","reviewDecisionSha256":"56c785b88d10201848380d71189d45bbbe9121bdc1b5812ab91c7758545347a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q027","questionId":"tr-g05-sosyal-q027","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-007","title":"Kültürel Farklılığa Saygı","question":"Aşağıdaki davranışlardan hangisi kültürel özelliklere saygının birlikte yaşamaya katkısını gösterir?","choices":["Farklı yemekleri tanıtırken yalnız kendi yemeğini övmek","Kutlamalarda herkes için tek bir gelenek belirlemek","Farklı gelenekleri merak edip nazikçe dinlemek","Kıyafet seçiminde çoğunluğun alışkanlığını ölçü almak"],"correct":2,"level":2,"difficultyReason":"Saygılı ve saygısız davranışları birlikte yaşamaya etkileri açısından ayırmayı gerektirir.","explanation":"Kültürel özelliklere saygı, insanların farklı gelenek, yemek, kıyafet ve kutlamalarını küçümsemeden anlamaya çalışmayı gerektirir. Farklı gelenekleri merak edip nazikçe dinlemek, iletişimi güçlendirir ve insanların kendilerini kabul edilmiş hissetmelerine katkı sağlar. Bu da birlikte yaşama kültürünü destekler.","distractorWhy":["Yalnız kendi kültürel yemeğini övmek, diğer yemekleri eşit değerle tanımaya yardımcı olmaz.","Tek bir geleneği herkese uygulamak, kültürel farklılıkların kabul edilmesini sınırlar.","Bu seçenek doğru; nazikçe dinlemek farklı kültürleri anlamayı ve birlikte yaşamayı güçlendirir.","Çoğunluğun alışkanlığını ölçü almak, farklı kıyafet tercihlerini ikinci plana iter."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8ebf10df81dc6fc2718510cd9d2ff9a4eb6c80f90ca8d265919440ae3b079302","reviewDecisionSha256":"360a02355e21abcdde7bcc785e3526d9950aba03382721df0085e58cc5eb544f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8ebf10df81dc6fc2718510cd9d2ff9a4eb6c80f90ca8d265919440ae3b079302","reviewedHash":"sha256:8ebf10df81dc6fc2718510cd9d2ff9a4eb6c80f90ca8d265919440ae3b079302","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:360a02355e21abcdde7bcc785e3526d9950aba03382721df0085e58cc5eb544f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q027","contentProjectionSha256":"8ebf10df81dc6fc2718510cd9d2ff9a4eb6c80f90ca8d265919440ae3b079302","reviewDecisionSha256":"360a02355e21abcdde7bcc785e3526d9950aba03382721df0085e58cc5eb544f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q028","questionId":"tr-g05-sosyal-q028","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-007","title":"Yeni Arkadaşın Geleneği","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. Sınıfın birlikte yaşama kültürünü güçlendirecek davranış hangisidir?","choices":["Yalnız sınıfın bildiği gelenekleri konuşmaya devam etmek","Yeni geleneği sınıftaki alışkanlıklara benzetmesini istemek","Geleneğin ilginç yanlarını şakalaşma konusu hâline getirmek","Geleneği dinleyip benzerlik ve farklılıkları saygıyla konuşmak"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Gerçekçi bir sınıf durumunda saygılı iletişimin toplumsal etkisini değerlendirmeyi gerektirir.","explanation":"Yeni öğrencinin geleneğini saygıyla dinlemek, onun kendini kabul edilmiş hissetmesine yardımcı olur. Benzerlik ve farklılıkları yargılamadan konuşmak, öğrencilerin birbirlerini tanımasını ve kültürel farkındalık geliştirmesini sağlar. Bu yaklaşım sınıfta güveni, iletişimi ve birlikte yaşama kültürünü güçlendirir.","distractorWhy":["Yalnız bilinen gelenekleri konuşmak, yeni öğrencinin kültürel özelliğini paylaşmasını ve katılımını sınırlar.","Yeni geleneği mevcut alışkanlıklara benzetmeye zorlamak kültürel farklılıklara saygı göstermez.","Geleneği şakalaşma konusu yapmak öğrenciyi incitebilir ve sınıftaki güven ortamını zedeleyebilir.","Bu seçenek doğru; geleneği dinlemek ve yargılamadan karşılaştırmak karşılıklı anlayışı geliştirir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q028.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q028.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q028.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q028.visual.ad2c5776e4fb"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q028.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q028.visual.8add692e28c8"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q028.visual.bed250d0b4e7"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8c865b37c5e691aaa98f6a99f2bc5a796628aa8838bafd9e6149cab9270dc79b","reviewDecisionSha256":"49be0c4ae1e8930187f50459ad0742641cc98d190cdf9dac823c6f65fa0f06b8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8c865b37c5e691aaa98f6a99f2bc5a796628aa8838bafd9e6149cab9270dc79b","reviewedHash":"sha256:8c865b37c5e691aaa98f6a99f2bc5a796628aa8838bafd9e6149cab9270dc79b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:49be0c4ae1e8930187f50459ad0742641cc98d190cdf9dac823c6f65fa0f06b8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q028","contentProjectionSha256":"8c865b37c5e691aaa98f6a99f2bc5a796628aa8838bafd9e6149cab9270dc79b","reviewDecisionSha256":"49be0c4ae1e8930187f50459ad0742641cc98d190cdf9dac823c6f65fa0f06b8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q029","questionId":"tr-g05-sosyal-q029","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-007","title":"İki Etkinliğin Kanıtları","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Verilen ayrıntıları ilişkilendirin. Bu kanıtlardan çıkarılabilecek en güçlü sonuç hangisidir?","choices":["Kültürel özelliklere saygı, aidiyet ve iş birliğini güçlendirebilir.","Birlikte yaşamak için farklılıkları sınırlayıp ortak özellikleri öne çıkarmak gerekir.","Ortak çalışma, kültürel özellikler birbirine benzedikçe daha güçlü olur.","Kültürel tanıtımın katılıma etkisi, sınıftaki saygı kurallarından bağımsızdır."],"correct":0,"level":5,"difficultyReason":"İki uygulamayı, gözlem sonuçlarını ve olası toplumsal etkileri birlikte yorumlamayı gerektirir.","explanation":"A etkinliği farklı kültürel özelliklerin eşit söz hakkıyla ve saygılı biçimde paylaşılmasını sağlamış, ardından ortak çalışmaya katılım artmıştır. B etkinliğinde farklılıklar bastırılmış ve bazı öğrenciler geri çekilmiştir. Bu karşılaştırma, kültürel özelliklere saygının insanların kendilerini gruba ait hissetmelerini ve iş birliğine katılmalarını güçlendirebileceğine ilişkin en kapsamlı kanıtı sunar.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru; A ve B etkinliklerinin karşılaştırılması, saygılı ortamın aidiyet ve iş birliğini artırabildiğini göstermektedir.","B sınıfındaki geri çekilme, farklılıkları sınırlamanın birlikte yaşamayı güçlendirmediğini göstermektedir.","A sınıfında farklı kültürel özellikler korunmasına rağmen katılım arttığı için benzerlik zorunluluğu çıkarılamaz.","İki sınıf arasındaki fark, eşit söz hakkı ve küçümsemeyi önleyen saygı kurallarının katılımla ilişkili olduğunu gösterir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q029.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q029.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q029.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q029.visual.3bfedd88a3f2"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q029.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q029.visual.ef8c5d841189"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q029.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q029.visual.a2bb0a5af8eb"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q029.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q029.visual.a97eefc2e26b"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q029.visual.1b71f3de31f6"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8310cb3af6e635bd9223f0f32c6b6f835e6ddcbb166f1fb8b21a67408d7d78c5","reviewDecisionSha256":"08bfabc4033a3d54d014ddad41d86ab90e048bac8a78c5db3b54d88582b55256","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8310cb3af6e635bd9223f0f32c6b6f835e6ddcbb166f1fb8b21a67408d7d78c5","reviewedHash":"sha256:8310cb3af6e635bd9223f0f32c6b6f835e6ddcbb166f1fb8b21a67408d7d78c5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:08bfabc4033a3d54d014ddad41d86ab90e048bac8a78c5db3b54d88582b55256; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q029","contentProjectionSha256":"8310cb3af6e635bd9223f0f32c6b6f835e6ddcbb166f1fb8b21a67408d7d78c5","reviewDecisionSha256":"08bfabc4033a3d54d014ddad41d86ab90e048bac8a78c5db3b54d88582b55256","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q030","questionId":"tr-g05-sosyal-q030","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-007","title":"Saygılı Etkinlik Kuralı","question":"Okul, “Kültürler Buluşuyor” günü için bir kural belirleyecektir. Kural; herkesin katılımını desteklemeli, hiçbir kültürü üstün göstermemeli ve merak edilen konuların saygılı sorularla öğrenilmesini sağlamalıdır. Hangi kural bu üç ölçütü birlikte karşılar?","choices":["Her grup kendi sunumunu yapar; diğer sunumları yalnızca öğretmen değerlendirir.","Her grup eşit söz alır; karşılaştırmalar yargısız, sorular nazik biçimde yapılır.","Katılımcı sayısı fazla olan grubun geleneği programda daha geniş yer alır.","Bütün gruplar ortak bir yemek ve müzik seçerek farklı sunumlardan kaçınır."],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Üç ayrı ölçütü aynı anda karşılayan kapsayıcı kuralı belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Etkinliğin amacı farklı kültürel özellikleri saygılı ve eşit bir ortamda tanımaktır. Her gruba eşit söz hakkı verilmesi katılımı destekler; yargılamadan karşılaştırma hiçbir kültürü üstün göstermez; nazik sorular ise merak edilenlerin saygılı biçimde öğrenilmesini sağlar. Bu nedenle ikinci kural üç ölçütü birlikte karşılar.","distractorWhy":["Diğer sunumları yalnız öğretmenin değerlendirmesi, gruplar arasındaki karşılıklı katılımı ve öğrenmeyi sınırlar.","Bu seçenek doğru; eşit söz hakkı, yargılamadan karşılaştırma ve nazik sorular bütün ölçütleri birlikte karşılar.","Katılımcı sayısına göre daha geniş yer vermek, bir kültürü diğerlerinden üstün konuma getirebilir.","Tek bir yemek ve müzik seçmek, kültürel farklılıkları tanımak yerine onları görünmez kılar."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1dca5e320a9421fc661fc4559e96c805cca8b13c9d34087106deeac9fad0958d","reviewDecisionSha256":"910d1ce98eb36d4e1b3eacd537a592dfb0f84528e398a7411060bff5a60e96bd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1dca5e320a9421fc661fc4559e96c805cca8b13c9d34087106deeac9fad0958d","reviewedHash":"sha256:1dca5e320a9421fc661fc4559e96c805cca8b13c9d34087106deeac9fad0958d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:910d1ce98eb36d4e1b3eacd537a592dfb0f84528e398a7411060bff5a60e96bd; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q030","contentProjectionSha256":"1dca5e320a9421fc661fc4559e96c805cca8b13c9d34087106deeac9fad0958d","reviewDecisionSha256":"910d1ce98eb36d4e1b3eacd537a592dfb0f84528e398a7411060bff5a60e96bd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q031","questionId":"tr-g05-sosyal-q031","title":"Kültürel Yemekleri Tanıma","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-007","question":"Okulda farklı kültürlere ait yemeklerin tanıtıldığı bir etkinlik yapılmaktadır. Aşağıdaki davranışlardan hangisi kültürel özelliklere saygı duyulduğunu gösterir?","choices":["Yalnız kendi alıştığı yemekleri etkinlikte tanıtmak","Yemekleri görünüşlerine göre beğeni sırasına koymak","Yemeklerin kültürel anlamını ilgiyle dinlemek","Bütün yemekleri benzer bir tarifle hazırlamayı önermek"],"correct":2,"level":1,"difficultyReason":"Temel düzeyde saygılı ve saygısız davranışları ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Kültürel özelliklere saygı duymak, farklı bir kültürel ögeyi tanımaya açık olmayı ve onu küçümsemeden dinlemeyi içerir. Yemeklerin kültürel anlamını ilgiyle dinlemek, karşılıklı anlayışı artırır ve insanların aynı ortamda uyum içinde yaşamasını destekler.","distractorWhy":["Bu seçenek etkinliği yalnız kişinin kendi alışkanlığıyla sınırladığı için diğer kültürleri tanımaya imkân vermez.","Bu seçenek kültürel anlam yerine dış görünüşe göre değerlendirme yaptığı için saygıyı yeterince göstermez.","Bu seçenek doğru; kültürel anlamı dinlemek merak, kabul ve karşılıklı saygı oluşturur.","Bu seçenek farklı kültürel özellikleri korumak yerine yemekleri birbirine benzetmeyi amaçlar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"626e94c58ac520bf0f9ff9fdce92e5f85cab10f01226205abbe7208d3598dbc4","reviewDecisionSha256":"3520a6448ba91ac430b3faa504a1686fe8503fa6cf3395e73cf97840f071894d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:626e94c58ac520bf0f9ff9fdce92e5f85cab10f01226205abbe7208d3598dbc4","reviewedHash":"sha256:626e94c58ac520bf0f9ff9fdce92e5f85cab10f01226205abbe7208d3598dbc4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3520a6448ba91ac430b3faa504a1686fe8503fa6cf3395e73cf97840f071894d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q031","contentProjectionSha256":"626e94c58ac520bf0f9ff9fdce92e5f85cab10f01226205abbe7208d3598dbc4","reviewDecisionSha256":"3520a6448ba91ac430b3faa504a1686fe8503fa6cf3395e73cf97840f071894d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q032","questionId":"tr-g05-sosyal-q032","title":"Saygı ile Ortak Yaşamı Birleştirme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-008","question":"Aşağıdaki ifadelerden hangisi kültürel özelliklere saygı duymayı birlikte yaşama kültürüyle birlikte açıklar?","choices":["Ortak yaşamda en yaygın geleneği temel almak","Farklı gelenekleri yalnız özel günlerde sergilemek","Kendi kültürünü koruyup diğerlerinden uzak durmak","Farklı uygulamaları anlayıp ortak kurallara uymak"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Soyut iki kavram arasındaki ilişkiyi seçenekler üzerinden ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Kültürel özelliklere saygı, farklı uygulamaları anlamaya çalışmayı; birlikte yaşama kültürü ise ortak kurallara karşılıklı olarak uymayı gerektirir. Bu iki unsur birlikte olduğunda bireyler hem kendi özelliklerini korur hem de ortak yaşamın düzenine katkı sağlar.","distractorWhy":["Bu seçenek en yaygın geleneği ortak ölçü yaparak diğer kültürel özelliklere eşit alan açmaz.","Bu seçenek farklı gelenekleri yalnız belirli günlerle sınırladığı için sürekli bir saygı anlayışı oluşturmaz.","Bu seçenek başka kültürlerle iletişimi azaltarak birlikte yaşama kültürünü zayıflatır.","Bu seçenek doğru; farklılıkları anlama ile ortak kurallara uyma birlikte yer alır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a57913cdc36c6c9c0594416537bb1bd996856b07612ae7cefe3cbfbfddfac1ff","reviewDecisionSha256":"a86bc77f5b752514784c2b473bb42f1abda924439a2a4422f6361b20b2eb8715","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a57913cdc36c6c9c0594416537bb1bd996856b07612ae7cefe3cbfbfddfac1ff","reviewedHash":"sha256:a57913cdc36c6c9c0594416537bb1bd996856b07612ae7cefe3cbfbfddfac1ff","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a86bc77f5b752514784c2b473bb42f1abda924439a2a4422f6361b20b2eb8715; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q032","contentProjectionSha256":"a57913cdc36c6c9c0594416537bb1bd996856b07612ae7cefe3cbfbfddfac1ff","reviewDecisionSha256":"a86bc77f5b752514784c2b473bb42f1abda924439a2a4422f6361b20b2eb8715","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q033","questionId":"tr-g05-sosyal-q033","title":"Farklı Selamlaşmaya Saygı","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-008","question":"Yeni gelen bir öğrenci, ailesinin kültüründe kullanılan farklı bir selamlaşma biçimini sınıfta gösterince bazı öğrenciler gülüyor. Sınıf temsilcisinin hangi davranışı birlikte yaşamayı en çok destekler?","choices":["Selamlaşmanın anlamını açıklatıp saygılı dinleme kuralını hatırlatmak","Selamlaşmayı yalnız kültür tanıtım günlerinde kullanmasını önermek","Sınıfın yaygın selamlaşmasını öğretip buna uyum sağlamasını istemek","Etkinliği bitirip alay edenlerle ders sonunda ayrı ayrı konuşmak"],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"Günlük bir durumda saygı ilkesini uygun davranışa dönüştürmeyi gerektirir.","explanation":"Farklı bir selamlaşma biçiminin kültürel anlamını açıklatmak, öğrencilerin bilinmeyen bir özelliği tanımasını sağlar. Saygılı dinleme kuralı da alayı önleyerek yeni öğrencinin kendini kabul edilmiş hissetmesine ve sınıfın birlikte yaşama kültürünün güçlenmesine katkıda bulunur.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru; kültürel özelliğin ifade edilmesini sağlarken alayı önleyecek ortak bir saygı kuralı koyar.","Bu seçenek kültürel özelliğin günlük ortamda ifade edilmesini gereksiz biçimde belirli günlerle sınırlar.","Bu seçenek yeni öğrencinin kültürel özelliğini tanımak yerine yalnız çoğunluğun davranışına uyum bekler.","Bu seçenek alay edenlerle ilgilense de sınıfın o anda kültürel anlamı öğrenmesini ve ortak tutum geliştirmesini sağlamaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"dcafcdc8fba9199177b7f2b4edbe7c1f6caa99c9af697fd18e5b77079c1f2dcc","reviewDecisionSha256":"c98d63040171745837e68420da9c45c6db7d27cb332107c8a83772fb75501cc3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:dcafcdc8fba9199177b7f2b4edbe7c1f6caa99c9af697fd18e5b77079c1f2dcc","reviewedHash":"sha256:dcafcdc8fba9199177b7f2b4edbe7c1f6caa99c9af697fd18e5b77079c1f2dcc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c98d63040171745837e68420da9c45c6db7d27cb332107c8a83772fb75501cc3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q033","contentProjectionSha256":"dcafcdc8fba9199177b7f2b4edbe7c1f6caa99c9af697fd18e5b77079c1f2dcc","reviewDecisionSha256":"c98d63040171745837e68420da9c45c6db7d27cb332107c8a83772fb75501cc3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q034","questionId":"tr-g05-sosyal-q034","title":"İki Sınıfın Kültür Yaklaşımı","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-008","question":"A sınıfında öğrenciler kültürel özelliklerini gönüllü olarak tanıtıyor, arkadaşları saygılı sorular soruyor ve herkes ortak sınıf kurallarına uyuyor. B sınıfında yalnızca çoğunluğun kültürel örnekleri panoya asılıyor, diğer öğrencilerden kendi kültürlerinden söz etmemeleri isteniyor. Bu iki sınıfın birlikte yaşama kültürüyle ilgili en uygun karşılaştırma hangisidir?","choices":["İki sınıf da aynı ölçüde birlik sağlar; yalnız yöntemleri birbirinden farklıdır.","A sınıfı aidiyet ve iş birliğini destekler; B sınıfı dışlanma riski taşır.","B sınıfı daha güçlü birlik sağlar; farklılıkların konuşulmaması çatışmayı önler.","A sınıfı birliği zayıflatır; kültürel özelliklerin görünür olması ayrılığı artırır."],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"İki uygulamayı birden değerlendirip olası toplumsal sonuçlarını karşılaştırmayı gerektirir.","explanation":"A sınıfında öğrenciler kültürel özelliklerini baskı görmeden paylaşabilmekte ve ortak kurallara uymaktadır. Bu durum aidiyet, iletişim ve iş birliğini destekler. B sınıfında ise bazı öğrencilerin kültürel özellikleri görünmez kılındığı için dışlanma ve sınıfa bağlılığın zayıflaması riski oluşur.","distractorWhy":["Bu seçenek, eşit katılım ile dışlamanın sonuçlarını aynı kabul ettiği için uygun değildir.","Bu seçenek doğru; A sınıfındaki saygılı katılım birliği desteklerken B sınıfındaki susturma dışlanma doğurabilir.","Bu seçenek farklılıkları konuşmamanın sorunu çözmek yerine görünmez kılabileceğini gözden kaçırır.","Bu seçenek saygılı paylaşımın iletişim ve aidiyet üzerindeki olumlu etkisini ters yorumlar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ab113ffc988d7d29580609b83968d98132d33e45f70d08101c924c716accacb3","reviewDecisionSha256":"428c9f47f374ec8d9d48dd1b9cd6a74fd6f1897c1eb1882fdd18077181fae66e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ab113ffc988d7d29580609b83968d98132d33e45f70d08101c924c716accacb3","reviewedHash":"sha256:ab113ffc988d7d29580609b83968d98132d33e45f70d08101c924c716accacb3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:428c9f47f374ec8d9d48dd1b9cd6a74fd6f1897c1eb1882fdd18077181fae66e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q034","contentProjectionSha256":"ab113ffc988d7d29580609b83968d98132d33e45f70d08101c924c716accacb3","reviewDecisionSha256":"428c9f47f374ec8d9d48dd1b9cd6a74fd6f1897c1eb1882fdd18077181fae66e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q035","questionId":"tr-g05-sosyal-q035","title":"Paylaşım Haftasının Kanıtları","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-008","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Bu verilere dayanarak hangi yorum yapılabilir?","choices":["Etkinlik, sınıftaki kültürel farklılıkları azaltmış olabilir.","Etkinlik, öğrencilerin aynı alışkanlıkları seçmesini sağlamış olabilir.","Saygılı kültürel paylaşım iletişim ve ortak çalışmayı güçlendirmiş olabilir.","Ders programındaki bir değişiklik sonuçları açıklamış olabilir."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Verilerden ölçülü bir sonuç çıkarıp kanıtın desteklemediği aşırı yargıları elemek gerekir.","explanation":"Ortak görevlerin daha çok tamamlanması iş birliğinin arttığına, alay bildirimlerinin azalması ise saygılı iletişimin güçlendiğine işaret eder. Veriler bütün öğrencilerin aynılaştığını ya da kültürel farklılıkların ortadan kalktığını göstermez; bu nedenle en uygun yorum, saygılı paylaşımın iletişim ve ortak çalışmayı güçlendirmiş olabileceğidir.","distractorWhy":["Bu seçenek kültürel farklılıkların sayısına veya düzeyine ilişkin verilmeyen bir sonucu öne sürer.","Bu seçenek öğrencilerin alışkanlıklarının aynılaştığına dair bulunmayan bir kanıta dayanır.","Bu seçenek doğru; iki göstergedeki değişimi aşırıya kaçmadan iletişim ve iş birliğiyle ilişkilendirir.","Bu seçenek soruda ders programının değiştiğine dair hiçbir bilgi bulunmadığı için kanıtla desteklenmez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q035.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q035.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q035.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q035.visual.d1271a79bb37"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q035.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q035.visual.5d23d3265898"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q035.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q035.visual.819a2c2033d4"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q035.visual.48c22f193209"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"961397c003a706c5d8a0eda77e5d216278a0f74f0a1c970110c7a7317e6ec3e8","reviewDecisionSha256":"c09ae4cf8e0eda69bc6a5a33b1e07886be4c0f0bc6a62bdf56224a175be643ee","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:961397c003a706c5d8a0eda77e5d216278a0f74f0a1c970110c7a7317e6ec3e8","reviewedHash":"sha256:961397c003a706c5d8a0eda77e5d216278a0f74f0a1c970110c7a7317e6ec3e8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c09ae4cf8e0eda69bc6a5a33b1e07886be4c0f0bc6a62bdf56224a175be643ee; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q035","contentProjectionSha256":"961397c003a706c5d8a0eda77e5d216278a0f74f0a1c970110c7a7317e6ec3e8","reviewDecisionSha256":"c09ae4cf8e0eda69bc6a5a33b1e07886be4c0f0bc6a62bdf56224a175be643ee","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q036","questionId":"tr-g05-sosyal-q036","title":"Üç Ölçütlü Kültür Etkinliği","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-008","question":"Okul komitesi bir etkinlik için üç ölçüt belirliyor: Farklı kültürel özellikler gönüllü biçimde temsil edilecek, kimse küçümsenmeyecek ve öğrenciler ortak bir çalışmada etkileşim kuracak. Hangi plan bu ölçütlerin tümünü karşılar?","choices":["En çok ilgi gören kültürü merkez alıp diğerlerine kısa tanıtım süresi vermek","Her gruba ayrı gün ayırıp öğrencilerin yalnız kendi grubunun gününe katılmasını sağlamak","Bütün kültürel ögeleri isimsiz sergileyip ortak bir oylama yapmak","Gönüllü tanıtım köşeleri kurup ortak saygı kurallarıyla katılım sağlamak"],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Açıkça verilen üç ölçütü seçeneklerle eşleştirerek bütününü karşılayan planı bulmayı gerektirir.","explanation":"Gönüllü tanıtım köşeleri farklı kültürel özelliklerin temsil edilmesine imkân verir. Ortak saygı kuralları küçümseyici davranışları sınırlar, ortak katılım ise öğrencilerin birbirini tanımasını ve birlikte çalışmasını sağlar. Böylece üç ölçüt de aynı planda karşılanır.","distractorWhy":["Bu seçenek başka kültürlere kısa süre verse de bir kültürü merkeze alarak eşit temsili zayıflatır.","Bu seçenek farklı kültürleri temsil etse de öğrencileri ayırdığı için ortak etkileşimi sağlamaz.","Bu seçenek ögelerin kültürel bağını gizlediği ve yarışma oluşturduğu için karşılıklı tanımayı desteklemez.","Bu seçenek doğru; gönüllü temsil, saygılı ortam ve ortak katılım ölçütlerinin üçünü de karşılar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e8442e6933410c84598f6401b6614cffe262507e5203a3dfc8ca42507b10bc26","reviewDecisionSha256":"cae294cafe6980389d42b83258a545964337a9eaf6ee2a1acb1219b7e4ba123b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e8442e6933410c84598f6401b6614cffe262507e5203a3dfc8ca42507b10bc26","reviewedHash":"sha256:e8442e6933410c84598f6401b6614cffe262507e5203a3dfc8ca42507b10bc26","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:cae294cafe6980389d42b83258a545964337a9eaf6ee2a1acb1219b7e4ba123b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q036","contentProjectionSha256":"e8442e6933410c84598f6401b6614cffe262507e5203a3dfc8ca42507b10bc26","reviewDecisionSha256":"cae294cafe6980389d42b83258a545964337a9eaf6ee2a1acb1219b7e4ba123b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q037","questionId":"tr-g05-sosyal-q037","title":"Birlikte Yaşama Sloganı","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-009","question":"Sınıf panosuna asılacak sloganlardan hangisi kültürel özelliklere saygı ile birlikte yaşamayı destekler?","choices":["Farklılıklarımızı tanır, birbirimize saygıyla yaklaşırız.","Birliğimizi korumak için ortak alışkanlıkları öne çıkarırız.","Anlaşmazlık yaşamamak için gelenekleri özel alanda tutarız.","Çoğunluğun benimsediği kültürü ortak ölçü kabul ederiz."],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Temel bir mesajın saygı ve birlikte yaşamayla uyumunu doğrudan ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Birlikte yaşama kültürü, farklılıkların ortadan kaldırılmasına değil, tanınmasına ve saygıyla karşılanmasına dayanır. Farklılıkları tanıyıp birbirine saygıyla yaklaşmayı öneren slogan, kültürel çeşitliliği toplumsal uyumun bir parçası olarak görür.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru; farklılıkları tanıma ile karşılıklı saygıyı birlikte vurgular.","Bu seçenek ortak alışkanlıkları öne çıkarırken farklı kültürel özelliklerin görünürlüğünü azaltabilir.","Bu seçenek farklı gelenekleri ortak yaşamdan uzaklaştırarak karşılıklı tanımayı engeller.","Bu seçenek çoğunluğun kültürünü ölçü yaparak eşit saygı ilkesini bozar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"554173e922f9fa63fabb62ebb85a0a55174a34a3469f6c3c463eeca6447e282b","reviewDecisionSha256":"0285dd70c5fb13ad18293804f78f022bc07934eedc8de5953b847d0a8c051adb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:554173e922f9fa63fabb62ebb85a0a55174a34a3469f6c3c463eeca6447e282b","reviewedHash":"sha256:554173e922f9fa63fabb62ebb85a0a55174a34a3469f6c3c463eeca6447e282b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0285dd70c5fb13ad18293804f78f022bc07934eedc8de5953b847d0a8c051adb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q037","contentProjectionSha256":"554173e922f9fa63fabb62ebb85a0a55174a34a3469f6c3c463eeca6447e282b","reviewDecisionSha256":"0285dd70c5fb13ad18293804f78f022bc07934eedc8de5953b847d0a8c051adb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q038","questionId":"tr-g05-sosyal-q038","title":"Kutlama Hakkındaki Saygılı Cevap","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-009","question":"Elif, bir arkadaşının ailesine ait kutlama için “Bize benzemiyor, gereksiz.” diyor. Sınıf sözcüsünün hangi cevabı birlikte yaşamayı en çok destekler?","choices":["Bu kutlamayı ders dışında konuşmamız daha uygun olur.","Farklı olabilir; anlamını dinleyip saygıyla değerlendirelim.","Hepimiz aynı kutlamayı yaparsak daha kolay anlaşabiliriz.","Çoğunluğun tanıdığı kutlamalardan devam edelim."],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Bir iletişim çatışmasında hem önyargıyı azaltan hem de dayatmadan kaçınan cevabı seçmek gerekir.","explanation":"Arkadaşın kutlamasının anlamını dinlemek, bilinmeyen bir kültürel özelliğe ilişkin önyargıyı azaltır. Bunu sınıftaki herkese zorla uygulatmadan saygıyla değerlendirmek, hem bireyin kültürel özelliğini ifade etmesini hem de ortak yaşamın karşılıklı anlayışla sürmesini destekler.","distractorWhy":["Bu seçenek konuşmayı başka zamana erteleyerek mevcut önyargının sınıfça ele alınmasını sağlamaz.","Bu seçenek doğru; dinlemeyi, anlamayı ve dayatmadan saygılı değerlendirmeyi birlikte içerir.","Bu seçenek saygıyı ortak bir uygulamayı zorunlu benimsemeye dönüştürür.","Bu seçenek çoğunluğun bildiğini ölçü alarak arkadaşın kültürel özelliğine yer vermez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d52c0ea1972ad5353793b35ac8a1520084f94266160ebc779eec8bed19636c18","reviewDecisionSha256":"d06fa9172a2b087b5129ff252e75da01f219c85328709669430c689d46ad557f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d52c0ea1972ad5353793b35ac8a1520084f94266160ebc779eec8bed19636c18","reviewedHash":"sha256:d52c0ea1972ad5353793b35ac8a1520084f94266160ebc779eec8bed19636c18","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d06fa9172a2b087b5129ff252e75da01f219c85328709669430c689d46ad557f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q038","contentProjectionSha256":"d52c0ea1972ad5353793b35ac8a1520084f94266160ebc779eec8bed19636c18","reviewDecisionSha256":"d06fa9172a2b087b5129ff252e75da01f219c85328709669430c689d46ad557f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q039","questionId":"tr-g05-sosyal-q039","title":"Kültür Sergisi Duyurusunu Yorumlama","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-009","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgileri karşılaştırın. Bütün ürünler ortak sergide eşit biçimde yer alır.” Duyurunun birlikte yaşamaya katkısını en iyi açıklayan iki özellik hangisidir?","choices":["Tanıtımların tek biçimde hazırlanması ve ürünlerin başarıya göre sıralanması","En yaygın kültürün merkezde tutulması ve diğerlerine kısa süre ayrılması","Gönüllü temsilin sağlanması ve ürünlere eşit yer verilmesi","Sunumların ayrı gruplarda yapılması ve ortak serginin kaldırılması"],"correct":2,"level":4,"difficultyReason":"Bir duyurudaki birden fazla kuralı yorumlayıp katkıyı açıklayan iki ölçütü birlikte seçmek gerekir.","explanation":"Duyuru, öğrencilerin kültürel özelliklerini zorlanmadan tanıtmasına ve bütün ürünlerin ortak sergide eşit biçimde görünmesine imkân verir. Bu iki özellik, farklı kültürlerin üstünlük sırasına konulmadan tanınmasını sağlar; küçümseyici sözlerin yasaklanması da saygılı birlikte yaşamayı destekler.","distractorWhy":["Bu seçenek duyuruda bulunmayan tek biçim ve başarı sıralaması ölçütlerini ekler.","Bu seçenek duyurunun eşit temsil ilkesine aykırı biçimde bir kültürü merkeze yerleştirir.","Bu seçenek doğru; gönüllü temsil ile eşit görünürlük duyurunun kapsayıcı yönünü açıklar.","Bu seçenek duyurudaki ortak sergi ve kültürel paylaşım anlayışının tersini ifade eder."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q039.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q039.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q039.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q039.visual.d819d4104626"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q039.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q039.visual.cfb701144e43"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q039.visual.0e4828a0fd67"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a945358eb7f48023e22563de4ca273c79f2ad22a4eb7a1c78d468ef3364c19cf","reviewDecisionSha256":"d60adcc50783d5ff663761b341681997e6f5530c39b8944a490c50fbae340866","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a945358eb7f48023e22563de4ca273c79f2ad22a4eb7a1c78d468ef3364c19cf","reviewedHash":"sha256:a945358eb7f48023e22563de4ca273c79f2ad22a4eb7a1c78d468ef3364c19cf","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d60adcc50783d5ff663761b341681997e6f5530c39b8944a490c50fbae340866; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q039","contentProjectionSha256":"a945358eb7f48023e22563de4ca273c79f2ad22a4eb7a1c78d468ef3364c19cf","reviewDecisionSha256":"d60adcc50783d5ff663761b341681997e6f5530c39b8944a490c50fbae340866","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q040","questionId":"tr-g05-sosyal-q040","title":"Müzik Kulüpleri Arasında Uzlaşma","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Birlikte Yaşamak","objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-009","question":"İki öğrenci kulübü ortak bir müzik günü düzenleyecektir. Bir kulüp farklı kültürlerden eserler tanıtmak, diğeri ise yalnız herkesin bildiği eserleri çalmak istemektedir. Hangi uzlaşma planı kültürel özelliklere saygıyı ve ortak katılımı birlikte sağlar?","choices":["Herkesin bildiği eserleri seçip ortak söylemeyi kolaylaştırmak","Kulüplere ayrı sahneler verip programlarını özgürce yürütmelerini sağlamak","Farklı eserleri programa alıp açıklamaları basılı broşürle sınırlamak","Gönüllü tanıtımlarla farklı eserleri sunup ortak finalde birlikte müzik yapmak"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Çatışan iki isteği, saygı ve ortak katılım ölçütlerini birlikte koruyacak biçimde uzlaştırmak gerekir.","explanation":"Farklı eserlerin gönüllü tanıtımlarla sunulması, kültürel özelliklerin anlamıyla birlikte tanınmasını sağlar. Ortak final ise öğrencileri ayrı gruplara bölmeden aynı etkinlikte buluşturur. Böylece ne farklılıklar dışlanır ne de ortak katılım ortadan kalkar.","distractorWhy":["Bu seçenek ortak söylemeyi kolaylaştırsa da farklı kültürel eser önerilerini dışarıda bırakır.","Bu seçenek kulüplere özgür alan verse de onları ayırdığı için ortak etkileşim oluşturmaz.","Bu seçenek farklı eserlere yer verse de canlı tanıtım ve karşılıklı iletişim imkânını sınırlar.","Bu seçenek doğru; kültürel tanıtımı korur ve ortak finalle birlikte katılımı sağlar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"032383b969da23e8d5b83436892d74553168d3d4baf465edac89c953991f09a6","reviewDecisionSha256":"6142820d68fe7eb06840e590fd5e7e528efd1f29a90b39b3e144880e214716d0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:032383b969da23e8d5b83436892d74553168d3d4baf465edac89c953991f09a6","reviewedHash":"sha256:032383b969da23e8d5b83436892d74553168d3d4baf465edac89c953991f09a6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6142820d68fe7eb06840e590fd5e7e528efd1f29a90b39b3e144880e214716d0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q040","contentProjectionSha256":"032383b969da23e8d5b83436892d74553168d3d4baf465edac89c953991f09a6","reviewDecisionSha256":"6142820d68fe7eb06840e590fd5e7e528efd1f29a90b39b3e144880e214716d0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q041","questionId":"tr-g05-sosyal-q041","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Kültürel Saygının Toplumsal Hayata Katkısı","question":"Farklı kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisi düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu saygının toplumda sağladığı en temel faydalardan biridir?","choices":["Toplumsal barışın güçlenmesi","Bireylerin yalnızlaşması","Kültürel çeşitliliğin azalması","Sadece bir grubun mutlu olması"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Basit düzeyde bir kavram bilgisi sorusu olduğu için kolaydır.","explanation":"Farklı kültürel özelliklere saygı duymak, insanlar arasında hoşgörü ve anlayışı artırarak toplumsal barışın güçlenmesini sağlar. Saygı ortamında çatışmalar azalır, iş birliği ve dayanışma artar. Bireylerin yalnızlaşması, kültürel çeşitliliğin azalması ya da sadece bir grubun mutlu olması saygının sonucu olamaz; aksine saygı, herkesi kucaklayan bir ortam oluşturur.","distractorWhy":["Toplumsal barışın güçlenmesi, farklılıklara saygının doğal bir sonucu olduğu için doğru cevaptır.","Bireylerin yalnızlaşması, saygı eksikliğinde ortaya çıkan bir durumdur; bu nedenle yanlıştır.","Kültürel çeşitliliğin azalması, saygıdan çok asimilasyonla ilişkilidir; saygı çeşitliliği korur.","Sadece bir grubun mutlu olması adil değildir, saygı herkesin mutluluğunu hedefler."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-009","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"169b05efb4c9671b90591b43b29c6c6d3bb23d406b4a8c20cbba33b63b64efba","reviewDecisionSha256":"db2814d5a69737e371f83e5fa427a63a555cf0c2bb0faa8f922b148ba567cef4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:169b05efb4c9671b90591b43b29c6c6d3bb23d406b4a8c20cbba33b63b64efba","reviewedHash":"sha256:169b05efb4c9671b90591b43b29c6c6d3bb23d406b4a8c20cbba33b63b64efba","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:db2814d5a69737e371f83e5fa427a63a555cf0c2bb0faa8f922b148ba567cef4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q041","contentProjectionSha256":"169b05efb4c9671b90591b43b29c6c6d3bb23d406b4a8c20cbba33b63b64efba","reviewDecisionSha256":"db2814d5a69737e371f83e5fa427a63a555cf0c2bb0faa8f922b148ba567cef4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q042","questionId":"tr-g05-sosyal-q042","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Yeni Komşulara Yaklaşım","question":"Mahallenize yeni taşınan bir aile sizden farklı yemekler yapıyor ve farklı müzikler dinliyor. Birlikte yaşama kültürüne katkı sağlamak için aşağıdaki davranışlardan hangisini yapmak en uygun olur?","choices":["Onlara kendi yemek ve müzik kültürümüzün daha iyi olduğunu anlatmak","Onların kültürünü merak edip saygı göstermek ve imkân varsa birlikte etkinlik yapmak","Kültürleri bize uymadığı için onlarla hiç görüşmemek","Onları sadece bizim gibi olmaya teşvik etmek"],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Günlük bir senaryo üzerinden doğru tutumu seçmeyi gerektirdiği için orta düzeydedir.","explanation":"Farklı kültürlere saygı, birlikte yaşamın temelidir. Yeni komşuların kültürünü merak etmek, onlara değer vermek ve ortak etkinlikler düzenlemek hem onların kendilerini iyi hissetmesini sağlar hem de mahallede dayanışmayı artırır. Diğer seçenekler dışlayıcı veya zorlayıcı olduğu için birlikte yaşamaya katkı sağlamaz.","distractorWhy":["Kendi kültürünü dayatmak saygısızlıktır; bu nedenle yanlıştır.","Merak edip saygı göstermek, kültürel saygının somut bir örneğidir ve doğru cevaptır.","Hiç görüşmemek toplumsal kopukluğa yol açar, birlikte yaşama ilkesine aykırıdır.","Başkalarını kendine benzetmeye çalışmak saygıdan uzak bir tutumdur; bu yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-010","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0ac576263dc044ddf82646b5d6a654ca0382302136538f7c8657e63e463e4e6b","reviewDecisionSha256":"081b79dc541aef25b6c25239013dcfc1b383a4153043ffddd0085692253cb4da","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0ac576263dc044ddf82646b5d6a654ca0382302136538f7c8657e63e463e4e6b","reviewedHash":"sha256:0ac576263dc044ddf82646b5d6a654ca0382302136538f7c8657e63e463e4e6b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:081b79dc541aef25b6c25239013dcfc1b383a4153043ffddd0085692253cb4da; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q042","contentProjectionSha256":"0ac576263dc044ddf82646b5d6a654ca0382302136538f7c8657e63e463e4e6b","reviewDecisionSha256":"081b79dc541aef25b6c25239013dcfc1b383a4153043ffddd0085692253cb4da","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q043","questionId":"tr-g05-sosyal-q043","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q043.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q043.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q043.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q043.visual.219efce16358"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q043.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q043.visual.87d911ee9f1f"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q043.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q043.visual.1deb85271f53"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q043.visual.642436568d9e"},"title":"İki Tutumun Karşılaştırılması","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bütün kanıtları hesaba katın. Bu iki tutumun birlikte yaşamaya etkisi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Her ikisi de toplumsal uyumu aynı düzeyde artırır.","Yalnız II numaralı tutum toplumsal barışa katkı sağlar.","Yalnız I numaralı tutum toplumsal barışa katkı sağlar.","Her iki tutum da toplumsal çatışmaları azaltır."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"İki farklı tutumun doğrudan kıyaslanması ve birlikte yaşama ilkeleriyle ilişkilendirilmesi gerektiğinden zordur.","explanation":"Kültürel farklılıkları tanımak için çaba göstermek, insanlar arasında empati ve anlayışı geliştirerek toplumsal barışa katkı sağlar. Görmezden gelmek ise farklılıkları yok sayar, bu da zamanla anlaşmazlıkların büyümesine neden olabilir. Bu nedenle yalnız I numaralı tutum doğrudur.","distractorWhy":["Her ikisi de uyumu artırmaz; görmezden gelmek uyumu zedeler, bu yüzden yanlıştır.","II numaralı tutum, farklılıkları yok saydığı için barışa katkı sağlamaz; yanlıştır.","I numaralı tutum, tanıma ve saygı içerdiğinden barışa katkı sağlar, doğru cevaptır.","Her ikisi de çatışmaları azaltmaz; görmezden gelmek çatışmaları artırabilir, yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-010","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a5134285ce9b8e052e0e13b1c4a108acd90d06a6b7ec947138b965ceba014921","reviewDecisionSha256":"528692652bf6448fac178d1b22f6e26688f527cee72a6e9923cfe1ff5b1b7a65","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a5134285ce9b8e052e0e13b1c4a108acd90d06a6b7ec947138b965ceba014921","reviewedHash":"sha256:a5134285ce9b8e052e0e13b1c4a108acd90d06a6b7ec947138b965ceba014921","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:528692652bf6448fac178d1b22f6e26688f527cee72a6e9923cfe1ff5b1b7a65; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q043","contentProjectionSha256":"a5134285ce9b8e052e0e13b1c4a108acd90d06a6b7ec947138b965ceba014921","reviewDecisionSha256":"528692652bf6448fac178d1b22f6e26688f527cee72a6e9923cfe1ff5b1b7a65","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q044","questionId":"tr-g05-sosyal-q044","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sınıfta Saygının Sonuçları","question":"Bir sınıfta farklı kültürlerden gelen öğrenciler birbirlerinin örf ve âdetlerine saygı duymaya başlarsa, bu durumun bir sonucu olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi en güçlü ihtimaldir?","choices":["Öğrencilerin sadece kendi kültürlerinden arkadaşlar edinmesi","Kültürel etkinliklerin tamamen sona ermesi","Sınıf içi çatışmaların artması","Arkadaşlık bağlarının güçlenmesi ve ön yargıların azalması"],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisini günlük bir örnek üzerinden değerlendirdiği için orta düzeydedir.","explanation":"Farklı kültürlere saygı duymak, öğrenciler arasında güven ve dostluk bağlarını güçlendirir. İnsanlar birbirini anladıkça ön yargılar azalır, ortak etkinlikler artar ve sınıfta huzurlu bir ortam oluşur. Diğer seçenekler saygısızlığın veya iletişimsizliğin sonucu olabilir.","distractorWhy":["Sadece kendi kültüründen arkadaş edinmek, saygıdan çok içe kapanmanın göstergesidir; yanlıştır.","Kültürel etkinliklerin sona ermesi saygıyla değil, ilgisizlikle olur; bu nedenle yanlıştır.","Çatışmaların artması saygısızlık ortamında görülür; saygı çatışmayı azaltır, yanlıştır.","Arkadaşlık bağlarının güçlenmesi ve ön yargıların azalması saygının doğal sonucudur; doğru cevaptır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-010","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0ac4125a010e2e4ec002a9f1af6b621068144f0eca1f24ec98d13276825d2dae","reviewDecisionSha256":"3e200338354ea0b1963e2c65356d12e584c7bee5f3ef691073dea2e9d6185345","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0ac4125a010e2e4ec002a9f1af6b621068144f0eca1f24ec98d13276825d2dae","reviewedHash":"sha256:0ac4125a010e2e4ec002a9f1af6b621068144f0eca1f24ec98d13276825d2dae","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3e200338354ea0b1963e2c65356d12e584c7bee5f3ef691073dea2e9d6185345; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q044","contentProjectionSha256":"0ac4125a010e2e4ec002a9f1af6b621068144f0eca1f24ec98d13276825d2dae","reviewDecisionSha256":"3e200338354ea0b1963e2c65356d12e584c7bee5f3ef691073dea2e9d6185345","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q045","questionId":"tr-g05-sosyal-q045","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mahalle Projesinde Başarı Ölçütü","question":"Farklı kültürlerin bir arada yaşadığı bir mahallede belediye, birlikte yaşamayı güçlendirmek için bir proje başlatacaktır. Projenin başarılı olması için aşağıdaki ölçütlerden hangisine en çok dikkat edilmelidir?","choices":["Tüm kültürlerin eşit şekilde temsil edilmesi ve katılımının sağlanması","Projenin yalnızca maddi kazanç sağlaması","Sadece çoğunluğun kültürüne uygun etkinlikler içermesi","Kültürel farklılıkları hızla ortadan kaldırmayı hedeflemesi"],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Birden çok ölçütü değerlendirip saygı ve eşitlik ilkesine göre en doğruyu seçmeyi gerektirdiği için ileri düzeydir.","explanation":"Birlikte yaşama projelerinde başarının anahtarı, tüm kültürlerin kendini ifade edebilmesi ve eşit katılımının sağlanmasıdır. Bu sayede herkes kendini değerli hisseder, saygı ve hoşgörü ortamı pekişir. Maddi kazanç, tektipleştirme veya çoğunluğa uyum sağlama baskısı uzun vadede sorunları artırır.","distractorWhy":["Tüm kültürlerin eşit temsili, saygının en somut göstergesidir ve doğru cevaptır.","Sadece maddi kazanç odaklı olmak, kültürel saygıyı garanti etmez; yanlıştır.","Çoğunluğun kültürüne uygun etkinlikler diğer grupları dışlar, saygıya aykırıdır.","Kültürel farklılıkları ortadan kaldırma hedefi saygıyla bağdaşmaz; yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-010","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"682f3ef8962b51f4bcf7db662865cdcd3691c2aaca53ace59505496fb9b6f264","reviewDecisionSha256":"a20958cc6f073420d08b7c764f482d2c53073c8655e8469202b82ba0d39e697e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:682f3ef8962b51f4bcf7db662865cdcd3691c2aaca53ace59505496fb9b6f264","reviewedHash":"sha256:682f3ef8962b51f4bcf7db662865cdcd3691c2aaca53ace59505496fb9b6f264","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a20958cc6f073420d08b7c764f482d2c53073c8655e8469202b82ba0d39e697e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q045","contentProjectionSha256":"682f3ef8962b51f4bcf7db662865cdcd3691c2aaca53ace59505496fb9b6f264","reviewDecisionSha256":"a20958cc6f073420d08b7c764f482d2c53073c8655e8469202b82ba0d39e697e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q046","questionId":"tr-g05-sosyal-q046","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Saygı Duymak ve Yok Saymak Arasındaki Fark","question":"“Kültürel özelliklere saygı duymak” ile “kültürel farklılıkları yok saymak” arasındaki temel fark aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?","choices":["Saygı duymak farklılıkları kabul edip değer vermek; yok saymak ise onları yokmuş gibi davranmaktır.","Saygı duymak farklılıkları ortadan kaldırmaya çalışmak; yok saymak ise farklılıkları benimsemektir.","Saygı duymak sadece kendi kültürünü üstün görmek; yok saymak bütün kültürlere eşit mesafede durmaktır.","Saygı duymak ve yok saymak aynı anlama gelir, aralarında fark yoktur."],"correct":0,"level":3,"difficultyReason":"Birbirine karıştırılabilecek iki kavramın doğru tanımını ayırt etmeyi gerektirdiği için zordur.","explanation":"Kültürel özelliklere saygı duymak; farklılıkları tanımak, onlara değer vermek ve onları yaşatmak anlamına gelir. Yok saymak ise farklılıkları görmezden gelmek, onları yokmuş gibi kabul etmektir. Bu iki tutum taban tabana zıttır; biri birleştirici, diğeri ayrıştırıcıdır.","distractorWhy":["Bu seçenek kavramları doğru tanımladığı için doğru cevaptır.","Saygı duymak ortadan kaldırmak değil, yaşatmaktır; yok saymak ise benimsemek değil inkârdır, bu yüzden yanlıştır.","Saygı duymak üstünlük değil eşitlik anlayışına dayanır; yok saymak da eşit mesafe değil ilgisizliktir, yanlıştır.","Aynı anlama gelmezler, tamamen farklı kavramlardır; bu nedenle yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-010","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1eadbc85d06d0d407e0748be8cd78a9300b198554a3fd8954507a1c9bf74c26c","reviewDecisionSha256":"650c6ab36ea80ab8676869f462df974771a483233780ee3e2e4c44f3e6dc9972","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1eadbc85d06d0d407e0748be8cd78a9300b198554a3fd8954507a1c9bf74c26c","reviewedHash":"sha256:1eadbc85d06d0d407e0748be8cd78a9300b198554a3fd8954507a1c9bf74c26c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:650c6ab36ea80ab8676869f462df974771a483233780ee3e2e4c44f3e6dc9972; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q046","contentProjectionSha256":"1eadbc85d06d0d407e0748be8cd78a9300b198554a3fd8954507a1c9bf74c26c","reviewDecisionSha256":"650c6ab36ea80ab8676869f462df974771a483233780ee3e2e4c44f3e6dc9972","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q047","questionId":"tr-g05-sosyal-q047","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Saygı Ortamında Görülmeyen Davranış","question":"Kültürel farklılıklara saygı duyulan bir toplumda aşağıdaki kavramlardan hangisinin yaygın olması beklenmez?","choices":["Hoşgörü","Anlayış","Ötekileştirme","Empati"],"correct":2,"level":2,"difficultyReason":"Saygıyla bağdaşmayan kavramı diğer olumlu kavramlar arasından seçmeyi gerektirdiği için orta düzeydedir.","explanation":"Kültürel saygının hâkim olduğu bir toplumda hoşgörü, anlayış ve empati gibi birleştirici değerler yaygın olur. Ötekileştirme ise insanları dışlama, yabancılaştırma anlamına gelir ve saygılı bir ortamda bulunması beklenmez.","distractorWhy":["Hoşgörü, saygılı bir toplumun temel özelliklerindendir; bu yüzden yanlıştır.","Anlayış, farklılıklara saygının doğal bir sonucudur, beklenir; yanlıştır.","Ötekileştirme, dışlayıcıdır ve saygıyla bağdaşmaz; doğru cevaptır.","Empati, kendini başkasının yerine koyabilmektir ve saygı ortamında gelişir; beklenir, yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-011","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ad8dd9a88cd18d55a06acdca797eac202f4ba3a24a8947024630f0b60615ed6a","reviewDecisionSha256":"5bd700c194f9bea03c13e100d23acb338a49e8153a56bf9ebd4bb53400d46acd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ad8dd9a88cd18d55a06acdca797eac202f4ba3a24a8947024630f0b60615ed6a","reviewedHash":"sha256:ad8dd9a88cd18d55a06acdca797eac202f4ba3a24a8947024630f0b60615ed6a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5bd700c194f9bea03c13e100d23acb338a49e8153a56bf9ebd4bb53400d46acd; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q047","contentProjectionSha256":"ad8dd9a88cd18d55a06acdca797eac202f4ba3a24a8947024630f0b60615ed6a","reviewDecisionSha256":"5bd700c194f9bea03c13e100d23acb338a49e8153a56bf9ebd4bb53400d46acd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q048","questionId":"tr-g05-sosyal-q048","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Ortak İftar Yemeğinin Amacı","question":"Bir apartmanda yaşayan farklı kültürlerden aileler, Ramazan ayında birlikte bir iftar yemeği düzenlemiştir. Bu etkinliğin düzenlenmesindeki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Sadece yemek yiyip karnını doyurmak","Kendi kültürünü diğerlerine zorla kabul ettirmek","Kültürel etkileşim ve karşılıklı saygıyı artırmak","Apartmandaki anlaşmazlıkları tamamen yok saymak"],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Gerçek bir senaryoda, asıl amacı ikincil faydalardan ayırt etmeyi gerektirdiği için zordur.","explanation":"Farklı kültürlerin bir araya gelip ortak bir yemek düzenlemesi, öncelikle birbirini tanıma, etkileşim kurma ve karşılıklı saygıyı geliştirme amacı taşır. Yemek yemek bir bahanedir; asıl hedef birlik ve beraberlik duygularını pekiştirmektir. Zorla kabul ettirme veya sorunları yok sayma gibi yaklaşımlar saygıyla bağdaşmaz.","distractorWhy":["Sadece karnını doyurmak, etkinliğin derin amacını açıklamaz; yanlıştır.","Zorla kabul ettirme saygıya aykırıdır, böyle bir amaç güdülmez; yanlıştır.","Kültürel etkileşim ve saygı, bu tür organizasyonların temel hedefidir; doğru cevaptır.","Anlaşmazlıkları yok saymak çözüm değildir, etkinlik görmezden gelme amacı taşımaz; yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-011","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"65203174dec6b5679498f3679cfbbf59992a556b4ec34a28da93a4b831de94d1","reviewDecisionSha256":"a7b3a42bcff7bba7ab6964fc3a64a5ff6a7b00a8959b5a85e9d725968f5c6092","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:65203174dec6b5679498f3679cfbbf59992a556b4ec34a28da93a4b831de94d1","reviewedHash":"sha256:65203174dec6b5679498f3679cfbbf59992a556b4ec34a28da93a4b831de94d1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a7b3a42bcff7bba7ab6964fc3a64a5ff6a7b00a8959b5a85e9d725968f5c6092; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q048","contentProjectionSha256":"65203174dec6b5679498f3679cfbbf59992a556b4ec34a28da93a4b831de94d1","reviewDecisionSha256":"a7b3a42bcff7bba7ab6964fc3a64a5ff6a7b00a8959b5a85e9d725968f5c6092","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q049","questionId":"tr-g05-sosyal-q049","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Tarihî Kanıtın Yorumlanması","question":"Tarihî kaynaklar, Anadolu’da farklı kültürlerin birbirine saygı gösterdiği dönemlerde sanat, ticaret ve bilim alanında büyük ilerlemeler yaşandığını göstermektedir. Yalnızca bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılır?","choices":["Kültürel saygı, toplumsal gelişmeyi olumlu etkiler.","Farklı kültürlerin bir arada yaşaması her zaman çatışmaya yol açar.","Anadolu’da hiçbir zaman savaş olmamıştır.","Kültürel saygı sadece ticareti geliştirir."],"correct":0,"level":5,"difficultyReason":"Verilen bir kanıttan yola çıkarak genel ve kesin bir yargıya ulaşmayı, aşırı yorumlardan kaçınmayı gerektirdiği için en üst düzeydir.","explanation":"Verilen tarihî bilgi, kültürel saygının olduğu ortamlarda toplumsal gelişmenin (sanat, ticaret, bilim) gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Buradan yola çıkarak kültürel saygının toplumsal gelişmeyi olumlu etkilediği kesin olarak söylenebilir. Diğer seçenekler kanıtın kapsamını aşan genellemeler veya yanlış çıkarımlardır.","distractorWhy":["Bu seçenek verilen kanıtla doğrudan uyumludur ve doğru cevaptır.","Kanıt tam tersini gösterdiği için bu yargı yanlıştır.","Kanıttan böyle bir sonuç çıkmaz; sadece saygı dönemlerine vurgu yapılmıştır, yanlıştır.","Kanıtta sanat ve bilim de sayılmıştır; sadece ticaretle sınırlı değildir, yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-011","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e37e599403be2b5a73566061358ccac56b7fe3a0355782a859fbed4c4c776405","reviewDecisionSha256":"963a780d5aa41b0226b3a85f5809fc808afcdb263c5183be014985a734e45cb1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e37e599403be2b5a73566061358ccac56b7fe3a0355782a859fbed4c4c776405","reviewedHash":"sha256:e37e599403be2b5a73566061358ccac56b7fe3a0355782a859fbed4c4c776405","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:963a780d5aa41b0226b3a85f5809fc808afcdb263c5183be014985a734e45cb1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q049","contentProjectionSha256":"e37e599403be2b5a73566061358ccac56b7fe3a0355782a859fbed4c4c776405","reviewDecisionSha256":"963a780d5aa41b0226b3a85f5809fc808afcdb263c5183be014985a734e45cb1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q050","questionId":"tr-g05-sosyal-q050","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Okullardaki Saygı Eğitiminin Etkisi","question":"İki okul karşılaştırıldığında: X okulunda kültürel farklılıklara saygı konusunda düzenli etkinlikler yapılırken Y okulunda bu tür etkinlikler yapılmamaktadır. X okulunda arkadaşlık ilişkileri daha güçlü, devamsızlık oranı daha düşüktür. Bu durumun en olası açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["X okulu daha yeni bir binaya sahiptir.","Saygı eğitimi, öğrenciler arasında bağlılık ve aidiyet duygusunu artırmıştır.","Y okulundaki öğretmenler daha az ödev vermektedir.","X okulunda sınavlar daha kolay yapılmaktadır."],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Karşılaştırmalı bir örnekte, asıl neden olarak kültürel saygı eğitimini diğer ilgisiz değişkenlerden ayırmayı gerektirdiği için ileri düzeydir.","explanation":"Verilen durumda iki okul arasındaki en belirgin fark, saygı eğitimi etkinlikleridir. Bu eğitim sayesinde öğrenciler birbirine daha anlayışlı davranmakta, bu da arkadaşlık bağlarını güçlendirip okula devamı artırmaktadır. Diğer seçenekler varsayımsaldır ve doğrudan kültürel saygıyla ilişkili değildir.","distractorWhy":["Yeni bina, arkadaşlık veya devamsızlık üzerinde doğrudan belirleyici değildir; yanlıştır.","Saygı eğitimi, sosyal bağları ve okula aidiyeti güçlendirdiği için en olası açıklamadır; doğru cevaptır.","Az ödev vermek, güçlü arkadaşlık ilişkisini veya düşük devamsızlığı açıklamaz; yanlıştır.","Kolay sınavlar arkadaşlık bağlarından çok akademik başarıyla ilgilidir; bu durumu açıklamaz, yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-011","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f493db4ee64228c6f3c4fb593ad5b40b4226fd78eca298d7615417f02fa8ba5e","reviewDecisionSha256":"6913a753abe23fa9bfe27acad90ca62059d5ad83493755df774f1a084a1c9526","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f493db4ee64228c6f3c4fb593ad5b40b4226fd78eca298d7615417f02fa8ba5e","reviewedHash":"sha256:f493db4ee64228c6f3c4fb593ad5b40b4226fd78eca298d7615417f02fa8ba5e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6913a753abe23fa9bfe27acad90ca62059d5ad83493755df774f1a084a1c9526; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q050","contentProjectionSha256":"f493db4ee64228c6f3c4fb593ad5b40b4226fd78eca298d7615417f02fa8ba5e","reviewDecisionSha256":"6913a753abe23fa9bfe27acad90ca62059d5ad83493755df774f1a084a1c9526","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q051","questionId":"tr-g05-sosyal-q051","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-011","correct":2,"level":1,"title":"Kültürel Özelliklere Saygının Birlikte Yaşamaya Etkisi","question":"Sınıfa yeni gelen Arkın, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yetişmiş ve yöresel kıyafetler giymeyi sevmektedir. Sınıftaki öğrencilerden hangisinin davranışı, Arkın'ın kültürel özelliklerine saygı duymanın birlikte yaşamaya olumlu etkisine örnektir?","choices":["Ona kıyafetlerini değiştirmesini söylemek","Onu görmezden gelip oyunlara almamak","Ona yöresel kıyafetlerini ve kültürünü sormak, arkadaşça sohbet etmek","Kendi kıyafetlerini giymesi için zorlamak"],"difficultyReason":"Temel düzeyde, doğrudan saygılı davranışı ayırt etme gerektirir.","explanation":"Arkın'ın kültürel özelliği olan yöresel kıyafet giyme alışkanlığına saygı duymak, onu olduğu gibi kabul etmek ve onunla iletişim kurmak ile mümkündür. Ona kıyafetlerini sormak ve sohbet etmek, hem saygıyı gösterir hem de birlikte yaşamayı güçlendirir. Diğer seçenekler dışlama, zorlama veya yok sayma olduğu için birlikte yaşamaya zarar verir.","distractorWhy":["Ona kıyafetlerini değiştirmesini söylemek, onun kültürel özelliğine saygısızlıktır ve dışlayıcıdır.","Onu görmezden gelip oyunlara almamak, dışlama davranışıdır ve birlikte yaşamaya engel olur.","Ona yöresel kıyafetlerini ve kültürünü sormak, arkadaşça sohbet etmek doğru bir yaklaşımdır çünkü saygı ve ilgi göstermektedir.","Kendi kıyafetlerini giymesi için zorlamak, kültürel özelliğe saygısızlıktır ve baskı içerir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0ae1e0b8b65f04fff1cdc8fd41729b2f64c76c8eff490dd5bd1d07c9adc218cb","reviewDecisionSha256":"674a7595cb136958b364629a59634499c6f37f9c6854743893ac6a83020a8cdc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0ae1e0b8b65f04fff1cdc8fd41729b2f64c76c8eff490dd5bd1d07c9adc218cb","reviewedHash":"sha256:0ae1e0b8b65f04fff1cdc8fd41729b2f64c76c8eff490dd5bd1d07c9adc218cb","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:674a7595cb136958b364629a59634499c6f37f9c6854743893ac6a83020a8cdc; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q051","contentProjectionSha256":"0ae1e0b8b65f04fff1cdc8fd41729b2f64c76c8eff490dd5bd1d07c9adc218cb","reviewDecisionSha256":"674a7595cb136958b364629a59634499c6f37f9c6854743893ac6a83020a8cdc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q052","questionId":"tr-g05-sosyal-q052","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.2","objective":"SB.5.1.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini yorumlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-012","correct":3,"level":3,"title":"Kültürel Özelliklere Saygısızlığın Toplumsal Sonuçları","question":"Farklı kültürlerden insanların yaşadığı bir mahallede, komşular birbirlerinin kültürel alışkanlıklarını küçümser ve eleştirirse aşağıdakilerden hangisinin yaşanması beklenir?","choices":["Kültürel zenginlik artar ve herkes mutlu olur.","Komşular arasında daha güçlü bir bağ oluşur.","Toplum giderek daha fazla kaynaşır.","İnsanlar arasında tartışmalar çıkar ve toplumsal huzur bozulur."],"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisi kurarak saygısızlığın olumsuz etkisini yorumlama gerektirir; orta düzeydedir.","explanation":"Kültürel özelliklere saygısızlık, toplumda güvensizlik ve çatışma ortamı yaratır. Küçümseme ve eleştiri, insanların birbirine olan saygısını azaltır; tartışmalar ve huzursuzluk ortaya çıkar. Diğer seçenekler, saygısızlık durumunda beklenen olumlu sonuçları anlatır ancak gerçekte saygısızlık toplumsal bağları zayıflatır.","distractorWhy":["Kültürel zenginliğin artması, saygısızlıkla değil, farklılıklara saygıyla mümkündür.","Daha güçlü bir bağ oluşması, karşılıklı saygı gerektirir; küçümseme bağları koparır.","Toplumun kaynaşması için farklılıklara değer verilmesi gerekir; eleştiri kaynaşmayı engeller.","İnsanlar arasında tartışmalar çıkması ve toplumsal huzurun bozulması, saygısızlığın beklendik sonucu olduğu için doğru yanıttır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-2-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-2","subtopicKey":"kulturel-ozelliklere-saygi-ve-birlikte-yasama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2d869dfd583dd3aed418e49d089c801cc2ddc22b1ba6c4c4cbf908bc18a84204","reviewDecisionSha256":"45b337d2f65882e5ab7cdcca1aaa3d30338767a77e2b8fb19556d8b7a9d079e8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2d869dfd583dd3aed418e49d089c801cc2ddc22b1ba6c4c4cbf908bc18a84204","reviewedHash":"sha256:2d869dfd583dd3aed418e49d089c801cc2ddc22b1ba6c4c4cbf908bc18a84204","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:45b337d2f65882e5ab7cdcca1aaa3d30338767a77e2b8fb19556d8b7a9d079e8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q052","contentProjectionSha256":"2d869dfd583dd3aed418e49d089c801cc2ddc22b1ba6c4c4cbf908bc18a84204","reviewDecisionSha256":"45b337d2f65882e5ab7cdcca1aaa3d30338767a77e2b8fb19556d8b7a9d079e8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q053","questionId":"tr-g05-sosyal-q053","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-013","correct":0,"level":2,"title":"Yardımlaşma Faaliyetini Belirleme","question":"Aşağıdaki etkinliklerden hangisi toplumsal birliği sağlamak için yapılan bir yardımlaşma ve dayanışma faaliyetidir?","choices":["Muhtarlık tarafından düzenlenen mahalle temizliği kampanyasına gönüllü katılmak","Bireysel olarak bilgisayar oyunu oynamak","Sınıfta sadece kendi notlarını yükseltmeye çalışmak","Yere çöp atarak çevreyi kirletmek"],"difficultyReason":"Günlük hayattaki eylemler arasından yardımlaşma ve dayanışmayı ayırt etmeyi gerektirir; basit kavrama düzeyindedir.","explanation":"Mahalle temizliği kampanyasına gönüllü katılmak, toplum yararına yapılan kolektif bir faaliyettir ve toplumsal birliği güçlendirir. Bilgisayar oyunu oynamak bireyseldir, sadece kendi notuna odaklanmak bencilliktir, yere çöp atmak ise topluma zarar verir. Bu nedenle doğru cevap, mahalle temizliği kampanyasına gönüllü katılmaktır.","distractorWhy":["Muhtarlık tarafından düzenlenen mahalle temizliği kampanyasına katılmak, toplumsal dayanışma örneğidir ve doğru yanıttır.","Bilgisayar oyunu oynamak kişisel bir faaliyettir, yardımlaşma içermez.","Sadece kendi notlarını yükseltmeye çalışmak bireysel başarı odaklıdır, toplumsal dayanışma ile ilgisizdir.","Yere çöp atmak çevreye ve topluma zarar verir, yardımlaşma değildir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"df7c3702bc62c1488fbf578159b187546af49feebbce17abf7fc78998ad6ccc9","reviewDecisionSha256":"09cfc11cf0e50a536fd1722c007d1baaa5c5e633fbbd7db35ab8e8b1ded773ae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:df7c3702bc62c1488fbf578159b187546af49feebbce17abf7fc78998ad6ccc9","reviewedHash":"sha256:df7c3702bc62c1488fbf578159b187546af49feebbce17abf7fc78998ad6ccc9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:09cfc11cf0e50a536fd1722c007d1baaa5c5e633fbbd7db35ab8e8b1ded773ae; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q053","contentProjectionSha256":"df7c3702bc62c1488fbf578159b187546af49feebbce17abf7fc78998ad6ccc9","reviewDecisionSha256":"09cfc11cf0e50a536fd1722c007d1baaa5c5e633fbbd7db35ab8e8b1ded773ae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q054","questionId":"tr-g05-sosyal-q054","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-013","correct":1,"level":4,"title":"En Etkili Dayanışma Davranışı","question":"5/B sınıfı öğrencileri, ihtiyaç sahibi aileler için bir yardım kampanyası başlatmayı planlıyor. Aşağıdaki davranışlardan hangisi hem yardımın en etkili şekilde ulaşmasını hem de toplumsal birliğin güçlenmesini sağlar?","choices":["Herkesin kendi başına yardım toplaması ve dağıtması","Sınıfça organize olup kullanılabilir eşyaları tasnif ederek ihtiyaç sahiplerine düzenli ulaştırmak","Yardımı yalnızca en yakın arkadaş grubuna duyurmak","Belediyenin yardım yapmasını beklemek, hiçbir şey yapmamak"],"difficultyReason":"Birden çok ölçütü değerlendirerek en uygun kolektif davranışı seçmeyi gerektirir; üst düzey düşünme becerisidir.","explanation":"Sınıfça organize olup eşyaları tasnif ederek ulaştırmak, iş birliği ve dayanışmanın en verimli örneğidir. Hem yardım düzenli dağıtılır hem de öğrenciler arasında ortak amaç duygusu gelişir. Bireysel dağınık yardım etkisiz olabilir, dar çevreye duyurmak kapsayıcı değildir, belediyeyi beklemek ise pasifliktir ve birliğe katkı sağlamaz.","distractorWhy":["Herkesin kendi başına yardım toplaması dağınıklık yaratır ve toplumsal birlik duygusunu geliştirmez.","Sınıfça organize olup kullanılabilir eşyaları düzenli ulaştırmak, hem etkili yardımı hem de birliği sağladığı için doğru yanıttır.","Yardımı yalnızca yakın arkadaş grubuna duyurmak kapsayıcı değildir, diğer ihtiyaç sahiplerine ulaşmaz.","Belediyeyi beklemek edilgen bir tutumdur ve yardımlaşma sorumluluğunu üstlenmemeyi gösterir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"48526234083886a5c7505e4b5ae1e0ea6a4b5a4fcfb7f7971966712a7cd4daf0","reviewDecisionSha256":"dd0503780b9a6fbfd49641b97eacc45dd7f2df323be8ea552dab5845a4e1bf78","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:48526234083886a5c7505e4b5ae1e0ea6a4b5a4fcfb7f7971966712a7cd4daf0","reviewedHash":"sha256:48526234083886a5c7505e4b5ae1e0ea6a4b5a4fcfb7f7971966712a7cd4daf0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:dd0503780b9a6fbfd49641b97eacc45dd7f2df323be8ea552dab5845a4e1bf78; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q054","contentProjectionSha256":"48526234083886a5c7505e4b5ae1e0ea6a4b5a4fcfb7f7971966712a7cd4daf0","reviewDecisionSha256":"dd0503780b9a6fbfd49641b97eacc45dd7f2df323be8ea552dab5845a4e1bf78","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q055","questionId":"tr-g05-sosyal-q055","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q055.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q055.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.6db3c1d5c6d1"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.5ef04f41dfc1"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.d03957c4cc1c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.374d4d6bbe21"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q055.visual.363ce0b8e256"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q055.visual.d88814ee693b"},"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-013","correct":2,"level":3,"title":"İki Yardım Projesinin Karşılaştırılması","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bütün kanıtları hesaba katın. projenin toplumsal birliği daha fazla güçlendirmesinin asıl nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Daha az emek harcanması","Sadece para toplanması","İnsanların bir araya gelip ortak etkinlik yaparak dayanışma içinde olması","Yardımın sadece öğrencilere yapılması"],"difficultyReason":"İki farklı durumu karşılaştırıp soyut bir neden (ortak etkinlik ve dayanışma) çıkarmayı gerektirir.","explanation":"Kermes düzenlemek, insanların bir araya gelmesini, birlikte iş yapmasını sağlar; bu da aidiyet duygusunu ve toplumsal birliği pekiştirir. Birinci proje sadece bireysel para bağışını içerdiğinden dolaylı bir katkı yapar. Dolayısıyla 2. projenin üstünlüğü ortak etkinlik ve dayanışma ruhudur. Diğer seçenekler doğru açıklama değildir.","distractorWhy":["Daha az emek harcanması doğru değil; kermes daha fazla emek gerektirir.","Sadece para toplanması 1. projenin özelliğidir, 2. projenin birliği güçlendirme nedenini açıklamaz.","İnsanların bir araya gelip ortak etkinlik yapması, dayanışma ve birliği artırdığı için doğru yanıttır.","Yardımın sadece öğrencilere yapılması her iki projede de ortak olabilir, birlik duygusunun asıl nedeni değildir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"fff0befee37a310ebbc73ca289fd6e4fbadbeb0a61dab03679088ccf23174f8d","reviewDecisionSha256":"e3d065f5494a3dfede58957152aad7c4bce4b21cc7d673c695333ad6b807cc7c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:fff0befee37a310ebbc73ca289fd6e4fbadbeb0a61dab03679088ccf23174f8d","reviewedHash":"sha256:fff0befee37a310ebbc73ca289fd6e4fbadbeb0a61dab03679088ccf23174f8d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e3d065f5494a3dfede58957152aad7c4bce4b21cc7d673c695333ad6b807cc7c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q055","contentProjectionSha256":"fff0befee37a310ebbc73ca289fd6e4fbadbeb0a61dab03679088ccf23174f8d","reviewDecisionSha256":"e3d065f5494a3dfede58957152aad7c4bce4b21cc7d673c695333ad6b807cc7c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q056","questionId":"tr-g05-sosyal-q056","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-013","correct":3,"level":2,"title":"Dayanışmanın Toplumsal Birliğe Etkisi","question":"Bir mahallede komşular arasındaki yardımlaşma ve dayanışma artarsa aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?","choices":["Herkes kendi sorunuyla daha fazla uğraşır.","Sadece zengin komşuların işleri kolaylaşır.","Yardımlaşma sadece özel günlerde hatırlanır.","Mahallede güven duygusu güçlenir, sorunlar daha kolay çözülür."],"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisini gündelik bağlamda kavramayı ölçer; anlama düzeyindedir.","explanation":"Yardımlaşma ve dayanışmanın artması, komşular arasında karşılıklı güveni geliştirir ve toplumsal bağları güçlendirir. Böyle bir ortamda sorunlar ortak çabayla daha kolay çözülür. Diğer seçenekler dayanışmanın olumlu sonuçları değildir; aksine bireyselleşme, eşitsizlik veya sınırlı yardım anlayışını yansıtır.","distractorWhy":["Herkesin kendi sorunuyla daha fazla uğraşması, dayanışmanın arttığı bir ortamda beklenmez; aksine sorunlar paylaşılır.","Sadece zenginlerin işlerinin kolaylaşması, yardımlaşmanın adil ve kapsayıcı olmadığını varsayar, yanlıştır.","Yardımlaşmanın sadece özel günlerle sınırlı kalması, sürekli dayanışmayı ifade etmez.","Güven duygusunun güçlenmesi ve sorunların kolay çözülmesi, dayanışmanın doğal sonucu olduğu için doğru yanıttır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7ce5673df2bf967a7b90a187797325f65f5ab15c470f3ea45be61f39196a5439","reviewDecisionSha256":"f1fdc7bdbb9c47e8ac01c46fe373aa83075a94d6aa6f5f762a1c10c63930a204","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7ce5673df2bf967a7b90a187797325f65f5ab15c470f3ea45be61f39196a5439","reviewedHash":"sha256:7ce5673df2bf967a7b90a187797325f65f5ab15c470f3ea45be61f39196a5439","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f1fdc7bdbb9c47e8ac01c46fe373aa83075a94d6aa6f5f762a1c10c63930a204; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q056","contentProjectionSha256":"7ce5673df2bf967a7b90a187797325f65f5ab15c470f3ea45be61f39196a5439","reviewDecisionSha256":"f1fdc7bdbb9c47e8ac01c46fe373aa83075a94d6aa6f5f762a1c10c63930a204","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q057","questionId":"tr-g05-sosyal-q057","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-013","correct":0,"level":1,"title":"Günlük Hayatta Yardımlaşma Örneği","question":"Ayşe, sınıf arkadaşı Mert hastalandığında ders notlarını onun için düzenli olarak eve götürmüş ve anlamadığı konuları anlatmıştır. Ayşe'nin bu davranışı aşağıdaki kavramlardan hangisine örnektir?","choices":["Yardımlaşma ve dayanışma","Rekabet ve yarışma","Bireysel sorumluluk","Toplumsal çatışma"],"difficultyReason":"Basit bir olaydan kavram çıkarmayı gerektirir; çok temel düzeydedir.","explanation":"Ayşe'nin ders notlarını götürmesi ve konuları anlatması, karşılık beklemeden yapılan bir yardım olup, yardımlaşma ve dayanışma örneğidir. Rekabet bir yarışma halidir; bireysel sorumluluk sadece kendi işini yapmaktır; toplumsal çatışma ise anlaşmazlıkları ifade eder. Ayşe'nin davranışı bunların hiçbirine uymaz.","distractorWhy":["Yardımlaşma ve dayanışma, hasta arkadaşa ders notlarını götürüp yardım etme davranışının tam karşılığıdır; doğru yanıttır.","Rekabet ve yarışma, yardım etme değil, üstün gelme amacı taşır.","Bireysel sorumluluk kişinin yalnızca kendi görevlerini yerine getirmesidir, başkasına yardım etme zorunluluğu içermez.","Toplumsal çatışma gerginlik durumudur, yardım davranışı çatışmanın tersidir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3b44ae807216bb4480b6be6b65bef204679103a3ce2db4890c299b280c1b2d83","reviewDecisionSha256":"0c1fbc51b7fcc7c26dd7a39fc26fb605ff387d34c0be3efb0304f3661255ee1e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3b44ae807216bb4480b6be6b65bef204679103a3ce2db4890c299b280c1b2d83","reviewedHash":"sha256:3b44ae807216bb4480b6be6b65bef204679103a3ce2db4890c299b280c1b2d83","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0c1fbc51b7fcc7c26dd7a39fc26fb605ff387d34c0be3efb0304f3661255ee1e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q057","contentProjectionSha256":"3b44ae807216bb4480b6be6b65bef204679103a3ce2db4890c299b280c1b2d83","reviewDecisionSha256":"0c1fbc51b7fcc7c26dd7a39fc26fb605ff387d34c0be3efb0304f3661255ee1e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q058","questionId":"tr-g05-sosyal-q058","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-014","correct":1,"level":3,"title":"Toplumsal Birliğe Katkı Sağlamayan Eylem","question":"Aşağıdaki davranışlardan hangisi toplumsal birliğe ve dayanışmaya doğrudan katkı sağlamaz?","choices":["Mahallede iftar çadırı kurarak tüm komşulara yemek dağıtmak","Parkta tek başına düzenli olarak koşu yapmak","Kızılay'a kan bağışında bulunmak","Okul kütüphanesi için kitap toplama kampanyasına destek olmak"],"difficultyReason":"Yardımlaşma ve bireysel aktivite ayrımını yapmayı gerektirir; orta-üst düzeydir.","explanation":"Parkta tek başına koşu yapmak bireysel bir spordur ve doğrudan toplumsal birliğe katkı sağlamaz. İftar çadırı, kan bağışı ve kitap kampanyası ise insanların ortak yarar için bir araya gelmesini veya başkalarına yardım etmesini içerdiğinden dayanışmayı güçlendirir.","distractorWhy":["İftar çadırı kurmak toplumun bir araya gelmesini sağlar, dayanışmaya katkıdır.","Parkta tek başına koşu yapmak bireysel bir etkinliktir, toplumsal birliğe doğrudan katkı sağlamadığı için doğru yanıttır.","Kızılay'a kan bağışı hayat kurtaran toplumsal bir dayanışma örneğidir.","Kitap toplama kampanyası eğitim için ortak çaba gerektirir, toplumsal birliğe katkıdır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5dc51e1c7b86a2c8a806aa5d646762e10e9462eac55cd47ebf38c7243c187e1b","reviewDecisionSha256":"90cee618ccb9405ce9cde5bd69d0f506a1db3a53b2e8d8dff1293360729e8af5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5dc51e1c7b86a2c8a806aa5d646762e10e9462eac55cd47ebf38c7243c187e1b","reviewedHash":"sha256:5dc51e1c7b86a2c8a806aa5d646762e10e9462eac55cd47ebf38c7243c187e1b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:90cee618ccb9405ce9cde5bd69d0f506a1db3a53b2e8d8dff1293360729e8af5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q058","contentProjectionSha256":"5dc51e1c7b86a2c8a806aa5d646762e10e9462eac55cd47ebf38c7243c187e1b","reviewDecisionSha256":"90cee618ccb9405ce9cde5bd69d0f506a1db3a53b2e8d8dff1293360729e8af5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q059","questionId":"tr-g05-sosyal-q059","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-014","correct":2,"level":4,"title":"Çok Yönlü Toplumsal Katkı","question":"Okul meclisi, yıl içinde yapılacak sosyal sorumluluk projesini seçecektir. Aşağıdaki projelerden hangisi hem yakın çevredeki insanlara yardım etmeyi hem de toplum genelinde farkındalık oluşturmayı sağlayarak toplumsal birliğe en kapsamlı katkıyı sunar?","choices":["Sadece okulun önündeki kaldırımı boyamak","Bir günlük sınıflar arası bilgi yarışması düzenlemek","Köy okuluna kırtasiye yardımı toplamak ve yardım sürecini sosyal medyada paylaşarak daha çok bağışçıya ulaşmak","Okul bahçesine çiçek dikmek"],"difficultyReason":"Birden çok boyutu değerlendirip (yerel yardım + geniş farkındalık) en optimal seçeneği belirlemeyi gerektirdiği için üst düzeydir.","explanation":"Köy okuluna kırtasiye yardımı toplamak doğrudan bir yardım faaliyetidir; bunu sosyal medyada paylaşmak ise daha geniş kitlelere ulaşarak toplumsal farkındalığı ve katılımı artırır. Sadece kaldırım boyamak veya çiçek dikmek fiziksel çevreyi güzelleştirir ancak kapsamlı bir dayanışma örneği değildir. Bilgi yarışması ise rekabet içerir, doğrudan yardımlaşma değildir.","distractorWhy":["Sadece kaldırım boyamak yakın çevreye katkıdır ama geniş farkındalık ve insanlara yardım boyutu zayıftır.","Bilgi yarışması rekabete dayalıdır, doğrudan yardımlaşma ve dayanışma içermez.","Köy okuluna yardım toplamak ve bunu duyurmak, hem maddi yardım hem bilinçlendirme sağladığı için en kapsamlı katkıdır, doğru yanıttır.","Çiçek dikmek çevreyi güzelleştirir ancak insanlara yönelik bir yardım veya farkındalık kampanyası değildir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"20a348ff5b1774e166b96bff5036fc7b449c014df72817a0423def37e9f08927","reviewDecisionSha256":"0cd6fc2be2412f733c53a48502ee7caaa747e381a6507e7b1e9b94c3916980ea","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:20a348ff5b1774e166b96bff5036fc7b449c014df72817a0423def37e9f08927","reviewedHash":"sha256:20a348ff5b1774e166b96bff5036fc7b449c014df72817a0423def37e9f08927","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0cd6fc2be2412f733c53a48502ee7caaa747e381a6507e7b1e9b94c3916980ea; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q059","contentProjectionSha256":"20a348ff5b1774e166b96bff5036fc7b449c014df72817a0423def37e9f08927","reviewDecisionSha256":"0cd6fc2be2412f733c53a48502ee7caaa747e381a6507e7b1e9b94c3916980ea","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q060","questionId":"tr-g05-sosyal-q060","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-014","correct":3,"level":3,"title":"Yardımlaşmanın En Önemli Sonucu","question":"Bir toplumda yardımlaşma ve dayanışma kültürü yaygınsa aşağıdakilerden hangisi bu durumun en önemli sonucudur?","choices":["İnsanlar birbirini kıskanır.","Bireysel başarı tamamen kaybolur.","Sadece yardım alan kişiler kendini iyi hisseder.","Toplumda güven ve ait olma duygusu güçlenir."],"difficultyReason":"Soyut bir sonucu diğer yanlış genellemelerden ayırt etmeyi gerektirir; orta düzeyde bir yorumlama sorusudur.","explanation":"Yardımlaşma ve dayanışma, insanlar arasında karşılıklı güven oluşturur ve bireylerin kendilerini topluma ait hissetmelerini sağlar. Bu, hem yardım edenin hem alanın olumlu duygular yaşamasına yol açar. Diğer seçenekler ya olumsuzdur ya da eksik genelleme içerir.","distractorWhy":["İnsanların birbirini kıskanması, yardımlaşma ortamında beklenen bir sonuç değildir; aksine yardımlaşma kıskançlığı azaltır.","Bireysel başarının tamamen kaybolması abartılı ve yanlıştır; yardımlaşma bireysel başarıyı engellemez.","Sadece yardım alanların değil, yardım edenlerin de mutluluk duyduğu bilinmektedir; bu ifade eksiktir.","Güven ve ait olma duygusunun güçlenmesi, yardımlaşmanın en temel ve önemli sonuçlarından olduğu için doğru yanıttır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7901fab871eca432e2913478f82cab2e518250f696efb476485b259b3fbfa0c9","reviewDecisionSha256":"85be33f2953a55dc9f163ab080f68fd62061d36845d038fd74525047f88e793c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7901fab871eca432e2913478f82cab2e518250f696efb476485b259b3fbfa0c9","reviewedHash":"sha256:7901fab871eca432e2913478f82cab2e518250f696efb476485b259b3fbfa0c9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:85be33f2953a55dc9f163ab080f68fd62061d36845d038fd74525047f88e793c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q060","contentProjectionSha256":"7901fab871eca432e2913478f82cab2e518250f696efb476485b259b3fbfa0c9","reviewDecisionSha256":"85be33f2953a55dc9f163ab080f68fd62061d36845d038fd74525047f88e793c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q061","questionId":"tr-g05-sosyal-q061","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-014","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Dayanışma Davranışını Tanıma","question":"Aşağıdakilerden hangisi toplumsal dayanışmaya örnek bir davranıştır?","choices":["Mahallede yaşlı bir komşunun pazar ihtiyacını gönüllü olarak karşılamak","Okul kantininde sıraya girmeden alışveriş yapmak","Belediye otobüsünde yüksek sesle müzik dinlemek","Arkadaşının ödevini ondan habersiz silmek"],"difficultyReason":"Temel kavramları ayırt etmeyi gerektirir; kısa ve yalın ifadeler içerir.","explanation":"Toplumsal dayanışma, bireylerin karşılık beklemeden birbirlerine yardım etmesi ve ortak sorunlara birlikte çözüm aramasıdır. Yaşlı bir komşunun ihtiyacını gönüllü karşılamak bu anlayışa uygun bir davranıştır. Kantinde sıraya girmemek bencillik, yüksek sesle müzik dinlemek saygısızlık, arkadaşının ödevini silmek ise zarar verici bir davranıştır.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; yaşlı birine gönüllü yardım etmek toplumsal dayanışmanın tipik bir örneğidir.","Kantinde sıraya girmemek bencilce bir davranıştır, başkalarının hakkını gözetmemek dayanışmaya aykırıdır.","Otobüste yüksek sesle müzik dinlemek başkalarının rahatsız edilmesine yol açar, toplumsal uyumu bozar.","Arkadaşının ödevini silmek ona zarar vermek anlamına gelir, yardımlaşma veya dayanışma değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e33fd130482857891d8d1924b5de52c46bf4dcafd59cee6e291e25f6b8231c07","reviewDecisionSha256":"229022cd24768b56d393673195453e90543f7618cae854f6e751fcf6d1a8e576","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e33fd130482857891d8d1924b5de52c46bf4dcafd59cee6e291e25f6b8231c07","reviewedHash":"sha256:e33fd130482857891d8d1924b5de52c46bf4dcafd59cee6e291e25f6b8231c07","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:229022cd24768b56d393673195453e90543f7618cae854f6e751fcf6d1a8e576; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q061","contentProjectionSha256":"e33fd130482857891d8d1924b5de52c46bf4dcafd59cee6e291e25f6b8231c07","reviewDecisionSha256":"229022cd24768b56d393673195453e90543f7618cae854f6e751fcf6d1a8e576","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q062","questionId":"tr-g05-sosyal-q062","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-014","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Okul Gezisinde Dayanışma","question":"Sınıf arkadaşlarından Ali, maddi durumu iyi olmadığı için okul gezisine katılamayacağını öğrenmiştir. Sınıfça bu duruma bir çözüm bulmak isteyen öğrenciler aşağıdakilerden hangisini yaparsa toplumsal dayanışmaya en uygun davranmış olurlar?","choices":["Ali'ye geziye gelmemesini söylemek","Aralarında para toplayarak gezi ücretini karşılamak","Geziyi tamamen iptal etmek","Konuyu öğretmene hiç söylememek"],"difficultyReason":"Gerçekçi bir okul senaryosu üzerinden doğru dayanışma davranışını ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Ali'nin maddi imkânsızlık nedeniyle geziye katılamaması, sınıf arkadaşlarının ortak hareket ederek aşabileceği bir sorundur. Para toplayarak gezi ücretini karşılamak, hem Ali'ye destek olmayı hem de sınıf birliğini güçlendirmeyi sağlar. Geziyi iptal etmek veya Ali'yi dışlamak dayanışmaya aykırıdır; öğretmene söylememek ise çözümsüzlüğe yol açar.","distractorWhy":["Ali'ye gelmemesini söylemek onu dışlamak anlamına gelir, dayanışmayı zedeler.","Bu seçenek doğrudur; ortak hareket ederek arkadaşlarının sorununu çözmeye çalışmak dayanışmadır.","Geziyi iptal etmek herkesi cezalandırmak olur, adil ve yapıcı bir çözüm değildir.","Konuyu öğretmene söylememek sorunu görmezden gelmektir, pasif bir tutumdur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"18044ec1d2395d17be51fa670ee8bf7741848c0de8c1dd793d9ce3b94f4bd46a","reviewDecisionSha256":"eaa4e37b82b9eae2e06491ff28973baef1a8916eddbd42a2b620642e4cb21411","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:18044ec1d2395d17be51fa670ee8bf7741848c0de8c1dd793d9ce3b94f4bd46a","reviewedHash":"sha256:18044ec1d2395d17be51fa670ee8bf7741848c0de8c1dd793d9ce3b94f4bd46a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:eaa4e37b82b9eae2e06491ff28973baef1a8916eddbd42a2b620642e4cb21411; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q062","contentProjectionSha256":"18044ec1d2395d17be51fa670ee8bf7741848c0de8c1dd793d9ce3b94f4bd46a","reviewDecisionSha256":"eaa4e37b82b9eae2e06491ff28973baef1a8916eddbd42a2b620642e4cb21411","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q063","questionId":"tr-g05-sosyal-q063","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-015","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Dayanışma Türlerini Karşılaştırma","question":"Geleneksel mahalle dayanışması ile bir sivil toplum kuruluşu aracılığıyla yapılan yardımın ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Sadece maddi yardım yapılması","Devlet tarafından zorunlu tutulması","Gönüllülük esasına dayanması","Sadece afet zamanlarında ortaya çıkması"],"difficultyReason":"İki farklı dayanışma biçimini karşılaştırarak ortak yönü bulmak, analitik düşünme gerektirir.","explanation":"Hem geleneksel mahalle dayanışması hem de sivil toplum kuruluşları aracılığıyla yapılan yardımlar, insanların kendi istekleriyle katıldığı gönüllü faaliyetlerdir. Maddi yardımın yanı sıra manevi destek, emek ve zaman yardımı da yapılabilir. Devlet zorunlu tutmaz ve bu faaliyetler yalnızca afet zamanıyla sınırlı değildir.","distractorWhy":["Manevi destek, emek ve zaman yardımı gibi maddi olmayan yardım türleri de mevcuttur.","Her iki dayanışma türü de zorunlu değil gönüllüdür; devlet dayanışmayı teşvik eder ama zorunlu tutmaz.","Bu seçenek doğrudur; tüm dayanışma faaliyetleri gönüllü katılım esasına dayanır.","Dayanışma günlük hayatta da sürer; sadece afet dönemlerine özgü değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"272adafd0232f22d335d1d38500d4714b8fd634fe016dc44394f2442b45c4a42","reviewDecisionSha256":"7db92ea7349179aa7cc07b880aaaaea8dfbb1dc3f9e4cbcc52bed8440e933293","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:272adafd0232f22d335d1d38500d4714b8fd634fe016dc44394f2442b45c4a42","reviewedHash":"sha256:272adafd0232f22d335d1d38500d4714b8fd634fe016dc44394f2442b45c4a42","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7db92ea7349179aa7cc07b880aaaaea8dfbb1dc3f9e4cbcc52bed8440e933293; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q063","contentProjectionSha256":"272adafd0232f22d335d1d38500d4714b8fd634fe016dc44394f2442b45c4a42","reviewDecisionSha256":"7db92ea7349179aa7cc07b880aaaaea8dfbb1dc3f9e4cbcc52bed8440e933293","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q064","questionId":"tr-g05-sosyal-q064","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-015","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Kitap Kampanyasının Sonucu","question":"Okulda toplanan kitap yardımı kampanyası sonucunda köy okulundaki öğrencilerin okuma becerilerinin geliştiği gözlemlenmiştir. Bu durum dayanışma faaliyetlerinin hangi sonucunu gösterir?","choices":["Sadece yardım edenleri mutlu eder.","Toplumda gereksiz rekabete yol açar.","Ekonomik kalkınmayı engeller.","Toplumsal gelişmeye katkı sağlar."],"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisini yorumlayarak dayanışmanın toplumsal etkisini kavramayı ölçer.","explanation":"Kitap yardımı kampanyası sonucunda öğrencilerin okuma becerilerinin gelişmesi, dayanışmanın sadece anlık bir yardım olmadığını, uzun vadede toplumsal gelişmeye katkı sağladığını gösterir. Eğitim seviyesinin yükselmesi toplumun genel refahını artırır.","distractorWhy":["Yardım alanlar da fayda görür; bu durum sadece yardım edenleri değil, toplumu ilgilendirir.","Dayanışma rekabete değil iş birliğine yol açar; insanlar arasındaki bağları güçlendirir.","Eğitime yapılan yatırım ekonomik kalkınmayı engellemez, aksine uzun vadede destekler.","Bu seçenek doğrudur; eğitime katkı sağlamak toplumsal gelişmenin önemli bir parçasıdır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6f86ff749e52fc2fe02ef9fdc8cdc23180b723c2daa587cb14c68dd4074c21ad","reviewDecisionSha256":"2da224a58b4e20f4c0b34cf04a29d7c294984743a10d818e8413f03ae20dbb52","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6f86ff749e52fc2fe02ef9fdc8cdc23180b723c2daa587cb14c68dd4074c21ad","reviewedHash":"sha256:6f86ff749e52fc2fe02ef9fdc8cdc23180b723c2daa587cb14c68dd4074c21ad","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2da224a58b4e20f4c0b34cf04a29d7c294984743a10d818e8413f03ae20dbb52; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q064","contentProjectionSha256":"6f86ff749e52fc2fe02ef9fdc8cdc23180b723c2daa587cb14c68dd4074c21ad","reviewDecisionSha256":"2da224a58b4e20f4c0b34cf04a29d7c294984743a10d818e8413f03ae20dbb52","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q065","questionId":"tr-g05-sosyal-q065","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-015","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"En Etkili Dayanışma Faaliyetini Seçme","question":"Bir mahallede, ihtiyaç sahibi ailelere yardım etmek isteyen bir grup öğrenci, aşağıdaki faaliyetlerden hangisini seçerse hem kısa sürede etkili olur hem de mahalle halkının geniş katılımını sağlayabilir?","choices":["Bir yardım kermesi düzenleyerek toplanan parayı ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak","Her aileye mektup yazarak durumu anlatmak","Mahalle dışından profesyonel yardım ekibi çağırmak","Konuyu yalnızca muhtara bildirip beklemek"],"difficultyReason":"Birden fazla ölçütü (hız, katılım, etkililik) değerlendirerek en uygun seçeneği belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Yardım kermesi düzenlemek, mahallelinin katkıda bulunabileceği, kısa sürede organize edilebilen ve doğrudan ihtiyaç sahiplerine ulaşmayı sağlayan etkili bir yöntemdir. Mektup yazmak yavaş ve dolaylıdır; profesyonel ekip çağırmak maliyetli ve zaman alıcıdır; sadece muhtara bildirip beklemek ise pasif bir tutumdur ve sonuç garantisi yoktur.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; kermes geniş katılım sağlar ve hızlıca kaynak oluşturur.","Mektup yazmak dolaylı ve yavaş bir yöntemdir; doğrudan yardım sağlamaz.","Dışarıdan ekip çağırmak zaman alır, maliyetlidir ve mahallelinin katılımını sınırlar.","Sadece bildirip beklemek sorumluluğu devretmektir, aktif dayanışma değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c6d24b4b33b4090a8fbe1f31b3825d6b7c6087e3aaf13ba73432c05fcbb4c22d","reviewDecisionSha256":"ec1df79c231ebf9d19b39da17ee1b95a2a65933ece58ff8e4bf185db0ade8089","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c6d24b4b33b4090a8fbe1f31b3825d6b7c6087e3aaf13ba73432c05fcbb4c22d","reviewedHash":"sha256:c6d24b4b33b4090a8fbe1f31b3825d6b7c6087e3aaf13ba73432c05fcbb4c22d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ec1df79c231ebf9d19b39da17ee1b95a2a65933ece58ff8e4bf185db0ade8089; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q065","contentProjectionSha256":"c6d24b4b33b4090a8fbe1f31b3825d6b7c6087e3aaf13ba73432c05fcbb4c22d","reviewDecisionSha256":"ec1df79c231ebf9d19b39da17ee1b95a2a65933ece58ff8e4bf185db0ade8089","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q066","questionId":"tr-g05-sosyal-q066","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-015","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Yardımlaşma ve Dayanışma Ayrımı","question":"Aşağıda verilen durumlardan hangisi \"yardımlaşma\" yerine \"dayanışma\" kavramıyla daha iyi açıklanır?","choices":["Bir öğrencinin düşen kalemini yerden almak","Tüm mahallelinin sel felaketi sonrası birlikte çalışarak hasarı onarması","Kardeşine harçlığından para vermek","Sokak hayvanına su vermek"],"difficultyReason":"Birbirine yakın iki kavramı ayırt etmek, ince bir anlam farkını kavramayı gerektirir.","explanation":"Yardımlaşma genellikle bireyler arasındaki karşılıklı veya tek taraflı iyilikleri ifade ederken, dayanışma bir topluluğun ortak bir amaç için birlikte hareket etmesidir. Kalem almak, harçlık vermek veya hayvana su vermek bireysel yardım örnekleridir; mahallelinin sel sonrası hep birlikte çalışması ise dayanışmadır.","distractorWhy":["Kalem almak bireysel ve anlık bir yardımdır, topluluk hareketi içermez.","Bu seçenek doğrudur; mahallelinin ortak hareketi toplumsal dayanışmanın göstergesidir.","Kardeşe harçlık vermek aile içi bireysel yardımlaşmadır, toplumsal ölçekli değildir.","Hayvana su vermek bireysel bir iyiliktir, bir grubun ortak çabasını gerektirmez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b54ab6ef8f384bc12153bb6f627b9f2eb453ac27e66d9463f3bcf0f46d1c5da1","reviewDecisionSha256":"569c564efb7b34f9e197bf100895b499af42c022a33b6bbad402c80a634ec28e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b54ab6ef8f384bc12153bb6f627b9f2eb453ac27e66d9463f3bcf0f46d1c5da1","reviewedHash":"sha256:b54ab6ef8f384bc12153bb6f627b9f2eb453ac27e66d9463f3bcf0f46d1c5da1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:569c564efb7b34f9e197bf100895b499af42c022a33b6bbad402c80a634ec28e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q066","contentProjectionSha256":"b54ab6ef8f384bc12153bb6f627b9f2eb453ac27e66d9463f3bcf0f46d1c5da1","reviewDecisionSha256":"569c564efb7b34f9e197bf100895b499af42c022a33b6bbad402c80a634ec28e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q067","questionId":"tr-g05-sosyal-q067","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-015","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Park Onarımında Dayanışma","question":"Mahallenizdeki parkın oyun alanları zarar görmüş ve çocuklar güvenle oynayamamaktadır. Siz ve arkadaşlarınız bu sorunu çözmek için aşağıdakilerden hangisini yaparsanız dayanışmaya en iyi örnek olursunuz?","choices":["Parka gitmemeye karar vermek","Belediyeye şikâyet dilekçesi vermek","Mahalleliyle birlikte onarım çalışması düzenlemek","Oyun alanlarını kullanmak için başka mahalleye gitmek"],"difficultyReason":"Gerçek bir mahalle sorunu üzerinden aktif dayanışma davranışını seçmeyi gerektirir.","explanation":"Parktaki sorunu çözmek için mahalleliyle birlikte onarım çalışması düzenlemek, ortak bir amaç etrafında birleşmeyi ve birlikte iş yapmayı içerir, bu da dayanışmanın somut bir örneğidir. Parka gitmemek veya başka mahalleye gitmek sorunu görmezden gelmek, sadece şikâyet dilekçesi vermek ise pasif bir tepkidir.","distractorWhy":["Parka gitmemeye karar vermek sorunu çözmez, sadece kaçınmadır.","Şikâyet dilekçesi vermek sorumluluğu devretmektir, aktif katılım ve dayanışma içermez.","Bu seçenek doğrudur; mahalleliyle birlikte onarım yapmak aktif dayanışmadır.","Başka mahalleye gitmek sorundan kaçmaktır, çözüm üretmez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"44460c98750c2b7e5c512e6e92d610a34b5ab441d1cde57fb4908c5aec6c8508","reviewDecisionSha256":"2a27c6c0699f14c0de9de98d0b11c17f4b3e8a7a8110535a48afdbe98cca70a4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:44460c98750c2b7e5c512e6e92d610a34b5ab441d1cde57fb4908c5aec6c8508","reviewedHash":"sha256:44460c98750c2b7e5c512e6e92d610a34b5ab441d1cde57fb4908c5aec6c8508","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2a27c6c0699f14c0de9de98d0b11c17f4b3e8a7a8110535a48afdbe98cca70a4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q067","contentProjectionSha256":"44460c98750c2b7e5c512e6e92d610a34b5ab441d1cde57fb4908c5aec6c8508","reviewDecisionSha256":"2a27c6c0699f14c0de9de98d0b11c17f4b3e8a7a8110535a48afdbe98cca70a4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q068","questionId":"tr-g05-sosyal-q068","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-016","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Kızılay ve AFAD'ı Karşılaştırma","question":"Aşağıdakilerden hangisi Kızılay ve AFAD'ın afet durumlarındaki çalışmalarını karşılaştırırken yapılan doğru bir çıkarımdır?","choices":["Her ikisi de yalnızca yangın söndürme çalışması yapar.","Kızılay barınma, AFAD yalnızca eğitim hizmeti sunar.","AFAD sadece deprem, Kızılay sadece sel durumunda görev yapar.","Her ikisi de afet sonrası barınma ve temel ihtiyaçların karşılanmasında rol alır."],"difficultyReason":"İki kurumun görev alanlarını bilmeyi ve karşılaştırarak doğru ortak noktayı çıkarmayı gerektirir.","explanation":"Kızılay ve AFAD, afet anında ve sonrasında barınma, beslenme, sağlık gibi temel ihtiyaçların karşılanmasında birlikte veya ayrı ayrı görev alır. Yangın söndürme itfaiyenin, yalnızca eğitim hizmeti ise Millî Eğitim Bakanlığının sorumluluğundadır. İki kurum da sadece tek bir afet türüne odaklanmaz.","distractorWhy":["Yangın söndürme itfaiyenin asli görevidir; Kızılay ve AFAD'ın temel görevi değildir.","Kızılay barınma yanında beslenme ve kan hizmeti de sunar; AFAD sadece eğitimle sınırlı değildir.","Her iki kurum da deprem, sel, yangın gibi birçok afet türünde görev yapar.","Bu seçenek doğrudur; Kızılay ve AFAD, afet anında ve sonrasında barınma, beslenme, sağlık gibi temel ihtiyaçların karşılanmasında birlikte veya ayrı ayrı görev alır. Yangın söndürme itfaiyenin, yalnızca eğitim hizmeti ise Millî Eğitim Bakanlığının sorumluluğundadır. İki kurum da sadece tek bir afet türüne odaklanmaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"27583fdd625563985945f0ba63704f9612438d5f978941fbdaa68cb1a52a9dd2","reviewDecisionSha256":"33df30788d075b191882d888e45b292e5b2964ae5503528168c1452f0a45948b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:27583fdd625563985945f0ba63704f9612438d5f978941fbdaa68cb1a52a9dd2","reviewedHash":"sha256:27583fdd625563985945f0ba63704f9612438d5f978941fbdaa68cb1a52a9dd2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:33df30788d075b191882d888e45b292e5b2964ae5503528168c1452f0a45948b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q068","contentProjectionSha256":"27583fdd625563985945f0ba63704f9612438d5f978941fbdaa68cb1a52a9dd2","reviewDecisionSha256":"33df30788d075b191882d888e45b292e5b2964ae5503528168c1452f0a45948b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q069","questionId":"tr-g05-sosyal-q069","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-016","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"En Uygun Dayanışma Projesini Seçme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Buna göre aşağıdaki projelerden hangisi bu dört ölçütün tümüne en uygun çözümü sunar?","choices":["Mahalleliye duyuru yapıp atık malzemelerle hayvan barınağı inşa etmek ve dönüşümlü besleme takvimi oluşturmak","Belediyeden profesyonel barınak talep etmek","Hayvanları toplayıp başka bir şehre götürmek","Her aileye bir hayvan sahiplendirmeye çalışmak"],"difficultyReason":"Çok sayıda ölçütün aynı anda değerlendirilmesini ve her bir ölçüte göre seçeneklerin analiz edilmesini gerektirir.","explanation":"Atık malzemelerle barınak inşa etmek maliyeti düşük tutar; mahalleliye duyuru yapmak çok sayıda gönüllü katılımını sağlar; barınak ve düzenli besleme takvimi kalıcı çözümdür; organizasyon hızlıca hayata geçirilebilir. Belediyeden profesyonel barınak talebi bürokrasi nedeniyle yavaştır; hayvanları başka şehre götürmek kalıcı değildir ve maliyetlidir; her aileye sahiplendirme kısa sürede uygulanamaz ve zorlayıcıdır.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; Atık malzemelerle barınak inşa etmek maliyeti düşük tutar; mahalleliye duyuru yapmak çok sayıda gönüllü katılımını sağlar; barınak ve düzenli besleme takvimi kalıcı çözümdür; organizasyon hızlıca hayata geçirilebilir. Belediyeden profesyonel barınak talebi bürokrasi nedeniyle yavaştır; hayvanları başka şehre götürmek kalıcı değildir ve maliyetlidir; her aileye sahiplendirme kısa sürede uygulanamaz ve zorlayıcıdır.","Belediyeden talep bürokrasi nedeniyle hızlı uygulanamaz, ayrıca maliyeti yüksek olabilir.","Hayvanları başka şehre götürmek kalıcı çözüm değildir, ulaşım maliyeti yüksektir.","Her aileye sahiplendirme kısa sürede gerçekleşemez ve zorlayıcı olabilir, gönüllülük esasıyla çelişir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q069.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q069.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.86775cdd0d39"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.0d6ffc64ec0d"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.9a36fc63e5e4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.21a555187b0b"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.f707d10d41b6"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q069.visual.9c6a3b914e62"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q069.visual.bc93324675f5"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"188bf9876239009ccc51af59295619f01b222079452c5ae1bd3a726cb7ad964a","reviewDecisionSha256":"c0500b023bbfdd96fd78827403de0c375771257f800bec5f4662a485965665c2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:188bf9876239009ccc51af59295619f01b222079452c5ae1bd3a726cb7ad964a","reviewedHash":"sha256:188bf9876239009ccc51af59295619f01b222079452c5ae1bd3a726cb7ad964a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c0500b023bbfdd96fd78827403de0c375771257f800bec5f4662a485965665c2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q069","contentProjectionSha256":"188bf9876239009ccc51af59295619f01b222079452c5ae1bd3a726cb7ad964a","reviewDecisionSha256":"c0500b023bbfdd96fd78827403de0c375771257f800bec5f4662a485965665c2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q070","questionId":"tr-g05-sosyal-q070","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-016","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Araştırma Bulgusunu Yorumlama","question":"Bir araştırmada, düzenli olarak mahalle temizliği etkinlikleri yapılan bölgelerde komşuluk ilişkilerinin daha güçlü olduğu görülmüştür. Bu bulgu, dayanışma faaliyetleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?","choices":["Dayanışma faaliyetleri yalnızca çevre temizliği için yapılır.","Ortak faaliyetler toplumsal bağları güçlendirir.","Mahalle temizliği komşuluğu azaltır.","Araştırma sonuçları güvenilir değildir."],"difficultyReason":"Verilen bir araştırma bulgusundan mantıklı çıkarım yapmayı ve kanıtı yorumlamayı gerektirir.","explanation":"Araştırma bulgusu, ortak etkinliklerin (mahalle temizliği) sosyal ilişkileri (komşuluk) olumlu etkilediğini göstermektedir. Bu, dayanışma faaliyetlerinin toplumsal bağları güçlendirdiği yargısını destekler. Dayanışma sadece çevre temizliğine indirgenemez; bulgu komşuluğun arttığını söylerken azaldığını iddia etmek yanlıştır.","distractorWhy":["Dayanışma faaliyetleri çevre temizliğinin ötesinde birçok alanı kapsar; bu ifade aşırı genellemedir.","Bu seçenek doğrudur; Araştırma bulgusu, ortak etkinliklerin (mahalle temizliği) sosyal ilişkileri (komşuluk) olumlu etkilediğini göstermektedir. Bu, dayanışma faaliyetlerinin toplumsal bağları güçlendirdiği yargısını destekler. Dayanışma sadece çevre temizliğine indirgenemez; bulgu komşuluğun arttığını söylerken azaldığını iddia etmek yanlıştır.","Bulgular komşuluğun arttığını gösterdiğinden bu seçenek bulguyla çelişir.","Araştırma sonuçlarını geçersiz saymak için bir kanıt sunulmamıştır; bu öznel bir yargıdır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"caa491dff5310c0975fb7fc0d9cace4eaba29f4e2bff9d06ec7c9cd0ea8ba187","reviewDecisionSha256":"9374895c017455445b89c9d8f4307b8e55620fab0f827c9f10bdcafd5c041b1f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:caa491dff5310c0975fb7fc0d9cace4eaba29f4e2bff9d06ec7c9cd0ea8ba187","reviewedHash":"sha256:caa491dff5310c0975fb7fc0d9cace4eaba29f4e2bff9d06ec7c9cd0ea8ba187","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9374895c017455445b89c9d8f4307b8e55620fab0f827c9f10bdcafd5c041b1f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q070","contentProjectionSha256":"caa491dff5310c0975fb7fc0d9cace4eaba29f4e2bff9d06ec7c9cd0ea8ba187","reviewDecisionSha256":"9374895c017455445b89c9d8f4307b8e55620fab0f827c9f10bdcafd5c041b1f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q071","questionId":"tr-g05-sosyal-q071","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-016","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Yardımlaşma Faaliyetini Belirleme","question":"Aşağıdakilerden hangisi toplumsal birliği güçlendiren bir yardımlaşma ve dayanışma faaliyetidir?","choices":["Bireysel spor yapmak","Evde tek başına kitap okumak","Kan bağışı kampanyasına katılmak","Sadece kendi bahçeni temizlemek"],"explanation":"Toplumsal birlik, yardımlaşma ve dayanışma ile güçlenir. Kan bağışı kampanyasına katılmak, bireyin kendi ihtiyacının ötesinde başkalarına fayda sağlayan, toplumun tamamını ilgilendiren önemli bir dayanışma örneğidir. Diğer seçenekler bireysel etkinliklerdir.","difficultyReason":"Temel yardımlaşma kavramını örnekler arasından ayırt edebilme.","distractorWhy":["Bireysel spor yapmak kişisel bir etkinliktir, başkalarına doğrudan fayda sağlamaz.","Evde kitap okumak tamamen bireyseldir, toplumsal dayanışma içermez.","Kan bağışı kampanyasına katılmak doğru cevaptır; kan bağışı hayat kurtaran toplumsal bir yardımlaşma faaliyetidir.","Sadece kendi bahçeni temizlemek de kişisel sorumluluk alanıdır, yardımlaşma amacı taşımaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f18485508aac2677540ac2e4ec9753637e72ef0e9169f3a57b9d69550e288f39","reviewDecisionSha256":"4cecd833a18dc1b7f9c4babd4a83805fdab487ee9ba7e9bbfc1776de6bc4fc4d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f18485508aac2677540ac2e4ec9753637e72ef0e9169f3a57b9d69550e288f39","reviewedHash":"sha256:f18485508aac2677540ac2e4ec9753637e72ef0e9169f3a57b9d69550e288f39","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4cecd833a18dc1b7f9c4babd4a83805fdab487ee9ba7e9bbfc1776de6bc4fc4d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q071","contentProjectionSha256":"f18485508aac2677540ac2e4ec9753637e72ef0e9169f3a57b9d69550e288f39","reviewDecisionSha256":"4cecd833a18dc1b7f9c4babd4a83805fdab487ee9ba7e9bbfc1776de6bc4fc4d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q072","questionId":"tr-g05-sosyal-q072","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-016","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Deprem Sonrası Dayanışma Senaryosu","question":"Mahallenizde yaşanan bir depremin ardından ihtiyaç sahipleri için yardım toplama kampanyası başlatılıyor. Aşağıdaki davranışlardan hangisi bu dayanışma faaliyetine en uygun katkıyı sağlar?","choices":["Kampanyayı düzenleyenleri eleştiren bir yazı yazarak herkesi uyarmak","Toplanan yardım malzemelerini yalnızca kendi akrabalarına ulaştırmak","Kampanyanın işe yaramayacağını söyleyerek hiç katılmamak","Kullanmadığın temiz kıyafetleri ve battaniyeleri bağışlamak"],"explanation":"Gerçek bir yardım kampanyasında etkili katkı, ihtiyaç sahiplerine maddi veya ayni destek sunmaktır. Kullanmadığın eşyaları bağışlamak hem israfı önler hem de zor durumdaki insanlara yardım eli uzatır. Kampanyayı eleştirmek, yalnızca akrabalara yardım etmek ya da katılmamak dayanışma ruhuna aykırıdır.","difficultyReason":"Senaryo içindeki uygun dayanışma davranışını değerlendirerek seçmek analiz becerisi gerektirir.","distractorWhy":["Kampanyayı eleştiren yazı yazmak yapıcı bir katkı değildir, aksine olumsuz etki yaratabilir.","Yardım malzemelerini sadece akrabalara ulaştırmak eşitlik ve adalet ilkesine uymaz.","Kampanyaya katılmamak dayanışma ruhuna ve toplumsal birlik çabasına ters düşer.","Kullanmadığın kıyafet ve battaniyeleri bağışlamak doğru cevaptır; bu, depremzedelerin acil ihtiyaçlarına doğrudan cevap verir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"61eeacbb6e9108ffb753deb964fdd0492c5b5dca8fa8485b1317a2ce5845b342","reviewDecisionSha256":"50629ab9990dd4ec4705ae6fd02c7fe7a8ca9d0dddd06c352cbbb93c57664b78","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:61eeacbb6e9108ffb753deb964fdd0492c5b5dca8fa8485b1317a2ce5845b342","reviewedHash":"sha256:61eeacbb6e9108ffb753deb964fdd0492c5b5dca8fa8485b1317a2ce5845b342","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:50629ab9990dd4ec4705ae6fd02c7fe7a8ca9d0dddd06c352cbbb93c57664b78; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q072","contentProjectionSha256":"61eeacbb6e9108ffb753deb964fdd0492c5b5dca8fa8485b1317a2ce5845b342","reviewDecisionSha256":"50629ab9990dd4ec4705ae6fd02c7fe7a8ca9d0dddd06c352cbbb93c57664b78","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q073","questionId":"tr-g05-sosyal-q073","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-017","correct":0,"level":2,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Kızılay ve AFAD’ın Ortak Amacı","question":"Kızılay ve AFAD’ın faaliyet alanları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi her iki kurumun da ortak amacıdır?","choices":["Afet ve acil durumlarda ihtiyaç sahiplerine yardım etmek","Sadece eğitim alanında projeler yürütmek","Uluslararası ticaret anlaşmaları düzenlemek","Spor müsabakaları organize etmek"],"explanation":"Kızılay ve AFAD, afet, acil durum ve insani yardım alanlarında görev yapan iki önemli kurumdur. Faaliyet detayları farklılaşsa da temel ortak hedefleri zor durumda kalan insanlara yardım etmek ve toplumsal dayanışmayı güçlendirmektir. Diğer seçenekler bu kurumların görev tanımlarıyla örtüşmez.","difficultyReason":"İki farklı yardım kuruluşunun amaçlarını karşılaştırarak ortak noktayı belirlemek kavramsal karşılaştırma gerektirir.","distractorWhy":["Afet ve acil durumlarda ihtiyaç sahiplerine yardım etmek doğru cevaptır; Kızılay ve AFAD’ın temel varoluş nedenidir.","Sadece eğitim alanında projeler yürütmek bu kurumların asli görevi değildir; yardım faaliyetleri çok daha kapsamlıdır.","Uluslararası ticaret anlaşmaları düzenlemek devletin ekonomi birimlerinin görevidir, yardım kuruluşlarının değil.","Spor müsabakaları organize etmek yardım kuruluşlarının amacı değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a22e5274b0adb73abfc92efedfa80bc448ed7883b16ddf3e3cab85a0521efbd5","reviewDecisionSha256":"b76266b94b9c7bf890b60af5dda14bad0948dfd62b985b26aa40dcde255b4a8d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a22e5274b0adb73abfc92efedfa80bc448ed7883b16ddf3e3cab85a0521efbd5","reviewedHash":"sha256:a22e5274b0adb73abfc92efedfa80bc448ed7883b16ddf3e3cab85a0521efbd5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b76266b94b9c7bf890b60af5dda14bad0948dfd62b985b26aa40dcde255b4a8d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q073","contentProjectionSha256":"a22e5274b0adb73abfc92efedfa80bc448ed7883b16ddf3e3cab85a0521efbd5","reviewDecisionSha256":"b76266b94b9c7bf890b60af5dda14bad0948dfd62b985b26aa40dcde255b4a8d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q074","questionId":"tr-g05-sosyal-q074","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-017","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Yakacak Yardımının Toplumsal Etkisi","question":"Bir mahallede kış aylarında ihtiyaç sahipleri için yakacak yardımı kampanyası düzenlenir. Bu kampanyanın uzun vadede toplumsal birlik üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğru çıkarımdır?","choices":["Kampanya yalnızca kısa süreli bir rahatlama sağlar, hiçbir kalıcı etkisi yoktur.","Toplumdaki güven ve dayanışma duygusunu artırarak sosyal bağları güçlendirir.","Devletin sosyal yardım sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırır.","Yardım alan ailelerin çalışma isteğini azaltarak tembelleşmelerine yol açar."],"explanation":"Yardım kampanyaları yalnızca anlık ihtiyaçları karşılamakla kalmaz; toplumda dayanışma, güven ve aidiyet duygularını pekiştirerek uzun vadede sosyal dokuyu sağlamlaştırır. Devletin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz ve yardım alan bireyler hakkında olumsuz genellemeler yapmak doğru değildir.","difficultyReason":"Bir yardım faaliyetinin uzun vadeli toplumsal sonuçlarını neden-sonuç ilişkisi kurarak yorumlamak üst düzey düşünme gerektirir.","distractorWhy":["Kampanyanın yalnızca kısa süreli rahatlama sağladığı düşüncesi yanlıştır; toplumsal hafızada birlik duygusu bırakır.","Toplumdaki güven ve dayanışma duygusunu artırarak sosyal bağları güçlendirmesi doğru cevaptır; dayanışma kalıcı etki yaratır.","Devletin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmak gibi bir etkisi yoktur; sivil inisiyatif devleti tamamlar.","Yardım alanları tembelleştirdiği önyargısı genelleyici ve yanlış bir çıkarımdır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"25eabe281bbfcfb3ee83e72a20a08d7d9a256043718242fac5c6ed8ddbd528ab","reviewDecisionSha256":"377dd954adc6d7012778aa837f39d805152f0860bacfb0dc570ab97798f44c9a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:25eabe281bbfcfb3ee83e72a20a08d7d9a256043718242fac5c6ed8ddbd528ab","reviewedHash":"sha256:25eabe281bbfcfb3ee83e72a20a08d7d9a256043718242fac5c6ed8ddbd528ab","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:377dd954adc6d7012778aa837f39d805152f0860bacfb0dc570ab97798f44c9a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q074","contentProjectionSha256":"25eabe281bbfcfb3ee83e72a20a08d7d9a256043718242fac5c6ed8ddbd528ab","reviewDecisionSha256":"377dd954adc6d7012778aa837f39d805152f0860bacfb0dc570ab97798f44c9a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q075","questionId":"tr-g05-sosyal-q075","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-017","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Yardım Kampanyası Kriterleri","question":"Okulunuzda bir yardım kampanyası düzenlemek istiyorsunuz. Kampanyanın toplumsal dayanışmayı en fazla artırması için aşağıdaki kriterlerden hangisini öncelikli olarak seçmelisiniz?","choices":["Kampanyanın çok eğlenceli ve rengarenk olması","En az çaba gerektirecek şekilde organize edilmesi","Mümkün olduğunca çok kişinin katılımının sağlanması ve gerçek ihtiyacın karşılanması","Yalnızca tanınmış kişilerin destek vermesi"],"explanation":"Etkili bir yardım kampanyasında en önemli kriterler, toplumun geniş kesimlerinin katılımını sağlamak ve gerçekten ihtiyaç duyulan alanlara yoğunlaşmaktır. Eğlence veya ünlü desteği ikincil unsurlardır; asıl amaç ihtiyacı gidermek ve birlik ruhunu canlı tutmaktır.","difficultyReason":"Birden çok ölçüt arasından en etkili olanı belirlemek karar verme ve değerlendirme becerisi gerektirir.","distractorWhy":["Eğlence tek başına dayanışmayı artırmak için yeterli bir ölçüt değildir; kampanyanın içeriği daha önemlidir.","En az çaba ile organize etmek katılımı ve etkiyi sınırlayabilir.","Mümkün olduğunca çok kişinin katılması ve ihtiyacı karşılaması doğru cevaptır; dayanışma ancak ortak çabayla büyür.","Yalnızca ünlülerin desteğini almak toplumun her kesimini kapsamayabilir ve sürdürülebilir değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c38cc669f7bd657f3424b9d2fac2d8a81ae9e914b59d80886cf30e5ce6d46d93","reviewDecisionSha256":"8df1082b9ac449cc5eb2c96336a41a2055484764dcbb35670e228ba60da746ce","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c38cc669f7bd657f3424b9d2fac2d8a81ae9e914b59d80886cf30e5ce6d46d93","reviewedHash":"sha256:c38cc669f7bd657f3424b9d2fac2d8a81ae9e914b59d80886cf30e5ce6d46d93","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8df1082b9ac449cc5eb2c96336a41a2055484764dcbb35670e228ba60da746ce; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q075","contentProjectionSha256":"c38cc669f7bd657f3424b9d2fac2d8a81ae9e914b59d80886cf30e5ce6d46d93","reviewDecisionSha256":"8df1082b9ac449cc5eb2c96336a41a2055484764dcbb35670e228ba60da746ce","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q076","questionId":"tr-g05-sosyal-q076","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-017","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Mahremiyete Saygılı Yardım","question":"Sınıfça topladığınız yardım malzemelerini ihtiyaç sahibi bir aileye ulaştıracaksınız. Ailenin mahremiyetini korumak için aşağıdaki davranışlardan hangisi en doğrusudur?","choices":["Ailenin adını ve fotoğraflarını sosyal medyada paylaşarak yardımı duyurmak","Yardım kolilerini ailenin kapısının önüne bırakıp gitmek","Aile hakkında şikâyette bulunarak resmî yardım almalarını sağlamak","Yardımı okul idaresi aracılığıyla gizlice aileye ulaştırmak"],"explanation":"Yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerinde yardım edilen kişilerin onurunu ve mahremiyetini korumak esastır. Okul idaresi gibi resmî ve güvenilir bir aracı kullanmak, yardımın gizlice ve incitmeden ulaştırılmasını sağlar. Sosyal medyada paylaşım, kapıya bırakma veya şikâyet etme gibi davranışlar mahremiyet ihlaline neden olabilir.","difficultyReason":"Günlük hayatta karşılaşılabilecek yardım etme biçimleri arasından mahremiyete duyarlı olanı seçmenin önemi.","distractorWhy":["Ailenin bilgilerini sosyal medyada paylaşmak mahremiyet ihlalidir ve etik değildir.","Kolileri kapıya bırakıp gitmek ailenin kendini kötü hissetmesine veya yardımın çalınmasına neden olabilir.","Şikâyet etmek dayanışma ruhuna aykırıdır ve yardım amacı taşımaz.","Yardımı okul idaresi aracılığıyla gizlice ulaştırmak doğru cevaptır; incitmeden ve mahremiyeti koruyarak yapılan doğru bir dayanışma örneğidir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"60896c8eaec7ef858a9c79b3588bf035c010a651c85b990107da785faca9d7e1","reviewDecisionSha256":"31c30309e90dcac12e6f061720d1512458e6779eee412de45fb44cd2b675168c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:60896c8eaec7ef858a9c79b3588bf035c010a651c85b990107da785faca9d7e1","reviewedHash":"sha256:60896c8eaec7ef858a9c79b3588bf035c010a651c85b990107da785faca9d7e1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:31c30309e90dcac12e6f061720d1512458e6779eee412de45fb44cd2b675168c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q076","contentProjectionSha256":"60896c8eaec7ef858a9c79b3588bf035c010a651c85b990107da785faca9d7e1","reviewDecisionSha256":"31c30309e90dcac12e6f061720d1512458e6779eee412de45fb44cd2b675168c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q077","questionId":"tr-g05-sosyal-q077","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-017","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Dayanışma Örneği","question":"Aşağıdakilerden hangisi toplumsal dayanışmaya bir örnektir?","choices":["Deprem bölgesine yardım malzemesi göndermek","Bilgisayar oyunu oynamak","Tek başına pikniğe gitmek","Kendi odasını temizlemek"],"explanation":"Toplumsal dayanışma, bireylerin veya grupların ortak bir amaç için birbirlerine destek olmasıdır. Deprem bölgesine yardım göndermek, ihtiyaç içindeki insanlara el uzatmak demektir ve toplumsal birliğin en somut örneklerindendir. Diğer seçenekler bireysel etkinliklerdir.","difficultyReason":"Temel düzeyde dayanışma kavramını günlük örneklerle ayırt etme.","distractorWhy":["Deprem bölgesine yardım malzemesi göndermek doğru cevaptır; ihtiyaç sahiplerine yönelik organize bir yardımlaşma örneğidir.","Bilgisayar oyunu oynamak bireysel bir eğlencedir, toplumsal yönü yoktur.","Tek başına pikniğe gitmek kişisel bir aktivitedir, dayanışma içermez.","Kendi odasını temizlemek sorumluluktur ancak başkalarına yardım amacı gütmez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"59a8fca5a33a9501c365ddfcb5e05db3a8a4785552c8506b3893f39f7c7ddcb0","reviewDecisionSha256":"462ef83c046df059e6445b26fcf5020c0f54109a6392c3b53f543ae74b4c5a23","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:59a8fca5a33a9501c365ddfcb5e05db3a8a4785552c8506b3893f39f7c7ddcb0","reviewedHash":"sha256:59a8fca5a33a9501c365ddfcb5e05db3a8a4785552c8506b3893f39f7c7ddcb0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:462ef83c046df059e6445b26fcf5020c0f54109a6392c3b53f543ae74b4c5a23; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q077","contentProjectionSha256":"59a8fca5a33a9501c365ddfcb5e05db3a8a4785552c8506b3893f39f7c7ddcb0","reviewDecisionSha256":"462ef83c046df059e6445b26fcf5020c0f54109a6392c3b53f543ae74b4c5a23","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q078","questionId":"tr-g05-sosyal-q078","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.1.3","objective":"SB.5.1.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-37","topic":"Birlikte Yaşamak","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-018","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme","title":"Yardımlaşmanın Toplumsal Sonucu","question":"Bir toplumda yardımlaşma ve dayanışma kültürünün yaygın olmasının en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Bireylerin kişisel servetlerinin hızla artması","Toplumsal huzur ve güven ortamının güçlenmesi","Komşular arasında sürekli rekabet yaşanması","Herkesin aynı tür işlerde çalışmaya zorlanması"],"explanation":"Yardımlaşma ve dayanışma kültürü, toplumda bireylerin birbirine güvenmesini sağlar, sosyal çatışmaları azaltır ve huzur ortamını pekiştirir. Bireysel zenginleşme, rekabet veya zorunlu iş bölümü gibi sonuçlar yardımlaşmanın hedefleriyle bağdaşmaz.","difficultyReason":"Soyut bir toplumsal olguyu sonuçlarıyla ilişkilendirmek kavramsal düşünme gerektirir.","distractorWhy":["Yardımlaşma kişisel servet artışını doğrudan garantilemez, amacı bu değildir.","Toplumsal huzur ve güven ortamının güçlenmesi doğru cevaptır; yardımlaşma güven bağını güçlendirir.","Yardımlaşma kültürü rekabeti değil iş birliğini teşvik eder.","Herkesin aynı işi yapması dayanışma değil tek tipleştirmedir; iş bölümü ve çeşitlilik esastır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-1-3-note","unitKey":"sb-5-1","topicKey":"sb-5-1-3","subtopicKey":"yardimlasma-dayanisma-ve-toplumsal-birlik","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"49918dd14a8bb76284f396018ff6eb79b1632d7fc417de5c2c39617c4e100932","reviewDecisionSha256":"5c1e8591e5f0d0fc51b1bc40e540a8f920b309b6216abe17895dc7149622ddc9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:49918dd14a8bb76284f396018ff6eb79b1632d7fc417de5c2c39617c4e100932","reviewedHash":"sha256:49918dd14a8bb76284f396018ff6eb79b1632d7fc417de5c2c39617c4e100932","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5c1e8591e5f0d0fc51b1bc40e540a8f920b309b6216abe17895dc7149622ddc9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q078","contentProjectionSha256":"49918dd14a8bb76284f396018ff6eb79b1632d7fc417de5c2c39617c4e100932","reviewDecisionSha256":"5c1e8591e5f0d0fc51b1bc40e540a8f920b309b6216abe17895dc7149622ddc9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q079","questionId":"tr-g05-sosyal-q079","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-019","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Göreceli Konumu Ayırt Etme","question":"Bir ile ait aşağıdaki bilgilerden hangisi o ilin göreceli (özel) konumunu ifade eder?","choices":["İl, 36°-42° kuzey paralelleri arasında bulunur.","İlin en yüksek noktası 2500 metredir.","İl, önemli kara ve demir yollarının kesiştiği bir kavşak noktasındadır.","İlde karasal iklim özellikleri görülür."],"explanation":"Göreceli konum, bir yerin başka yerlere göre tanımlanan özel konumudur. Ulaşım ağlarına, ticaret yollarına, komşu bölgelere göre yapılan tanımlamalar göreceli konumu ifade eder. Enlem (A) mutlak konum, yükselti (B) fiziki özellik, iklim (D) ise konumdan bağımsız bir coğrafi özelliktir.","difficultyReason":"Bir ile ait farklı coğrafi bilgiler arasından sadece göreceli konumu ayırt etmek üst düzey kavramsal bilgi gerektirir.","distractorWhy":["Paralel dereceleri mutlak (matematiksel) konumu belirtir, göreceli değil.","En yüksek noktanın yükseltisi fiziki bir özelliktir, konum tanımlamaz.","İlin önemli yol kavşağında olması doğru cevaptır; diğer merkezlere göre konumunu anlatır.","İklim özellikleri konumla ilişkili olabilir ancak doğrudan göreceli konum tanımı değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5ab002fffd9303332238a2a94734051c452d473b1eb072d9d961532f0343207d","reviewDecisionSha256":"a541938d1c0009e39928698544caaf0d2ce8cc093201fb71cacd12589a17f0e7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5ab002fffd9303332238a2a94734051c452d473b1eb072d9d961532f0343207d","reviewedHash":"sha256:5ab002fffd9303332238a2a94734051c452d473b1eb072d9d961532f0343207d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a541938d1c0009e39928698544caaf0d2ce8cc093201fb71cacd12589a17f0e7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q079","contentProjectionSha256":"5ab002fffd9303332238a2a94734051c452d473b1eb072d9d961532f0343207d","reviewDecisionSha256":"a541938d1c0009e39928698544caaf0d2ce8cc093201fb71cacd12589a17f0e7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q080","questionId":"tr-g05-sosyal-q080","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-019","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Göreceli Konum ve Ekonomi","question":"Bir ilin göreceli konumu aşağıdaki özelliklerinden hangisini en doğrudan etkiler?","choices":["Yer şekillerinin uzanış doğrultusunu","Yer altı madenlerinin çeşidini","Matematiksel konumunun değişmesini","Ulaşım ve ticaret olanaklarını"],"explanation":"Göreceli konum, bir ilin kara, deniz, hava yollarına yakınlığı, boğazlara veya önemli geçiş noktalarına sahip olması gibi özellikleri kapsar. Bu özellikler de en çok ulaşım ve ticaret olanaklarını etkiler. Yer şekilleri, madenler ve mutlak konum farklı coğrafi etkenlerle belirlenir.","difficultyReason":"Göreceli konumun en doğrudan etkilediği alanı neden-sonuç bağlantısıyla belirlemek kavramsal akıl yürütme gerektirir.","distractorWhy":["Yer şekillerinin uzanışı daha çok dağ oluşumu ve jeolojik yapıyla ilgilidir.","Yer altı madenleri jeolojik dönemlerdeki oluşumlara bağlıdır, konuma göre değişmez.","Matematiksel konum sabittir; göreceli konum değişkenlik gösterebilir ancak matematiksel konumu değiştirmez.","Ulaşım ve ticaret olanakları doğru cevaptır; bir ilin kavşak noktasında olması bu olanakları doğrudan artırır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ba2cd358c3fcafc9bc2ae37a45d895a9b3d374540bf2255477a39c3878812b9c","reviewDecisionSha256":"6cebe5eff103f92626fb93b55d4ea0d9d00116e0ec7c8cc34df842d62437860d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ba2cd358c3fcafc9bc2ae37a45d895a9b3d374540bf2255477a39c3878812b9c","reviewedHash":"sha256:ba2cd358c3fcafc9bc2ae37a45d895a9b3d374540bf2255477a39c3878812b9c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6cebe5eff103f92626fb93b55d4ea0d9d00116e0ec7c8cc34df842d62437860d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q080","contentProjectionSha256":"ba2cd358c3fcafc9bc2ae37a45d895a9b3d374540bf2255477a39c3878812b9c","reviewDecisionSha256":"6cebe5eff103f92626fb93b55d4ea0d9d00116e0ec7c8cc34df842d62437860d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q081","questionId":"tr-g05-sosyal-q081","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-019","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"correct":0,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Göreceli Konum Kavramını Ayırt Etme","question":"Bir ilin göreceli konumu hakkında bilgi verirken aşağıdakilerden hangisinden yararlanırız?","choices":["Denize kıyısı olup olmadığından","O ilin yüzölçümü değerinden","İlin toplam nüfus miktarından","İlin matematik konumundan"],"difficultyReason":"Göreceli konum ile diğer coğrafi özelliklerin temel düzeyde ayırt edilmesini gerektirir.","explanation":"Bir ilin göreceli konumu; o ilin denize, önemli yollara, komşu illere veya yer şekillerine göre bulunduğu durumdur. Denize kıyısı olmak bir göreceli konum özelliğidir. Yüzölçümü, nüfus ve matematik konum ise göreceli konum değildir.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; denize kıyısı olmak göreceli konumun bir parçasıdır.","Yüzölçümü, ilin kapladığı alanı belirtir; konumla ilgili göreceli bir bilgi vermez.","Nüfus miktarı demografik bir veridir, göreceli konumla doğrudan ilişkili değildir.","Matematik konum enlem-boylam gibi mutlak konumu ifade eder, göreceli değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"629b5f1fc6a13f0b88311babfa75b1d6892e2c89d9a7c56bd3a3f76ba7798399","reviewDecisionSha256":"04bbd628895d8c92bdffa7b93acadfc880cb2d81202b603f707e3d31966f1f90","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:629b5f1fc6a13f0b88311babfa75b1d6892e2c89d9a7c56bd3a3f76ba7798399","reviewedHash":"sha256:629b5f1fc6a13f0b88311babfa75b1d6892e2c89d9a7c56bd3a3f76ba7798399","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:04bbd628895d8c92bdffa7b93acadfc880cb2d81202b603f707e3d31966f1f90; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q081","contentProjectionSha256":"629b5f1fc6a13f0b88311babfa75b1d6892e2c89d9a7c56bd3a3f76ba7798399","reviewDecisionSha256":"04bbd628895d8c92bdffa7b93acadfc880cb2d81202b603f707e3d31966f1f90","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q082","questionId":"tr-g05-sosyal-q082","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-019","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"correct":1,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Göreceli Konumu Senaryo ile Eşleştirme","question":"Ayşe, yaşadığı ilin güneyinde büyük bir ova, doğusunda ise komşu bir il olduğunu söylüyor. Buna göre Ayşe'nin il ile ilgili anlattıkları aşağıdakilerden hangisine örnektir?","choices":["Mutlak konum özelliklerine","Göreceli konum özelliklerine","İklim özelliklerine","Nüfus dağılışına"],"difficultyReason":"Gerçek bir gözlemi, doğru coğrafi kavramla eşleştirmeye dayanır ve günlük dil ile akademik kavramı ayırmayı gerektirir.","explanation":"Ayşe'nin ifadeleri, yaşadığı ilin güneyindeki ova ve doğusundaki komşu il gibi başka unsurlara göre konumunu tarif etmektedir. Bu tür tarifler göreceli konum özellikleridir.","distractorWhy":["Mutlak konum, enlem-boylam gibi kesin koordinatları içerir; Ayşe'nin anlatımı buna uymaz.","Doğru seçenektir; ova ve komşu il anlatımı tamamen göreceli konum örneğidir.","Ayşe iklimle ilgili herhangi bir ifade kullanmamıştır; anlatılanlar yeryüzü şekilleri ve konumdur.","Anlatılanlarda nüfusla ilgili bir bilgi yoktur, yalnızca çevresel unsurlarla konum belirtilmiştir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"371e38b2d2e41600efc4dd0fc3e46a63e9f161945df7c72325725524896c8e75","reviewDecisionSha256":"11bad4dbdeda20ab44869eed1232a23c0c15e433c9d2ff0e1526b35295154eb9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:371e38b2d2e41600efc4dd0fc3e46a63e9f161945df7c72325725524896c8e75","reviewedHash":"sha256:371e38b2d2e41600efc4dd0fc3e46a63e9f161945df7c72325725524896c8e75","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:11bad4dbdeda20ab44869eed1232a23c0c15e433c9d2ff0e1526b35295154eb9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q082","contentProjectionSha256":"371e38b2d2e41600efc4dd0fc3e46a63e9f161945df7c72325725524896c8e75","reviewDecisionSha256":"11bad4dbdeda20ab44869eed1232a23c0c15e433c9d2ff0e1526b35295154eb9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q083","questionId":"tr-g05-sosyal-q083","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-019","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q083.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q083.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q083.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q083.visual.f898e858be6a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q083.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q083.visual.cb18db74f0e6"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q083.visual.a1303ac7b03a"},"correct":2,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"İki İlin Göreceli Konumlarını Karşılaştırma","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Bu öğrencinin X ve Y illeri için karşılaştırdığı temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İklim tipleri","Yüz ölçümleri","Göreceli konumları","Matematik konumları"],"difficultyReason":"Karşılaştırmada kullanılan deniz ve dağ unsurlarının göreceli konuma işaret ettiğini fark etmeyi gerektirir.","explanation":"Öğrenci X ilini denize göre, Y ilini dağlara göre tanımlayarak göreceli konum özelliklerini karşılaştırmıştır. Deniz kıyısında olmak ya da dağlarla çevrili olmak birer göreceli konum örneğidir.","distractorWhy":["Öğrenci doğrudan iklim tipi belirtmemiş, sadece konuma bağlı sonuçlardan bahsetmiştir.","Yüz ölçümleri karşılaştırılmamış, illerin büyüklüğü ile ilgili hiçbir bilgi verilmemiştir.","Doğru seçenektir; iller deniz ve dağ gibi çevresel unsurlarla tanımlanarak göreceli konumları karşılaştırılmıştır.","Matematik konum enlem-boylam değerleri ile ilgilidir, öğrenci böyle bir veri paylaşmamıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6a09c7bcc56c2e988ba4d5e3ba091b95b593c83fd96a0d5a05e2dcd98b9e0dcf","reviewDecisionSha256":"16834306901bec0a136cfe57de6adef9dc209d8c850791ad7461957082fb0b7f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6a09c7bcc56c2e988ba4d5e3ba091b95b593c83fd96a0d5a05e2dcd98b9e0dcf","reviewedHash":"sha256:6a09c7bcc56c2e988ba4d5e3ba091b95b593c83fd96a0d5a05e2dcd98b9e0dcf","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:16834306901bec0a136cfe57de6adef9dc209d8c850791ad7461957082fb0b7f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q083","contentProjectionSha256":"6a09c7bcc56c2e988ba4d5e3ba091b95b593c83fd96a0d5a05e2dcd98b9e0dcf","reviewDecisionSha256":"16834306901bec0a136cfe57de6adef9dc209d8c850791ad7461957082fb0b7f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q084","questionId":"tr-g05-sosyal-q084","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-020","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"correct":3,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Göreceli Konum ve Ekonomik Faaliyet İlişkisi","question":"Bir ilin boğaz kıyısında bulunması, aşağıdakilerden hangisine doğrudan bir göreceli konum avantajı sağlar?","choices":["İlin yüzölçümünün küçülmesine","İlin bitki örtüsünün zenginleşmesine","İlin ikliminin karasal hâle gelmesine","İlin deniz ticaretinde gelişmesine"],"difficultyReason":"Göreceli konumun ekonomik sonuç doğurduğu neden-sonuç ilişkisini kavramayı gerektirir.","explanation":"Boğaz kıyısında yer almak, ilin deniz ticareti açısından göreceli konum avantajına sahip olmasını sağlar. Bu, ilin ticari faaliyetlerini geliştirir; yüzölçümü, bitki örtüsü veya iklimi doğrudan değiştirmez.","distractorWhy":["Yüzölçümü, ilin sınırlarıyla belirlenir; boğazda olmak sınırları otomatik daraltmaz.","Bitki örtüsü iklim ve toprak türüne bağlıdır; boğazın varlığı tüm bitki örtüsünü doğrudan değiştirmez.","Boğaz kıyısındaki bir ilde karasal iklim görülmesi zorunlu değildir, deniz etkisi daha baskındır.","Doğru seçenektir; boğaz, deniz yolu ticareti için stratejik bir göreceli konum sağlar."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6a6777fe96179598eccf3bfbfa857dbcfecee6620a5fd5de1b1444c991bcdfb8","reviewDecisionSha256":"ae71c8b6c7f8f328185e73c488cfaf2e340d6531546acd4201a0ec4c76968df4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6a6777fe96179598eccf3bfbfa857dbcfecee6620a5fd5de1b1444c991bcdfb8","reviewedHash":"sha256:6a6777fe96179598eccf3bfbfa857dbcfecee6620a5fd5de1b1444c991bcdfb8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ae71c8b6c7f8f328185e73c488cfaf2e340d6531546acd4201a0ec4c76968df4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q084","contentProjectionSha256":"6a6777fe96179598eccf3bfbfa857dbcfecee6620a5fd5de1b1444c991bcdfb8","reviewDecisionSha256":"ae71c8b6c7f8f328185e73c488cfaf2e340d6531546acd4201a0ec4c76968df4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q085","questionId":"tr-g05-sosyal-q085","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-020","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"correct":0,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Çok Ölçütlü Karar: En Kapsamlı Göreceli Konum","question":"Aşağıdaki bilgilerden hangisi bir ilin göreceli konumu hakkında en kapsamlı fikri verir?","choices":["Kuzeyinde deniz, güneyinde dağ sırası, batısında verimli tarım arazileri bulunması ve önemli bir kara yolunun geçmesi","İlin 40° kuzey enleminde yer alması","İlin nüfusunun 500 000'in üzerinde olması","İlin yüz ölçümünün 10 000 km² olması"],"difficultyReason":"Birden çok unsuru bir arada değerlendirip göreceli konum tanımı için doğru örneği seçmeyi gerektirir.","explanation":"Göreceli konum; deniz, dağ, tarım arazisi ve kara yolu gibi birden çok doğal ve beşerî unsuru bir arada sunarak ilin çevresine göre durumunu kapsamlı biçimde açıklar. Diğer seçenekler mutlak konum ya da farklı türde verilerdir.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; birden çok göreceli konum özelliğini aynı anda vererek en kapsamlı tanımı yapar.","Enlem bilgisi mutlak konumdur, göreceli konum hakkında fikir vermez.","Nüfus, demografik bir özelliktir; ilin çevresine göre konumunu açıklamaz.","Yüz ölçümü büyüklükle ilgilidir, göreceli konum bilgisi değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"93a99bb9d14b667f70c270bd85543a909d2346932794a82e26017bb4594220e0","reviewDecisionSha256":"079a238c5274c1d52449b6f5b14502717b0d56d2698d1f40827afe1060cc3136","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:93a99bb9d14b667f70c270bd85543a909d2346932794a82e26017bb4594220e0","reviewedHash":"sha256:93a99bb9d14b667f70c270bd85543a909d2346932794a82e26017bb4594220e0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:079a238c5274c1d52449b6f5b14502717b0d56d2698d1f40827afe1060cc3136; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q085","contentProjectionSha256":"93a99bb9d14b667f70c270bd85543a909d2346932794a82e26017bb4594220e0","reviewDecisionSha256":"079a238c5274c1d52449b6f5b14502717b0d56d2698d1f40827afe1060cc3136","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q086","questionId":"tr-g05-sosyal-q086","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-020","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q086.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q086.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q086.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q086.visual.6088e213d0f4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q086.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q086.visual.f16c52f9959c"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q086.visual.3244d67d3c28"},"correct":1,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Göreceli Konum ile İklim Fırsatlarını Yorumlama","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtları birlikte değerlendirin. Bu açıklamada göreceli konumun sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi vurgulanmıştır?","choices":["İlin nüfus artış hızı","İlin iklim özelliklerinin ve turizm potansiyelinin şekillenmesi","İlin matematik konumu","İlin yüz ölçümü"],"difficultyReason":"Göreceli konumun iklim ve beşerî faaliyetler üzerindeki etkisini çözümlemeyi gerektirir.","explanation":"Öğretmenin açıklamasında ilin Akdeniz'e kıyısı olması (göreceli konum) sayesinde belirli bir iklim tipi görülmekte ve bu da turizmi artırmaktadır. Bu, doğrudan göreceli konumun iklim ve turizm fırsatı yaratmasının vurgulandığı bir yorumdur.","distractorWhy":["Anlatımda nüfus artış hızına dair hiçbir bilgi veya yorum yoktur.","Doğru seçenektir; göreceli konumun iklim ve turizme olan etkisi birlikte ele alınmıştır.","Öğretmen enlem-boylam gibi matematik konum bilgisi vermemiştir.","Yüz ölçümü ile ilgili bir veri paylaşılmamıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"99189219c235a83a335f889670a6572640b4e2e55709219425445800a4035670","reviewDecisionSha256":"e600813d252bce3fd6a1b4b71b8f793e68df9de5bfcd0ad5bb12f087f39cb144","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:99189219c235a83a335f889670a6572640b4e2e55709219425445800a4035670","reviewedHash":"sha256:99189219c235a83a335f889670a6572640b4e2e55709219425445800a4035670","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e600813d252bce3fd6a1b4b71b8f793e68df9de5bfcd0ad5bb12f087f39cb144; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q086","contentProjectionSha256":"99189219c235a83a335f889670a6572640b4e2e55709219425445800a4035670","reviewDecisionSha256":"e600813d252bce3fd6a1b4b71b8f793e68df9de5bfcd0ad5bb12f087f39cb144","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q087","questionId":"tr-g05-sosyal-q087","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-020","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q087.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q087.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q087.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q087.visual.ed1dbfea4629"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q087.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q087.visual.1e4f2ff777ca"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q087.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q087.visual.547826c1e4d7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q087.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q087.visual.34e087994e65"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q087.visual.a0b05e752167"},"correct":2,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Öğrenci İfadelerinden Göreceli Konumu Seçme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgileri karşılaştırın. Buna göre hangi öğrenci yaşadığı ilin göreceli konum özelliğinden bahsetmiştir?","choices":["Can","Deniz","Efe","Sude"],"difficultyReason":"Farklı coğrafi bilgi türlerini birbirinden ayırmayı ve göreceli konumu tanımayı gerektirir.","explanation":"Efe'nin ifadesi ilin kuzeyinde Karadeniz, güneyinde dağlar olduğunu belirtmektedir. Bu, başka doğal unsurlara göre yapılan bir konum tarifidir ve göreceli konum özelliğidir. Diğer öğrenciler sırasıyla nüfus, yüz ölçümü ve matematik konumdan bahsetmişlerdir.","distractorWhy":["Can nüfus miktarını söylemiş, bu konum değil demografik bir veridir.","Deniz yüz ölçümü değerini paylaşmış, bu ilin büyüklüğü ile ilgilidir.","Doğru seçenektir; Efe'nin anlatımı deniz ve dağlara göre konum içeren göreceli konum örneğidir.","Sude enlem ve boylam değerlerini vermiş, bu mutlak konumdur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"908cfb9128812acc2558b0ba6cf5d09262fceddf20723dfe447b789815190e49","reviewDecisionSha256":"983f55476e5c8ddb285ca2c6738f02e54e699ee9371a9dfe4aa37d10e2f77763","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:908cfb9128812acc2558b0ba6cf5d09262fceddf20723dfe447b789815190e49","reviewedHash":"sha256:908cfb9128812acc2558b0ba6cf5d09262fceddf20723dfe447b789815190e49","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:983f55476e5c8ddb285ca2c6738f02e54e699ee9371a9dfe4aa37d10e2f77763; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q087","contentProjectionSha256":"908cfb9128812acc2558b0ba6cf5d09262fceddf20723dfe447b789815190e49","reviewDecisionSha256":"983f55476e5c8ddb285ca2c6738f02e54e699ee9371a9dfe4aa37d10e2f77763","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q088","questionId":"tr-g05-sosyal-q088","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-020","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q088.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q088.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q088.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q088.visual.6590af7bc5c6"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q088.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q088.visual.ae0adad07672"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q088.visual.d21a4845f9b4"},"correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"İki Farklı İlin Ortak Göreceli Konum Özelliği","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. Bu iki ilin ortak göreceli konum özelliği aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İkisinin de denize kıyısının bulunması","İkisinin de doğusunda ülke sınırı olması","İkisinin de yüz ölçümlerinin aynı olması","İkisinin de il sınırları içinde aynı akarsuyun bulunması"],"difficultyReason":"İki farklı göreceli konum anlatımını karşılaştırıp ortak olan coğrafi unsuru bulmayı gerektirir.","explanation":"A ilinin batısında, B ilinin doğusunda aynı büyük akarsu yer almaktadır. Yani her iki il de bu akarsuya komşu olarak tanımlanmıştır. Bu, ortak göreceli konum özelliğidir. Deniz yalnızca B'de, ülke sınırı yalnızca A'dadır. Yüz ölçümüne dair bilgi yoktur.","distractorWhy":["Sadece B ilinin denize kıyısı vardır, A ilinde deniz bilgisi verilmemiştir.","Sadece A ilinin doğusunda ülke sınırı vardır, B için böyle bir bilgi yoktur.","Yüz ölçümüne dair hiçbir veri paylaşılmadığı için karşılaştırma yapılamaz.","Doğru seçenektir; her iki il de aynı akarsuyun varlığı ile tanımlanmıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3f1c78ebb64ac9daf2bbd5e6fc9745dd5446af6e91d0cb31898907dd607c3dfb","reviewDecisionSha256":"6c68499e6ecce6b07199501e678201fdf86777934081c2569d7fef61bb1c666b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3f1c78ebb64ac9daf2bbd5e6fc9745dd5446af6e91d0cb31898907dd607c3dfb","reviewedHash":"sha256:3f1c78ebb64ac9daf2bbd5e6fc9745dd5446af6e91d0cb31898907dd607c3dfb","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6c68499e6ecce6b07199501e678201fdf86777934081c2569d7fef61bb1c666b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q088","contentProjectionSha256":"3f1c78ebb64ac9daf2bbd5e6fc9745dd5446af6e91d0cb31898907dd607c3dfb","reviewDecisionSha256":"6c68499e6ecce6b07199501e678201fdf86777934081c2569d7fef61bb1c666b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q089","questionId":"tr-g05-sosyal-q089","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-021","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"correct":0,"level":5,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Göreceli Konum ve Ulaşım Nedenselliği","question":"Bir il, iki büyük şehri birbirine bağlayan ana demir yolunun ve bir limanın kesiştiği noktada yer almaktadır. Bu durumun il için öncelikle aşağıdakilerden hangisini sağlaması beklenir?","choices":["Ulaşım ve lojistik merkezi olmasını","Yer altı kaynaklarının zenginleşmesini","Turizm gelirlerinin aniden düşmesini","Tarım alanlarının genişlemesini"],"difficultyReason":"Karmaşık çok unsurlu bir göreceli konumun doğrudan sonucunu neden-sonuç ilişkisiyle belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Demir yolu ve limanın kesiştiği bir noktada yer almak, o ilin ulaşım ağı içinde önemli bir durak olmasını sağlar. Bu göreceli konum avantajı, ilin lojistik ve ulaşım merkezi işlevini güçlendirir. Diğer seçenekler bu konumla doğrudan neden-sonuç ilişkisi içinde değildir.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; ulaşım yollarının kesiştiği konum lojistik merkez olmayı sağlar.","Yer altı kaynakları konumdan bağımsız olarak jeolojik süreçlerle oluşur.","Ulaşımın gelişmesi turizmi genellikle artırır, düşürmesi beklenmez.","Tarım alanları iklim ve toprakla ilgilidir; demir yolu ve liman doğrudan genişletmez."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"80026c32f25de17e44fb6bad1acc094dddc4ac851a445d46cffa27810ff99839","reviewDecisionSha256":"324432fc1f9a9219a16a0aa68594106a55c43190a9e31f0ceffdc12b1be8a4a5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:80026c32f25de17e44fb6bad1acc094dddc4ac851a445d46cffa27810ff99839","reviewedHash":"sha256:80026c32f25de17e44fb6bad1acc094dddc4ac851a445d46cffa27810ff99839","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:324432fc1f9a9219a16a0aa68594106a55c43190a9e31f0ceffdc12b1be8a4a5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q089","contentProjectionSha256":"80026c32f25de17e44fb6bad1acc094dddc4ac851a445d46cffa27810ff99839","reviewDecisionSha256":"324432fc1f9a9219a16a0aa68594106a55c43190a9e31f0ceffdc12b1be8a4a5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q090","questionId":"tr-g05-sosyal-q090","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-021","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"correct":1,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Çok Ölçütlü Göreceli Konum Değerlendirmesi","question":"Bir ilin göreceli konum avantajları değerlendirilirken aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre daha belirleyici bir göreceli konum özelliği olarak kabul edilir?","choices":["İlin nüfus yoğunluğunun yüksek olması","İlin boğazlar ve uluslararası kara yolları üzerinde bulunması","İlin deniz seviyesinden yüksekliğinin fazla olması","İlin yıllık yağış miktarının düşük olması"],"difficultyReason":"Çok sayıdaki coğrafi ve beşerî veri arasından küresel etki yaratan göreceli konum avantajını seçmeyi gerektirir.","explanation":"Boğazlar ve uluslararası kara yolları üzerinde bulunmak, bir ilin yalnızca yerel değil küresel ölçekte de önemli bir göreceli konum avantajına sahip olmasını sağlar. Bu özellik ticaret, ulaşım ve siyaset açısından diğerlerine göre çok daha belirleyicidir.","distractorWhy":["Nüfus yoğunluğu göreceli konumun bir parçası değil, beşerî bir sonucudur.","Doğru seçenektir; stratejik geçiş noktaları küresel göreceli konum avantajıdır.","Yükselti fiziki coğrafya özelliğidir; tek başına göreceli konum anlatmaz.","Yağış miktarı iklimle ilgilidir, doğrudan göreceli konum özelliği olarak kullanılmaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6d9ab40ba5f38e478c44b736b8caacf95756284713698b113ba98f9d61ce20b1","reviewDecisionSha256":"b5ca187f1e72dd2307e7fbbe60fee9a04d63a47efd6bb79557ef9ccd82b4a4a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6d9ab40ba5f38e478c44b736b8caacf95756284713698b113ba98f9d61ce20b1","reviewedHash":"sha256:6d9ab40ba5f38e478c44b736b8caacf95756284713698b113ba98f9d61ce20b1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b5ca187f1e72dd2307e7fbbe60fee9a04d63a47efd6bb79557ef9ccd82b4a4a3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q090","contentProjectionSha256":"6d9ab40ba5f38e478c44b736b8caacf95756284713698b113ba98f9d61ce20b1","reviewDecisionSha256":"b5ca187f1e72dd2307e7fbbe60fee9a04d63a47efd6bb79557ef9ccd82b4a4a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q091","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q091","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-021","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"İzmir'in Göreceli Konumunu Tanıyalım","question":"İzmir ilinin göreceli konumu göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Karadeniz Bölgesi'nde yer alır.","İç Anadolu Bölgesi'ndedir.","Ege Denizi'ne kıyısı olan bir ildir.","Türkiye'nin en kalabalık ilidir."],"explanation":"İzmir, Ege Bölgesi'nde yer alır ve Ege Denizi'ne kıyısı vardır. Karadeniz veya İç Anadolu'da bulunmaz. En kalabalık il İstanbul olduğu için bu ifade yanlıştır.","difficultyReason":"Basit bir coğrafi konum sorusudur, ezber bilgi gerektirir.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; İzmir, Ege Bölgesi'nde yer alır, Karadeniz'de değil.","B seçeneği yanlıştır; İzmir, Ege Bölgesi'ndedir, İç Anadolu'da değildir.","Bu seçenek doğrudur; İzmir, Ege Bölgesi'nde yer alır ve Ege Denizi'ne kıyısı vardır. Karadeniz veya İç Anadolu'da bulunmaz. En kalabalık il İstanbul olduğu için bu ifade yanlıştır.","D seçeneği yanlıştır; Türkiye'nin en kalabalık ili İstanbul'dur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a64281fc546fe2500442bdeaadf5dc355abb8de6e82fd1719abe5006960c2726","reviewDecisionSha256":"6fb5ed7e87bb2fc17fde392d55d04db6d7a0ae192f0d4a047697f23d5510e9b6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a64281fc546fe2500442bdeaadf5dc355abb8de6e82fd1719abe5006960c2726","reviewedHash":"sha256:a64281fc546fe2500442bdeaadf5dc355abb8de6e82fd1719abe5006960c2726","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6fb5ed7e87bb2fc17fde392d55d04db6d7a0ae192f0d4a047697f23d5510e9b6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q091","contentProjectionSha256":"a64281fc546fe2500442bdeaadf5dc355abb8de6e82fd1719abe5006960c2726","reviewDecisionSha256":"6fb5ed7e87bb2fc17fde392d55d04db6d7a0ae192f0d4a047697f23d5510e9b6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q092","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q092","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-021","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"İzmir ve Manisa'nın Konum Avantajları","question":"İzmir, komşu ili Manisa'ya kıyasla göreceli konumunun sağladığı hangi avantaja sahiptir?","choices":["Ormanlık alanlarının daha geniş olması","Tahıl tarımına daha elverişli olması","Yükseltisinin daha fazla olması","Deniz ticaretine uygun limanlara sahip olması"],"explanation":"İzmir'in Ege Denizi'ne kıyısı bulunması, limanlar ve deniz ticareti açısından büyük avantaj sağlar. Manisa'nın denize kıyısı yoktur.","difficultyReason":"İki ilin karşılaştırılması ve göreceli konumun avantajlarının analizi gerektiğinden orta düzey bir sorudur.","distractorWhy":["D seçeneği doğrudur; İzmir'in denize kıyısı olması liman ticaretini geliştirmiştir.","A seçeneği yanlıştır; ormanlık alan genişliği göreceli konumun doğrudan sonucu değildir.","B seçeneği yanlıştır; tahıl tarımı elverişliliği iklim ve toprakla ilgilidir, konumdan ziyade.","Bu seçenek doğrudur; İzmir'in Ege Denizi'ne kıyısı bulunması, limanlar ve deniz ticareti açısından büyük avantaj sağlar. Manisa'nın denize kıyısı yoktur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d1dbbdb194e6939f375f420daf72fb9cd161f830a4877a984ef5754cacd240f2","reviewDecisionSha256":"0441f890d6cedda290c9397464d8da02864cfc3ae98c2350864b3b328dc82800","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d1dbbdb194e6939f375f420daf72fb9cd161f830a4877a984ef5754cacd240f2","reviewedHash":"sha256:d1dbbdb194e6939f375f420daf72fb9cd161f830a4877a984ef5754cacd240f2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0441f890d6cedda290c9397464d8da02864cfc3ae98c2350864b3b328dc82800; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q092","contentProjectionSha256":"d1dbbdb194e6939f375f420daf72fb9cd161f830a4877a984ef5754cacd240f2","reviewDecisionSha256":"0441f890d6cedda290c9397464d8da02864cfc3ae98c2350864b3b328dc82800","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q093","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q093","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-021","correct":0,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"İzmir'in Gelişmesinde Konumun Etkisi","question":"İzmir, göreceli konumu sayesinde özellikle hangi sektörde büyük gelişme göstermiştir?","choices":["Turizm sektöründe büyük gelişme göstermiştir.","Hayvancılık sektöründe büyük gelişme göstermiştir.","Madencilik sektöründe büyük gelişme göstermiştir.","Ormancılık sektöründe büyük gelişme göstermiştir."],"explanation":"İzmir'in Ege Denizi'ne kıyısı ve ılıman iklimi, turizm faaliyetlerinin gelişmesine neden olmuştur. Diğer seçenekler konumla daha az ilgilidir.","difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisi kurmayı gerektirir, ancak seçeneklerdeki faaliyetlerin konumla bağlantısı açıktır.","distractorWhy":["A seçeneği doğrudur; İzmir'in kıyı konumu turizmi geliştirmiştir.","B seçeneği yanlıştır; hayvancılık daha çok iç bölgelerde yaygındır.","C seçeneği yanlıştır; madencilik İzmir'de konumun öncelikli sonucu değildir.","D seçeneği yanlıştır; ormancılık İzmir'in konum avantajıyla açıklanmaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5fe0f33551b6e1f0eac8408bbf7ed86af781dedd3c3e8fd12924b44a600dc56b","reviewDecisionSha256":"ba8627faba8d3b106e222dfa2953aa39011269d13d34472b155f6ce35786916b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5fe0f33551b6e1f0eac8408bbf7ed86af781dedd3c3e8fd12924b44a600dc56b","reviewedHash":"sha256:5fe0f33551b6e1f0eac8408bbf7ed86af781dedd3c3e8fd12924b44a600dc56b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ba8627faba8d3b106e222dfa2953aa39011269d13d34472b155f6ce35786916b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q093","contentProjectionSha256":"5fe0f33551b6e1f0eac8408bbf7ed86af781dedd3c3e8fd12924b44a600dc56b","reviewDecisionSha256":"ba8627faba8d3b106e222dfa2953aa39011269d13d34472b155f6ce35786916b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q094","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q094","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-022","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Ankara'nın Başkent Seçilmesinde Göreceli Konum","question":"Ankara'nın başkent olarak seçilmesinde göreceli konumunun etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi en önemli faktörlerden biridir?","choices":["Deniz yoluyla ticarete açık olması","Ülkenin her bölgesine yaklaşık eşit uzaklıkta merkezî bir noktada bulunması","Geniş ve verimli ovalara sahip olması","Önemli petrol yataklarının üzerinde yer alması"],"explanation":"Ankara, Türkiye'nin orta kesiminde yer alarak tüm bölgelere yaklaşık eşit mesafededir; bu da başkent için ulaşılabilirlik ve güvenlik avantajı sağlar.","difficultyReason":"Çok ölçütlü düşünmeyi ve tarihi coğrafi analizi gerektiren zor bir sorudur.","distractorWhy":["B seçeneği doğrudur; Ankara'nın merkezî konumu başkent seçilmesinde etkili olmuştur.","Bu seçenek doğrudur; Ankara, Türkiye'nin orta kesiminde yer alarak tüm bölgelere yaklaşık eşit mesafededir; bu da başkent için ulaşılabilirlik ve güvenlik avantajı sağlar.","C seçeneği yanlıştır; verimli ovalar başkent seçiminde birincil etken değildir.","D seçeneği yanlıştır; Ankara'da önemli petrol yatakları bulunmamaktadır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c3d62d2bdca6a1ff893dbcc2a8c067f5610ec3226ab2ff3f34a4970b8e290c1c","reviewDecisionSha256":"322e16e87b1fc6c4a46a079a43046b523f49611c4744f34ea7d79e57959be86a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c3d62d2bdca6a1ff893dbcc2a8c067f5610ec3226ab2ff3f34a4970b8e290c1c","reviewedHash":"sha256:c3d62d2bdca6a1ff893dbcc2a8c067f5610ec3226ab2ff3f34a4970b8e290c1c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:322e16e87b1fc6c4a46a079a43046b523f49611c4744f34ea7d79e57959be86a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q094","contentProjectionSha256":"c3d62d2bdca6a1ff893dbcc2a8c067f5610ec3226ab2ff3f34a4970b8e290c1c","reviewDecisionSha256":"322e16e87b1fc6c4a46a079a43046b523f49611c4744f34ea7d79e57959be86a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q095","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q095","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-022","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Ankara'dan İstanbul'a Yolculuk","question":"Ankara'da yaşayan bir öğrenci, trenle İstanbul'a gitmek istemektedir. Ankara'nın göreceli konumu sayesinde bu yolculukta aşağıdakilerden hangisini deneyimler?","choices":["Deniz manzarası eşliğinde yolculuk yapar.","Sık ormanlık alanlardan geçer.","Ülkenin kara ve demir yolu ağının merkezinden hareket eder.","Yüksek dağları aşmak zorunda kalır."],"explanation":"Ankara, İç Anadolu'da kara ve demir yollarının kesiştiği bir merkezdir; bu nedenle buradan yapılan yolculuklar ulaşım ağının avantajını yansıtır.","difficultyReason":"Gerçekçi bir senaryo üzerinden göreceli konumun ulaşım avantajını çıkarım gerektirir.","distractorWhy":["C seçeneği doğrudur; Ankara ulaşım ağlarının merkezinde olmasıyla bilinir.","A seçeneği yanlıştır; Ankara-İstanbul tren yolculuğunda deniz manzarası görülmez.","Bu seçenek doğrudur; Ankara, İç Anadolu'da kara ve demir yollarının kesiştiği bir merkezdir; bu nedenle buradan yapılan yolculuklar ulaşım ağının avantajını yansıtır.","D seçeneği yanlıştır; bu güzergâhta aşılması zor yüksek dağlar yoktur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b9b07175fe59bb8e9279a9aa669fa8cc219d31acc33a471d390be3f61a788d5b","reviewDecisionSha256":"c194ade7a4804f1dcc1a35a06e91e07c8e41537951555b3c7556831eae499209","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b9b07175fe59bb8e9279a9aa669fa8cc219d31acc33a471d390be3f61a788d5b","reviewedHash":"sha256:b9b07175fe59bb8e9279a9aa669fa8cc219d31acc33a471d390be3f61a788d5b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c194ade7a4804f1dcc1a35a06e91e07c8e41537951555b3c7556831eae499209; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q095","contentProjectionSha256":"b9b07175fe59bb8e9279a9aa669fa8cc219d31acc33a471d390be3f61a788d5b","reviewDecisionSha256":"c194ade7a4804f1dcc1a35a06e91e07c8e41537951555b3c7556831eae499209","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q096","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q096","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-022","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Ankara'nın Kavşak Noktası Olması","question":"Ankara'nın göreceli konumu, şehrin aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olmasını sağlamıştır?","choices":["Büyük bir balıkçı limanı olması","Yaz turizminde lider olması","Geniş zeytinliklere sahip olması","Kara ve demir yollarının kavşak noktası olması doğru"],"explanation":"Ankara, denize kıyısı olmamasına rağmen iç bölgedeki merkezî konumu sayesinde kara ve demir yollarının kesiştiği bir kavşak noktası hâline gelmiştir.","difficultyReason":"Konumun ulaşım ağına etkisini anlamak basit bir çıkarım gerektirir, kolay-orta seviye.","distractorWhy":["D seçeneği doğrudur; Ankara'nın merkezî konumu ulaşım ağlarının kavşak noktası olmasını sağlamıştır.","A seçeneği yanlıştır; Ankara'da deniz olmadığı için liman olamaz.","B seçeneği yanlıştır; yaz turizmi liderliği kıyı illerine aittir.","Bu seçenek doğrudur; Ankara, denize kıyısı olmamasına rağmen iç bölgedeki merkezî konumu sayesinde kara ve demir yollarının kesiştiği bir kavşak noktası hâline gelmiştir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1c478e2033674b34fed888c7fb145b400a6cc85c097dc1366210a472e4093d59","reviewDecisionSha256":"05e66f64bd78b96cb6b2c3644a2b5b1ffa71ea2dc7cc15d15cf2f4a5bf2a6520","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1c478e2033674b34fed888c7fb145b400a6cc85c097dc1366210a472e4093d59","reviewedHash":"sha256:1c478e2033674b34fed888c7fb145b400a6cc85c097dc1366210a472e4093d59","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:05e66f64bd78b96cb6b2c3644a2b5b1ffa71ea2dc7cc15d15cf2f4a5bf2a6520; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q096","contentProjectionSha256":"1c478e2033674b34fed888c7fb145b400a6cc85c097dc1366210a472e4093d59","reviewDecisionSha256":"05e66f64bd78b96cb6b2c3644a2b5b1ffa71ea2dc7cc15d15cf2f4a5bf2a6520","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q097","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q097","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-022","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Ankara'nın Bölgesini Bulalım","question":"Ankara ilimizin göreceli konumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?","choices":["İç Anadolu Bölgesi'nde yer alır.","Karadeniz kıyısında bulunur.","Ege Bölgesi'ndedir.","Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır."],"explanation":"Ankara, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde bulunur. Denize kıyısı yoktur; Karadeniz, Ege veya Güneydoğu'da yer almaz.","difficultyReason":"En temel coğrafi bilgiyi ölçen, ezbere dayalı kolay bir sorudur.","distractorWhy":["A seçeneği doğrudur; Ankara İç Anadolu Bölgesi'ndedir.","B seçeneği yanlıştır; Ankara'nın Karadeniz'e kıyısı yoktur.","C seçeneği yanlıştır; Ankara Ege Bölgesi'nde değildir.","D seçeneği yanlıştır; Ankara Güneydoğu Anadolu'da bulunmaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"18f3aef804af618c46f286f74fa9a21d80ac1d72bcead159c7feace9fd5568c8","reviewDecisionSha256":"33235035a1f8e4874d5a985b599b1360e90ee038daafd8e168957568c7c39112","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:18f3aef804af618c46f286f74fa9a21d80ac1d72bcead159c7feace9fd5568c8","reviewedHash":"sha256:18f3aef804af618c46f286f74fa9a21d80ac1d72bcead159c7feace9fd5568c8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:33235035a1f8e4874d5a985b599b1360e90ee038daafd8e168957568c7c39112; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q097","contentProjectionSha256":"18f3aef804af618c46f286f74fa9a21d80ac1d72bcead159c7feace9fd5568c8","reviewDecisionSha256":"33235035a1f8e4874d5a985b599b1360e90ee038daafd8e168957568c7c39112","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q098","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q098","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-022","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Ankara'nın Güvenli Konumu","question":"Kurtuluş Savaşı sırasında Ankara'nın, göreceli konumu nedeniyle aşağıdaki özelliklerinden hangisi ön plana çıkmıştır?","choices":["Zengin maden yataklarına sahip olması","Cephelerden uzak, güvenli bir bölgede bulunması doğru","Limanları sayesinde mühimmat taşınabilmesi","Verimli tarım alanlarıyla orduyu beslemesi"],"explanation":"Kurtuluş Savaşı'nda Ankara, cephelere yakın ama düşman işgaline karşı korunaklı, iç bölgede olması sayesinde güvenli bir karargâh olarak öne çıkmıştır.","difficultyReason":"Tarihi bir olayı göreceli konumla ilişkilendirmek, analiz gerektiren orta-zor bir sorudur.","distractorWhy":["B seçeneği doğrudur; Ankara'nın iç bölgede olması güvenlik sağlamıştır.","Bu seçenek doğrudur; Kurtuluş Savaşı'nda Ankara, cephelere yakın ama düşman işgaline karşı korunaklı, iç bölgede olması sayesinde güvenli bir karargâh olarak öne çıkmıştır.","C seçeneği yanlıştır; Ankara'nın denize kıyısı olmadığı için limanı yoktur.","D seçeneği yanlıştır; verimli tarım alanları savaşta fayda sağlasa da asıl öne çıkan güvenli konumudur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"965a4af47e796ece8340f68b7564928f356c6c517317c7f1c47b4fa77bd3f24c","reviewDecisionSha256":"23e2a9decc6d2a0ada20563cfdcb92e1791f515a5045e55460d132f1c3e442b1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:965a4af47e796ece8340f68b7564928f356c6c517317c7f1c47b4fa77bd3f24c","reviewedHash":"sha256:965a4af47e796ece8340f68b7564928f356c6c517317c7f1c47b4fa77bd3f24c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:23e2a9decc6d2a0ada20563cfdcb92e1791f515a5045e55460d132f1c3e442b1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q098","contentProjectionSha256":"965a4af47e796ece8340f68b7564928f356c6c517317c7f1c47b4fa77bd3f24c","reviewDecisionSha256":"23e2a9decc6d2a0ada20563cfdcb92e1791f515a5045e55460d132f1c3e442b1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q099","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q099","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-023","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Antalya'nın Ekonomik Faaliyetlerine Konumun Etkisi","question":"Antalya ilinin göreceli konumu, aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangilerinin gelişmesinde en fazla etkili olmuştur?","choices":["Ormancılık ve hayvancılık","Madencilik ve sanayi","Turizm ve seracılık doğru","Balıkçılık ve tahıl tarımı"],"explanation":"Antalya, Akdeniz'e kıyısı ve ılıman iklimi sayesinde turizm ve seracılıkta gelişmiştir. Diğer seçenekler konumla bu kadar ilişkili değildir.","difficultyReason":"İki farklı ekonomik faaliyeti konumla ilişkilendirerek çok ölçütlü karar vermeyi gerektirir.","distractorWhy":["C seçeneği doğrudur; Antalya'nın kıyı ve iklim avantajı turizm ile seracılığı geliştirmiştir.","A seçeneği yanlıştır; ormancılık ve hayvancılık Antalya'nın konum avantajının esas sonucu değildir.","Bu seçenek doğrudur; Antalya, Akdeniz'e kıyısı ve ılıman iklimi sayesinde turizm ve seracılıkta gelişmiştir. Diğer seçenekler konumla bu kadar ilişkili değildir.","D seçeneği yanlıştır; tahıl tarımı ve balıkçılık Antalya'nın baskın faaliyetleri değildir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"eec054b67fe307f8290e9debba4e8000393c7f9b509fbcc814ae7d00cf854f28","reviewDecisionSha256":"420f97ac20a63ea8635b72d580f4682df0a3f27f8098d48a2f2cda1d6039ccb9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:eec054b67fe307f8290e9debba4e8000393c7f9b509fbcc814ae7d00cf854f28","reviewedHash":"sha256:eec054b67fe307f8290e9debba4e8000393c7f9b509fbcc814ae7d00cf854f28","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:420f97ac20a63ea8635b72d580f4682df0a3f27f8098d48a2f2cda1d6039ccb9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q099","contentProjectionSha256":"eec054b67fe307f8290e9debba4e8000393c7f9b509fbcc814ae7d00cf854f28","reviewDecisionSha256":"420f97ac20a63ea8635b72d580f4682df0a3f27f8098d48a2f2cda1d6039ccb9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q100","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q100","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-023","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","title":"Antalya'nın İklim Avantajı","question":"Antalya, iç bölgelerdeki illerle karşılaştırıldığında göreceli konumunun bir sonucu olarak hangi iklim avantajına sahiptir?","choices":["Yazları daha serin geçer.","Kar yağışı daha sık görülür.","Don olayları daha yaygındır.","Kış mevsimi daha ılık geçer."],"explanation":"Antalya'nın Akdeniz kıyısındaki konumu, kışların ılık geçmesini sağlar. İç bölgelerde karasal iklim nedeniyle kışlar daha soğuktur.","difficultyReason":"İklim karşılaştırması yaparak göreceli konumun sonucunu çıkarmayı gerektirir, orta düzey.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; Antalya'da yazlar sıcak geçer, serin değildir.","B seçeneği yanlıştır; Antalya'da kar yağışı nadiren görülür.","C seçeneği yanlıştır; don olayları iç bölgelere göre daha azdır.","D seçeneği doğrudur; Antalya'nın kıyı konumu kışları ılımanlaştırır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b096bbd4a57c2903ed8654bfaf044522d509cb3285d581f4d38ce334f2f1c1d0","reviewDecisionSha256":"25a6f2bf6bb0024d93b0fb96ca84f0c0dde30e6b467ae9d02442e0eb6b0edfa5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b096bbd4a57c2903ed8654bfaf044522d509cb3285d581f4d38ce334f2f1c1d0","reviewedHash":"sha256:b096bbd4a57c2903ed8654bfaf044522d509cb3285d581f4d38ce334f2f1c1d0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:25a6f2bf6bb0024d93b0fb96ca84f0c0dde30e6b467ae9d02442e0eb6b0edfa5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q100","contentProjectionSha256":"b096bbd4a57c2903ed8654bfaf044522d509cb3285d581f4d38ce334f2f1c1d0","reviewDecisionSha256":"25a6f2bf6bb0024d93b0fb96ca84f0c0dde30e6b467ae9d02442e0eb6b0edfa5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q101","questionId":"tr-g05-sosyal-q101","title":"Göreceli Konum Özellikleri - Temel Kavrama","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-023","figure":null,"type":"question","correct":0,"level":1,"question":"Bir ilin konum özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi göreceli konuma örnektir?","choices":["Bölgenin en kalabalık şehrine komşu olması","Matematik konumunun 36°-42° kuzey enlemleri arasında olması","Yüz ölçümünün 15.000 km² olması","Ortalama yükseltisinin 800 metre olması"],"difficultyReason":"Göreceli konum ile mutlak konum arasındaki temel farkı kavrama düzeyini ölçer.","explanation":"Göreceli konum, bir yerin başka yerlere göre konumunu tarif eder. Komşuluk, yakınlık, ticaret yollarına mesafe gibi özellikler görecelidir. Enlem-boylam (mutlak), yüz ölçümü ve yükselti ise özel veya mutlak konum özellikleridir.","distractorWhy":["Komşu il veya bölgelere göre konum, göreceli konumun tanımına doğrudan uyar; bu nedenle doğru cevaptır.","Matematik konum mutlak konumdur, göreceli değil.","Yüz ölçümü ilin büyüklüğüyle ilgili özel bir veridir, göreceli konum belirtmez.","Ortalama yükselti fiziki bir özellik olup göreceli konum kapsamına girmez."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3de39251438ba51d8388a79b347b77d23e48ff6fc6544deeee1445145ef0f3f8","reviewDecisionSha256":"b402fc79913e0b247449359cdf72de2b21882f82b6df1b9d93b5caf9bb2f0984","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3de39251438ba51d8388a79b347b77d23e48ff6fc6544deeee1445145ef0f3f8","reviewedHash":"sha256:3de39251438ba51d8388a79b347b77d23e48ff6fc6544deeee1445145ef0f3f8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b402fc79913e0b247449359cdf72de2b21882f82b6df1b9d93b5caf9bb2f0984; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q101","contentProjectionSha256":"3de39251438ba51d8388a79b347b77d23e48ff6fc6544deeee1445145ef0f3f8","reviewDecisionSha256":"b402fc79913e0b247449359cdf72de2b21882f82b6df1b9d93b5caf9bb2f0984","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q102","questionId":"tr-g05-sosyal-q102","title":"Göreceli Konum Araştırması - Senaryo","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-023","figure":null,"type":"question","correct":1,"level":2,"question":"Öğretmeniniz yaşadığınız ilin göreceli konum özelliklerini araştırmanızı istedi. Aşağıdakilerden hangisi bu araştırmada değerlendirmeye alınmaz?","choices":["İlin komşu olduğu iller","İlin enlem ve boylam dereceleri","İlin önemli limanlara olan mesafesi","İlin hangi coğrafi bölgede yer aldığı"],"difficultyReason":"Göreceli ve mutlak konum özelliklerini ayırt etmeyi gerektiren uygulamalı bir senaryo.","explanation":"Göreceli konum araştırması yaparken komşu iller, limanlara mesafe, coğrafi bölge gibi diğer yerlere göre konum özelliklerine bakılır. Enlem ve boylam ise mutlak konumdur, göreceli konum kapsamında değildir.","distractorWhy":["Komşu iller göreceli konumun temel bileşenlerindendir.","Enlem ve boylam mutlak konum özelliği olduğu için göreceli konum araştırmasında kullanılmaz; doğru cevap budur.","Limanlara mesafe, ulaşım ve ticaret açısından göreceli konum belirtir.","Coğrafi bölge, ilin genel konumunu tarif eden göreceli bir unsurdur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d94e6357410a307f41475b6871a36a2c1daadacd14b881edd9ee044fc561a00e","reviewDecisionSha256":"f151f5118f3ebcd225e13a513c88fe6b951e1f2b714db51ddf8023de3faa0ca3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d94e6357410a307f41475b6871a36a2c1daadacd14b881edd9ee044fc561a00e","reviewedHash":"sha256:d94e6357410a307f41475b6871a36a2c1daadacd14b881edd9ee044fc561a00e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f151f5118f3ebcd225e13a513c88fe6b951e1f2b714db51ddf8023de3faa0ca3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q102","contentProjectionSha256":"d94e6357410a307f41475b6871a36a2c1daadacd14b881edd9ee044fc561a00e","reviewDecisionSha256":"f151f5118f3ebcd225e13a513c88fe6b951e1f2b714db51ddf8023de3faa0ca3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q103","questionId":"tr-g05-sosyal-q103","title":"Göreceli Konum Avantajları - Karşılaştırma","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-023","figure":null,"type":"question","correct":2,"level":3,"question":"Bir ilin deniz kıyısında olması, iç bölgelerdeki bir ile göre aşağıdaki göreceli konum avantajlarından hangisini sağlar?","choices":["Enlem derecesinin daha düşük olması","Yer şekillerinin daha engebeli olması","Dış ticaret ve ulaşım olanaklarının daha fazla olması","Yüz ölçümünün daha büyük olması"],"difficultyReason":"İllerin göreceli konumlarının ekonomik ve ulaşım avantajlarına etkisini analiz etme becerisi.","explanation":"Deniz kıyısında olmak liman kurma, deniz yoluyla ticaret yapma ve turizm gibi olanaklar sunar. Bu avantajlar göreceli konumun sonucudur. Diğer seçenekler doğrudan göreceli konum avantajı değildir.","distractorWhy":["Enlem derecesi mutlak konumdur, deniz kıyısıyla doğrudan ilgisi yoktur.","Yer şekillerinin engebeli olması deniz kıyısının zorunlu sonucu değildir.","Deniz kıyısı, dış ticaret ve ulaşım açısından avantaj sağlar; bu göreceli bir konum avantajıdır, dolayısıyla doğru.","Yüz ölçümü ilin büyüklüğüyle ilgilidir, kıyıda olması yüz ölçümünü belirlemez."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0e2c1583e632b43872d26d74597a2922964c8a98cfd748e5022f47dfb80c9c4e","reviewDecisionSha256":"f96d580bf0b2f000c19e3e842cffd9ada4e461adfbc304c9cd1e47af4c773f3f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0e2c1583e632b43872d26d74597a2922964c8a98cfd748e5022f47dfb80c9c4e","reviewedHash":"sha256:0e2c1583e632b43872d26d74597a2922964c8a98cfd748e5022f47dfb80c9c4e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f96d580bf0b2f000c19e3e842cffd9ada4e461adfbc304c9cd1e47af4c773f3f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q103","contentProjectionSha256":"0e2c1583e632b43872d26d74597a2922964c8a98cfd748e5022f47dfb80c9c4e","reviewDecisionSha256":"f96d580bf0b2f000c19e3e842cffd9ada4e461adfbc304c9cd1e47af4c773f3f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q104","questionId":"tr-g05-sosyal-q104","title":"Göreceli Konum ve Ulaşım - Neden-Sonuç","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-024","figure":null,"type":"question","correct":3,"level":2,"question":"Bir ilin dağlık ve engebeli bir bölgede yer alması, aşağıdakilerden hangisine neden olabilir?","choices":["Nüfusun hızla artmasına","Tarım alanlarının genişlemesine","Sanayi tesislerinin çoğalmasına","Kara yolu ulaşım maliyetlerinin yükselmesine"],"difficultyReason":"Göreceli konumun beşerî faaliyetlere etkisini basit neden-sonuç ilişkisiyle kavratma.","explanation":"Dağlık ve engebeli arazide kara yolu yapımı zorlaşır, ulaşım süresi ve maliyeti artar. Nüfus artışı, tarımın genişlemesi ve sanayileşme daha çok elverişli düz alanlarda görülür.","distractorWhy":["Dağlık alanlar genellikle yerleşim için dezavantajlıdır, nüfusu hızla artırmaz.","Engebeli arazi tarımı zorlaştırdığından tarım alanlarının genişlemesi beklenmez.","Sanayi tesisleri daha çok ulaşımı kolay düzlüklerde kurulur.","Dağlık ve engebeli arazi ulaşımı zorlaştırıp maliyetleri artırır; bu nedenle doğru cevaptır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e2936e0f02db26b2c4448a70b5c09392aa521392a4ded32a9f6ef9694bac247e","reviewDecisionSha256":"788892107774a3ef9a0116276709da5692527cd593d3134231c80a85e3cf360e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e2936e0f02db26b2c4448a70b5c09392aa521392a4ded32a9f6ef9694bac247e","reviewedHash":"sha256:e2936e0f02db26b2c4448a70b5c09392aa521392a4ded32a9f6ef9694bac247e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:788892107774a3ef9a0116276709da5692527cd593d3134231c80a85e3cf360e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q104","contentProjectionSha256":"e2936e0f02db26b2c4448a70b5c09392aa521392a4ded32a9f6ef9694bac247e","reviewDecisionSha256":"788892107774a3ef9a0116276709da5692527cd593d3134231c80a85e3cf360e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q105","questionId":"tr-g05-sosyal-q105","title":"Göreceli Konumu Belirlemede Ölçütler - Çok Ölçütlü Değerlendirme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.1","objective":"SB.5.2.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-024","figure":null,"type":"question","correct":0,"level":4,"question":"Bir ilin göreceli konum özelliklerini en kapsamlı şekilde belirlemek için aşağıdaki ölçütlerden hangisi tek başına yeterli olmaz?","choices":["İlin yüz ölçümü","Ana ticaret yollarına uzaklığı","Komşu illerin ekonomik durumu","Deniz, göl gibi su kaynaklarına erişimi"],"difficultyReason":"Birden çok göreceli konum ölçütü arasından ilgisiz olanı ayırt edebilme ve üst düzey değerlendirme becerisi.","explanation":"Göreceli konum; ticaret yollarına uzaklık, komşu illerin özellikleri ve su kaynaklarına erişim gibi diğer yerlere bağlı ölçütlerle belirlenir. Yüz ölçümü ise ilin kendi büyüklüğüyle ilgili olup göreceli konuma dair bilgi vermez.","distractorWhy":["Yüz ölçümü bir ilin kendi başına büyüklüğünü ifade eder, diğer yerlere göre konumla ilgili değildir; bu nedenle doğru cevaptır.","Ana ticaret yollarına uzaklık göreceli konumun ekonomik açıdan önemli bir göstergesidir.","Komşu illerin ekonomik durumu, ilin etkileşim potansiyelini gösteren göreceli bir ölçüttür.","Su kaynaklarına erişim, tarım ve ulaşım açısından göreceli konumun parçasıdır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-1-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-1","subtopicKey":"yasadigim-ilin-goreceli-konumu","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7447a3a4a3963712e58ea0d3b962b2a3cf60766de93d0af0f577b8fb75b377e2","reviewDecisionSha256":"69a3a6564e5cc665a8bac386a5853c0055ce680462c132f85828669eb5ea9baa","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7447a3a4a3963712e58ea0d3b962b2a3cf60766de93d0af0f577b8fb75b377e2","reviewedHash":"sha256:7447a3a4a3963712e58ea0d3b962b2a3cf60766de93d0af0f577b8fb75b377e2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:69a3a6564e5cc665a8bac386a5853c0055ce680462c132f85828669eb5ea9baa; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q105","contentProjectionSha256":"7447a3a4a3963712e58ea0d3b962b2a3cf60766de93d0af0f577b8fb75b377e2","reviewDecisionSha256":"69a3a6564e5cc665a8bac386a5853c0055ce680462c132f85828669eb5ea9baa","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q106","questionId":"tr-g05-sosyal-q106","title":"Doğal ve Beşerî Çevre Değişimi - Kavram Ayırma","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-025","figure":null,"type":"question","correct":1,"level":3,"question":"Aşağıdakilerden hangisi yaşadığınız ildeki beşerî çevre değişimine bir örnektir?","choices":["Erozyon sonucu tarım arazilerinin verimsizleşmesi","Şehir nüfusunun artmasıyla yeni mahallelerin kurulması","Deprem sonucu bazı binaların yıkılması","Aşırı yağışlar sonucu sel oluşması"],"difficultyReason":"Doğal ve beşerî değişim arasındaki farkı anlamayı ve örnekleri ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Beşerî çevre değişimi, insanların ihtiyaçları doğrultusunda çevreyi dönüştürmesidir. Yeni mahalle kurmak insan faaliyetidir. Erozyon, deprem, sel gibi olaylar doğal değişime girer.","distractorWhy":["Erozyon doğal bir süreçtir, insan müdahalesi olmadan da gerçekleşebilir.","Yeni mahallelerin kurulması insan faaliyeti olduğu için beşerî değişimdir; dolayısıyla doğru cevap.","Deprem doğa olayıdır, şehirde yıkıma yol açsa da değişimin kaynağı doğaldır.","Sel, aşırı yağışla oluşan doğal bir afettir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9e99b68a6683521672a61b494c662f1348d1cd06ffe52a012cbf60c913cb2fb6","reviewDecisionSha256":"a69364c22a47487990aa98a6c2e51fa5834d800596b3e9c143dfb5d4da48c6e3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9e99b68a6683521672a61b494c662f1348d1cd06ffe52a012cbf60c913cb2fb6","reviewedHash":"sha256:9e99b68a6683521672a61b494c662f1348d1cd06ffe52a012cbf60c913cb2fb6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a69364c22a47487990aa98a6c2e51fa5834d800596b3e9c143dfb5d4da48c6e3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q106","contentProjectionSha256":"9e99b68a6683521672a61b494c662f1348d1cd06ffe52a012cbf60c913cb2fb6","reviewDecisionSha256":"a69364c22a47487990aa98a6c2e51fa5834d800596b3e9c143dfb5d4da48c6e3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q107","questionId":"tr-g05-sosyal-q107","title":"Orman Alanlarının Azalması - Senaryo","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-025","figure":null,"type":"question","correct":2,"level":2,"question":"Yaşadığınız ilde son yıllarda ormanlık alanlar azalmış, yerine siteler ve alışveriş merkezleri yapılmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir sonucu olamaz?","choices":["Doğal yaşam alanlarının daralmasının","Hava kirliliğinin artmasının","Tarım ürünlerinde verimin artmasının","Şehir nüfusunun artmasının"],"difficultyReason":"Çevresel değişimin sonuçlarını doğru yorumlama ve mantıksal çıkarım yapma becerisi.","explanation":"Ormanların yok olması doğal yaşam alanlarının daralmasına, ağaçlar azaldığı için hava kirliliğine ve yeni yerleşim yerleri nedeniyle şehir nüfusunun artmasına yol açar. Ancak bu durum tarımsal verimi doğrudan artırmaz.","distractorWhy":["Ormanlar birçok canlının yaşam alanıdır; azalmaları doğal yaşam alanlarını daraltır.","Ağaçlar hava kalitesini artırır; sayıları azalınca hava kirliliği artabilir.","Ormanlık alanların azalması tarım verimini doğrudan artırmaz; doğru cevap budur.","Yeni konut ve alışveriş merkezleri, nüfus hareketliliğine bağlı olarak şehir nüfusunun artmasıyla ilişkilidir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ed2e799126337858c1e524c23852bd9766145d14b15fa871a08b32d61a7f1ad6","reviewDecisionSha256":"ff1fbe47daf40a5236ef5251f60b3b97f1f739190558835099d2ac65d03f6ac6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ed2e799126337858c1e524c23852bd9766145d14b15fa871a08b32d61a7f1ad6","reviewedHash":"sha256:ed2e799126337858c1e524c23852bd9766145d14b15fa871a08b32d61a7f1ad6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ff1fbe47daf40a5236ef5251f60b3b97f1f739190558835099d2ac65d03f6ac6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q107","contentProjectionSha256":"ed2e799126337858c1e524c23852bd9766145d14b15fa871a08b32d61a7f1ad6","reviewDecisionSha256":"ff1fbe47daf40a5236ef5251f60b3b97f1f739190558835099d2ac65d03f6ac6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q108","questionId":"tr-g05-sosyal-q108","title":"Doğal Çevre Değişimi - Karşılaştırma","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-025","figure":null,"type":"question","correct":3,"level":3,"question":"Yaşadığınız ilde elli yıl önce yaygın olan ancak günümüzde azalan bir doğal çevre özelliği aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Alışveriş merkezlerinin sayısı","Nüfus yoğunluğu","Fabrika bacaları","Sulak alanlar ve göller"],"difficultyReason":"Doğal çevredeki zamansal değişimi beşerî unsurlardan ayırt ederek karşılaştırma yapabilme.","explanation":"Geçmişte şehirleşme ve sanayileşme bugünkü kadar yoğun değildi; sulak alanlar, göller gibi doğal unsurlar daha fazlaydı. Alışveriş merkezi, nüfus yoğunluğu ve fabrikalar ise zamanla artan beşerî unsurlardır.","distractorWhy":["Alışveriş merkezleri yakın dönemde artan beşerî unsurlardandır.","Nüfus yoğunluğu şehirleşmeyle birlikte genellikle artar.","Fabrika bacaları sanayileşme ile artan beşerî özelliklerdir.","Sulak alanlar ve göller geçmişte daha yaygınken şehirleşme ile azalmış olabilir; bu nedenle doğru cevaptır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"df18f4596f3fe5de91376f2050bf4046dfc74b86e3d19538eaa76df5ac3bb7f3","reviewDecisionSha256":"13573b534ccc123a689a7f5c12faef94360721b7a4ac18342ad477e5ec2b9a09","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:df18f4596f3fe5de91376f2050bf4046dfc74b86e3d19538eaa76df5ac3bb7f3","reviewedHash":"sha256:df18f4596f3fe5de91376f2050bf4046dfc74b86e3d19538eaa76df5ac3bb7f3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:13573b534ccc123a689a7f5c12faef94360721b7a4ac18342ad477e5ec2b9a09; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q108","contentProjectionSha256":"df18f4596f3fe5de91376f2050bf4046dfc74b86e3d19538eaa76df5ac3bb7f3","reviewDecisionSha256":"13573b534ccc123a689a7f5c12faef94360721b7a4ac18342ad477e5ec2b9a09","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q109","questionId":"tr-g05-sosyal-q109","title":"Ormansızlaşmanın Sonuçları - Neden-Sonuç Yorumlama","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-025","figure":null,"type":"question","correct":0,"level":5,"question":"Bir ilde ormanlık alanların yerleşime açılması aşağıdaki sonuçlardan hangisine yol açmaz?","choices":["Yıllık yağış miktarının hemen artmasına","Toprak kaymalarının artmasına","Yabani hayvan türlerinin azalmasına","Hava sıcaklığında yerel artışlara"],"difficultyReason":"Çevresel değişimlerin zincirleme etkilerini ve anlık ile uzun vadeli sonuçları ayırt etme becerisi.","explanation":"Ormanların yok edilmesi toprak kaymalarını artırır, yabani hayvanları azaltır ve yerel ısı adası etkisiyle sıcaklığı artırabilir. Ancak yıllık yağış miktarı orman varlığından çok atmosferik koşullara bağlıdır; ormansızlaşma yağışı hemen artırmaz.","distractorWhy":["Yıllık yağış miktarı orman varlığından çok atmosferik koşullara bağlıdır; ormansızlaşma hemen yağışı artırmaz, bu nedenle doğru cevap.","Ağaç kökleri toprağı tuttuğu için ormansızlaşma toprak kaymalarını artırır.","Ormanlar birçok yabani hayvan türüne yaşam alanı sağlar; yok edildiğinde türler azalır.","Betonlaşma ve yeşil alan kaybı, şehirlerde yerel sıcaklık artışlarına yol açar."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3a71b63f9ffd7c684080768bdc3c28a5166866a817a9845ac7942039c03d4580","reviewDecisionSha256":"b4f3f66f80721cf4c528fc396bccc17a67a80811267704e983121ed60b4b0f57","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3a71b63f9ffd7c684080768bdc3c28a5166866a817a9845ac7942039c03d4580","reviewedHash":"sha256:3a71b63f9ffd7c684080768bdc3c28a5166866a817a9845ac7942039c03d4580","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b4f3f66f80721cf4c528fc396bccc17a67a80811267704e983121ed60b4b0f57; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q109","contentProjectionSha256":"3a71b63f9ffd7c684080768bdc3c28a5166866a817a9845ac7942039c03d4580","reviewDecisionSha256":"b4f3f66f80721cf4c528fc396bccc17a67a80811267704e983121ed60b4b0f57","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q110","questionId":"tr-g05-sosyal-q110","title":"Çevre Değişimini Değerlendirme - Çok Ölçütlü Karar","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"topic":"Evimiz Dünya","objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-025","figure":null,"type":"question","correct":1,"level":4,"question":"Yaşadığınız ildeki doğal ve beşerî çevre değişimini en doğru şekilde belirlemek için aşağıdaki verilerden hangisi öncelikle incelenmelidir?","choices":["İldeki okul sayısı","Uydu görüntüleriyle arazi kullanım değişikliği haritaları","İlin toplam nüfus miktarı","Yıllık düzenlenen festival sayısı"],"difficultyReason":"Çevresel değişimi değerlendirmede en uygun veri kaynağını seçebilme ve çok ölçütlü düşünme becerisi.","explanation":"Arazi kullanımındaki değişiklikleri en doğru yansıtan veri uydu görüntüleridir. Okul sayısı, nüfus miktarı ve festival sayısı sadece dolaylı göstergeler olup çevre değişimini tam olarak kanıtlamaz.","distractorWhy":["Okul sayısı eğitim altyapısındaki değişimi gösterir ancak çevre değişiminin doğrudan kanıtı değildir.","Uydu görüntüleri arazi kullanımındaki değişimi kesin olarak gösterdiğinden en doğru değerlendirme aracıdır, dolayısıyla doğru cevap.","Toplam nüfus miktarı insan sayısını verir, mekânsal değişimi göstermez.","Festival sayısı kültürel etkinliklerle ilgilidir, doğal çevre değişimini yansıtmaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b2bd269739ebd0ee2f3d0fabfbe8e07165474dab7e296f87a2fd42d38c22e205","reviewDecisionSha256":"6abfdc1c83798bf5a28eb282d7e2028a648a9228ae2c00420b72d03f1900ec96","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b2bd269739ebd0ee2f3d0fabfbe8e07165474dab7e296f87a2fd42d38c22e205","reviewedHash":"sha256:b2bd269739ebd0ee2f3d0fabfbe8e07165474dab7e296f87a2fd42d38c22e205","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6abfdc1c83798bf5a28eb282d7e2028a648a9228ae2c00420b72d03f1900ec96; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q110","contentProjectionSha256":"b2bd269739ebd0ee2f3d0fabfbe8e07165474dab7e296f87a2fd42d38c22e205","reviewDecisionSha256":"6abfdc1c83798bf5a28eb282d7e2028a648a9228ae2c00420b72d03f1900ec96","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q111","questionId":"tr-g05-sosyal-q111","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-026","title":"Doğal ve Beşerî Değişimleri Ayırt Etme","question":"Yaşadığınız ilde aşağıdaki değişimlerden hangisi doğal çevrede meydana gelir?","choices":["Yeni bir alışveriş merkezinin açılması","Bir baraj inşa edilmesi","Şiddetli yağışların heyelana yol açması","Yeni yolların yapılması"],"correct":2,"level":1,"difficultyReason":"Doğal ve beşerî olayları ayırt etmek temel bir beceridir; öğrencinin temel tanımları hatırlamasını gerektirir.","explanation":"Doğal çevrede meydana gelen değişimler, insan faaliyetleri dışında doğa olayları sonucu oluşur. Şiddetli yağışların heyelana yol açması tamamen doğal bir süreçtir. A, B ve D seçenekleri insan eliyle yapılan beşerî değişimlerdir.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; alışveriş merkezi inşaatı beşerî bir faaliyettir.","B seçeneği yanlıştır; baraj yapımı insan eliyle gerçekleşen bir değişimdir.","C seçeneği doğrudur; heyelan, doğal faktörlerin neden olduğu bir doğal değişimdir.","D seçeneği yanlıştır; yol yapımı beşerî çevre değişikliğidir."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2f6f3ca3866ca332d9e3980d40f56dc50082a7b8a2acadce0c21290d3f80c8c6","reviewDecisionSha256":"8c5afd7bffd41088dda534d8f2d7ef21dc3a8e09beef8fd60608ec5421cd30a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2f6f3ca3866ca332d9e3980d40f56dc50082a7b8a2acadce0c21290d3f80c8c6","reviewedHash":"sha256:2f6f3ca3866ca332d9e3980d40f56dc50082a7b8a2acadce0c21290d3f80c8c6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8c5afd7bffd41088dda534d8f2d7ef21dc3a8e09beef8fd60608ec5421cd30a3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q111","contentProjectionSha256":"2f6f3ca3866ca332d9e3980d40f56dc50082a7b8a2acadce0c21290d3f80c8c6","reviewDecisionSha256":"8c5afd7bffd41088dda534d8f2d7ef21dc3a8e09beef8fd60608ec5421cd30a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q112","questionId":"tr-g05-sosyal-q112","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-026","title":"Turizmin Çevreye Etkisi","question":"Deniz kıyısındaki bir ilimizde 20 yıl öncesine kadar küçük bir balıkçı kasabası olan Maviköy, son yıllarda turizm yatırımlarıyla büyük bir tatil merkezine dönüşmüştür. Sahil boyunca oteller inşa edilmiş, yaz aylarında nüfus 5 katına çıkmakta, buna karşılık ormanlık alanlar ve zeytinlikler azalmaktadır. Bu değişimin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Bölgede yaşanan kuraklık","Nüfusun yaşlanması","Tarımda makineleşme","Turizm faaliyetlerinin gelişmesi"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Öğrenci, metinde verilen bilgilerden neden-sonuç ilişkisi kurarak asıl faktörü belirlemelidir; birden fazla bilgi bir arada verilmiştir.","explanation":"Metinde anlatılan değişimin temel nedeni turizm faaliyetlerinin gelişmesidir. Otellerin inşası, yaz nüfusunun artması ve doğal alanların azalması doğrudan turizm yatırımlarının sonucudur. Diğer seçenekler metinde belirtilmemiş veya bu dönüşümle ilişkisizdir.","distractorWhy":["A yanlıştır; metinde kuraklıktan bahsedilmemektedir ve kuraklık tatil merkezi dönüşümünü açıklamaz.","B yanlıştır; nüfusun yaşlanması değil, aksine yazın nüfus artışı vurgulanmıştır.","C yanlıştır; tarımda makineleşme kıyıdaki otelleşmeyi açıklamaz.","D doğrudur; turizm faaliyetlerinin gelişmesi bu değişimin ana nedenidir."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"648c38c73a3fac86096e3751741cef42bad9a0fc1987f399bb82aab8f53b7393","reviewDecisionSha256":"6b790c2d0bf8dbd4708e8f71ad21c1c8d9f897de3aea8421075aa1fc948c2840","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:648c38c73a3fac86096e3751741cef42bad9a0fc1987f399bb82aab8f53b7393","reviewedHash":"sha256:648c38c73a3fac86096e3751741cef42bad9a0fc1987f399bb82aab8f53b7393","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6b790c2d0bf8dbd4708e8f71ad21c1c8d9f897de3aea8421075aa1fc948c2840; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q112","contentProjectionSha256":"648c38c73a3fac86096e3751741cef42bad9a0fc1987f399bb82aab8f53b7393","reviewDecisionSha256":"6b790c2d0bf8dbd4708e8f71ad21c1c8d9f897de3aea8421075aa1fc948c2840","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q113","questionId":"tr-g05-sosyal-q113","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-026","title":"Geçmişten Günümüze Şehirleşme","question":"Bir ilimizin 1985 ve 2020 yıllarına ait hava fotoğrafları karşılaştırıldığında, 1985'te büyük bölümü orman ve tarlalarla kaplı olan alanın 2020'de neredeyse tamamen binalar, yollar ve fabrikalarla dolduğu görülmüştür. Bu karşılaştırmaya göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Beşerî çevre genişlemiş, doğal alanlar azalmıştır.","Doğal çevre korunmuş, nüfus azalmıştır.","Tarım alanları genişlemiş, sanayi azalmıştır.","İklim değişikliği nedeniyle ormanlar yok olmuştur."],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"İki farklı zaman dilimini karşılaştırarak değişimin yönünü yorumlamak gerekir; dikkatli okuma ve çıkarım beklenir.","explanation":"Karşılaştırma, beşerî çevrenin (binalar, yollar, fabrikalar) genişlediğini, buna karşılık doğal alanların (orman, tarla) azaldığını net olarak göstermektedir. Bu nedenle, doğru seçenek beşerî çevrenin genişlediği ve doğal alanların azaldığıdır.","distractorWhy":["A doğrudur; fotoğraflar beşerî yapıların artıp doğal alanların azaldığını kanıtlamaktadır.","B yanlıştır; doğal çevre korunmamış, aksine azalmıştır; nüfusla ilgili bilgi yoktur.","C yanlıştır; tarım alanları azalmış, sanayi alanları artmıştır.","D yanlıştır; ormanların yok olması iklim değişikliğine değil, şehirleşmeye bağlıdır."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"122d33db765225415c3f006cffcd08a3d29103fc87f9de6ac9707e932db5d55e","reviewDecisionSha256":"dc54e5aa74534ff50eb6639f33a13bef1355672de1590af438321428d5fe16e3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:122d33db765225415c3f006cffcd08a3d29103fc87f9de6ac9707e932db5d55e","reviewedHash":"sha256:122d33db765225415c3f006cffcd08a3d29103fc87f9de6ac9707e932db5d55e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:dc54e5aa74534ff50eb6639f33a13bef1355672de1590af438321428d5fe16e3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q113","contentProjectionSha256":"122d33db765225415c3f006cffcd08a3d29103fc87f9de6ac9707e932db5d55e","reviewDecisionSha256":"dc54e5aa74534ff50eb6639f33a13bef1355672de1590af438321428d5fe16e3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q114","questionId":"tr-g05-sosyal-q114","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-026","title":"Sanayileşme ve Çevre Sorunları","question":"Bir akarsu vadisinde kurulmuş ilimizde 1990'dan sonra hızla sanayi tesisleri artmış; fabrika atıkları nedeniyle nehir kirlenmiş, içme suyu kalitesi düşmüş ve çevredeki tarım arazilerinde verim azalmıştır. Balık türlerinin sayısı ise yarıya inmiştir. Bu bilgilere göre yaşanan olumsuzlukların temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Nehirdeki balık türlerinin azalması","Kontrolsüz sanayileşme","Tarım arazilerinin azalması","İklimin kuraklaşması"],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Metindeki birden fazla olumsuz sonucun ortak nedenini bulmak, neden-sonuç zincirini doğru kurmayı gerektirir; yüzeysel okuyanlar sonuçları neden sanabilir.","explanation":"Metinde sıralanan olumsuzlukların (su kirliliği, verim düşüşü, balık azalması) hepsi sanayi tesislerinin hızla artması ve atıklarının kontrolsüzce doğaya bırakılmasından kaynaklanmıştır. Bu nedenle temel neden kontrolsüz sanayileşmedir.","distractorWhy":["A yanlıştır; balık türlerinin azalması kirliliğin bir sonucudur, neden değildir.","B doğrudur; tüm olumsuzlukların kökeninde kontrolsüz sanayileşme yatmaktadır.","C yanlıştır; tarım arazilerinin azalması metinde belirtilmemiştir, sadece verim düşüşü vardır.","D yanlıştır; metinde iklim değişikliğine dair bir kanıt bulunmamaktadır."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4e60d82fab8c150f4100177ad21975d7eadcd4786f4aa33b8aa8923fe952b185","reviewDecisionSha256":"965dcf1b4cfa05bcc1e2adfefc389d413efa7ae60f9ec7d73703971f6844446a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4e60d82fab8c150f4100177ad21975d7eadcd4786f4aa33b8aa8923fe952b185","reviewedHash":"sha256:4e60d82fab8c150f4100177ad21975d7eadcd4786f4aa33b8aa8923fe952b185","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:965dcf1b4cfa05bcc1e2adfefc389d413efa7ae60f9ec7d73703971f6844446a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q114","contentProjectionSha256":"4e60d82fab8c150f4100177ad21975d7eadcd4786f4aa33b8aa8923fe952b185","reviewDecisionSha256":"965dcf1b4cfa05bcc1e2adfefc389d413efa7ae60f9ec7d73703971f6844446a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q115","questionId":"tr-g05-sosyal-q115","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-026","title":"Baraj Projesini Değerlendirme","question":"Bir ilimizde elektrik üretimi ve sulama amaçlı büyük bir baraj yapılması planlanmaktadır. Proje tamamlandığında 5 köy sular altında kalacak, nadir bitki türlerinin yaşadığı bir vadi yok olacak, ancak bölgenin enerji ihtiyacının yarısı karşılanacak ve 10.000 hektar tarım arazisi sulanabilecektir. Bu durumda en doğru karar için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?","choices":["Sadece enerji faydası düşünülerek baraj hemen inşa edilmelidir.","Köylerin boşaltılması zor olduğu için proje tamamen reddedilmelidir.","Projenin olumlu ve olumsuz yönleri birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.","Sadece nadir bitkiler korunacak şekilde baraj yeri değiştirilmelidir."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Birden fazla farklı etkenin (enerji, tarım, çevre, yerleşim) bir arada düşünülmesi ve dengeli bir karar çıkarılması gerekir; tek ölçüte odaklanma hatası yapılabilir.","explanation":"Baraj projeleri gibi büyük yatırımlarda yalnızca tek bir fayda ya da zarara bakarak karar vermek doğru değildir. Hem ekonomik faydalar (enerji, sulama) hem de sosyal ve çevresel maliyetler (köylerin su altında kalması, türlerin yok olması) birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle en doğru yaklaşım çok yönlü değerlendirmedir.","distractorWhy":["A yanlıştır; sadece enerji faydasını dikkate almak çevresel ve sosyal maliyetleri göz ardı etmek olur.","B yanlıştır; sadece zorluklar nedeniyle tamamen reddetmek, projenin faydalarını yok saymaktır.","C doğrudur; dengeli ve çok ölçütlü karar verme en akılcı yöntemdir.","D yanlıştır; baraj yeri değişikliğinin mümkün olup olmadığı bilinmemektedir ve tek başına yeterli değildir."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7cd6d2c6b6f25deef71a4626bc3d56fdb9c8f6e6d36f09cafcb4413d7b950544","reviewDecisionSha256":"81e4dc83cac015cad61b3c18fd18a48a53404fef304b8d5d780a7f704a20f66a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7cd6d2c6b6f25deef71a4626bc3d56fdb9c8f6e6d36f09cafcb4413d7b950544","reviewedHash":"sha256:7cd6d2c6b6f25deef71a4626bc3d56fdb9c8f6e6d36f09cafcb4413d7b950544","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:81e4dc83cac015cad61b3c18fd18a48a53404fef304b8d5d780a7f704a20f66a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q115","contentProjectionSha256":"7cd6d2c6b6f25deef71a4626bc3d56fdb9c8f6e6d36f09cafcb4413d7b950544","reviewDecisionSha256":"81e4dc83cac015cad61b3c18fd18a48a53404fef304b8d5d780a7f704a20f66a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q116","questionId":"tr-g05-sosyal-q116","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-027","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Doğal ve Beşerî Çevre Değişimini Ayırt Etme","question":"Aşağıdakilerden hangisi bir ilde meydana gelen doğal çevre değişimine örnektir?","choices":["Tarım arazisinin imara açılarak toplu konut inşa edilmesi","Kıyıya turistik tesis ve marina yapılması","Artan nüfus için yeni yollar ve köprüler inşa edilmesi","Şiddetli ve uzun süreli yağışların heyelana yol açması"],"difficultyReason":"Doğal ve beşerî değişimlerin örnekler üzerinden ayırt edilmesini gerektiren bu soruda, seçeneklerin tümü gerçekçi değişimler içerdiği için öğrencinin olayın kaynağını doğru belirlemesi gerekir.","explanation":"Doğal çevre değişimleri, insan müdahalesi olmadan doğa olayları sonucu ortaya çıkar. Şiddetli yağışların heyelana yol açması tamamen doğal bir süreçtir. Diğer seçenekler ise konut, marina, yol ve köprü gibi insan eliyle yapılan beşerî değişimlerdir.","distractorWhy":["Tarım arazisinin imara açılması insan planlamasıyla gerçekleştiği için beşerî değişimdir.","Marina inşası bir beşerî faaliyet olduğu için doğal çevre değişimi sayılmaz.","Yeni yollar ve köprüler insan yapımı olduğundan beşerî çevre değişimidir.","Heyelan doğa kaynaklı olduğu için bu seçenek doğru doğal çevre değişimi örneğidir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"033ff1237f10ffb752d60ec1a551582ee38681a70eb7568fa5968f1af0af8b2b","reviewDecisionSha256":"661191d96b00b0c0d21c400b8d7fbf048617699b67b355296920f15bb7b24fc6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:033ff1237f10ffb752d60ec1a551582ee38681a70eb7568fa5968f1af0af8b2b","reviewedHash":"sha256:033ff1237f10ffb752d60ec1a551582ee38681a70eb7568fa5968f1af0af8b2b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:661191d96b00b0c0d21c400b8d7fbf048617699b67b355296920f15bb7b24fc6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q116","contentProjectionSha256":"033ff1237f10ffb752d60ec1a551582ee38681a70eb7568fa5968f1af0af8b2b","reviewDecisionSha256":"661191d96b00b0c0d21c400b8d7fbf048617699b67b355296920f15bb7b24fc6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q117","questionId":"tr-g05-sosyal-q117","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-027","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mahalledeki Değişimi Yorumlama","question":"Zeynep, yaşadığı mahallede beş yıl önce boş arsalar ve bahçeler bulunurken bugün buralara apartmanlar, marketler ve parklar yapıldığını gözlemliyor. Zeynep’in gözlemlediği bu değişim aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?","choices":["Beşerî çevredeki değişim","Doğal çevredeki değişim","Mevsimsel değişim","İklim değişikliği"],"difficultyReason":"Günlük hayattan bir gözlemle beşerî çevre değişimi kavramının en temel düzeyde tanınması beklenir.","explanation":"Zeynep’in gözlemlediği apartman, market ve park gibi yapılar insanlar tarafından inşa edilmiştir. Bu tür yapılaşma beşerî çevrenin değişimine örnektir. Doğal çevre değişimi kendiliğinden oluşan doğa olaylarıdır; mevsimsel değişim ve iklim değişikliği ise farklı kavramlardır.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru, çünkü apartman ve market gibi yapılar insan eliyle oluşturulduğu için beşerî çevre değişimidir.","Apartmanlar doğada kendiliğinden oluşmadığı için doğal çevre değişimi değildir.","Anlatılan değişim yılın belirli zamanlarında tekrarlanan mevsimsel bir durum değildir.","İklim değişikliği uzun süreli hava olaylarıyla ilgilidir, mahalledeki yapılaşma iklim değişikliği örneği değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f524daeadee69e1d18528ec7166405b4264b35641bd7d5d6a23e90d1ff014ad7","reviewDecisionSha256":"d3276cb893a6152f42dac833044420c082274bb8355199cd611fad91eb07a322","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f524daeadee69e1d18528ec7166405b4264b35641bd7d5d6a23e90d1ff014ad7","reviewedHash":"sha256:f524daeadee69e1d18528ec7166405b4264b35641bd7d5d6a23e90d1ff014ad7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d3276cb893a6152f42dac833044420c082274bb8355199cd611fad91eb07a322; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q117","contentProjectionSha256":"f524daeadee69e1d18528ec7166405b4264b35641bd7d5d6a23e90d1ff014ad7","reviewDecisionSha256":"d3276cb893a6152f42dac833044420c082274bb8355199cd611fad91eb07a322","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q118","questionId":"tr-g05-sosyal-q118","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-027","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Değişim Hızlarını Karşılaştırma","question":"Bir ilde gözlemlenen aşağıdaki değişimlerden hangisinin gerçekleşme süresi diğerlerine göre çok daha uzundur?","choices":["Yeni bir havalimanının inşa edilmesi","Akarsuyun taşıdığı alüvyonlarla geniş bir delta ovası oluşturması","Şehir merkezine toplu taşıma hattı döşenmesi","Kırsal alanda rüzgâr enerjisi santrali kurulması"],"difficultyReason":"Değişimlerin hangisinin doğal süreç olduğunu ve doğal süreçlerin genellikle daha yavaş işlediğini kavramak gerektiğinden orta düzeydedir.","explanation":"Doğal çevre değişimleri çoğunlukla çok yavaş işler; bir akarsuyun delta ovası oluşturması binlerce yıl sürebilir. Havalimanı, toplu taşıma hattı ve rüzgâr santrali gibi projeler ise insan gücüyle planlanıp birkaç yıl içinde tamamlanabilir. Bu nedenle en uzun süreli değişim delta ovası oluşumudur.","distractorWhy":["Havalimanı inşaatı insan kaynaklı olduğu için planlanan sürede, genellikle birkaç yılda tamamlanır.","Delta ovası doğal bir süreç olduğu ve binlerce yıl sürdüğü için doğru cevap budur.","Toplu taşıma hattı döşenmesi belediyenin altyapı çalışmasıdır, kısa sürede biter.","Rüzgâr santrali kurulumu bir enerji projesidir, birkaç yılda tamamlanabilir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"036fb2982048de84b53a88ad5e7277ce5e7464f3f388e0dc32a5cb73877f233b","reviewDecisionSha256":"f95c661800c46ed0bb03e8c3769a32aff13120f350b9588c97921eab62bfe58a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:036fb2982048de84b53a88ad5e7277ce5e7464f3f388e0dc32a5cb73877f233b","reviewedHash":"sha256:036fb2982048de84b53a88ad5e7277ce5e7464f3f388e0dc32a5cb73877f233b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f95c661800c46ed0bb03e8c3769a32aff13120f350b9588c97921eab62bfe58a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q118","contentProjectionSha256":"036fb2982048de84b53a88ad5e7277ce5e7464f3f388e0dc32a5cb73877f233b","reviewDecisionSha256":"f95c661800c46ed0bb03e8c3769a32aff13120f350b9588c97921eab62bfe58a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q119","questionId":"tr-g05-sosyal-q119","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-027","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Orman Azalmasının Nedenini Kanıtla Yorumlama","question":"Efe, yaşadığı ilin 20 yıl önceki ve bugünkü hava fotoğraflarını karşılaştırdığında orman alanlarının büyük ölçüde azaldığını, yerlerine tarım arazileri ve fabrikalar kurulduğunu tespit ediyor. Başka bir araştırmada ise son 5 yılda büyük bir barajın yapıldığını ve bazı köylerin sular altında kaldığını öğreniyor. Buna göre Efe’nin yaşadığı ildeki orman azalmasının en güçlü nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Bölgeye yeni kuş türlerinin göç etmesi","Koruma altındaki milli park sayısının artması","Artan nüfus ve sanayileşme baskısıyla doğal alanların kullanıma açılması","Yağış miktarının uzun yıllar ortalamasının üzerinde seyretmesi"],"difficultyReason":"Verilen fotoğraf kıyası ve baraj bilgisi üzerinden çıkarım yaparak asıl sebebin beşerî baskı olduğunu belirlemek, yanıltıcı doğal etken seçenekleri arasından doğruyu ayırmayı gerektirdiği için zordur.","explanation":"Hava fotoğraflarında ormanların yerini tarım arazisi ve fabrikaların alması, ayrıca baraj yapımıyla köylerin sular altında kalması, insan etkisinin ne kadar büyük olduğunu gösterir. Artan nüfus ve sanayileşme doğal alanları kullanıma açmakta; barajlar da geniş alanları su altında bırakmaktadır. Diğer seçenekler orman azalmasının nedeni değildir veya koruyucu etki yapar.","distractorWhy":["Kuş göçü ormanları yok etmez, sadece tür çeşitliliğini etkileyebilir.","Milli park sayısının artması ormanları korur, azaltmaz.","Artan nüfus ve sanayileşme doğal alanları daraltan temel beşerî faktördür; bu seçenek doğru nedeni açıklamaktadır.","Yağışların fazla olması bitki büyümesini destekler, ormanı azaltmaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a735e8d2e569e3765c68ae1ffd00f6e809e917d1746ad2d001b2d59d8a469ca5","reviewDecisionSha256":"aa2e1a22b46c88d4cd504a783c363090529dc56bda26be6285ceda66caa6ec70","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a735e8d2e569e3765c68ae1ffd00f6e809e917d1746ad2d001b2d59d8a469ca5","reviewedHash":"sha256:a735e8d2e569e3765c68ae1ffd00f6e809e917d1746ad2d001b2d59d8a469ca5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:aa2e1a22b46c88d4cd504a783c363090529dc56bda26be6285ceda66caa6ec70; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q119","contentProjectionSha256":"a735e8d2e569e3765c68ae1ffd00f6e809e917d1746ad2d001b2d59d8a469ca5","reviewDecisionSha256":"aa2e1a22b46c88d4cd504a783c363090529dc56bda26be6285ceda66caa6ec70","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q120","questionId":"tr-g05-sosyal-q120","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-027","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Yeni Yerleşim Planlamada Çok Ölçütlü Karar","question":"Bir belediye, hızlı nüfus artışı nedeniyle yeni bir yerleşim alanı oluşturmak istemektedir. Planlama ekibi, aday bölgeleri değerlendirirken birçok kriteri göz önüne almaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu değerlendirmede öncelikle dikkate alınması gereken bir ölçüttür?","choices":["Bölgenin deniz manzarasının olup olmaması","Arazideki mevcut yapıların mimari tarzı","Aday bölgenin şehir merkezine uzaklığı","Bölgenin deprem, sel gibi doğal afet riskleri ve çevresel etkileri"],"difficultyReason":"Yer seçiminde dikkate alınacak birden çok kriter arasından can ve mal güvenliğini doğrudan ilgilendiren doğal afet riski gibi en temel ölçütü belirlemek, diğer çekici seçenekler karşısında doğru önceliklendirme yapmayı gerektirir.","explanation":"Yeni bir yerleşim alanı belirlenirken en başta doğal afet risklerinin (deprem, sel, heyelan) değerlendirilmesi gerekir. Çünkü bu riskler insan hayatını doğrudan tehdit eder. Manzara, mimari tarz veya merkeze uzaklık gibi ölçütler önemli olmakla birlikte güvenlikten sonra değerlendirilir.","distractorWhy":["Deniz manzarası estetik bir kriterdir; temel güvenlik kriterlerinden sonra gelir.","Mimari tarz görsel tercihtir, afet dayanıklılığı kadar öncelikli değildir.","Şehir merkezine uzaklık ulaşım süresini artırır ancak can güvenliğiyle ilgili değildir.","Doğal afet riskleri doğrudan can ve mal kaybına yol açabileceği için en öncelikli kriterdir; bu seçenek doğru değerlendirme ölçütüdür."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9cdc7e0d1161c7988b16381d665ff23d7bb715b8c63e21173c5049345baa15c9","reviewDecisionSha256":"0b843712df48547cf847db83c529ee576c527deae30c60bf4d9e520b1785b836","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9cdc7e0d1161c7988b16381d665ff23d7bb715b8c63e21173c5049345baa15c9","reviewedHash":"sha256:9cdc7e0d1161c7988b16381d665ff23d7bb715b8c63e21173c5049345baa15c9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0b843712df48547cf847db83c529ee576c527deae30c60bf4d9e520b1785b836; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q120","contentProjectionSha256":"9cdc7e0d1161c7988b16381d665ff23d7bb715b8c63e21173c5049345baa15c9","reviewDecisionSha256":"0b843712df48547cf847db83c529ee576c527deae30c60bf4d9e520b1785b836","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q121","questionId":"tr-g05-sosyal-q121","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-028","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Doğal ve Beşerî Çevre Değişimlerini Ayırt Etme","question":"Yaşadığınız ilde meydana gelen aşağıdaki değişimlerden hangisi doğal çevredeki bir değişime örnektir?","choices":["Şiddetli yağışlar sonucu toprak kayması meydana gelmesi","Şehir merkezinde yeni bir alışveriş merkezi inşa edilmesi","Köyden kente göçün artmasıyla nüfusun değişmesi","Tarım alanlarının imara açılarak fabrika kurulması"],"explanation":"Doğal çevre değişimleri; deprem, sel, toprak kayması, erozyon gibi doğa olayları sonucu ortaya çıkar. Şiddetli yağışla oluşan toprak kayması doğal bir değişimdir. Diğer seçenekler ise insanlar tarafından gerçekleştirilen beşerî değişimlerdir.","difficultyReason":"Temel düzey kavram ayırt etme sorusu olduğu için kolaydır.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; toprak kayması doğa kaynaklı bir değişimdir.","Alışveriş merkezi inşası insan yapımıdır, beşerî değişimdir.","Göç hareketi nüfus yapısını değiştirse de beşerî bir faaliyettir.","Fabrika kurulması insan eliyle yapılan beşerî bir değişimdir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1c44928ec1d5499b70a4484f8774fe67faa1ac994b157467d4b58544845030f9","reviewDecisionSha256":"12fab85751a2d56f2934d0edb08abc7cecf72d25e299617d3de60842a2032c64","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1c44928ec1d5499b70a4484f8774fe67faa1ac994b157467d4b58544845030f9","reviewedHash":"sha256:1c44928ec1d5499b70a4484f8774fe67faa1ac994b157467d4b58544845030f9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:12fab85751a2d56f2934d0edb08abc7cecf72d25e299617d3de60842a2032c64; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q121","contentProjectionSha256":"1c44928ec1d5499b70a4484f8774fe67faa1ac994b157467d4b58544845030f9","reviewDecisionSha256":"12fab85751a2d56f2934d0edb08abc7cecf72d25e299617d3de60842a2032c64","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q122","questionId":"tr-g05-sosyal-q122","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-028","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Beşerî Değişimin Nedenini Belirleme","question":"Ahmet’in yaşadığı ilde on yıl önce geniş tarım arazileri bulunurken, bu arazilerin büyük kısmına son yıllarda fabrikalar ve yeni yollar yapılmıştır. Bu değişimin en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Bölgede iklimin belirgin biçimde değişmesi","Sanayi faaliyetlerinin ve ulaşım ağlarının gelişmesi","Akarsu yatağının doğal yollarla yer değiştirmesi","Toprağın verimliliğinin kendiliğinden azalması"],"explanation":"Tarım alanlarının yerini fabrika ve yolların alması, sanayi ve ulaşım yatırımlarının artmasıyla ilgilidir. Bu tamamen beşerî bir değişimdir; diğer seçenekler doğal süreçler ya da bu değişimi tek başına açıklayamaz.","difficultyReason":"Senaryo üzerinden neden çıkarsamayı gerektirir, orta kolay düzeydedir.","distractorWhy":["İklim değişimi uzun yıllar alır ve bu kadar kısa sürede belirleyici olamaz.","Doğru seçenektir; sanayi ve ulaşımın gelişmesi bu tür beşerî değişimin ana nedenidir.","Akarsu yatağının değişmesi doğal bir olaydır, anlatılanla uyuşmaz.","Toprak verimliliğinin azalması doğal bir süreçtir, fabrika yapımını açıklamaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cb4735d32a3a629fcf7ffad3be07ecd536f519e505cdd61876c83a88d70144e8","reviewDecisionSha256":"f93a393ae607b8ea05458d49716a7bfe382ac90176024ec201f39887a413eed4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cb4735d32a3a629fcf7ffad3be07ecd536f519e505cdd61876c83a88d70144e8","reviewedHash":"sha256:cb4735d32a3a629fcf7ffad3be07ecd536f519e505cdd61876c83a88d70144e8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f93a393ae607b8ea05458d49716a7bfe382ac90176024ec201f39887a413eed4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q122","contentProjectionSha256":"cb4735d32a3a629fcf7ffad3be07ecd536f519e505cdd61876c83a88d70144e8","reviewDecisionSha256":"f93a393ae607b8ea05458d49716a7bfe382ac90176024ec201f39887a413eed4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q123","questionId":"tr-g05-sosyal-q123","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-028","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Doğal ve Beşerî Değişim Karşılaştırması","question":"Bir ilin iki farklı bölgesi inceleniyor: birinci bölgede son yirmi yılda ormanlık alanlar azalıp konut sayısı artmış, ikinci bölgede ise akarsu kıyısında doğal bir plaj oluşmuştur. Bu iki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Her ikisi de beşerî çevre değişimidir.","Her ikisi de doğal çevre değişimidir.","Birinci bölgedeki değişim beşerî, ikinci bölgedeki doğaldır.","Birinci bölgedeki değişim doğal, ikinci bölgedeki beşerîdir."],"explanation":"Birinci bölgede konut yapımı beşerî bir değişimdir; ikinci bölgede akarsuyun taşıdığı malzemelerle doğal plaj oluşması ise doğal bir değişimdir. Bu nedenle ilk bölge beşerî, ikinci bölge doğaldır.","difficultyReason":"İki ayrı değişim türünü kıyaslayıp ayırt etme becerisi gerektirdiğinden orta zorluktadır.","distractorWhy":["Birinci bölgedeki değişim beşerîdir, bu yüzden ikisi de beşerî olamaz.","İkinci bölgedeki değişim doğaldır ancak birinci bölgedeki beşerîdir, bu seçenek yanlış.","Doğru seçenektir; eşleştirme hatasızdır.","Birinci bölgedeki konut artışı insan yapımıdır, doğal değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"257536acf52d784f893220eb50dc93d0261d3f9a88f11acf74107c1d701a89ef","reviewDecisionSha256":"e36c68ece9f8c102b67c82d5c653f2459d349c02ca719b2c97bf53fff8fbde75","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:257536acf52d784f893220eb50dc93d0261d3f9a88f11acf74107c1d701a89ef","reviewedHash":"sha256:257536acf52d784f893220eb50dc93d0261d3f9a88f11acf74107c1d701a89ef","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e36c68ece9f8c102b67c82d5c653f2459d349c02ca719b2c97bf53fff8fbde75; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q123","contentProjectionSha256":"257536acf52d784f893220eb50dc93d0261d3f9a88f11acf74107c1d701a89ef","reviewDecisionSha256":"e36c68ece9f8c102b67c82d5c653f2459d349c02ca719b2c97bf53fff8fbde75","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q124","questionId":"tr-g05-sosyal-q124","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-028","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Baraj Yapımının Çevresel Etkisi","question":"Bir ilde enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla akarsu üzerine büyük bir baraj inşa edilmiş, bu nedenle bir köy sular altında kalmıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Bölgede şiddetli erozyon yaşanması","Küresel ısınmanın su seviyesini yükseltmesi","Akarsuyun doğal yatağının değişmesi","Baraj yapımı için insanların bilinçli müdahalesi"],"explanation":"Baraj yapımı beşerî bir faaliyettir ve enerji üretmek amacıyla insanlar tarafından planlanarak gerçekleştirilir. Bu durum doğrudan insan müdahalesidir; diğer seçenekler doğal nedenlerdir.","difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisi kurmayı gerektirmekle birlikte senaryo açıkça sunulmuştur; orta kolay düzeydedir.","distractorWhy":["Erozyon toprağın aşınmasıdır, bir köyün su altında kalmasını açıklamaz.","Küresel ısınma deniz seviyesini yükseltse de bu örnekte baraj etkilidir.","Akarsu yatağının değişmesi doğal yollarla olabilir ancak bu olay insan yapımıdır.","Doğru seçenektir; baraj inşası insanların bilinçli çevresel müdahalesidir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4dfd7455082684e9748d2c2306694a1b774ab943682908c74987aefa96ea860b","reviewDecisionSha256":"2052120089d93e88543ad8c1fd190cacdf49ac4c729cd475e58c36e4f9bf4720","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4dfd7455082684e9748d2c2306694a1b774ab943682908c74987aefa96ea860b","reviewedHash":"sha256:4dfd7455082684e9748d2c2306694a1b774ab943682908c74987aefa96ea860b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2052120089d93e88543ad8c1fd190cacdf49ac4c729cd475e58c36e4f9bf4720; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q124","contentProjectionSha256":"4dfd7455082684e9748d2c2306694a1b774ab943682908c74987aefa96ea860b","reviewDecisionSha256":"2052120089d93e88543ad8c1fd190cacdf49ac4c729cd475e58c36e4f9bf4720","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q125","questionId":"tr-g05-sosyal-q125","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-028","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Çoklu Değişimlerin Birlikte Yorumlanması","question":"Bir ilin kıyı şeridinde son otuz yılda büyük bir liman yapılmış, turistik tesisler çoğalmış, buna karşılık ormanlık alanlar azalmış ve balık türlerinde ciddi azalma gözlenmiştir. Bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?","choices":["Beşerî faaliyetler doğal çevre üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir.","Sadece turizm sektörü çevreye zarar verir.","Bölgede artık hiçbir doğal değişim yaşanmamaktadır.","İnsan faaliyetleri doğal yaşamı her zaman olumlu etkiler."],"explanation":"Verilen örnekte liman ve turistik tesis yapımı gibi beşerî faaliyetlerin ormanları azalttığı ve deniz canlılarına zarar verdiği anlaşılmaktadır. Bu da beşerî müdahalelerin doğal çevreyi olumsuz yönde değiştirebileceğini gösterir.","difficultyReason":"Birden çok veriyi birleştirip çıkarım yapmayı gerektiren üst düzey bir değerlendirme sorusudur.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; örnekteki tüm veriler bu genel sonucu destekler.","Sadece turizm değil, liman yapımı da etkili olmuştur; ifade eksiktir.","Doğal değişimler her zaman devam eder, bu ifade yanlıştır.","Örnekte olumsuz etkiler görülüyor, bu nedenle her zaman olumlu etki iddiası gerçeğe uymaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"11f7a993890fbc3098612dad1408c17ecf2204d99a8177147eed8812079c354b","reviewDecisionSha256":"04823d33b66c018aed29ba7c4292793e443fe3fc46daff6ded2181c4b61f1064","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:11f7a993890fbc3098612dad1408c17ecf2204d99a8177147eed8812079c354b","reviewedHash":"sha256:11f7a993890fbc3098612dad1408c17ecf2204d99a8177147eed8812079c354b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:04823d33b66c018aed29ba7c4292793e443fe3fc46daff6ded2181c4b61f1064; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q125","contentProjectionSha256":"11f7a993890fbc3098612dad1408c17ecf2204d99a8177147eed8812079c354b","reviewDecisionSha256":"04823d33b66c018aed29ba7c4292793e443fe3fc46daff6ded2181c4b61f1064","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q126","questionId":"tr-g05-sosyal-q126","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-029","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Değişim Türlerini Sınıflandırma","question":"Aşağıda yaşadığınız ilde gerçekleşen bazı olaylar verilmiştir. Bunlardan hangisi doğal çevre değişimi olarak sınıflandırılır?","choices":["Yeni bir devlet hastanesi inşa edilmesi","Deniz kıyısında dalgaların aşındırmasıyla falez oluşması","Şehrin doğusuna toplu konut projesi yapılması","İlçeler arası demir yolu hattı döşenmesi"],"explanation":"Falez, dalgaların kıyıdaki kayaları aşındırmasıyla oluşan doğal bir yer şeklidir. Diğer seçeneklerin tamamı insanlar tarafından planlanıp inşa edilen beşerî yapılardır.","difficultyReason":"Bir olayı doğal ya da beşerî olarak sınıflandırma becerisini ölçer, orta zorluktadır.","distractorWhy":["Hastane yapımı inşaat gerektirir, beşerîdir.","Doğru seçenektir; falez oluşumu tamamen doğal bir süreçtir.","Toplu konut projesi insan planlamasıyla gerçekleşir.","Demir yolu döşenmesi büyük bir mühendislik faaliyetidir, beşerîdir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"208bce00f7f523977839fe34d4f9269c5a62cfd224fa1e149ce26f6dec1f669a","reviewDecisionSha256":"ad7628d49fe0df7fc39275f581bdb767ea08655d460050bdf9051ed52b6c08a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:208bce00f7f523977839fe34d4f9269c5a62cfd224fa1e149ce26f6dec1f669a","reviewedHash":"sha256:208bce00f7f523977839fe34d4f9269c5a62cfd224fa1e149ce26f6dec1f669a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ad7628d49fe0df7fc39275f581bdb767ea08655d460050bdf9051ed52b6c08a1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q126","contentProjectionSha256":"208bce00f7f523977839fe34d4f9269c5a62cfd224fa1e149ce26f6dec1f669a","reviewDecisionSha256":"ad7628d49fe0df7fc39275f581bdb767ea08655d460050bdf9051ed52b6c08a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q127","questionId":"tr-g05-sosyal-q127","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-029","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mahalledeki Değişimin Yorumlanması","question":"Meral Hanım, çocukluğunda mahallelerinde ulu bir çınar ağacının bulunduğunu ve altında oyun oynadıklarını, şimdi ise o alana çok katlı bir apartman dikildiğini anlatmaktadır. Bu değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?","choices":["Doğal çevre değişimidir; ağaç kendiliğinden yok olmuştur.","Deprem nedeniyle ağaç devrilmiş, yerine bina yapılmıştır.","Beşerî çevre değişimidir; insanlar ağacı kesip yerine bina yapmıştır.","İklim değişikliği sonucu ağaç kurumuş, alan boş kalmıştır."],"explanation":"Anlatılan olayda bir ağaçlık alanın yerini apartman almıştır. Bu, insanların ağacı kesip inşaat yapmasıyla gerçekleşen beşerî bir değişimdir. Seçeneklerdeki doğal afet veya iklim açıklamaları olaya uymaz.","difficultyReason":"Gerçekçi bir senaryodan yola çıkarak değişimin türünü bulmayı gerektirir, orta kolaylıktadır.","distractorWhy":["Ağacın kendiliğinden yok olduğu bilgisi yok; aksine bina yapılmış.","Hikâyede depremle ilgili hiçbir ipucu bulunmuyor.","Doğru seçenektir; apartman yapımı beşerî bir müdahaledir.","İklim değişikliğine dair bir anlatım yoktur, ayrıca alan boş kalmamıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bfd6895233260159e071253815b767b25dee82a178882630827d7cee97911fc0","reviewDecisionSha256":"ee24f80f769c27176ce2d8401b95e9fdc747a494db29f6fcd3fa49ea0a136358","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bfd6895233260159e071253815b767b25dee82a178882630827d7cee97911fc0","reviewedHash":"sha256:bfd6895233260159e071253815b767b25dee82a178882630827d7cee97911fc0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ee24f80f769c27176ce2d8401b95e9fdc747a494db29f6fcd3fa49ea0a136358; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q127","contentProjectionSha256":"bfd6895233260159e071253815b767b25dee82a178882630827d7cee97911fc0","reviewDecisionSha256":"ee24f80f769c27176ce2d8401b95e9fdc747a494db29f6fcd3fa49ea0a136358","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q128","questionId":"tr-g05-sosyal-q128","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-029","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İki Bölgenin Değişim Kıyaslaması","question":"Bir ilin kuzeyinde rüzgâr enerji santralleri kurulmuş, güneyinde ise şiddetli yağışlar sonucu tarım arazileri selden zarar görmüştür. Bu iki bölgedeki değişimler karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?","choices":["Her ikisi de beşerî değişimdir.","Her ikisi de doğal değişimdir.","Kuzeydeki doğal, güneydeki beşerî değişimdir.","Kuzeydeki beşerî, güneydeki doğal değişimdir."],"explanation":"Rüzgâr enerji santrali insanlar tarafından planlanıp inşa edilen beşerî bir yapıdır. Sel ise aşırı yağış gibi doğa olaylarının sonucunda oluşan doğal bir afettir. Doğru kıyaslama kuzey beşerî, güney doğaldır.","difficultyReason":"İki farklı olayı hem tür hem bölge bazında karşılaştırmayı gerektirdiğinden orta zorluktadır.","distractorWhy":["Kuzeydeki santral beşerî olduğu için ikisi de beşerî olamaz.","Güneydeki sel doğal olduğu için ikisi de doğal olamaz.","Kuzeydeki rüzgâr santrali beşerîdir, doğal değil; bu seçenek yanlış.","Doğru seçenektir; kuzey beşerî, güney doğal olarak ayrışır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4cb54703cd83ee56527a6442885d87b7fd59284a542bf182910635ba30725ca6","reviewDecisionSha256":"cb8f01c3b1af08a956647cfdd9069f41c3528daa30f0e3639af0231311b3402c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4cb54703cd83ee56527a6442885d87b7fd59284a542bf182910635ba30725ca6","reviewedHash":"sha256:4cb54703cd83ee56527a6442885d87b7fd59284a542bf182910635ba30725ca6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:cb8f01c3b1af08a956647cfdd9069f41c3528daa30f0e3639af0231311b3402c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q128","contentProjectionSha256":"4cb54703cd83ee56527a6442885d87b7fd59284a542bf182910635ba30725ca6","reviewDecisionSha256":"cb8f01c3b1af08a956647cfdd9069f41c3528daa30f0e3639af0231311b3402c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q129","questionId":"tr-g05-sosyal-q129","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-029","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Barajın Dolaylı Çevresel Sonuçları","question":"Bir akarsu kenarında kurulmuş bir kasabada son elli yılda akarsuyun debisi düşmüş, tarım arazileri yeterince sulanamaz hâle gelmiş ve balıkçılık faaliyetleri azalmıştır. Uzmanlar bu sorunların, akarsuyun yukarı kısmında inşa edilen bir barajdan kaynaklandığını belirtmektedir. Bu durumdan çıkarılabilecek en doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Beşerî bir müdahale olan baraj yapımı, doğal yaşamı ve insan faaliyetlerini olumsuz etkileyebilir.","Bu tür sorunlar tamamen doğal süreçlerin sonucudur ve insan etkisi yoktur.","Tarımın artması akarsu debisini düşüren asıl nedendir.","Barajlar yalnızca faydalıdır, çevreye hiçbir olumsuz etkisi olmaz."],"explanation":"Akarsu üzerine yapılan baraj, aşağı kısımlarda su miktarını azaltarak tarımı ve balıkçılığı olumsuz etkilemiştir. Bu, beşerî bir müdahalenin doğal dengeyi ve insan yaşamını nasıl etkileyebileceğini gösteren tipik bir örnektir.","difficultyReason":"Zincirleme neden-sonuç ilişkisi ve uzman kanıtını yorumlama gerektiren üst düzey bir sorudur.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; baraj beşerî müdahaledir ve olumsuz sonuç doğurmuştur.","Uzmanlar barajı işaret ettiği için tamamen doğal süreç denemez.","Sorun tarımın artışı değil, sulama suyunun azalmasıdır.","Örnekte barajın olumsuz etkisi açıkça görülmektedir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"98a4d1d4774fd694eecfdc62c0cc6339b0e8590e1b729bcffae90dd7dd896bad","reviewDecisionSha256":"3cdb62d598b44e69cee5bb4e577722b57c0467a9e55d9c72d71b2287193ecf42","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:98a4d1d4774fd694eecfdc62c0cc6339b0e8590e1b729bcffae90dd7dd896bad","reviewedHash":"sha256:98a4d1d4774fd694eecfdc62c0cc6339b0e8590e1b729bcffae90dd7dd896bad","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3cdb62d598b44e69cee5bb4e577722b57c0467a9e55d9c72d71b2287193ecf42; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q129","contentProjectionSha256":"98a4d1d4774fd694eecfdc62c0cc6339b0e8590e1b729bcffae90dd7dd896bad","reviewDecisionSha256":"3cdb62d598b44e69cee5bb4e577722b57c0467a9e55d9c72d71b2287193ecf42","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q130","questionId":"tr-g05-sosyal-q130","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-029","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Kentleşmenin Çevreye Etkilerini Değerlendirme","question":"Büyük bir kentte son yıllarda nüfus hızla artmış, yeni yollar ve köprüler yapılmış, buna bağlı olarak hava kirliliği oranı yükselmiş ve şehir çevresindeki kuş türlerinin sayısı azalmıştır. Belediye başkanı bu gelişmeleri değerlendirecektir. Aşağıdaki çıkarımlardan hangisi bu verilere en uygundur?","choices":["Bütün bu değişimler kent için yalnızca olumludur.","Beşerî faaliyetler çevre sorunlarına ve canlı türlerinin azalmasına yol açabilir.","Kuş türlerinin azalması sadece iklim değişikliğinden kaynaklanır.","Hava kirliliği doğal bir olaydır, insanlarla ilgisi yoktur."],"explanation":"Kentleşme, yol ve köprü yapımı gibi beşerî faaliyetler hava kirliliğini artırmış ve kuş türlerinin yaşam alanlarını daraltarak sayılarını azaltmıştır. Bu, insan etkisinin çevre sorunlarına yol açabileceğini gösterir.","difficultyReason":"Birden fazla veriyi birleştirip insan-çevre etkileşimini yorumlamayı gerektiren çok ölçütlü karar sorusudur.","distractorWhy":["Hava kirliliği ve kuş azalması olumsuzdur, bu yüzden yalnızca olumlu denemez.","Doğru seçenektir; insan faaliyetlerinin olumsuz sonuçlarını ifade eder.","Kuşların azalmasında yaşam alanı kaybı gibi beşerî etkenler de rol oynar, sadece iklim denemez.","Hava kirliliği sanayi ve trafik gibi beşerî etkenlerle artar, doğal değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1586005f4fa6d471ba9d5f95d3544139ce1b22761648154f0edf32a1f75ab2ba","reviewDecisionSha256":"c0854442ede1d59af31f18b25551e73eec3ea94236f2452cec958273054a0e19","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1586005f4fa6d471ba9d5f95d3544139ce1b22761648154f0edf32a1f75ab2ba","reviewedHash":"sha256:1586005f4fa6d471ba9d5f95d3544139ce1b22761648154f0edf32a1f75ab2ba","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c0854442ede1d59af31f18b25551e73eec3ea94236f2452cec958273054a0e19; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q130","contentProjectionSha256":"1586005f4fa6d471ba9d5f95d3544139ce1b22761648154f0edf32a1f75ab2ba","reviewDecisionSha256":"c0854442ede1d59af31f18b25551e73eec3ea94236f2452cec958273054a0e19","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q131","questionId":"tr-g05-sosyal-q131","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-030","type":"question","title":"Doğal Çevre Değişiminin Sonuçları","question":"Bir ilde meydana gelen şiddetli yağışlar sonucu heyelan meydana gelmiştir. Bu doğal çevre değişiminin doğrudan bir sonucu aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Bölgede yeni fabrikaların kurulması","İlin nüfusunda hızlı artış görülmesi","Tarım arazileri ve yerleşim yerlerinin zarar görmesi","Ulaşım ağının genişletilmesi"],"correct":2,"level":1,"difficultyReason":"Doğal ve beşeri sonuçlar arasındaki ayrımı yapmayı gerektiren temel düzey bir sorudur.","explanation":"Heyelan, toprak ve kaya kütlelerinin yer değiştirmesiyle tarım arazilerine, yollara ve yerleşim yerlerine zarar veren doğal bir afettir. Fabrika kurulması, nüfus artışı ve ulaşım ağlarının genişletilmesi beşeri faaliyetlerdir ve heyelan sonucu doğrudan değil, ancak dolaylı olarak ortaya çıkabilir.","distractorWhy":["Bu, beşeri bir faaliyettir ve heyelanın doğrudan sonucu değildir.","Nüfus artışı uzun dönemli demografik bir değişimdir, doğrudan heyelanla ilgili değildir.","Tarım arazileri ve yerleşim yerlerinin zarar görmesi, heyelanın doğrudan sonucudur; bu nedenle doğru cevaptır.","Ulaşım ağı genişletmesi planlı bir beşeri müdahaledir, doğal çevre değişiminin doğrudan sonucu değildir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1172dbacace7b3763edc2569d9b47fcc2c5f97dc5e432f7b4b68556165166780","reviewDecisionSha256":"df712d054c4f2655239677e94912a3ba4d8202e0e08b0f9ba8475ba5bcff459e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1172dbacace7b3763edc2569d9b47fcc2c5f97dc5e432f7b4b68556165166780","reviewedHash":"sha256:1172dbacace7b3763edc2569d9b47fcc2c5f97dc5e432f7b4b68556165166780","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:df712d054c4f2655239677e94912a3ba4d8202e0e08b0f9ba8475ba5bcff459e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q131","contentProjectionSha256":"1172dbacace7b3763edc2569d9b47fcc2c5f97dc5e432f7b4b68556165166780","reviewDecisionSha256":"df712d054c4f2655239677e94912a3ba4d8202e0e08b0f9ba8475ba5bcff459e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q132","questionId":"tr-g05-sosyal-q132","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.2","objective":"SB.5.2.2","objectiveText":"Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-030","type":"question","title":"Doğal ve Beşeri Çevre Değişimini Yorumlama","question":"Bir ilde son yıllarda yeni havalimanı yapılmış, ormanlık alanlar azalmış, buna karşılık turizm gelirleri artmış ve ulaşım kolaylaşmıştır. Bu gelişmelerle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?","choices":["Yalnızca doğal çevre olumlu etkilenmiştir.","Değişimlerin tümü beşeri çevre ile ilgilidir.","Doğal çevredeki değişimler tamamen ortadan kalkmıştır.","Doğal ve beşeri çevredeki değişimler birbirini karşılıklı etkilemiştir."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Öğrencinin birbiriyle ilişkili birden fazla değişimi bütüncül olarak yorumlaması gerekmektedir.","explanation":"Havalimanı yapımı beşeri bir faaliyettir; ancak ormanlık alanların azalması doğal çevrede olumsuz bir değişimdir. Turizm gelirlerinin artması ve ulaşımın kolaylaşması beşeri olumlu sonuçlardır. Bu nedenle doğal ve beşeri çevre birbirini etkilemiştir.","distractorWhy":["Yalnızca doğal çevre etkilenmedi, beşeri çevre de etkilendi; ayrıca orman azalması olumsuzdur.","Ormanlık alanların azalması doğal çevre değişimidir, tümü beşeri değildir.","Doğal çevredeki değişimler ortadan kalkmamış, azalmıştır.","Doğal çevredeki orman azalışı ile beşeri çevredeki turizm artışı karşılıklı etkileşimi göstermektedir; bu ifade doğrudur."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-2-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-2","subtopicKey":"dogal-ve-beseri-cevrede-degisim","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e22b3d8979337bd7335484fc0fd05b004a7d50cc2106c37c43362868db77df5d","reviewDecisionSha256":"c040e5779a5e87ce8e7260df8a7bf3573f0e9541f84c0e9368d1cc751ef3c6e3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e22b3d8979337bd7335484fc0fd05b004a7d50cc2106c37c43362868db77df5d","reviewedHash":"sha256:e22b3d8979337bd7335484fc0fd05b004a7d50cc2106c37c43362868db77df5d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c040e5779a5e87ce8e7260df8a7bf3573f0e9541f84c0e9368d1cc751ef3c6e3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q132","contentProjectionSha256":"e22b3d8979337bd7335484fc0fd05b004a7d50cc2106c37c43362868db77df5d","reviewDecisionSha256":"c040e5779a5e87ce8e7260df8a7bf3573f0e9541f84c0e9368d1cc751ef3c6e3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q133","questionId":"tr-g05-sosyal-q133","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-031","type":"question","title":"Deprem Anında Doğru Davranış","question":"Deprem sırasında yapılması gereken doğru davranış aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Sağlam bir masa ya da eşyanın yanına çöküp kapanmak ve tutunmak.","Hemen balkona ya da pencereye koşarak dışarıyı gözlemek.","Binayı en hızlı şekilde terk etmek için asansöre binmek.","Merdiven boşluğuna gidip orada beklemek."],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"Afet anında hızlı ve doğru karar verebilmek için temel farkındalık gerektirir.","explanation":"Deprem sırasında 'çök-kapan-tutun' yapmak baş ve boynu korur, düşen cisimlerden zarar görme riskini azaltır. Diğer seçenekler pencere camı kırıkları, asansörde mahsur kalma, merdivenin çökmesi gibi tehlikeler içerdiğinden yanlıştır.","distractorWhy":["Çök-kapan-tutun yöntemi doğru korunma biçimidir; bu nedenle doğru cevaptır.","Balkon ve pencere kenarları cam kırıkları ve düşme tehlikesi nedeniyle güvenli değildir.","Asansör depremde sıkışma veya düşme riski taşır, kullanılmamalıdır.","Merdiven boşlukları binanın en zayıf kısımlarındandır, yıkılma riski yüksektir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e9153a9a30da824ed305583fd0f3f6098367c56810150c6a6961903418064854","reviewDecisionSha256":"d0c2546daff0acdebf9606c779712976cd07e50dacf342856fd8a4b9bc46d00d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e9153a9a30da824ed305583fd0f3f6098367c56810150c6a6961903418064854","reviewedHash":"sha256:e9153a9a30da824ed305583fd0f3f6098367c56810150c6a6961903418064854","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d0c2546daff0acdebf9606c779712976cd07e50dacf342856fd8a4b9bc46d00d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q133","contentProjectionSha256":"e9153a9a30da824ed305583fd0f3f6098367c56810150c6a6961903418064854","reviewDecisionSha256":"d0c2546daff0acdebf9606c779712976cd07e50dacf342856fd8a4b9bc46d00d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q134","questionId":"tr-g05-sosyal-q134","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-031","type":"question","title":"Taşkın Riskine Karşı En Etkili Çözüm","question":"Bir aile, yaşadığı ilde dere yatağına yakın bir bölgede oturmakta ve her yıl taşkın riski yaşamaktadır. Sınırlı bir bütçeye sahip olan aile, aşağıdaki seçeneklerden hangisini uygularsa can ve mal güvenliği açısından en etkili uzun vadeli çözümü sağlamış olur?","choices":["Evin çevresine her yıl kum torbaları yerleştirmek.","Taşkın risk haritasını inceleyerek daha güvenli bir bölgeye taşınmak.","Yalnızca zorunlu deprem sigortası yerine sel sigortası da yaptırmak.","Evin zeminini 50 santimetre yükseltmek."],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Birden çok ölçütü (uzun vade, can güvenliği, maliyet, kalıcılık) aynı anda değerlendirmeyi gerektiren üst düzey bir karar sorusudur.","explanation":"Taşkın riski yüksek bir bölgede kalıcı güvenlik sağlamanın en etkili yolu, daha güvenli bir alana taşınmaktır. Kum torbaları ve zemin yükseltme sınırlı koruma sunar; sigorta yalnızca maddi hasarı karşılar, can güvenliğini sağlamaz.","distractorWhy":["Kum torbaları yalnızca geçici bir çözümdür, şiddetli taşkında yetersiz kalır.","Güvenli bölgeye taşınmak riski tamamen ortadan kaldırdığı için en etkili uzun vadeli çözümdür; bu nedenle doğru cevaptır.","Sigorta maddi kayıpları karşılar ancak can güvenliğini korumaz.","Zemin yükseltme kısmi bir önlemdir, büyük bir taşkında su seviyesi 50 cm'yi aşabilir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8882a5fc38653733a51098ef78e24c12351a11d232dcacfb7af676ab6a4e4a5d","reviewDecisionSha256":"d42106825f443cf006070241ed67f9e6eb543a2d843b255cfde22cd99d750550","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8882a5fc38653733a51098ef78e24c12351a11d232dcacfb7af676ab6a4e4a5d","reviewedHash":"sha256:8882a5fc38653733a51098ef78e24c12351a11d232dcacfb7af676ab6a4e4a5d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d42106825f443cf006070241ed67f9e6eb543a2d843b255cfde22cd99d750550; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q134","contentProjectionSha256":"8882a5fc38653733a51098ef78e24c12351a11d232dcacfb7af676ab6a4e4a5d","reviewDecisionSha256":"d42106825f443cf006070241ed67f9e6eb543a2d843b255cfde22cd99d750550","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q135","questionId":"tr-g05-sosyal-q135","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-031","type":"question","title":"Deprem Tatbikatı Planlama","question":"Bir öğrenci grubu, okullarında deprem tatbikatı düzenlemek istemektedir. Tatbikatın en verimli şekilde gerçekleşmesi için aşağıdaki adımlardan hangisini ilk sırada yapmaları gerekir?","choices":["Tatbikat sonrası değerlendirme formu hazırlamak.","Okul bahçesine toplanma alanı işaretlemeleri yapmak.","Tatbikata katılacak tüm öğrencilere temel deprem bilgisi eğitimi vermek.","Acil durum çantasında bulunması gerekenleri listelemek."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Bir sürecin mantıklı sıralamasını kavramayı ve önceliklendirme yapmayı gerektirir.","explanation":"Bir deprem tatbikatının başarılı olması için öncelikle katılımcıların deprem anında nasıl davranacaklarını bilmeleri gerekir. Temel eğitim verilmeden yapılan tatbikat karmaşaya yol açar. Diğer adımlar eğitim sonrasında anlam kazanır.","distractorWhy":["Değerlendirme formu tatbikat sonrası için gerekli bir araçtır, ilk adım olamaz.","Toplanma alanı işaretlemeleri fiziksel hazırlık olup eğitim sonrası yapılmalıdır.","Temel eğitim vermek, tatbikatın anlaşılması ve doğru uygulanması için ilk ve en önemli adımdır; bu nedenle doğrudur.","Acil durum çantası listesi hazırlık aşamasının bir parçasıdır, ancak eğitimden sonra gelmelidir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"671d17c53c9a533e7e330a8a8837f848eb6e33ccf4343d11fdabdd2098a66ef8","reviewDecisionSha256":"15c1c53ce9cc3166e50c9dcdbb3b5275ec347f7bdf0aca8b39ace81604ee8351","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:671d17c53c9a533e7e330a8a8837f848eb6e33ccf4343d11fdabdd2098a66ef8","reviewedHash":"sha256:671d17c53c9a533e7e330a8a8837f848eb6e33ccf4343d11fdabdd2098a66ef8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:15c1c53ce9cc3166e50c9dcdbb3b5275ec347f7bdf0aca8b39ace81604ee8351; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q135","contentProjectionSha256":"671d17c53c9a533e7e330a8a8837f848eb6e33ccf4343d11fdabdd2098a66ef8","reviewDecisionSha256":"15c1c53ce9cc3166e50c9dcdbb3b5275ec347f7bdf0aca8b39ace81604ee8351","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q136","questionId":"tr-g05-sosyal-q136","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-031","type":"question","title":"Afet Önlemlerini Karşılaştırma","question":"Deprem ve sel afetlerine karşı alınacak önlemler karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi yalnızca deprem için alınabilecek bir önlemdir?","choices":["Halkı bilgilendirmek için erken uyarı sistemi kurmak.","Afet sonrası geçici barınma alanları belirlemek.","Bina girişlerine su baskını engelleyici setler yerleştirmek.","Evdeki dolapları ve rafları duvara sabitlemek."],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Afet türlerine özgü önlemleri ayırt edebilmeyi ve karşılaştırma yapabilmeyi ölçer.","explanation":"Dolapları ve rafları duvara sabitlemek, deprem sırasında devrilmelerini engelleyerek can güvenliğini artırır. Sel afetinde böyle bir önleme ihtiyaç duyulmaz. Erken uyarı sistemleri ve barınma alanları her iki afet için de gereklidir. Su baskını setleri yalnızca sele karşı etkilidir.","distractorWhy":["Erken uyarı sistemleri hem deprem hem sel için kullanılır, ayırt edici değildir.","Barınma alanları tüm afetler sonrası ihtiyaçtır, yalnız depreme özgü değildir.","Su baskını setleri sel afetine özgüdür, depremle ilgisi yoktur.","Dolapları duvara sabitlemek yalnızca deprem sarsıntısına karşı bir önlemdir; bu nedenle doğru cevaptır."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c9b1ae8e459f870d065319b06a9a51e5055780c8af134ad4b815cc30030ecb12","reviewDecisionSha256":"193a4116b0aca92fc6362a42a4607685fc7b6f58c82339c6c25a5773e45de462","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c9b1ae8e459f870d065319b06a9a51e5055780c8af134ad4b815cc30030ecb12","reviewedHash":"sha256:c9b1ae8e459f870d065319b06a9a51e5055780c8af134ad4b815cc30030ecb12","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:193a4116b0aca92fc6362a42a4607685fc7b6f58c82339c6c25a5773e45de462; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q136","contentProjectionSha256":"c9b1ae8e459f870d065319b06a9a51e5055780c8af134ad4b815cc30030ecb12","reviewDecisionSha256":"193a4116b0aca92fc6362a42a4607685fc7b6f58c82339c6c25a5773e45de462","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q137","questionId":"tr-g05-sosyal-q137","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-031","type":"question","title":"Doğal Afetleri Tanıyalım","question":"Aşağıdakilerden hangisi bir doğal afet değildir?","choices":["Trafik kazası","Çığ","Heyelan","Kuraklık"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Temel kavram bilgisi ve doğal-beşeri olay ayrımı yapabilme becerisi ölçülmüştür.","explanation":"Trafik kazası insan kaynaklı bir olaydır; doğa kaynaklı değildir. Oysa çığ, heyelan ve kuraklık jeolojik veya meteorolojik doğal süreçlerin sonucunda meydana gelen doğal afetlerdir.","distractorWhy":["Trafik kazası bir doğal afet değil, insan kaynaklı bir kazadır; bu nedenle doğru cevaptır.","Çığ, kar kütlesinin yer çekimi etkisiyle hareket etmesiyle oluşan doğal bir afettir.","Heyelan, toprak ve kayanın eğim boyunca kaymasıyla meydana gelen doğal bir afettir.","Kuraklık, uzun süreli yağış azlığına bağlı gelişen doğal bir afettir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f44df90c2f72f0cf968636be3c315c26b2d5b9f45ff9eaf387ae5a3808486039","reviewDecisionSha256":"f554778b7f3a387fcf847bad877cacd1afb2c94be50e1b8865970ee9ce3791d1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f44df90c2f72f0cf968636be3c315c26b2d5b9f45ff9eaf387ae5a3808486039","reviewedHash":"sha256:f44df90c2f72f0cf968636be3c315c26b2d5b9f45ff9eaf387ae5a3808486039","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f554778b7f3a387fcf847bad877cacd1afb2c94be50e1b8865970ee9ce3791d1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q137","contentProjectionSha256":"f44df90c2f72f0cf968636be3c315c26b2d5b9f45ff9eaf387ae5a3808486039","reviewDecisionSha256":"f554778b7f3a387fcf847bad877cacd1afb2c94be50e1b8865970ee9ce3791d1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q138","questionId":"tr-g05-sosyal-q138","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-032","type":"question","title":"Afet Eğitimi Etkinlik Seçimi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. Aşağıdaki etkinliklerden hangisi bilginin davranışa dönüşmesinde en az etkili olur?","choices":["Deprem simülasyon odasında uygulamalı tatbikat yapmak.","Yalnızca afetlerle ilgili bir sunum izletmek.","Afet sonrası iletişim senaryoları içeren drama çalışması düzenlemek.","Afet çantası hazırlama atölyesi yapmak."],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Farklı öğretim yöntemlerinin etkinliğini karşılaştırarak afet eğitimi bağlamında değerlendirmeyi gerektirir.","explanation":"Yalnızca sunum izlemek pasif bir öğrenme yöntemidir; bilgiyi artırsa da davranışa dönüştürmede en az etkilidir. Simülasyon, drama ve atölye gibi uygulamalı etkinlikler ise öğrencilerin beceri kazanmasını ve gerçek durumda doğru tepki vermesini sağlar.","distractorWhy":["Simülasyon uygulamalı ve etkili bir yöntemdir, davranışa dönüşümü yüksektir.","Yalnızca sunum izletmek pasif bir yöntem olduğu için davranışa dönüştürmede en az etkilidir; bu nedenle doğru cevaptır.","Drama çalışması aktif katılım gerektirir ve oldukça etkilidir.","Atölye çalışması yaparak öğrenmeyi sağlar, etkilidir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q138.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q138.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q138.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q138.visual.3016f620c635"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q138.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q138.visual.0124e1ea5a59"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q138.visual.93941e0006d9"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"51bb33de1adef00e89415df54a27cfa58127f8c6a3d7758037fb39ed9b53114f","reviewDecisionSha256":"6634dde05cd076d6a404d4115bf3d62d50c3a761bb7403b5ad1ef5bf7770f236","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:51bb33de1adef00e89415df54a27cfa58127f8c6a3d7758037fb39ed9b53114f","reviewedHash":"sha256:51bb33de1adef00e89415df54a27cfa58127f8c6a3d7758037fb39ed9b53114f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6634dde05cd076d6a404d4115bf3d62d50c3a761bb7403b5ad1ef5bf7770f236; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q138","contentProjectionSha256":"51bb33de1adef00e89415df54a27cfa58127f8c6a3d7758037fb39ed9b53114f","reviewDecisionSha256":"6634dde05cd076d6a404d4115bf3d62d50c3a761bb7403b5ad1ef5bf7770f236","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q139","questionId":"tr-g05-sosyal-q139","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-032","type":"question","title":"Belediye Afet Projesi Seçimi","question":"Bir belediye, il genelinde afet riskini azaltmak için sınırlı bütçeyle en fazla sayıda insanın can güvenliğini artıracak projeyi seçecektir. Aşağıdaki proje önerilerinden hangisi bu amaca en uygun olanıdır?","choices":["Yalnızca şehir merkezindeki kamu binalarını güçlendirmek.","Sadece yeni yapılacak konutlar için sıkı denetim getirmek.","Tüm mahallelere taşınabilir deprem ve yangın eğitim simülatörleri götürerek toplumun tamamına ulaşmak.","Belediye binasına gelişmiş bir erken uyarı sistemi kurmak."],"correct":2,"level":4,"difficultyReason":"Farklı projeleri maliyet, kapsam, etki süresi ve ulaşılan kişi sayısı gibi çoklu ölçütlerle karşılaştırmayı gerektiren karmaşık bir karar sorusudur.","explanation":"Belediyenin amacı sınırlı bütçeyle en fazla insanın can güvenliğini artırmaktır. Taşınabilir eğitim simülatörleri ile tüm mahallelere ulaşmak, toplumun geneline afet bilinci kazandırarak en geniş etkiyi sağlar. Bina güçlendirme ve erken uyarı sistemi yalnızca belirli binalarla sınırlı kalır; yeni konut denetimi mevcut riski hemen azaltmaz.","distractorWhy":["Sadece şehir merkezindeki kamu binalarını güçlendirmek sınırlı sayıda insana fayda sağlar, en fazla kişiye ulaşmaz.","Yeni konut denetimleri mevcut risk altındaki nüfusu kapsamaz, etkisi uzun vadede sınırlıdır.","Eğitim simülatörleriyle tüm mahallelere ulaşmak, toplumun tamamına bilinç kazandırarak en fazla kişinin can güvenliğini artırır; bu nedenle doğrudur.","Sadece belediye binasına erken uyarı sistemi kurmak çok dar kapsamlıdır, geniş kitleye fayda sağlamaz."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"95e7d53a067dde22c9f3b9548de98b54937578017b608aa0e42bf1ac5009311f","reviewDecisionSha256":"6d81ea240ab1428eda502ef1fe9ee41f8a1ba5e0052939e7d6b02223c516a583","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:95e7d53a067dde22c9f3b9548de98b54937578017b608aa0e42bf1ac5009311f","reviewedHash":"sha256:95e7d53a067dde22c9f3b9548de98b54937578017b608aa0e42bf1ac5009311f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6d81ea240ab1428eda502ef1fe9ee41f8a1ba5e0052939e7d6b02223c516a583; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q139","contentProjectionSha256":"95e7d53a067dde22c9f3b9548de98b54937578017b608aa0e42bf1ac5009311f","reviewDecisionSha256":"6d81ea240ab1428eda502ef1fe9ee41f8a1ba5e0052939e7d6b02223c516a583","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q140","questionId":"tr-g05-sosyal-q140","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-032","type":"question","title":"Afete Hazırlık Yaklaşımlarını Karşılaştırma","question":"Bir öğrenci, deprem riski yüksek iki ülke olan Japonya ve Türkiye'deki afete hazırlık farklılıklarını araştırmaktadır. Bu araştırmada aşağıdaki bulgulardan hangisine ulaşırsa doğru bir karşılaştırma yapmış olur?","choices":["Türkiye'de deprem erken uyarı sistemi Japonya'dan daha yaygındır.","Japonya'da afet eğitimi yalnızca okullarda değil, iş yerlerinde de zorunludur.","Her iki ülkede de deprem sigortası yaptırmak tamamen isteğe bağlıdır.","Japonya'da toplumun afet bilinci ve tatbikatlara katılım oranı daha yüksektir."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Öğrencinin iki farklı ülkenin afete hazırlık yaklaşımlarını karşılaştırması ve doğru bilgiye dayalı çıkarım yapması beklenmektedir.","explanation":"Japonya, deprem kuşağında yer alması nedeniyle afet bilinci ve hazırlık konusunda dünyada örnek bir ülkedir. Toplumun tatbikatlara aktif katılımı ve afet bilinci, Türkiye'ye kıyasla belirgin şekilde daha yüksektir. Erken uyarı sistemi Japonya'da daha yaygındır, afet eğitimi iş yerlerinde yaygın teşvik edilse de her iş yeri için mutlak zorunlu değildir, sigorta tamamen isteğe bağlı değildir.","distractorWhy":["Japonya'da erken uyarı sistemi çok daha yaygın ve gelişmiştir, bu ifade yanlıştır.","Japonya'da iş yerlerinde afet eğitimi yaygın olsa da tüm iş yerleri için yasal zorunluluk her durumda aynı derecede değildir.","Her iki ülkede de sigorta farklı yasal düzenlemelere tabidir; Japonya'da deprem sigortası teşvik edilir, tamamen isteğe bağlı değildir.","Japonya'da afet bilinci ve tatbikat katılım oranı Türkiye'den yüksektir; bu karşılaştırma doğrudur."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9c632ce703ac71702914f6869fc8124ebee2d80fdfff6bff838bdea6cb01a93f","reviewDecisionSha256":"2d4a7230250cbc8383f455ae8d4650950b061d56d361d7bafe6bb732404dabfb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9c632ce703ac71702914f6869fc8124ebee2d80fdfff6bff838bdea6cb01a93f","reviewedHash":"sha256:9c632ce703ac71702914f6869fc8124ebee2d80fdfff6bff838bdea6cb01a93f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2d4a7230250cbc8383f455ae8d4650950b061d56d361d7bafe6bb732404dabfb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q140","contentProjectionSha256":"9c632ce703ac71702914f6869fc8124ebee2d80fdfff6bff838bdea6cb01a93f","reviewDecisionSha256":"2d4a7230250cbc8383f455ae8d4650950b061d56d361d7bafe6bb732404dabfb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q141","questionId":"tr-g05-sosyal-q141","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-032","title":"Afet Türlerini Ayırt Etme: İstanbul Örneği","question":"İstanbul'da yaşayan bir öğrenci, afet bilinci kazanmak için aşağıdaki doğa olaylarından hangisinin kentte meydana gelme olasılığının en düşük olduğunu araştırmalıdır?","choices":["Çığ","Deprem","Sel","Heyelan"],"correct":0,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Öğrencinin İstanbul'un coğrafi özelliklerini afet türleriyle ilişkilendirmesi ve eleme yapması gerekir.","explanation":"İstanbul'da Kuzey Anadolu Fay Hattı nedeniyle deprem riski yüksektir, sağanak yağışlar sele yol açar ve eğimli arazilerde heyelan görülür. Ancak çığ, yüksek dağlık alanlarda oluşan bir afettir ve İstanbul'un coğrafi yapısı çığ oluşumu için uygun değildir. Bu nedenle İstanbul'da çığ meydana gelme olasılığı en düşüktür.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; çığ, İstanbul'un coğrafi koşullarında nadir görülür.","Deprem, İstanbul'da en sık görülen afetlerdendir, elenemez.","Sel, İstanbul'da aşırı yağışlarda sıkça yaşanır, olasılığı yüksektir.","Heyelan, İstanbul'un eğimli bölgelerinde görülebilen bir afettir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d0d04bcc20d7a02a23d0649ecf35eaac7e36cabeb806849c946c83dee77819ee","reviewDecisionSha256":"b3cfb099038a1b9b2833b50d7c3080431e3c7a53621ec9ac24a109aaf779022f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d0d04bcc20d7a02a23d0649ecf35eaac7e36cabeb806849c946c83dee77819ee","reviewedHash":"sha256:d0d04bcc20d7a02a23d0649ecf35eaac7e36cabeb806849c946c83dee77819ee","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b3cfb099038a1b9b2833b50d7c3080431e3c7a53621ec9ac24a109aaf779022f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q141","contentProjectionSha256":"d0d04bcc20d7a02a23d0649ecf35eaac7e36cabeb806849c946c83dee77819ee","reviewDecisionSha256":"b3cfb099038a1b9b2833b50d7c3080431e3c7a53621ec9ac24a109aaf779022f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q142","questionId":"tr-g05-sosyal-q142","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-032","title":"Deprem Tatbikatı Planlama Senaryosu","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Aslı'nın arkadaşlarına deprem anında yapılması gerekenleri en iyi öğretebileceği etkinlik aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Heyelan bölgelerini gösteren bir harita hazırlamak","Sınıfta deprem anı canlandırması yaparak çök-kapan-tutun uygulaması","Sel sırasında tahliye yollarını anlatan bir broşür dağıtmak","Yangın söndürme tüpü kullanma eğitimi vermek"],"correct":1,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Öğrenci senaryodaki ilin riskini doğru okuyup etkinlik türünü amaca uygun şekilde eşleştirmelidir.","explanation":"Aslı'nın yaşadığı Manisa'da en büyük afet riski depremdir. Depreme hazırlık için en etkili yöntemlerden biri tatbikat yapmaktır. Sınıfta deprem anı canlandırması yaparak çök-kapan-tutun uygulaması, öğrencilerin doğru davranışı deneyimleyerek öğrenmesini sağlar. Diğer seçenekler heyelan, sel ve yangın gibi farklı afetlere yöneliktir.","distractorWhy":["Heyelan haritası Manisa'nın öncelikli riskiyle uyuşmaz.","Doğru seçenektir; depreme yönelik uygulamalı tatbikat en etkili farkındalık yöntemidir.","Sel broşürü deprem riskine yönelik bir etkinlik değildir.","Yangın eğitimi farklı bir afet türünü kapsar, depremle ilgili değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q142.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q142.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q142.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q142.visual.8274b89617f3"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q142.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q142.visual.b7f644e26ea3"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q142.visual.c7249b592794"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"44bc31fce17a8826ecaa1f9a49508765482f728a9056343209ef62075029488b","reviewDecisionSha256":"ddd775ae99beea1adfc5db75984987deb314bd37079d9389fc983c944cf870f3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:44bc31fce17a8826ecaa1f9a49508765482f728a9056343209ef62075029488b","reviewedHash":"sha256:44bc31fce17a8826ecaa1f9a49508765482f728a9056343209ef62075029488b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ddd775ae99beea1adfc5db75984987deb314bd37079d9389fc983c944cf870f3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q142","contentProjectionSha256":"44bc31fce17a8826ecaa1f9a49508765482f728a9056343209ef62075029488b","reviewDecisionSha256":"ddd775ae99beea1adfc5db75984987deb314bd37079d9389fc983c944cf870f3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q143","questionId":"tr-g05-sosyal-q143","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-033","title":"Rize ve Konya Afet Risklerini Karşılaştırma","question":"Rize'de yaşayan bir öğrenci toprak kayması ve taşkın, Konya'da yaşayan bir öğrenci ise kuraklık ve obruk oluşumu riskine karşı farkındalık etkinliği hazırlayacaktır. Bu iki ilin afet risklerinin birbirinden farklı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İllerin nüfus yoğunluklarının farklı olması","İllerdeki binaların yapım yıllarının farklı olması","İllerin coğrafi ve iklim özelliklerinin farklı olması","İllerin ulaşım ağlarının birbirinden farklı olması"],"correct":2,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Öğrenci afet türlerinin oluşumunda coğrafi ve iklimsel faktörlerin belirleyici rolünü kavramalıdır.","explanation":"Rize'de bol yağış ve dik yamaçlar heyelan ve taşkın riskini artırırken, Konya'da kurak iklim ve karstik arazi yapısı kuraklık ve obruk oluşumuna yol açar. Afet türlerini belirleyen temel etken, illerin coğrafi konumu, iklim tipi ve yeryüzü şekilleri gibi doğal özellikleridir. Nüfus, bina yaşı veya ulaşım gibi beşerî özellikler afet türünü değil, afetin etki derecesini belirler.","distractorWhy":["Nüfus yoğunluğu afetin şiddetini etkiler, ancak türünü belirlemez.","Bina yapım yılı depreme dayanıklılıkla ilgilidir, afet türünü belirlemez.","Doğru seçenektir; coğrafi ve iklim özellikleri hangi afetlerin görüleceğini belirleyen ana faktördür.","Ulaşım ağları afet sonrası müdahaleyi etkiler, afetin oluşum türünü değil."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2633a6892eac9ce1c825e3e473124f08f9fe62104670e79f27510c8a5283b501","reviewDecisionSha256":"ec58f7fab039a4fb6cb36b696038d15cdaa572c241b70062e3c4ba567e9d1959","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2633a6892eac9ce1c825e3e473124f08f9fe62104670e79f27510c8a5283b501","reviewedHash":"sha256:2633a6892eac9ce1c825e3e473124f08f9fe62104670e79f27510c8a5283b501","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ec58f7fab039a4fb6cb36b696038d15cdaa572c241b70062e3c4ba567e9d1959; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q143","contentProjectionSha256":"2633a6892eac9ce1c825e3e473124f08f9fe62104670e79f27510c8a5283b501","reviewDecisionSha256":"ec58f7fab039a4fb6cb36b696038d15cdaa572c241b70062e3c4ba567e9d1959","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q144","questionId":"tr-g05-sosyal-q144","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-033","title":"Erozyonun Sonuçları ve Ağaçlandırma","question":"Ankara'nın kırsal bir ilçesinde yaşayan Elif, bölgesinde şiddetli erozyon yaşandığını öğrenmiştir. Elif, erozyonun tarım alanlarına verdiği zararı azaltmak için bir farkındalık kampanyası başlatmak istemektedir. Aşağıdaki etkinliklerden hangisi erozyonun olumsuz sonuçlarını doğrudan azaltmaya yöneliktir?","choices":["Deprem çantası hazırlama yarışması düzenlemek","Sel baskınlarına karşı uyarı sistemi kurmak","Fidan dikme ve ağaçlandırma etkinliği organize etmek","Yangın güvenliği ile ilgili seminer vermek"],"correct":3,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Öğrenci erozyonun neden-sonuç ilişkisini kurarak doğru önleme yöntemini seçmelidir.","explanation":"Erozyon, toprağın su veya rüzgâr etkisiyle aşınması sonucu verimli tarım alanlarının kaybedilmesine yol açar. Ağaçlandırma çalışmaları, ağaç köklerinin toprağı sıkıca tutması sayesinde erozyonu büyük ölçüde önler. Fidan dikme etkinliği, erozyonun olumsuz sonuçlarını doğrudan azaltan en etkili yöntemlerden biridir.","distractorWhy":["Deprem çantası erozyonla ilgili bir önlem değildir.","Sel uyarı sistemi farklı bir afet türü olan sel baskınları içindir.","Yangın semineri orman yangınlarına karşı farkındalık sağlar, erozyonla ilgili değildir.","Doğru seçenektir; ağaçlandırma toprağı koruyarak erozyonu doğrudan azaltır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8a4f014d1dc15ae2bf01c9e00a9d6ef606c136a18ef13548f830042122b79ce3","reviewDecisionSha256":"26dd06bf295f09a432924c7c006386adcfc1b46f6bfc7ce50feb3ee47314dade","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8a4f014d1dc15ae2bf01c9e00a9d6ef606c136a18ef13548f830042122b79ce3","reviewedHash":"sha256:8a4f014d1dc15ae2bf01c9e00a9d6ef606c136a18ef13548f830042122b79ce3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:26dd06bf295f09a432924c7c006386adcfc1b46f6bfc7ce50feb3ee47314dade; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q144","contentProjectionSha256":"8a4f014d1dc15ae2bf01c9e00a9d6ef606c136a18ef13548f830042122b79ce3","reviewDecisionSha256":"26dd06bf295f09a432924c7c006386adcfc1b46f6bfc7ce50feb3ee47314dade","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q145","questionId":"tr-g05-sosyal-q145","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-033","title":"Çoklu Afet Riskine Uygun Etkinlik Seçimi: İzmir","question":"İzmir'de deprem, orman yangını ve sel riskleri bir arada bulunmaktadır. Bir öğrenci, sınıf arkadaşlarının bu üç afete birden hazırlıklı olmasını sağlayacak en kapsamlı farkındalık etkinliğini seçmek istemektedir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu amaca en uygun etkinliktir?","choices":["Üç afetin temel korunma yöntemlerini kapsayan bir afet bilinci panosu hazırlamak","Yalnızca deprem anında yapılması gerekenleri anlatan kısa bir video çekmek","Sadece orman yangını ihbar hattını tanıtan broşürler dağıtmak","Sel bölgelerinde tahliye tatbikatı yapmakla sınırlı bir program düzenlemek"],"correct":0,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Birden çok afet riski için en kapsamlı çözümü değerlendirme ve seçenekleri eleme becerisi gereklidir.","explanation":"İzmir'de deprem, orman yangını ve sel gibi farklı afet riskleri bir arada bulunur. Bu üç afete birden hazırlıklı olmayı sağlayacak en kapsamlı etkinlik, hepsinin korunma yöntemlerini içeren bir afet bilinci panosu hazırlamaktır. Diğer seçenekler yalnızca tek bir afet türüne odaklandığı için eksik kalır.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; pano üç afeti birden kapsayarak en kapsamlı farkındalığı sağlar.","Yalnızca depremi ele alır, yangın ve sel riskini göz ardı eder.","Sadece yangına yöneliktir, deprem ve sel bilinci kazandırmaz.","Sadece sel tatbikatını içerir, diğer iki afet için farkındalık oluşturmaz."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"67eb784463065fe323acef4eb8b6a27780538e222ec4538b4c6038edf94ad678","reviewDecisionSha256":"4c4508f069ab608e900d1c8ccd5105561cf05babba33793d16edbcff219a172d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:67eb784463065fe323acef4eb8b6a27780538e222ec4538b4c6038edf94ad678","reviewedHash":"sha256:67eb784463065fe323acef4eb8b6a27780538e222ec4538b4c6038edf94ad678","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4c4508f069ab608e900d1c8ccd5105561cf05babba33793d16edbcff219a172d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q145","contentProjectionSha256":"67eb784463065fe323acef4eb8b6a27780538e222ec4538b4c6038edf94ad678","reviewDecisionSha256":"4c4508f069ab608e900d1c8ccd5105561cf05babba33793d16edbcff219a172d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q146","questionId":"tr-g05-sosyal-q146","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-033","title":"Farkındalık Etkinlik Türlerini Sınıflandırma","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtları birlikte değerlendirin. Aşağıdakilerden hangisi, uygulamalı öğrenme içeren bir afet farkındalık etkinliğidir?","choices":["Afet türlerinin adlarını sıralayan bir şiir okumak","Televizyonda deprem haberlerini izlemek","Okul bahçesinde deprem tatbikatı yapmak","Afetlerle ilgili bir ansiklopedi maddesini sessizce okumak"],"correct":1,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Öğrencinin etkinlik türlerini pasif ve aktif öğrenme yöntemleri bakımından ayırt edebilmesi gerekir.","explanation":"Uygulamalı öğrenme, bireyin bir işi bizzat yaparak bilgi ve beceri kazandığı aktif bir süreçtir. Deprem tatbikatı, öğrencilerin çök-kapan-tutun gibi hareketleri fiilen yapmasını gerektirdiği için uygulamalı bir etkinliktir. Şiir okumak, haber izlemek ve ansiklopedi okumak pasif bilgi edinme yollarıdır.","distractorWhy":["Şiir okumak bilgi verici olabilir ancak uygulamalı değildir.","Doğru seçenektir; tatbikat birebir uygulama içerir.","Haber izlemek pasif bir bilgilenme yöntemidir.","Ansiklopedi okumak uygulama değil, kuramsal öğrenmedir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q146.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q146.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q146.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q146.visual.fa08d20e4448"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q146.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q146.visual.cf0978611bf1"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q146.visual.5b749a18cb0e"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"625a3928cffa3edc3a0e0d0f40fefb581b075b22cb14df66af25ed25ad413071","reviewDecisionSha256":"59cdfe9db89de79681b763d1a7d6a0a1f1faccd21ccac3ac6e04c8981c866f63","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:625a3928cffa3edc3a0e0d0f40fefb581b075b22cb14df66af25ed25ad413071","reviewedHash":"sha256:625a3928cffa3edc3a0e0d0f40fefb581b075b22cb14df66af25ed25ad413071","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:59cdfe9db89de79681b763d1a7d6a0a1f1faccd21ccac3ac6e04c8981c866f63; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q146","contentProjectionSha256":"625a3928cffa3edc3a0e0d0f40fefb581b075b22cb14df66af25ed25ad413071","reviewDecisionSha256":"59cdfe9db89de79681b763d1a7d6a0a1f1faccd21ccac3ac6e04c8981c866f63","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q147","questionId":"tr-g05-sosyal-q147","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-033","title":"Bartın'da Sel Farkındalık Etkinliği","question":"Bartın'da yaşayan Kemal, yağışlı mevsimde dere yataklarının taşmasıyla oluşan sel baskınlarına karşı mahallesinde farkındalık oluşturmak istemektedir. Kemal'in bu amaçla yapabileceği en etkili etkinlik aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Kar kalınlığını ölçen bir araç tasarlamak","Deprem anında elektrikleri kesmeyi öğretmek","Dere yatağına yakın evleri ziyaret ederek sel tahliye planı anlatmak","Kuraklıkla mücadele için su tasarrufu kampanyası başlatmak"],"correct":2,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Senaryoda verilen yerel riski doğru okuyup hedef kitleye uygun doğrudan müdahale yöntemini belirlemelidir.","explanation":"Bartın'da dere yataklarının taşması sel baskınlarına yol açmaktadır. Sel farkındalığı için en etkili yöntem, risk altındaki kişilere doğrudan ulaşarak onları bilgilendirmektir. Kemal'in dere kenarındaki evleri ziyaret ederek tahliye planı anlatması, can kaybını önlemeye yönelik doğrudan bir müdahaledir.","distractorWhy":["Kar kalınlığı ölçümü çığ riskiyle ilgilidir, Bartın'ın sel sorunuyla bağlantısı yoktur.","Deprem eğitimi farklı bir afet türüne yöneliktir.","Doğru seçenektir; sel riski taşıyan bölge sakinlerine ulaşmak en etkili farkındalık yöntemidir.","Su tasarrufu kampanyası kuraklıkla ilgilidir, sel farkındalığı oluşturmaz."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6601c303818c8401700a8e6a9812a26bb079b703944e3f46c55e921489957248","reviewDecisionSha256":"724f7432314998789ae37976fd72e4627e85440ce2a516e35b7edf184ef405bd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6601c303818c8401700a8e6a9812a26bb079b703944e3f46c55e921489957248","reviewedHash":"sha256:6601c303818c8401700a8e6a9812a26bb079b703944e3f46c55e921489957248","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:724f7432314998789ae37976fd72e4627e85440ce2a516e35b7edf184ef405bd; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q147","contentProjectionSha256":"6601c303818c8401700a8e6a9812a26bb079b703944e3f46c55e921489957248","reviewDecisionSha256":"724f7432314998789ae37976fd72e4627e85440ce2a516e35b7edf184ef405bd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q148","questionId":"tr-g05-sosyal-q148","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-034","title":"Deprem Haritası Yorumlama ve Çıkarım","question":"Kocaeli'nde yaşayan Doruk, AFAD'ın Türkiye deprem tehlike haritasını incelediğinde ilinde deprem tehlikesinin yüksek olduğunu fark etmiştir. Bu bilgiden hareketle Doruk, aşağıdaki çıkarımlardan hangisini yaparsa doğru olur?","choices":["Kocaeli'nde hiç deprem olmayacaktır.","Kocaeli'nde binaların tamamı depreme dayanıklıdır.","Kocaeli'nde deprem bilinci düşüktür.","Kocaeli'nde deprem farkındalık etkinlikleri düzenlemek önemlidir."],"correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Öğrenci harita verisinden mantıklı çıkarım yaparak önlem alma gerekliliğini kavramalıdır.","explanation":"AFAD'ın deprem tehlike haritası, bir yerde deprem yer hareketlerinin ne ölçüde güçlü olabileceğine ilişkin tehlike bilgisini gösterir; tek başına bina dayanıklılığını veya oluşacak zararı göstermez. Tehlikenin yüksek olması, hazırlık ve farkındalık çalışmalarının önemini artırır.","distractorWhy":["Harita riski gösterir, depremin hiç olmayacağını değil.","Harita bina dayanıklılığı hakkında bilgi içermez.","Harita bilinç düzeyini değil, jeolojik riski gösterir.","Doğru; yüksek deprem tehlikesi hazırlık ve farkındalık çalışmalarını önemli hâle getirir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0e2e49cb45a53f080c0f799df54f9b08ad5f6ce0f32873ac19e1bf3d234bc544","reviewDecisionSha256":"db79ba0ee405e0263ba93ca984f05d9e5340d417fe52e0f3e44d3a6058bb2ad9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0e2e49cb45a53f080c0f799df54f9b08ad5f6ce0f32873ac19e1bf3d234bc544","reviewedHash":"sha256:0e2e49cb45a53f080c0f799df54f9b08ad5f6ce0f32873ac19e1bf3d234bc544","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:db79ba0ee405e0263ba93ca984f05d9e5340d417fe52e0f3e44d3a6058bb2ad9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q148","contentProjectionSha256":"0e2e49cb45a53f080c0f799df54f9b08ad5f6ce0f32873ac19e1bf3d234bc544","reviewDecisionSha256":"db79ba0ee405e0263ba93ca984f05d9e5340d417fe52e0f3e44d3a6058bb2ad9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q149","questionId":"tr-g05-sosyal-q149","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-034","title":"Kapsamlı Afet Eylem Planı Tasarlama","question":"Van'da yaşayan bir grup öğrenci; deprem, çığ ve heyelan gibi üç farklı afet riskiyle karşı karşıyadır. Öğrenciler; bütçelerinin kısıtlı, zamanlarının sınırlı ve her yaştan insana ulaşmak istediklerini düşünerek bir farkındalık kampanyası planlamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi, bu koşullar altında en uygun eylem planıdır?","choices":["Üç afet türü için ayrı ayrı büyük tatbikatlar düzenlemek","Her afet türü için uzman akademisyenlerin katıldığı bir konferans serisi düzenlemek","Okul girişindeki panoya yalnızca depremle ilgili bir afiş asmak","Üç afet için temel bilgileri içeren, resimli ve basit dilli bir broşür hazırlayıp dağıtmak"],"correct":0,"level":5,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Öğrenci çoklu kısıtları (bütçe, zaman, kitle) dikkate alarak en verimli çözümü değerlendirmeli ve seçenekleri avantaj-dezavantaj analiziyle elemelidir.","explanation":"Van'daki öğrencilerin kısıtlı bütçe, sınırlı zaman ve her yaştan kişiye ulaşma hedefi göz önüne alındığında en uygun yöntem broşür hazırlamaktır. Broşürün maliyeti düşüktür, hazırlanması kısa sürer ve resimli, basit anlatımı sayesinde çocuktan yetişkine herkes tarafından anlaşılabilir. Tatbikat ve konferans gibi seçenekler daha maliyetli ve zaman alıcıdır; afiş ise yalnızca bir afeti kapsar.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; broşür kısıtlı kaynaklarla geniş kitleye ulaşan en etkili yöntemdir.","Konferans serisi yüksek bütçe ve uzun zaman gerektirir.","Afiş yalnızca depremi kapsar, diğer iki afeti ihmal eder.","Üç ayrı tatbikat çok maliyetli ve zaman alıcıdır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"710e36951be7ad34eb9dc12ecef61a146012ddb3af1e48bad9a0aaaea5e4449f","reviewDecisionSha256":"187879d3f70be7e92f6d83c727db53f892f9044dfa99bd514cf4b7d8739ec42a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:710e36951be7ad34eb9dc12ecef61a146012ddb3af1e48bad9a0aaaea5e4449f","reviewedHash":"sha256:710e36951be7ad34eb9dc12ecef61a146012ddb3af1e48bad9a0aaaea5e4449f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:187879d3f70be7e92f6d83c727db53f892f9044dfa99bd514cf4b7d8739ec42a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q149","contentProjectionSha256":"710e36951be7ad34eb9dc12ecef61a146012ddb3af1e48bad9a0aaaea5e4449f","reviewDecisionSha256":"187879d3f70be7e92f6d83c727db53f892f9044dfa99bd514cf4b7d8739ec42a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q150","questionId":"tr-g05-sosyal-q150","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-034","title":"Afet Farkındalık Afişi Değerlendirme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. İkinci afişin daha başarılı bir farkındalık çalışması sayılmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Daha az yazı içermesi ve sade olması","Farklı afet türlerine yönelik somut görsel talimatlar sunması","Sadece depremle ilgili olması","Daha büyük puntolarla yazılmış olması"],"correct":1,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","difficultyReason":"Öğrenci afişlerin içerik ve kapsam özelliklerini karşılaştırarak etkililik kriterlerini değerlendirebilmelidir.","explanation":"İkinci afişin başarısı, yalnızca deprem değil; sel ve yangın gibi farklı afet türlerine yönelik somut ve görsel talimatlar içermesinden kaynaklanır. Çök-kapan-tutun pozisyonu, tahliye işaretleri ve yangın çıkış şeması gibi çizimler, insanların afet anında ne yapacağını kolayca anlamasını sağlar. Kapsam genişliği ve görselliğin gücü, afişi daha etkili bir farkındalık aracına dönüştürür.","distractorWhy":["İkinci afiş daha çok yazı ve çizim içerir, sadelik avantajı birinci afişe aittir.","Doğru seçenektir; farklı afetler için somut görsel talimatlar afişin etkililiğini artırır.","Yalnızca depremi içermek ikinci afişin değil, birinci afişin özelliğidir.","Punto büyüklüğü hakkında karşılaştırma bilgisi soruda verilmemiştir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q150.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q150.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q150.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q150.visual.f4b175fccfa7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q150.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q150.visual.dfa3f7cbf2ab"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q150.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q150.visual.24127890f7b2"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q150.visual.0d3250fdea76"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"11896b37c2c3dbf6d9436fd410f49b7c35b2c3c44be3fc7d233802cb02e6bab9","reviewDecisionSha256":"a70d9cd624f12f1a80fe1a7d7e915e0ddeaabe20109f3cc098fc964e4a9e5d0a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:11896b37c2c3dbf6d9436fd410f49b7c35b2c3c44be3fc7d233802cb02e6bab9","reviewedHash":"sha256:11896b37c2c3dbf6d9436fd410f49b7c35b2c3c44be3fc7d233802cb02e6bab9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a70d9cd624f12f1a80fe1a7d7e915e0ddeaabe20109f3cc098fc964e4a9e5d0a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q150","contentProjectionSha256":"11896b37c2c3dbf6d9436fd410f49b7c35b2c3c44be3fc7d233802cb02e6bab9","reviewDecisionSha256":"a70d9cd624f12f1a80fe1a7d7e915e0ddeaabe20109f3cc098fc964e4a9e5d0a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q151","questionId":"tr-g05-sosyal-q151","title":"Afet Çantası Hazırlama Adımları","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bütün kanıtları hesaba katın. Efe'nin aşağıdaki davranışlarından hangisi afet çantası hazırlamanın doğru bir aşamasıdır?","choices":["Rafta duran eski bir sırt çantasını boşaltıp kullanmaya karar vermesi","Sadece konserve yiyecek ve su koyup, çantayı hemen kapatması","Önce aile bireylerinin özel ihtiyaçlarını not alıp eksikleri tamamlaması","Çantayı evin giriş kapısının arkasındaki askılığa asması"],"correct":2,"level":1,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-034","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q151.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q151.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q151.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q151.visual.d46daf6b401e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q151.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q151.visual.f3a1d186045f"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q151.visual.f4023bb44a12"},"difficultyReason":"Kolay seviyede, temel kavram olan 'afet çantası hazırlık aşamaları' sorulduğu için hatırlama düzeyindedir.","explanation":"Afet çantası hazırlarken yalnızca yiyecek ve su koymak yeterli değildir; aile bireylerinin özel ihtiyaçları (ilaç, bebek bezi, evcil hayvan maması vb.) göz önünde bulundurulmalı ve çanta kolay ulaşılabilir, güvenli bir yerde saklanmalıdır.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; eski bir çanta kullanılabilir ancak öncelikle çantanın sağlamlığı ve uygunluğu kontrol edilmelidir, bu ilk aşama değildir.","B seçeneği yanlıştır; çantaya sadece yiyecek ve su koymak eksik bir hazırlıktır; ilk yardım seti, el feneri, piller ve önemli belgelerin fotokopileri de konulmalıdır.","C seçeneği doğrudur; doğru bir afet çantası hazırlığının ilk aşaması, aile bireylerinin ihtiyaçlarını belirlemek ve eksikleri tamamlamaktır.","D seçeneği yanlıştır; afet çantası devrilmeyecek, nem almayacak ve hızlıca alınabilecek bir yerde, örneğin yatak odasındaki dolabın alt rafında saklanmalıdır, kapı arkası güvenli değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f5412bcada107533b6543892db46691be020d7fb9665ad2ac06d8098058bcfb6","reviewDecisionSha256":"84b538b53e9fca8e97392f6952aa2f2d9674c6913ca32e62a0b02b74c6982d54","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f5412bcada107533b6543892db46691be020d7fb9665ad2ac06d8098058bcfb6","reviewedHash":"sha256:f5412bcada107533b6543892db46691be020d7fb9665ad2ac06d8098058bcfb6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:84b538b53e9fca8e97392f6952aa2f2d9674c6913ca32e62a0b02b74c6982d54; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q151","contentProjectionSha256":"f5412bcada107533b6543892db46691be020d7fb9665ad2ac06d8098058bcfb6","reviewDecisionSha256":"84b538b53e9fca8e97392f6952aa2f2d9674c6913ca32e62a0b02b74c6982d54","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q152","questionId":"tr-g05-sosyal-q152","title":"Deprem Tatbikatı Doğru ve Yanlış Davranışlar","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Hangi öğrencinin yazdığı cümle tatbikat sırasında yaptığı yanlış bir davranışı anlatmaktadır?","choices":["Ali: 'Sıranın yanında, bacaklarımı karnıma çekip başımı koruyarak ÇÖK-KAPAN-TUTUN hareketini yaptım.'","Elif: 'Binayı hızla terk etmemiz gerektiğini duyunca, sırt çantamı ve montumu sınıfta bırakıp hemen çıktım.'","Can: 'Tahliye koridorunda arkadaşlarımla birlikte duvara yakın, sessiz ve koşmadan ilerledim.'","Zeynep: 'Tahliye sırasında sınıftaki akvaryumun düşmesini engellemek için sıramın üstüne çıktım.'"],"correct":3,"level":3,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-034","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q152.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q152.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q152.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q152.visual.d46daf6b401e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q152.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q152.visual.b16d1f3983f0"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q152.visual.151587e6a991"},"difficultyReason":"Orta zorlukta, öğrencinin doğru ve yanlış davranışları bir senaryoda ayırt etmesini gerektirir.","explanation":"Deprem tatbikatında öncelik her zaman can güvenliğidir. Tahliye sırasında hiçbir maddi eşyayı kurtarmaya çalışmamalı, tahliye kurallarına uymalıyız. Zeynep'in akvaryumu kurtarmaya çalışması tehlikeli ve yanlış bir davranıştır.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; Ali'nin ÇÖK-KAPAN-TUTUN hareketi deprem anında yapılması gereken doğru davranıştır.","B seçeneği yanlıştır; Elif'in eşyalarını bırakıp hemen çıkması, can güvenliğini ön planda tutan doğru bir davranıştır.","C seçeneği yanlıştır; Can'ın duvara yakın, sessiz ve koşmadan ilerlemesi doğru bir tahliye davranışıdır.","D seçeneği doğrudur; Zeynep'in akvaryumu kurtarmaya çalışması, kendi can güvenliğini tehlikeye attığı için tamamen yanlış bir davranıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"76fe62e31ea99fc7676bf41744f0237488837f5d239738027348b94c1981ac6b","reviewDecisionSha256":"940940d505807dcaf7826788f90dc7487fde10ef3058efc5df460a0f0fc807c8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:76fe62e31ea99fc7676bf41744f0237488837f5d239738027348b94c1981ac6b","reviewedHash":"sha256:76fe62e31ea99fc7676bf41744f0237488837f5d239738027348b94c1981ac6b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:940940d505807dcaf7826788f90dc7487fde10ef3058efc5df460a0f0fc807c8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q152","contentProjectionSha256":"76fe62e31ea99fc7676bf41744f0237488837f5d239738027348b94c1981ac6b","reviewDecisionSha256":"940940d505807dcaf7826788f90dc7487fde10ef3058efc5df460a0f0fc807c8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q153","questionId":"tr-g05-sosyal-q153","title":"Doğal Afetleri Sınıflandırma","question":"Doğal afetler oluşum sebeplerine göre sınıflandırılır. Aşağıdaki afetlerden hangisi bu sınıflandırmada diğerlerinden farklı bir kategoride yer alır?","choices":["Tsunami dev dalgaları","Sel ve su taşkınları","Çığ düşmesi","Şiddetli fırtınalar"],"correct":0,"level":2,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-035","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Temel düzeyde afet sınıflandırması bilgisi gerektirir; meteorolojik ve jeolojik afetleri ayırt etme becerisini ölçer.","explanation":"Sel, çığ ve fırtına meteorolojik (veya hidrometeorolojik) kökenli doğal afetlerdir. Tsunami ise genellikle deniz tabanında meydana gelen deprem veya volkan patlaması gibi jeolojik olaylar sonucu oluşur. Bu nedenle tsunamiler jeolojik kökenli kabul edilir ve diğerlerinden farklı bir kategoridedir.","distractorWhy":["A seçeneği doğrudur; tsunami, jeolojik olaylar sonucu oluştuğu için diğer meteorolojik kökenli afetlerden farklı bir kategoride yer alır.","B seçeneği yanlıştır; sel ve su taşkınları aşırı yağış gibi meteorolojik olaylar sonucu meydana gelir.","C seçeneği yanlıştır; çığ düşmesi, kar yağışı ve hava sıcaklığındaki ani değişimler gibi meteorolojik faktörlerle tetiklenir.","D seçeneği yanlıştır; şiddetli fırtınalar doğrudan meteorolojik kökenli doğal afetlerdir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"33fd4a941bcbf7163e34166530e87734fbf9c17dc030732e8a5ac865106fea8a","reviewDecisionSha256":"743a21af52be9bb20764edb870aec31c388feb8392309660ede59473eea2cfac","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:33fd4a941bcbf7163e34166530e87734fbf9c17dc030732e8a5ac865106fea8a","reviewedHash":"sha256:33fd4a941bcbf7163e34166530e87734fbf9c17dc030732e8a5ac865106fea8a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:743a21af52be9bb20764edb870aec31c388feb8392309660ede59473eea2cfac; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q153","contentProjectionSha256":"33fd4a941bcbf7163e34166530e87734fbf9c17dc030732e8a5ac865106fea8a","reviewDecisionSha256":"743a21af52be9bb20764edb870aec31c388feb8392309660ede59473eea2cfac","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q154","questionId":"tr-g05-sosyal-q154","title":"Heyelan Riskini Değerlendirme","question":"Elazığ ilinde yaşayan bir grup öğrenci, yaşadıkları bölgenin afet risk haritasını inceliyor. Aşağıda dört farklı bölgenin özellikleri verilmiştir. Öğrenciler, verilen bilgilere dayanarak hangi bölgenin heyelan riskinin en yüksek olduğunu söylemelidir?\n\nA Bölgesi: Toprak yapısı killi ve eğim çok dik. Doğal bitki örtüsü büyük ölçüde tahrip edilmiş.\nB Bölgesi: Kayaç yapısı sert granit ve arazi düz. Üzerinde sık çam ormanları bulunuyor.\nC Bölgesi: Dalgalı bir arazi yapısına sahip, teraslama yöntemiyle tarım yapılıyor.\nD Bölgesi: Dik yamaçlı ancak zemin sağlam kayaçlardan oluşuyor. Yamaçlar bitki örtüsüyle tamamen kaplı.","choices":["B Bölgesi","A Bölgesi","C Bölgesi","D Bölgesi"],"correct":1,"level":4,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-035","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"İleri düzeydir; verilen dört farklı coğrafi tanımlama arasından heyelan riski en yüksek bölgeyi analitik düşünerek belirlemeyi gerektirir.","explanation":"A Bölgesi, dik eğimli ve killi toprak yapısına sahiptir; ayrıca bitki örtüsü tahrip edildiği için toprağı tutacak kökler yoktur. Bu üç faktör bir araya geldiğinde heyelan riskini en üst düzeye çıkarır. B Bölgesi düz ve kayalıktır, C Bölgesi teraslanmıştır, D Bölgesi ise bitki örtüsüyle kaplı ve sağlam kayalıdır; bu nedenle heyelan riskleri A Bölgesi'ne göre düşüktür.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; B Bölgesi düz bir arazi üzerinde olduğu ve sağlam kayaçlardan oluştuğu için heyelan riski oldukça düşüktür.","B seçeneği doğrudur; A Bölgesi dik eğim, killi toprak ve zayıf bitki örtüsüyle en yüksek heyelan riskine sahiptir.","C seçeneği yanlıştır; C Bölgesi dalgalı bir arazide olmasına rağmen teraslama yöntemi eğimin etkisini azaltarak heyelan riskini düşürür.","D seçeneği yanlıştır; D Bölgesi dik yamaçlara sahip olsa da sağlam kayalık zemin ve yoğun bitki örtüsü heyelan riskini büyük ölçüde engeller."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2eaf1cdb409ccbe93a3dba36b1a6541c6edb1dfaf5fa6b724261dd6b27de1d37","reviewDecisionSha256":"d60fc25cad2b0afc6c2e91a489b9afa8d95aa7af6e1216cbacba281e80c09d3f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2eaf1cdb409ccbe93a3dba36b1a6541c6edb1dfaf5fa6b724261dd6b27de1d37","reviewedHash":"sha256:2eaf1cdb409ccbe93a3dba36b1a6541c6edb1dfaf5fa6b724261dd6b27de1d37","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d60fc25cad2b0afc6c2e91a489b9afa8d95aa7af6e1216cbacba281e80c09d3f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q154","contentProjectionSha256":"2eaf1cdb409ccbe93a3dba36b1a6541c6edb1dfaf5fa6b724261dd6b27de1d37","reviewDecisionSha256":"d60fc25cad2b0afc6c2e91a489b9afa8d95aa7af6e1216cbacba281e80c09d3f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q155","questionId":"tr-g05-sosyal-q155","title":"Sel Anında Doğru Kararı Verme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Aşağıdakilerden hangisi bu durumda yapılması gereken en güvenli davranıştır?","choices":["Alt kattaki değerli eşyaları kurtarmak için hemen aşağıya inmek","Yüzme bilen aile bireylerinin yardım getirmesi için sel sularına girmesi","Derhal üst katlara veya çatıya çıkarak yardım beklemek","Elektrik kesilmesin diye evdeki tüm prizleri ve sigortaları kontrol etmek"],"correct":2,"level":3,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-035","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q155.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q155.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q155.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q155.visual.6f8dd2041a28"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q155.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q155.visual.6cbfbfeb6b9f"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q155.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q155.visual.2f562708ecca"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q155.visual.af682da44319"},"difficultyReason":"Orta zorlukta, öğrencinin gerçekçi bir acil durum senaryosunda doğru kararı can ve mal güvenliği dengesini kurarak vermesini gerektirir.","explanation":"Sel baskını sırasında yapılması gereken en doğru şey, hızla yükselen sulardan uzaklaşarak evin en üst katına veya çatıya çıkmak ve kurtarma ekiplerini beklemektir. Sel suyuna girmek, sürüklenme riski taşır. Eşya kurtarmaya çalışmak veya elektrik tesisatına dokunmak hayati tehlike oluşturur.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; değerli eşyaları kurtarmak için su basmış alt kata inmek, ani su yükselmeleri veya elektrik çarpması nedeniyle çok tehlikelidir.","B seçeneği yanlıştır; sel suları çok güçlüdür ve içinde yüzmeye çalışmak sürüklenerek boğulma riskini artırır.","C seçeneği doğrudur; üst katlara veya çatıya çıkarak yükselen sudan uzaklaşmak ve yardım beklemek en güvenli davranıştır.","D seçeneği yanlıştır; sel anında elektrik tesisatına ve prizlere dokunmak yüksek ölüm riski taşıdığı için kesinlikle yapılmamalıdır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cc90aca3a817bf195647cb2bd0039e0205cd07ef2dd2b340b4511bfcdf520ddb","reviewDecisionSha256":"73a1dcf3d696dcd57ebed257939654cb1d03e4d59a1fc47cf424ccf6236c910a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cc90aca3a817bf195647cb2bd0039e0205cd07ef2dd2b340b4511bfcdf520ddb","reviewedHash":"sha256:cc90aca3a817bf195647cb2bd0039e0205cd07ef2dd2b340b4511bfcdf520ddb","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:73a1dcf3d696dcd57ebed257939654cb1d03e4d59a1fc47cf424ccf6236c910a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q155","contentProjectionSha256":"cc90aca3a817bf195647cb2bd0039e0205cd07ef2dd2b340b4511bfcdf520ddb","reviewDecisionSha256":"73a1dcf3d696dcd57ebed257939654cb1d03e4d59a1fc47cf424ccf6236c910a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q156","questionId":"tr-g05-sosyal-q156","title":"Erozyonu Önleme Yöntemleri","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Ayrıntıları tek tek kontrol edin. Hangi öğrencinin önerisi toprak erozyonunu artırıcı bir etkiye sahiptir?","choices":["Ali: 'Tarlaları eğime dik yönde sürmeliyiz.'","Elif: 'Boş arazilere bol bol ağaç dikmeliyiz.'","Can: 'Eğimli arazileri basamaklandırarak (teraslama) tarım yapmalıyız.'","Zeynep: 'Tarlaları nadasa bırakarak toprağın kendini toparlamasını beklemeliyiz.'"],"correct":3,"level":2,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-035","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q156.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q156.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q156.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q156.visual.ff15e02a57d9"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q156.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q156.visual.3573912ce076"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q156.visual.89920af4e791"},"difficultyReason":"Temel düzeyde, erozyonla mücadele yöntemlerinden nadasın bilinçsiz uygulamasının olumsuz etkisini fark etmeyi gerektirir.","explanation":"Tarlaların nadasa bırakılması, eğer toprağın yüzeyi tamamen çıplak bırakılırsa, yağmur damlalarının ve rüzgarın toprağı aşındırmasını kolaylaştırarak erozyonu şiddetlendirir. Doğru bir nadas uygulamasında toprağın sürülerek kabartılması veya anız örtüsü ile korunması gerekir. Diğer seçenekler erozyonu azaltmak için uygulanan doğru yöntemlerdir.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; tarlayı eğime dik sürmek, suyun akış hızını keserek toprak kaybını önleyen doğru bir erozyon kontrol yöntemidir.","B seçeneği yanlıştır; boş arazilere ağaç dikmek, toprağın köklerle tutunarak erozyona karşı direnç kazanmasını sağlayan en etkili yöntemdir.","C seçeneği yanlıştır; teraslama, eğimli arazilerde suyun hızını ve aşındırma gücünü kırarak erozyonu önleyen doğru bir uygulamadır.","D seçeneği doğrudur; tarlayı çıplak olarak nadasa bırakmak, toprağı erozyona karşı tamamen korumasız bırakacağı için erozyonu artırıcı bir etki yapar."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b49069ab94ab764ec60c89fa4e4a0052cf1590cd0ba73f9fa558d57baa74e2dc","reviewDecisionSha256":"fb006b40aafddaf9bfb28a07e99f224d791ce20c07199511cc78bfa719ab7b29","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b49069ab94ab764ec60c89fa4e4a0052cf1590cd0ba73f9fa558d57baa74e2dc","reviewedHash":"sha256:b49069ab94ab764ec60c89fa4e4a0052cf1590cd0ba73f9fa558d57baa74e2dc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fb006b40aafddaf9bfb28a07e99f224d791ce20c07199511cc78bfa719ab7b29; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q156","contentProjectionSha256":"b49069ab94ab764ec60c89fa4e4a0052cf1590cd0ba73f9fa558d57baa74e2dc","reviewDecisionSha256":"fb006b40aafddaf9bfb28a07e99f224d791ce20c07199511cc78bfa719ab7b29","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q157","questionId":"tr-g05-sosyal-q157","title":"Deprem Anında Yapılmaması Gerekenler","question":"Aşağıdakilerden hangisi deprem sırasında yapılmaması gereken bir davranıştır?","choices":["Merdivenlere ya da balkona koşmak","Sağlam bir masa ya da sıranın altına girip başı korumak","Pencere ve cam eşyalardan uzak durmak","Sarsıntı geçene kadar sakin kalmaya çalışmak"],"correct":0,"level":1,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-035","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Kolay seviyede, deprem anında yapılmaması gereken temel ve ayırt edici bir davranışı bilmeye dayanır.","explanation":"Deprem anında merdivenlere ya da balkona koşmak son derece tehlikelidir. Merdivenler binanın en zayıf kısımlarından biridir ve ilk çöken yerler arasındadır. Balkonlar ise binadan kopma riski taşır. Doğru davranış, sağlam bir eşyanın yanında ÇÖK-KAPAN-TUTUN hareketini yapmaktır.","distractorWhy":["A seçeneği doğrudur; deprem anında merdivenlere veya balkona koşmak en tehlikeli davranışlardandır ve kesinlikle yapılmamalıdır.","B seçeneği yanlıştır; sağlam bir masa veya sıranın altına girip başı korumak deprem anında yapılması gereken en doğru davranışlardan biridir.","C seçeneği yanlıştır; pencere ve cam eşyalardan uzak durmak, kırılabilecek camların vereceği zarardan korunmak için doğru bir davranıştır.","D seçeneği yanlıştır; sarsıntı geçene kadar sakin kalmaya çalışmak, panik yapmamak deprem anında hayat kurtarıcı bir yaklaşımdır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1cbfd1466fba421203663130bc18788a05a773b493b9bfecb68def4b8910da29","reviewDecisionSha256":"4f4f67d4bb604972bf7863799abdb553e3bc471b269cc8f63f2879ca989de441","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1cbfd1466fba421203663130bc18788a05a773b493b9bfecb68def4b8910da29","reviewedHash":"sha256:1cbfd1466fba421203663130bc18788a05a773b493b9bfecb68def4b8910da29","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4f4f67d4bb604972bf7863799abdb553e3bc471b269cc8f63f2879ca989de441; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q157","contentProjectionSha256":"1cbfd1466fba421203663130bc18788a05a773b493b9bfecb68def4b8910da29","reviewDecisionSha256":"4f4f67d4bb604972bf7863799abdb553e3bc471b269cc8f63f2879ca989de441","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q158","questionId":"tr-g05-sosyal-q158","title":"Afete Hazırlıkta Okul Panosu Hazırlama","question":"Rize'de bir okulda öğrenciler, 'Afete Hazırlık Günü' için bilinçlendirme panoları hazırlayacaktır. Her bir grup farklı bir afet türüne yönelik farkındalık pano planı hazırlamıştır. Hazırlanan bu planlardan hangisi, bir afetin etkisini azaltmaya yönelik en etkili ve sürekli farkındalık sağlayacak içeriğe sahiptir?","choices":["Sel panosu: Gazeteden kesilmiş, dünyanın çeşitli yerlerindeki sel felaketlerinin renkli fotoğraflarını tek tek yapıştırmak","Deprem panosu: Okulda her ay düzenli olarak yapılan tahliye tatbikatlarının sayısını ve katılım oranlarını gösteren bir grafik ile acil durum çıkış yollarının krokisini asmak","Heyelan panosu: 'Heyelana Karşı Dikkatli Olalım' yazılı büyük bir pankartı panonun tam ortasına asmak","Çığ panosu: Çığda kaybolan dağcıların hikayelerinden oluşan uzun bir metni panoya asmak"],"correct":1,"level":3,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-036","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Orta zorlukta, farkındalık için hazırlanan farklı pano türlerini, etkililik ve süreklilik kriterlerine göre karşılaştırarak en doğru olanı seçmeyi gerektirir.","explanation":"Afet farkındalığı için en etkili pano, somut veriler ve okul ortamına özgü güvenlik bilgileri içerendir. Deprem panosundaki tatbikat sayıları ve acil çıkış krokisi, hem okuldaki hazırlık seviyesini gösterir hem de öğrencilere sürekli yol gösterici olur. Diğer panolar farkındalık yaratsa da etki süreleri ve yönlendiricilikleri daha sınırlıdır.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; sadece felaket fotoğrafları kullanmak korku yaratabilir ancak somut bir önlem veya davranış önermediği için farkındalık açısından yetersiz ve etkisi geçicidir.","B seçeneği doğrudur; tatbikat verileri ve acil çıkış krokisi, somut ve sürekli bir farkındalık sağlayarak afetin etkilerini azaltmaya doğrudan katkıda bulunur.","C seçeneği yanlıştır; büyük bir pankart asmak sadece dikkat çeker, içeriğinde uygulamaya yönelik bilgi olmadığı için farkındalık oluşturmada tek başına etkisiz kalır.","D seçeneği yanlıştır; çığda kaybolan dağcıların hikayeleri ilgi çekici olabilir ancak öğrencilerin yaşadığı çevrede uygulayabileceği net bir güvenlik adımı sunmadığı için en etkili yöntem değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d7393d9bf1df76698ea831220665f7e15d095bee77659054d52387bb4ecd4bbc","reviewDecisionSha256":"af57928feff48a34cfa6b79199c4e6252008e3b89bf0c3734cc271c400dd4c43","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d7393d9bf1df76698ea831220665f7e15d095bee77659054d52387bb4ecd4bbc","reviewedHash":"sha256:d7393d9bf1df76698ea831220665f7e15d095bee77659054d52387bb4ecd4bbc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:af57928feff48a34cfa6b79199c4e6252008e3b89bf0c3734cc271c400dd4c43; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q158","contentProjectionSha256":"d7393d9bf1df76698ea831220665f7e15d095bee77659054d52387bb4ecd4bbc","reviewDecisionSha256":"af57928feff48a34cfa6b79199c4e6252008e3b89bf0c3734cc271c400dd4c43","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q159","questionId":"tr-g05-sosyal-q159","title":"Afet Sonrası Yardım Kampanyası Planlama","question":"Bir ilden büyük bir deprem haberi geldiğinde, okul meclisi başkanı olan Ahmet arkadaşlarıyla bir yardım kampanyası düzenlemek istiyor. Amacı, yardımların ihtiyaç sahiplerine en hızlı ve en etkili şekilde ulaşmasını sağlamak. Ahmet'in aşağıdaki planlarından hangisi, belirlediği amaca ulaşmak için en doğru stratejidir?","choices":["Herkesin evindeki kullanılmış tüm giysi ve oyuncakları herhangi bir listeye bağlı kalmadan okulda toplamak","Sosyal medyada duygusal bir müzik eşliğinde deprem fotoğrafları paylaşarak para toplama kampanyası başlatmak","Öncelikle afet bölgesinden gelen resmî ihtiyaç listelerini bekleyip, ayni yardım toplama noktalarını buna göre organize etmek","Okulun bütün parasını önceden kimseye danışmadan doğrudan afet bölgesindeki bir banka hesabına göndermek"],"correct":2,"level":4,"objectiveId":"SB.5.2.3","objective":"SB.5.2.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleyebilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-036","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"İleri düzeydir; öğrencinin, yardım kampanyası planlarken duygusal ve plansız yaklaşımları eleyerek, resmî kanallara dayalı stratejik ve etkili bir yol haritası belirlemesini gerektirir.","explanation":"En etkili yardım kampanyası, afet bölgesindeki resmî yetkililerin belirlediği güncel ihtiyaç listelerine göre organize edilen yardımdır. Bu sayede ihtiyaç fazlası veya gereksiz malzemelerin toplanması önlenir ve doğru yardım hızla ulaşır.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; kullanılmış eşyalar ihtiyaç sahiplerine her zaman uygun olmayabilir ve bir listeye dayanmadan yapılan toplama kaosa neden olur.","B seçeneği yanlıştır; sosyal medyadan kontrolsüz para toplamak, dolandırıcılığa açık ve güvenilir olmayan bir yöntemdir.","C seçeneği doğrudur; resmî ihtiyaç listesini bekleyip organize olmak, yardımların doğru ve hızlı ulaşması için en stratejik yaklaşımdır.","D seçeneği yanlıştır; okulun tüm parasını sorgusuz sualsiz göndermek şeffaf değildir ve yanlış kullanıma yol açabilir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-3-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-3","subtopicKey":"afetlerin-etkilerini-azaltma","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"775e03d5e1a9dd8f56e443a5be0cebe1a429ea8c87bf980cc58f6717cdc271cf","reviewDecisionSha256":"02bc86a6b527dd1f8fe351e897b3a4a27979a7c30a03836976b31089d210cb98","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:775e03d5e1a9dd8f56e443a5be0cebe1a429ea8c87bf980cc58f6717cdc271cf","reviewedHash":"sha256:775e03d5e1a9dd8f56e443a5be0cebe1a429ea8c87bf980cc58f6717cdc271cf","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:02bc86a6b527dd1f8fe351e897b3a4a27979a7c30a03836976b31089d210cb98; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q159","contentProjectionSha256":"775e03d5e1a9dd8f56e443a5be0cebe1a429ea8c87bf980cc58f6717cdc271cf","reviewDecisionSha256":"02bc86a6b527dd1f8fe351e897b3a4a27979a7c30a03836976b31089d210cb98","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q160","questionId":"tr-g05-sosyal-q160","title":"Komşu Ülkeleri Tanıyalım - Bilgi Doğrulama","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. İrem'in araştırma notlarından hangisi hatalı bir bilgi içermektedir?","choices":["Bulgaristan'ın başkenti Sofya'dır ve Türkiye'nin batısında yer alır.","İran, Türkiye'nin doğu sınırında yer alan ve başkenti Tahran olan bir komşumuzdur.","Yunanistan ile Ege Denizi üzerinden deniz sınırımız bulunur ve başkenti Atina'dır.","Gürcistan'ın başkenti Bakü'dür ve Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alır."],"correct":3,"level":3,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-037","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q160.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q160.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q160.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q160.visual.d46daf6b401e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q160.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q160.visual.ae0c21294083"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q160.visual.f88c37f20db5"},"difficultyReason":"Orta zorlukta, öğrencinin Türkiye'nin komşuları hakkındaki coğrafi ve siyasi bilgileri doğrulayarak yanlış olanı bulmasını gerektirir.","explanation":"İrem'in notlarından Gürcistan'ın başkenti Bakü olarak verilen seçenek hatalıdır. Azerbaycan'ın başkenti Bakü'dür, ancak Gürcistan'ın başkenti Tiflis'tir. Gürcistan, Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alır, bu kısmı doğrudur ancak başkent bilgisi yanlıştır.","distractorWhy":["A seçeneği yanlıştır; Bulgaristan'ın başkenti Sofya'dır ve Türkiye'nin batı komşusudur, verilen bilgi doğrudur.","B seçeneği yanlıştır; İran, Türkiye'nin doğu komşusudur ve başkenti Tahran'dır, verilen bilgi doğrudur.","C seçeneği yanlıştır; Yunanistan ile Ege Denizi üzerinden deniz sınırımız vardır ve başkenti Atina'dır, verilen bilgi doğrudur.","D seçeneği doğrudur; Gürcistan'ın başkenti Bakü değil Tiflis'tir, bu nedenle nottaki bilgi hatalıdır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b7f348fee3aa9dd3e6f1b908d6739144c18e5e3e20b92b6cf1fae7bad285da65","reviewDecisionSha256":"9a5e3229b68f86ac589873e30a1c2e1138bbcfd83f463a9506e162c4d9a20a22","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b7f348fee3aa9dd3e6f1b908d6739144c18e5e3e20b92b6cf1fae7bad285da65","reviewedHash":"sha256:b7f348fee3aa9dd3e6f1b908d6739144c18e5e3e20b92b6cf1fae7bad285da65","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9a5e3229b68f86ac589873e30a1c2e1138bbcfd83f463a9506e162c4d9a20a22; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q160","contentProjectionSha256":"b7f348fee3aa9dd3e6f1b908d6739144c18e5e3e20b92b6cf1fae7bad285da65","reviewDecisionSha256":"9a5e3229b68f86ac589873e30a1c2e1138bbcfd83f463a9506e162c4d9a20a22","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q161","questionId":"tr-g05-sosyal-q161","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-037","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Türkiye'nin Batıdaki Komşuları","question":"Öğretmen, öğrencilerinden Türkiye'nin kara komşularını saymalarını istedi. Aşağıdaki öğrencilerden hangisi sadece batı sınırımızdaki kara komşularımızı doğru olarak söylemiştir?","choices":["Yunanistan ve Bulgaristan","Yunanistan, Bulgaristan ve Makedonya","Yunanistan ve Arnavutluk","Bulgaristan ve Romanya"],"difficultyReason":"Öğrencinin kara komşuları içinden yalnızca batıdakileri ayırt edebilmesi ve fazladan verilen ülkeleri elemesi beklenir.","explanation":"Türkiye'nin batı kara komşuları Yunanistan ve Bulgaristan'dır. Makedonya ve Arnavutluk'un Türkiye ile kara sınırı yoktur; Romanya ise Karadeniz üzerinden deniz komşumuzdur.","distractorWhy":["Türkiye'nin batı kara komşuları Yunanistan ve Bulgaristan olduğu için bu seçenek doğrudur.","Makedonya'nın Türkiye ile kara sınırı yoktur; bu nedenle bu seçenek yanlıştır.","Arnavutluk'un Türkiye ile kara sınırı bulunmaz; bu seçenek yanlıştır.","Romanya Türkiye'ye kara sınırıyla değil, yalnızca Karadeniz üzerinden deniz komşusudur; bu seçenek yanlıştır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"beabd49674397db358532f9e91288d7de7313d437bb382ffad99689cb3365371","reviewDecisionSha256":"96cc3e078c27d94f54112c73458a47c1512bbfff1ace4dd691e124a70e7a9b41","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:beabd49674397db358532f9e91288d7de7313d437bb382ffad99689cb3365371","reviewedHash":"sha256:beabd49674397db358532f9e91288d7de7313d437bb382ffad99689cb3365371","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:96cc3e078c27d94f54112c73458a47c1512bbfff1ace4dd691e124a70e7a9b41; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q161","contentProjectionSha256":"beabd49674397db358532f9e91288d7de7313d437bb382ffad99689cb3365371","reviewDecisionSha256":"96cc3e078c27d94f54112c73458a47c1512bbfff1ace4dd691e124a70e7a9b41","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q162","questionId":"tr-g05-sosyal-q162","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-037","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Komşu Ülkelerin Konumları","question":"Türkiye'nin kara komşularını düşünen Efe, Gürcistan ve İran'ı karşılaştırıyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?","choices":["Gürcistan, Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alır.","İran, Türkiye'nin güneydoğu komşusudur.","Nahçıvan, Azerbaycan'a bağlı bir özerk cumhuriyettir ve Türkiye ile sınırı vardır.","Ermenistan, Türkiye'nin doğusunda, Gürcistan ile İran arasında yer alır."],"difficultyReason":"Öğrenci doğu komşularının konumlarını karşılaştırarak yanlış olanı bulmalıdır; güneydoğu terimi burada ayırt edicidir.","explanation":"İran, Türkiye'nin doğusunda yer alan bir kara komşusudur. Güneydoğu komşularımız ise Irak ve Suriye'dir. Bu nedenle İran'ın güneydoğu komşusu olduğu ifadesi yanlıştır.","distractorWhy":["Gürcistan kuzeydoğuda yer aldığı için bu ifade doğrudur; yanlış değildir.","İran, Türkiye'nin doğusundadır; güneydoğuda Irak ve Suriye yer aldığı için bu ifade yanlıştır ve doğru cevap budur.","Nahçıvan gerçekten Azerbaycan'a bağlıdır ve Türkiye ile kısa bir kara sınırı vardır; bu ifade doğrudur.","Ermenistan'ın konumu ifade edildiği gibidir; bu nedenle bu seçenek yanlış değildir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"846a97d73b98845891f60eb387ca2e66422546906fc33116aa215774dae4a772","reviewDecisionSha256":"cc8c23b330351e3e2fea4b7e450b5c290e57bd2a868fd46567af0357b86d2458","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:846a97d73b98845891f60eb387ca2e66422546906fc33116aa215774dae4a772","reviewedHash":"sha256:846a97d73b98845891f60eb387ca2e66422546906fc33116aa215774dae4a772","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:cc8c23b330351e3e2fea4b7e450b5c290e57bd2a868fd46567af0357b86d2458; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q162","contentProjectionSha256":"846a97d73b98845891f60eb387ca2e66422546906fc33116aa215774dae4a772","reviewDecisionSha256":"cc8c23b330351e3e2fea4b7e450b5c290e57bd2a868fd46567af0357b86d2458","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q163","questionId":"tr-g05-sosyal-q163","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-037","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sınır Kapısında Hangi Ülke?","question":"Mehmet'in ailesi hafta sonu Kapıkule Sınır Kapısı'nı kullanarak yurt dışına çıkmıştır. Gittikleri ülkede Kiril alfabesinin kullanıldığını, insanların 'zdraveyte' diyerek selamlaştığını ve yoğurt çorbası içtiklerini gözlemlemişlerdir. Mehmet'in ailesi hangi komşu ülkeye gitmiştir?","choices":["Yunanistan","Gürcistan","Bulgaristan","Romanya"],"difficultyReason":"Öğrencinin sınır kapısı, alfabe, dilsel selamlama ve kültürel yemek ipuçlarını birleştirerek doğru ülkeyi çıkarması gerekir.","explanation":"Kapıkule Sınır Kapısı, Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ana kara sınır kapısıdır. Bulgaristan'da Kiril alfabesi kullanılır ve Bulgarca bir Slav dilidir. 'Zdraveyte' Bulgarcada yaygın bir selamlamadır. Bulgar mutfağında yoğurt çorbası (tarator) önemli bir yer tutar.","distractorWhy":["Yunanistan'a genellikle İpsala veya Pazarkule sınır kapılarından geçilir; ayrıca Yunanistan'da Kiril alfabesi değil Yunan alfabesi kullanılır.","Gürcistan'a Sarp Sınır Kapısı'ndan gidilir; Gürcü alfabesi Kiril alfabesinden farklıdır.","Bulgaristan, Kapıkule Sınır Kapısı ile ulaşılan komşumuzdur; Kiril alfabesi kullanır, Bulgarca konuşulur ve yoğurt çorbası gelenekseldir. Bu nedenle doğru cevaptır.","Romanya ile kara sınırımız yoktur, yalnızca deniz komşumuzdur; Kapıkule'den Romanya'ya doğrudan geçiş yapılamaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"adf132637b0bba73875aa518dd30255b1db76916748a3213d86a421d58ba137f","reviewDecisionSha256":"1ae80e25793d3734f8664f1758625690186fbf87824aa3260029becba3fff266","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:adf132637b0bba73875aa518dd30255b1db76916748a3213d86a421d58ba137f","reviewedHash":"sha256:adf132637b0bba73875aa518dd30255b1db76916748a3213d86a421d58ba137f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:1ae80e25793d3734f8664f1758625690186fbf87824aa3260029becba3fff266; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q163","contentProjectionSha256":"adf132637b0bba73875aa518dd30255b1db76916748a3213d86a421d58ba137f","reviewDecisionSha256":"1ae80e25793d3734f8664f1758625690186fbf87824aa3260029becba3fff266","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q164","questionId":"tr-g05-sosyal-q164","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-037","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Komşu Ülkelerle Ticaret","question":"Türkiye ile Irak arasındaki ticaret hacmi son yıllarda artış göstermiştir. Edirne'de yaşayan bir nakliye şirketi, Irak'a mal taşımak için hangi sınır kapısını kullanmalıdır?","choices":["Kapıkule Sınır Kapısı","Cilvegözü Sınır Kapısı","Sarp Sınır Kapısı","Habur Sınır Kapısı"],"difficultyReason":"Öğrencinin sınır kapılarının hangi ülkelere açıldığını bilmesi ve Irak'ın konumuna göre en uygun sınır kapısını seçmesi gerekir.","explanation":"Türkiye ile Irak arasındaki ana kara sınır kapısı Habur'dur. Şırnak'ın Silopi ilçesinde yer alır ve iki ülke arasındaki ticaretin büyük kısmı bu kapıdan yapılır.","distractorWhy":["Kapıkule Bulgaristan sınırındadır; Irak'a ulaşmak için kullanılmaz.","Cilvegözü, Suriye sınır kapısıdır; Irak'a ulaşım için uygun değildir.","Sarp Sınır Kapısı Gürcistan'a açılır; Irak'a bu kapıdan ulaşılamaz.","Habur Sınır Kapısı Irak sınırındadır ve ticaret için ana geçiş noktasıdır; bu nedenle doğru cevaptır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e1665bf25176a6366d7b23712c2317aaaa3e66df8c89d032d8bd68672dd8b5df","reviewDecisionSha256":"5489bbac73dc2cddd6424e509421f4fee5ce6932d12a56c5537e40c6c1ddaf6f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e1665bf25176a6366d7b23712c2317aaaa3e66df8c89d032d8bd68672dd8b5df","reviewedHash":"sha256:e1665bf25176a6366d7b23712c2317aaaa3e66df8c89d032d8bd68672dd8b5df","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5489bbac73dc2cddd6424e509421f4fee5ce6932d12a56c5537e40c6c1ddaf6f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q164","contentProjectionSha256":"e1665bf25176a6366d7b23712c2317aaaa3e66df8c89d032d8bd68672dd8b5df","reviewDecisionSha256":"5489bbac73dc2cddd6424e509421f4fee5ce6932d12a56c5537e40c6c1ddaf6f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q165","questionId":"tr-g05-sosyal-q165","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-038","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q165.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q165.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q165.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q165.visual.8e0f16975791"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q165.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q165.visual.c9dbfa8c5cf8"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q165.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q165.visual.1d595472c2db"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q165.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q165.visual.460e30baafd9"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q165.visual.93dd17f8ff31"},"title":"Komşu Ülkelerin Başkentleri ve Konumları","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Buna göre bu öğrencinin araştırdığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Gürcistan","Bulgaristan","Ermenistan","Azerbaycan"],"difficultyReason":"Birden çok coğrafi, kültürel ve demografik ipucunu aynı anda değerlendirerek doğru komşuyu belirlemek üst düzey düşünme gerektirir.","explanation":"Gürcistan'ın başkenti Tiflis'tir, Karadeniz'e kıyısı vardır, resmî dili Gürcücedir ve Türkiye ile 252 km kara sınırına sahiptir. Diğer seçenekler bu özelliklerin tamamını taşımaz.","distractorWhy":["Gürcistan'ın başkenti Tiflis'tir, Karadeniz'e kıyısı vardır, resmî dili Gürcücedir ve Türkiye ile 252 km kara sınırına sahiptir. Bu nedenle doğrudur.","Bulgaristan'ın başkenti Sofya'dır, Karadeniz'e kıyısı olsa da resmî dili Bulgarcadır ve Tiflis başkenti değildir.","Ermenistan'ın başkenti Erivan'dır, denize kıyısı yoktur ve resmî dili Ermenicedir.","Azerbaycan'ın başkenti Bakü'dür, Türkiye ile Nahçıvan dışında doğrudan kara sınırı yoktur ve Karadeniz'e kıyısı yoktur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3edba66b63107feb956c9237562ca813c490ee5f3ff3f6aa1c6348f6620500f4","reviewDecisionSha256":"85688beb7c5cd331dd740f270dfe4bf11e7f390c35f7327a99ccbf321f49fa16","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3edba66b63107feb956c9237562ca813c490ee5f3ff3f6aa1c6348f6620500f4","reviewedHash":"sha256:3edba66b63107feb956c9237562ca813c490ee5f3ff3f6aa1c6348f6620500f4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:85688beb7c5cd331dd740f270dfe4bf11e7f390c35f7327a99ccbf321f49fa16; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q165","contentProjectionSha256":"3edba66b63107feb956c9237562ca813c490ee5f3ff3f6aa1c6348f6620500f4","reviewDecisionSha256":"85688beb7c5cd331dd740f270dfe4bf11e7f390c35f7327a99ccbf321f49fa16","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q166","questionId":"tr-g05-sosyal-q166","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-038","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Komşu Ülkelerin Başkentlerini Eşleştirme","question":"Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisinde Türkiye'nin kara komşularından birinin başkenti yanlış verilmiştir?","choices":["Bulgaristan - Sofya","İran - Bağdat","Suriye - Şam","Irak - Bağdat"],"difficultyReason":"Öğrencinin komşu ülkelerin başkentlerini doğru bilmesi ve eşleştirmeler arasından yanlış olanı ayırt etmesi beklenir.","explanation":"İran'ın başkenti Bağdat değil Tahran'dır. Bağdat, Irak'ın başkentidir. Diğer eşleştirmelerin tamamı doğrudur: Bulgaristan Sofya, Suriye Şam, Irak Bağdat.","distractorWhy":["Bulgaristan'ın başkenti doğru şekilde Sofya olarak verilmiştir.","İran'ın başkenti Bağdat değil Tahran'dır; Bağdat Irak'ın başkentidir. Bu nedenle bu eşleştirme yanlıştır ve doğru cevap budur.","Suriye'nin başkenti doğru olarak Şam verilmiştir.","Irak'ın başkenti doğru olarak Bağdat verilmiştir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8c382d3dd9e9ee24c250829c1b255746de8f96391ca27b1ef1779315c425ea13","reviewDecisionSha256":"ce512849ceb9531ca7ae1d3a0423c983f88da0edbbbcd0c057b0124fbb683ef4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8c382d3dd9e9ee24c250829c1b255746de8f96391ca27b1ef1779315c425ea13","reviewedHash":"sha256:8c382d3dd9e9ee24c250829c1b255746de8f96391ca27b1ef1779315c425ea13","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ce512849ceb9531ca7ae1d3a0423c983f88da0edbbbcd0c057b0124fbb683ef4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q166","contentProjectionSha256":"8c382d3dd9e9ee24c250829c1b255746de8f96391ca27b1ef1779315c425ea13","reviewDecisionSha256":"ce512849ceb9531ca7ae1d3a0423c983f88da0edbbbcd0c057b0124fbb683ef4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q167","questionId":"tr-g05-sosyal-q167","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-038","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Yolculuk Planı ve Komşu Ülkeler","question":"Ankara'dan yola çıkan bir turist grubu, sırasıyla Eskişehir, Konya ve Adana'dan geçerek bir sınır kapısına ulaşmış ve komşu ülkeye geçmiştir. Grup, ülkeye girer girmez Arapça tabelalar görmüş ve humus yemeğinin tadına bakmıştır. Bu turist grubu hangi sınır kapısından geçmiştir?","choices":["Habur Sınır Kapısı","Kapıkule Sınır Kapısı","Cilvegözü Sınır Kapısı","Gürbulak Sınır Kapısı"],"difficultyReason":"Öğrenci rota bilgisini coğrafi yönlerle, dilsel ve kültürel ipuçlarını birleştirerek doğru sınır kapısını çıkarmalıdır.","explanation":"Ankara - Eskişehir - Konya - Adana güzergâhı güneye, Suriye yönüne doğru ilerler. Arapça tabelalar ve humus yemeği Suriye kültürünü yansıtır. Bu rota üzerindeki Suriye sınır kapısı Cilvegözü'dür.","distractorWhy":["Habur Irak sınır kapısıdır; humus daha çok Suriye mutfağıyla özdeşleşmiştir ve rota Hatay yönüne uygundur.","Kapıkule Bulgaristan sınırındadır; Eskişehir'den sonra batıya gidilir, güney rotası Kapıkule'ye uymaz.","Cilvegözü Sınır Kapısı Suriye'ye açılır; rota güneye ilerlediği ve Arapça ile humus Suriye kültürü olduğu için doğru cevaptır.","Gürbulak İran sınır kapısıdır; rota güneye, Suriye'ye yönelmiştir, İran sınırı doğudadır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8a829e81079b54ba63dd057030ed9a6e6a85d4b544018c5a1089dd25cf577241","reviewDecisionSha256":"8f065ebfab680bfb3726ab890729066ec278851bdcce103674eda0521a8f5aca","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8a829e81079b54ba63dd057030ed9a6e6a85d4b544018c5a1089dd25cf577241","reviewedHash":"sha256:8a829e81079b54ba63dd057030ed9a6e6a85d4b544018c5a1089dd25cf577241","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8f065ebfab680bfb3726ab890729066ec278851bdcce103674eda0521a8f5aca; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q167","contentProjectionSha256":"8a829e81079b54ba63dd057030ed9a6e6a85d4b544018c5a1089dd25cf577241","reviewDecisionSha256":"8f065ebfab680bfb3726ab890729066ec278851bdcce103674eda0521a8f5aca","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q168","questionId":"tr-g05-sosyal-q168","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-038","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Türkiye'nin En Uzun Sınırları","question":"Türkiye'nin kara komşularıyla olan sınır uzunlukları karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?","choices":["Türkiye'nin en uzun kara sınırı İran iledir.","Türkiye'nin en kısa kara sınırı Ermenistan iledir.","Türkiye'nin Yunanistan ile olan sınırı, Bulgaristan ile olan sınırından uzundur.","Türkiye'nin en uzun kara sınırı Suriye iledir."],"difficultyReason":"Sınır uzunlukları hakkında sayısal verileri karşılaştırarak doğru yargıya ulaşmak dikkat ve bilgi doğruluğu gerektirir.","explanation":"Türkiye'nin en uzun kara sınırı 877 km ile Suriye'ye aittir. En kısa kara sınırı ise 17 km ile Nahçıvan (Azerbaycan) iledir. Yunanistan sınırı 212 km, Bulgaristan sınırı 269 km'dir; dolayısıyla Bulgaristan sınırı daha uzundur. İran sınırı 560 km olup Suriye'den kısadır.","distractorWhy":["İran sınırı uzundur ancak en uzun sınır Suriye sınırıdır; bu ifade yanlıştır.","En kısa kara sınırımız Nahçıvan (Azerbaycan) iledir, Ermenistan sınırı 311 km'dir; bu ifade yanlıştır.","Bulgaristan sınırı 269 km, Yunanistan sınırı ise 212 km'dir; Yunanistan sınırı daha kısadır; bu ifade yanlıştır.","Gerçekten de en uzun kara sınırımız Suriye iledir (877 km); bu ifade doğrudur ve doğru cevap budur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"59d061189c861f1ece716942b5e2d7a8c5f72a05c52f1fed2967d649c21ceff6","reviewDecisionSha256":"1d5d1ed1b5fdff373bc6ca470077f384d5c098ea14d77fa071c7f8e074f7959a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:59d061189c861f1ece716942b5e2d7a8c5f72a05c52f1fed2967d649c21ceff6","reviewedHash":"sha256:59d061189c861f1ece716942b5e2d7a8c5f72a05c52f1fed2967d649c21ceff6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:1d5d1ed1b5fdff373bc6ca470077f384d5c098ea14d77fa071c7f8e074f7959a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q168","contentProjectionSha256":"59d061189c861f1ece716942b5e2d7a8c5f72a05c52f1fed2967d649c21ceff6","reviewDecisionSha256":"1d5d1ed1b5fdff373bc6ca470077f384d5c098ea14d77fa071c7f8e074f7959a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q169","questionId":"tr-g05-sosyal-q169","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-039","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q169.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q169.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q169.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q169.visual.0210a5080414"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q169.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q169.visual.4246c309d63f"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q169.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q169.visual.1edbf05d9481"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q169.visual.4aeda0cabcb6"},"title":"Komşu Ülkelerle Kültürel Benzerlikler","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bu bilgilere göre X ülkesi aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Azerbaycan","İran","Gürcistan","Ermenistan"],"difficultyReason":"Çok sayıda kültürel, dilsel, coğrafi ve sembolik ipucunun bir arada değerlendirilerek doğru ülkenin bulunması ileri düzey çıkarım gücü ister.","explanation":"Azerbaycan'da Nevruz resmî bayramdır, konuşulan dil Türkçeye çok yakındır, bayrağında sekiz köşeli yıldız bulunur ve Türkiye ile yalnızca Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti üzerinden kara sınırı vardır. Diğer seçenekler bu özelliklerin hiçbirini tam olarak taşımaz.","distractorWhy":["Azerbaycan'da Nevruz resmî bayramdır, dili Türkçeye yakındır, bayrağında sekiz köşeli yıldız vardır ve Türkiye ile Nahçıvan üzerinden kara sınırı bulunur. Bu nedenle doğrudur.","İran'da Nevruz kutlanır ancak dili Farsçadır, bayrağında sekiz köşeli yıldız yoktur ve Türkiye ile doğrudan kara sınırı vardır, Nahçıvan üzerinden değildir.","Gürcistan'da Nevruz resmî bayram değildir, dili Gürcücedir, bayrağı farklıdır.","Ermenistan'da Nevruz kutlanmaz, dili Ermenicedir ve bayrağında sekiz köşeli yıldız bulunmaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"992b5726720a72aee43d1faff411db1fc29aedfa52db7b0753f113983336836b","reviewDecisionSha256":"e80dc9dcf26a77683183d8a6f456359578fad9b619b849c5f2cec20c742e62f6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:992b5726720a72aee43d1faff411db1fc29aedfa52db7b0753f113983336836b","reviewedHash":"sha256:992b5726720a72aee43d1faff411db1fc29aedfa52db7b0753f113983336836b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e80dc9dcf26a77683183d8a6f456359578fad9b619b849c5f2cec20c742e62f6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q169","contentProjectionSha256":"992b5726720a72aee43d1faff411db1fc29aedfa52db7b0753f113983336836b","reviewDecisionSha256":"e80dc9dcf26a77683183d8a6f456359578fad9b619b849c5f2cec20c742e62f6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q170","questionId":"tr-g05-sosyal-q170","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-039","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q170.visual.h1","tr-g05-sosyal-q170.visual.h2","tr-g05-sosyal-q170.visual.h3","tr-g05-sosyal-q170.visual.h4"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r1c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r1c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r1c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r1c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r2c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r2c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r2c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r2c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r3c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r3c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r3c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r3c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r4c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r4c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r4c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q170.visual.r4c4"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q170.visual.alt","captionKey":"tr-g05-sosyal-q170.visual.caption"},"title":"Türkiye'nin Komşularını Coğrafi Konumlarına Göre Sıralama","question":"Aşağıdaki tabloda Türkiye'nin bazı komşuları ve özellikleri verilmiştir. Tabloya göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?","choices":["K ülkesi Bulgaristan'dır.","L ülkesi Ermenistan'dır.","M ülkesi Yunanistan'dır.","N ülkesi Irak'tır."],"difficultyReason":"Tablodaki başkent, dil ve denize kıyı durumu gibi çoklu veriyi eşleştirerek doğru çıkarımda bulunmak üst düzey analiz becerisi gerektirir.","explanation":"L ülkesinin başkenti Erivan, resmî dili Ermenicedir ve denize kıyısı yoktur. Bu özellikler yalnızca Ermenistan'a aittir. K ülkesi Yunanistan, M ülkesi Bulgaristan, N ülkesi ise Suriye'dir. Dolayısıyla yalnızca 'L ülkesi Ermenistan'dır.' yargısı doğrudur.","distractorWhy":["K ülkesinin başkenti Atina'dır; bu nedenle K Yunanistan'dır, Bulgaristan değildir.","L ülkesinin başkenti Erivan, dili Ermenicedir ve denize kıyısı yoktur; tüm bunlar Ermenistan'a aittir. Bu nedenle doğrudur.","M ülkesinin başkenti Sofya'dır; bu Bulgaristan'ı işaret eder, Yunanistan'ı değil.","N ülkesinin başkenti Şam'dır; bu Suriye'dir, Irak'ın başkenti Bağdat'tır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bb62bfda0335ffb36ab107cc7649f5034ec93f7f57becc32e68b08c10f65d59e","reviewDecisionSha256":"b4ebb728e24efb623bcb3aa1170806f044eebc5fd85ead3414a3b89b4ece0de7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bb62bfda0335ffb36ab107cc7649f5034ec93f7f57becc32e68b08c10f65d59e","reviewedHash":"sha256:bb62bfda0335ffb36ab107cc7649f5034ec93f7f57becc32e68b08c10f65d59e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b4ebb728e24efb623bcb3aa1170806f044eebc5fd85ead3414a3b89b4ece0de7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q170","contentProjectionSha256":"bb62bfda0335ffb36ab107cc7649f5034ec93f7f57becc32e68b08c10f65d59e","reviewDecisionSha256":"b4ebb728e24efb623bcb3aa1170806f044eebc5fd85ead3414a3b89b4ece0de7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q171","questionId":"tr-g05-sosyal-q171","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-039","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Türkiye'nin Kara Komşusu","question":"Aşağıdaki ülkelerden hangisi Türkiye'nin kara komşularından biridir?","choices":["İtalya","Mısır","Yunanistan","Romanya"],"difficultyReason":"Temel coğrafya bilgisi gerektirir; seçeneklerdeki diğer ülkeler Türkiye’ye kara sınırı olmayıp öğrencinin bildiği isimlerden seçilmiştir.","explanation":"Türkiye’nin sekiz kara komşusu vardır: Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile), İran, Irak ve Suriye. Seçeneklerden yalnızca Yunanistan kara komşumuzdur. İtalya ve Mısır’la kara sınırımız yoktur; Romanya ise aramızda Bulgaristan olduğu için komşu sayılmaz.","distractorWhy":["İtalya, Türkiye’ye yalnızca deniz yoluyla yakındır; iki ülke arasında kara bağlantısı yoktur.","Mısır, Afrika kıtasında yer alır ve Türkiye ile arasında geniş bir deniz mesafesi bulunur, kara sınırı yoktur.","Doğru: Yunanistan, Türkiye’nin batısında yer alır ve Meriç Nehri boyunca kara sınırımız bulunur.","Romanya, Karadeniz’in batı kıyısındadır; Türkiye ile arasında Bulgaristan olduğu için doğrudan kara komşuluğu yoktur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e0e29c26180d5c14bb9b14e5cfea2c26eff4b6ea3dacba8fec3673222d60cb08","reviewDecisionSha256":"113106ff5a1398f9464468337af62cf1a47e3804123c97473ec2effd2af08245","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e0e29c26180d5c14bb9b14e5cfea2c26eff4b6ea3dacba8fec3673222d60cb08","reviewedHash":"sha256:e0e29c26180d5c14bb9b14e5cfea2c26eff4b6ea3dacba8fec3673222d60cb08","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:113106ff5a1398f9464468337af62cf1a47e3804123c97473ec2effd2af08245; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q171","contentProjectionSha256":"e0e29c26180d5c14bb9b14e5cfea2c26eff4b6ea3dacba8fec3673222d60cb08","reviewDecisionSha256":"113106ff5a1398f9464468337af62cf1a47e3804123c97473ec2effd2af08245","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q172","questionId":"tr-g05-sosyal-q172","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-039","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Komşu Başkentler Karşılaştırması","question":"Türkiye’nin doğusunda bulunan İran ile batısında bulunan Yunanistan’ın başkentleri aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?","choices":["İran: Tahran – Yunanistan: Selanik","İran: İsfahan – Yunanistan: Atina","İran: Tahran – Yunanistan: Gümülcine","İran: Tahran – Yunanistan: Atina"],"difficultyReason":"İki farklı komşu ülkenin başkentlerini bilmeyi ve doğru eşleştirmeyi gerektirir; çeldiriciler bilinen diğer şehir isimlerinden oluşmaktadır.","explanation":"İran’ın başkenti Tahran, Yunanistan’ın başkenti Atina’dır. Selanik Yunanistan’ın ikinci büyük şehri, Gümülcine ise Batı Trakya’da bir şehirdir. İsfahan ise İran’ın tarihî bir kentidir, başkent değildir.","distractorWhy":["Selanik, Yunanistan’ın önemli bir liman kenti olmasına rağmen başkent değildir; eşleştirme bu yüzden yanlıştır.","İsfahan İran’ın tarihî bir şehri olup başkent Tahran’dır; İran eşleştirmesi hatalıdır.","Gümülcine, Yunanistan’ın Batı Trakya bölgesinde bir şehirdir, başkent Atina’dır; bu seçenek yanlıştır.","Doğru: İran’ın başkenti Tahran, Yunanistan’ın başkenti Atina’dır; eşleştirme eksiksiz ve doğrudur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ad36b185aecb68bd2e941b96de5703af8bc156f4f15d12a3a0dd50782ad9a621","reviewDecisionSha256":"8db0dfe59e8174f50c6d926c30199ad9d39cd530d996a7a9289c5044126ab789","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ad36b185aecb68bd2e941b96de5703af8bc156f4f15d12a3a0dd50782ad9a621","reviewedHash":"sha256:ad36b185aecb68bd2e941b96de5703af8bc156f4f15d12a3a0dd50782ad9a621","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8db0dfe59e8174f50c6d926c30199ad9d39cd530d996a7a9289c5044126ab789; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q172","contentProjectionSha256":"ad36b185aecb68bd2e941b96de5703af8bc156f4f15d12a3a0dd50782ad9a621","reviewDecisionSha256":"8db0dfe59e8174f50c6d926c30199ad9d39cd530d996a7a9289c5044126ab789","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q173","questionId":"tr-g05-sosyal-q173","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-039","correct":0,"level":2,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sınır Komşusu Araştırması","question":"Ayşe, Sosyal Bilgiler ödevi için bir komşu ülkemizi seçmiştir. Bu ülke, Türkiye’nin güneydoğusunda yer alır ve aileleri bayramlarda sınır kapısından geçerek birbirlerini ziyaret eder. Ayşe’nin araştırdığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Suriye","Yunanistan","Gürcistan","Bulgaristan"],"difficultyReason":"Öğrencinin yön bilgisi ve komşu ülkelerin konumlarını eşleştirmesi beklenir; diğer seçenekler farklı yönlerdeki komşulardır.","explanation":"Türkiye’nin güneydoğusunda Suriye yer alır. Yunanistan batıda, Gürcistan kuzeydoğuda, Bulgaristan ise kuzeybatıda bulunur. Bu nedenle senaryodaki konuma uygun ülke Suriye’dir.","distractorWhy":["Doğru: Suriye, Türkiye’nin güneydoğusunda yer alır ve yoğun sınır geçişlerinin yaşandığı bir komşudur.","Yunanistan, Türkiye’nin batısındadır; güneydoğuda olmadığı için bu senaryoya uymaz.","Gürcistan, Türkiye’nin kuzeydoğusunda yer alır; yön bilgisiyle örtüşmez.","Bulgaristan, Türkiye’nin kuzeybatısında yer alır; güneydoğu konumuyla ilgisi yoktur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7129313d3def918abc0f56286d8fc0d35a686379c3cf92adb01f2ec45d9ef3ed","reviewDecisionSha256":"b442dab0e4cfc990ff6ffaeed1b9023953daab9c85c234ac03952f624a3f1992","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7129313d3def918abc0f56286d8fc0d35a686379c3cf92adb01f2ec45d9ef3ed","reviewedHash":"sha256:7129313d3def918abc0f56286d8fc0d35a686379c3cf92adb01f2ec45d9ef3ed","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b442dab0e4cfc990ff6ffaeed1b9023953daab9c85c234ac03952f624a3f1992; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q173","contentProjectionSha256":"7129313d3def918abc0f56286d8fc0d35a686379c3cf92adb01f2ec45d9ef3ed","reviewDecisionSha256":"b442dab0e4cfc990ff6ffaeed1b9023953daab9c85c234ac03952f624a3f1992","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q174","questionId":"tr-g05-sosyal-q174","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-039","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Ekonomik İlişkiler ve Kanıt Yorumlama","question":"Türkiye’nin son yıllarda doğu ve güney sınırlarındaki komşu ülkelerle yeni sınır kapıları açması, demir yolu bağlantılarını geliştirmesi ve ortak ticaret bölgeleri kurması, aşağıdaki yargılardan hangisine doğrudan kanıt oluşturur?","choices":["Türkiye’nin askerî gücünü artırmak istediğine","Komşularıyla ekonomik iş birliğini güçlendirmeyi hedeflediğine","Sınır güvenliğini azaltmak için çalıştığına","Komşu ülkelerin iç işlerine karışmayı planladığına"],"difficultyReason":"Verilen eylemlerin temel amacını doğru yorumlamayı gerektirir; çeldiriciler yüzeysel veya yanlış çıkarımlara dayanmaktadır.","explanation":"Sınır kapılarının artırılması ve ulaşım ağlarının geliştirilmesi, ülkeler arası ticareti kolaylaştırmak ve ekonomik ilişkileri güçlendirmek içindir. Dolayısıyla bu adımlar, Türkiye’nin komşularıyla ekonomik iş birliğine verdiği önemi gösterir. Diğer seçenekler bu ticari faaliyetlerle doğrudan bağlantılı değildir.","distractorWhy":["Sınır kapısı ve demir yolu gibi adımlar öncelikle ticaret ve ulaşımla ilgilidir; askerî güce doğrudan kanıt oluşturmaz.","Doğru: Ticareti kolaylaştıran bu adımlar, ekonomik iş birliğini güçlendirme hedefinin somut kanıtıdır.","Sınır kapılarının açılması güvenliği azaltma amacı taşımaz; aksine kontrollü geçişleri düzenler.","Ticari iş birliği adımları, iç işlere karışma anlamına gelmez; ekonomik ortaklık farklı bir alandır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"02c86c487312bb11eae31ab8e481848f61b7d9bc33ceb0d29c4b4a58fc31e237","reviewDecisionSha256":"c3b8fb3db761116867b9fd5351fdc493900f4c76684735b165ddf6366c1176a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:02c86c487312bb11eae31ab8e481848f61b7d9bc33ceb0d29c4b4a58fc31e237","reviewedHash":"sha256:02c86c487312bb11eae31ab8e481848f61b7d9bc33ceb0d29c4b4a58fc31e237","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c3b8fb3db761116867b9fd5351fdc493900f4c76684735b165ddf6366c1176a1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q174","contentProjectionSha256":"02c86c487312bb11eae31ab8e481848f61b7d9bc33ceb0d29c4b4a58fc31e237","reviewDecisionSha256":"c3b8fb3db761116867b9fd5351fdc493900f4c76684735b165ddf6366c1176a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q175","questionId":"tr-g05-sosyal-q175","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-040","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Çok Ölçütlü Komşu Seçimi","question":"Ali, ödevi için Türkiye’nin doğu sınırında yer alan ve aynı zamanda Karadeniz’e kıyısı bulunan bir komşu ülkeyi araştıracaktır. Aşağıdakilerden hangisi bu iki ölçüte de uygundur?","choices":["Yunanistan","İran","Gürcistan","Bulgaristan"],"difficultyReason":"Birden fazla coğrafi kriteri aynı anda karşılamayı gerektirir; öğrenci konum ve kıyı bilgilerini birleştirmelidir.","explanation":"Türkiye’nin doğu sınır komşuları Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan) ve İran’dır. Bunlardan yalnızca Gürcistan’ın Karadeniz’e kıyısı vardır. Yunanistan batıda, Bulgaristan kuzeybatıda olup Karadeniz’e kıyısı olsa da doğu sınırımızda yer almazlar. İran ise doğuda olmasına rağmen denize kıyısı yoktur.","distractorWhy":["Yunanistan batı sınırımızdadır ve Ege Denizi’ne kıyısı vardır; doğu sınırı ve Karadeniz ölçütlerini karşılamaz.","İran doğu sınırımızda yer alır ancak Karadeniz’e kıyısı yoktur; yalnızca bir ölçütü sağlar.","Doğru: Gürcistan, hem Türkiye’nin doğu sınırında yer alır hem de Karadeniz’e kıyısı vardır.","Bulgaristan’ın Karadeniz kıyısı bulunsa da Türkiye’nin kuzeybatısında yer alır; doğu sınırı ölçütüne uymaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0d72dbe437b546a0bbbd229a3c613e1390b23733670a4672c72adae43c4abacb","reviewDecisionSha256":"3f35dc1341ed0553758a7d72408083f8bffc429cca34a718bef4609543f1d06a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0d72dbe437b546a0bbbd229a3c613e1390b23733670a4672c72adae43c4abacb","reviewedHash":"sha256:0d72dbe437b546a0bbbd229a3c613e1390b23733670a4672c72adae43c4abacb","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3f35dc1341ed0553758a7d72408083f8bffc429cca34a718bef4609543f1d06a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q175","contentProjectionSha256":"0d72dbe437b546a0bbbd229a3c613e1390b23733670a4672c72adae43c4abacb","reviewDecisionSha256":"3f35dc1341ed0553758a7d72408083f8bffc429cca34a718bef4609543f1d06a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q176","questionId":"tr-g05-sosyal-q176","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-040","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Komşu Ülke Bilgileri","question":"Türkiye’nin komşu ülkeleriyle ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?","choices":["Türkiye’nin en uzun kara sınırı Yunanistan iledir.","Bulgaristan ile hem kara hem deniz sınırımız bulunur.","Gürcistan, Türkiye’nin güney sınırındadır.","Irak, Türkiye’nin güneydoğusunda yer alır ve kara sınırımız vardır."],"difficultyReason":"Her seçenekte farklı bir komşuyla ilgili bilgi verilerek öğrencinin doğru ve yanlış bilgileri ayırt etmesi beklenir.","explanation":"Türkiye-Irak kara sınırı güneydoğuda bulunur. En uzun kara sınırımız Suriye iledir (877 km), bu nedenle A seçeneği yanlıştır. Bulgaristan ile yalnızca kara sınırımız olup deniz sınırımız yoktur. Gürcistan kuzeydoğudadır, güneyde değildir. Doğru ifade Irak ile ilgili seçenektir.","distractorWhy":["En uzun kara sınırımız Suriye iledir; Yunanistan sınırı daha kısadır, bu ifade yanlıştır.","Bulgaristan ile yalnızca kara sınırımız vardır; deniz sınırımız bulunmadığı için ifade yanlıştır.","Gürcistan, Türkiye’nin kuzeydoğusunda yer alır; güney sınırında değildir.","Doğru: Irak, Türkiye’nin güneydoğusunda yer alır ve iki ülke arasında kara sınırı bulunur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7fc8bda6dc6485202bc6803880ccb6ad1225b248fa5341a99c4725d414c7a0c0","reviewDecisionSha256":"66f27cd3d9f7d92accbb9d50021e8d406a0e18c99b3f057a31b6e50da8f47b77","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7fc8bda6dc6485202bc6803880ccb6ad1225b248fa5341a99c4725d414c7a0c0","reviewedHash":"sha256:7fc8bda6dc6485202bc6803880ccb6ad1225b248fa5341a99c4725d414c7a0c0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:66f27cd3d9f7d92accbb9d50021e8d406a0e18c99b3f057a31b6e50da8f47b77; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q176","contentProjectionSha256":"7fc8bda6dc6485202bc6803880ccb6ad1225b248fa5341a99c4725d414c7a0c0","reviewDecisionSha256":"66f27cd3d9f7d92accbb9d50021e8d406a0e18c99b3f057a31b6e50da8f47b77","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q177","questionId":"tr-g05-sosyal-q177","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-040","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Yaz Tatili Rotası","question":"Selin, ailesiyle birlikte yaz tatilinde kendi arabalarıyla sınır kapısından geçerek bir komşu ülkeye gitmeyi planlamaktadır. Ailesi, Türkiye’nin en batısındaki kara komşusuna gitmeye karar verir. Buna göre Selin ve ailesi hangi ülkeye seyahat edecektir?","choices":["Yunanistan","İran","Suriye","Gürcistan"],"difficultyReason":"Komşu ülkelerin konum bilgisini basit ve günlük bir senaryoda uygulamayı gerektirir; seçenekler farklı yönlerdeki komşulardır.","explanation":"Türkiye’nin en batısında Yunanistan bulunur ve ulaşım kara yoluyla sınır kapıları üzerinden sağlanır. İran doğuda, Suriye güneydoğuda, Gürcistan ise kuzeydoğudadır. Bu nedenle Selin ve ailesinin gideceği ülke Yunanistan’dır.","distractorWhy":["Doğru: Yunanistan, Türkiye’nin en batısındaki kara komşusudur ve sınır kapısıyla geçiş yapılabilir.","İran, Türkiye’nin doğusunda yer alır; en batıda değildir.","Suriye, Türkiye’nin güneydoğusundadır; batı yönünde bulunmaz.","Gürcistan, Türkiye’nin kuzeydoğusunda yer alır; en batıdaki komşu değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ad03edb5ef927e9bcf6e63b13450b5e5b5246ea54fa56272e34559ea7a25b635","reviewDecisionSha256":"50fb4131e6d0336fe8352562fe05af1bae1b989b87630a02fa85447162cd7d9e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ad03edb5ef927e9bcf6e63b13450b5e5b5246ea54fa56272e34559ea7a25b635","reviewedHash":"sha256:ad03edb5ef927e9bcf6e63b13450b5e5b5246ea54fa56272e34559ea7a25b635","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:50fb4131e6d0336fe8352562fe05af1bae1b989b87630a02fa85447162cd7d9e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q177","contentProjectionSha256":"ad03edb5ef927e9bcf6e63b13450b5e5b5246ea54fa56272e34559ea7a25b635","reviewDecisionSha256":"50fb4131e6d0336fe8352562fe05af1bae1b989b87630a02fa85447162cd7d9e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q178","questionId":"tr-g05-sosyal-q178","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-040","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q178.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q178.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q178.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q178.visual.7510865beab4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q178.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q178.visual.ee6f0b6ecacc"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q178.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q178.visual.d03957c4cc1c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q178.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q178.visual.b9f6556169d4"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q178.visual.7d7afc733cf8"},"title":"Komşu Ülke Eşleştirme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Buna göre bu ülkeler sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İran ve Bulgaristan","Azerbaycan ve Yunanistan","Gürcistan ve İtalya","Ermenistan ve Mısır"],"difficultyReason":"Verilen bilgileri kullanarak iki farklı komşuyu doğru tanımayı ve sıralı eşleştirmeyi gerektirir.","explanation":"Azerbaycan’ın başkenti Bakü’dür ve Türkiye ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti aracılığıyla kara sınırı vardır; Hazar Denizi’ne kıyısı bulunur. Yunanistan’ın başkenti Atina’dır, batı sınırımızda yer alır ve Ege Denizi’ne kıyısı vardır. Diğer eşleştirmeler bu bilgilerle uyuşmaz.","distractorWhy":["İran’ın başkenti Tahran’dır, Bakü değil; Bulgaristan’ın başkenti Sofya’dır, Atina değil. Bu eşleştirme yanlıştır.","Doğru: Bakü başkentli ve Hazar’a kıyılı doğu komşusu Azerbaycan; Atina başkentli ve Ege’ye kıyılı batı komşusu Yunanistan’dır.","Gürcistan’ın başkenti Tiflis’tir, Bakü değil; İtalya’nın başkenti Roma’dır, Atina değil. Her iki eşleştirme de hatalıdır.","Ermenistan’ın başkenti Erivan’dır, Bakü değil; Mısır’ın başkenti Kahire’dir, Atina değil. Bilgiler tutarsızdır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b3f4fe378492464f3c72dd538ef837d4e6c821d8a1d6de4604e919d315852132","reviewDecisionSha256":"3fe151df9d133d012a40993aa58390489d41d13b56b1f095a94638f28462008b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b3f4fe378492464f3c72dd538ef837d4e6c821d8a1d6de4604e919d315852132","reviewedHash":"sha256:b3f4fe378492464f3c72dd538ef837d4e6c821d8a1d6de4604e919d315852132","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3fe151df9d133d012a40993aa58390489d41d13b56b1f095a94638f28462008b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q178","contentProjectionSha256":"b3f4fe378492464f3c72dd538ef837d4e6c821d8a1d6de4604e919d315852132","reviewDecisionSha256":"3fe151df9d133d012a40993aa58390489d41d13b56b1f095a94638f28462008b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q179","questionId":"tr-g05-sosyal-q179","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-040","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sınır Kapısının Refaha Etkisi","question":"Bir ekonomi uzmanı, “Türkiye’nin doğu sınırında yeni bir sınır kapısının açılması, o bölgede yaşayan insanların refah seviyesini yükseltecektir.” demiştir. Uzmanın bu çıkarımı aşağıdakilerden hangisine dayandırılmış olabilir?","choices":["Askerî sevkiyatın hızlanmasına","Bölgenin ikliminin değişmesine","Sınır ticareti ve turizmin canlanarak gelir sağlamasına","Ülke nüfusunun azalmasına"],"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisini doğru kurmayı ve ekonomik etkiyi yorumlamayı gerektirir; çeldiriciler ilgisiz alanlardan seçilmiştir.","explanation":"Yeni bir sınır kapısı, iki ülke arasında mal ve insan hareketliliğini artırarak ticaret ve turizm gelirlerini yükseltir. Bu ekonomik canlanma bölge halkının refahını olumlu etkiler. Diğer seçenekler uzmanın temel ekonomik gerekçesiyle bağdaşmaz.","distractorWhy":["Askerî sevkiyat doğrudan ekonomik refahı artırmaz; aksine güvenlik odaklı bir faaliyettir.","Sınır kapısının açılması bölgenin iklimini değiştiremez; bu mantıksal olarak imkânsızdır.","Doğru: Sınır ticareti ve turizmin canlanması, bölge halkına yeni gelir kaynakları yaratarak refahı yükseltir.","Nüfus azalması refah artışı anlamına gelmez; aksine ekonomik durgunluğa işaret edebilir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"76017a53e9fb55e6350fed418f3dc291fe96cd7f52f9c13b689fe9e2d242b1d9","reviewDecisionSha256":"8b579afab796ccfdbf73e1ded1b040fefca2b5108239990ceba2fceaae5f3559","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:76017a53e9fb55e6350fed418f3dc291fe96cd7f52f9c13b689fe9e2d242b1d9","reviewedHash":"sha256:76017a53e9fb55e6350fed418f3dc291fe96cd7f52f9c13b689fe9e2d242b1d9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8b579afab796ccfdbf73e1ded1b040fefca2b5108239990ceba2fceaae5f3559; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q179","contentProjectionSha256":"76017a53e9fb55e6350fed418f3dc291fe96cd7f52f9c13b689fe9e2d242b1d9","reviewDecisionSha256":"8b579afab796ccfdbf73e1ded1b040fefca2b5108239990ceba2fceaae5f3559","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q180","questionId":"tr-g05-sosyal-q180","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-041","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İpuçlarıyla Komşu Bulma","question":"Serkan, oynadığı bilgi oyununda Türkiye'nin bir komşusuyla ilgili şu kartı çekmiştir: \"Başkenti Tahran, doğu sınırımızda yer alır ve yüzölçümü Türkiye'den daha büyüktür.\" Buna göre kartta anlatılan ülke aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Irak","Suriye","Azerbaycan","İran"],"difficultyReason":"Üç farklı ipucunu (başkent, yön, yüzölçüm) birleştirerek doğru ülkeyi belirlemeyi gerektirir; çeldiriciler diğer doğu ve güneydoğu komşularıdır.","explanation":"İran'ın başkenti Tahran'dır, Türkiye'nin doğusunda yer alır ve 1.648.195 km² yüzölçümüyle Türkiye'den daha büyüktür. Irak ve Suriye güneydoğuda yer alır ve başkentleri sırasıyla Bağdat ile Şam'dır. Azerbaycan'ın başkenti Bakü olup yüzölçümü Türkiye'den küçüktür.","distractorWhy":["Irak'ın başkenti Bağdat'tır, Tahran değil; ayrıca güneydoğuda yer alır ve yüzölçümü Türkiye'den küçüktür.","Suriye'nin başkenti Şam'dır, Tahran değil; güneydoğuda yer alır ve yüzölçümü Türkiye'den küçüktür.","Azerbaycan'ın başkenti Bakü'dür, Tahran değil; doğuda olsa da yüzölçümü Türkiye'den küçüktür.","Doğru: İran'ın başkenti Tahran'dır, doğu sınırımızdadır ve yüzölçümü Türkiye'den büyüktür."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ff6bb5a390820cc33feaf56b2daf17932a21735ba83ae38f27f7cf47a7f5605b","reviewDecisionSha256":"8b4c047301fb4ae76ddcabded6226f71f9638385de5da1f5ae79f16a05b8d81f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ff6bb5a390820cc33feaf56b2daf17932a21735ba83ae38f27f7cf47a7f5605b","reviewedHash":"sha256:ff6bb5a390820cc33feaf56b2daf17932a21735ba83ae38f27f7cf47a7f5605b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8b4c047301fb4ae76ddcabded6226f71f9638385de5da1f5ae79f16a05b8d81f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q180","contentProjectionSha256":"ff6bb5a390820cc33feaf56b2daf17932a21735ba83ae38f27f7cf47a7f5605b","reviewDecisionSha256":"8b4c047301fb4ae76ddcabded6226f71f9638385de5da1f5ae79f16a05b8d81f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q181","questionId":"tr-g05-sosyal-q181","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-041","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","title":"Türkiye'nin Kara Komşuları","question":"Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin kara komşularından biridir?","choices":["Yunanistan","Ukrayna","İtalya","Romanya"],"difficultyReason":"Seçenekler arasında kara komşusu olan ve olmayan ülkeleri ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Türkiye'nin kara komşuları Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan), İran, Irak ve Suriye'dir. Bu ülkeler arasında Yunanistan Batı sınırımızda yer alır ve Meriç Nehri ile ayrılır. Mısır ve İtalya Akdeniz ülkeleri olup Türkiye ile kara sınırı paylaşmaz. Romanya ise Türkiye'nin Karadeniz üzerinden deniz komşusudur, kara sınırı yoktur.","distractorWhy":["Yunanistan Türkiye'nin batıdaki kara komşusudur, dolayısıyla bu seçenek doğru cevaptır.","Ukrayna Karadeniz'e kıyıdaş olup Türkiye'nin sadece deniz komşusudur, kara sınırı yoktur.","İtalya Akdeniz'de yer alır, Türkiye ile arasında kara bağlantısı yoktur.","Romanya Karadeniz'e kıyıdaş olup Türkiye'nin sadece deniz komşusudur, kara sınırı yoktur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2ce60a3adb4c35e08712208b48890f6c072c2fbe3e82c6ab1d02daf4dc6d1c57","reviewDecisionSha256":"b27ebbcc432ab423c1c7aee1b2aacead4af722174a92024799161185f15da130","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2ce60a3adb4c35e08712208b48890f6c072c2fbe3e82c6ab1d02daf4dc6d1c57","reviewedHash":"sha256:2ce60a3adb4c35e08712208b48890f6c072c2fbe3e82c6ab1d02daf4dc6d1c57","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b27ebbcc432ab423c1c7aee1b2aacead4af722174a92024799161185f15da130; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q181","contentProjectionSha256":"2ce60a3adb4c35e08712208b48890f6c072c2fbe3e82c6ab1d02daf4dc6d1c57","reviewDecisionSha256":"b27ebbcc432ab423c1c7aee1b2aacead4af722174a92024799161185f15da130","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q182","questionId":"tr-g05-sosyal-q182","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-041","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","title":"Komşu Ülke Araştırma Projesi","question":"Mehmet sosyal bilgiler dersinde Türkiye'nin komşuları hakkında proje hazırlamaktadır. Aşağıdaki ülkelerden hangisini araştırırken 'Bu ülke ile hem kara hem deniz komşusuyuz.' notunu düşer?","choices":["Suriye","Bulgaristan","Azerbaycan","İran"],"difficultyReason":"Öğrencinin bir komşunun hem kara hem deniz sınırı olup olmadığını bilmesini gerektirir.","explanation":"Türkiye'nin hem kara hem deniz komşusu olan ülkeler Yunanistan, Bulgaristan ve Gürcistan'dır. Bulgaristan Karadeniz'e kıyıdaş olup Türkiye'nin kuzeybatısında kara sınırı bulunur. Suriye yalnızca kara komşusudur, denize kıyısı olsa da Türkiye ile deniz sınırı paylaşmaz. Azerbaycan ile yalnızca Nahçıvan üzerinden kara komşuluğumuz vardır. İran ise sadece kara komşumuzdur, deniz bağlantımız yoktur.","distractorWhy":["Suriye Türkiye'nin kara komşusudur ancak aramızda deniz sınırı yoktur, yalnızca kara sınırı paylaşırız.","Bulgaristan ile hem Karadeniz'de deniz sınırımız hem de kara sınırımız bulunduğu için bu seçenek doğrudur.","Azerbaycan Nahçıvan bölgesiyle kara komşumuzdur, deniz sınırımız bulunmaz.","İran Türkiye'nin sadece kara komşusudur, iki ülke arasında deniz sınırı yoktur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a03483b9e6a87e6283b3fff813298365bfb0f82dd3ba15aa982ef0eafcac6c1c","reviewDecisionSha256":"4b218796e5af4de24b558cdd52faf92a1762c5961374f00a41a204aab74aeb5a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a03483b9e6a87e6283b3fff813298365bfb0f82dd3ba15aa982ef0eafcac6c1c","reviewedHash":"sha256:a03483b9e6a87e6283b3fff813298365bfb0f82dd3ba15aa982ef0eafcac6c1c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4b218796e5af4de24b558cdd52faf92a1762c5961374f00a41a204aab74aeb5a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q182","contentProjectionSha256":"a03483b9e6a87e6283b3fff813298365bfb0f82dd3ba15aa982ef0eafcac6c1c","reviewDecisionSha256":"4b218796e5af4de24b558cdd52faf92a1762c5961374f00a41a204aab74aeb5a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q183","questionId":"tr-g05-sosyal-q183","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-041","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","title":"Batı ve Doğu Komşularının Karşılaştırılması","question":"Türkiye'nin batı ve doğu komşularıyla ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?","choices":["Doğu komşularımızın tamamı denize kıyısı olan ülkelerdir.","Batı komşularımızla sınırımız tamamen yapay öğelerden oluşur.","En uzun kara sınırımız doğu komşularından biriyle değil, güneydeki Suriye iledir.","Batı komşumuz Yunanistan ile aramızdaki sınırın tamamı dağ sıraları ile belirlenmiştir."],"difficultyReason":"Seçenekler arasında doğru bilgiyi seçmek için komşuların coğrafi ve siyasi özelliklerini karşılaştırmak gerekir.","explanation":"Türkiye'nin en uzun kara sınırı 877 km ile Suriye'ye aittir. Suriye güneyde yer alır. Doğu komşularımızdan Ermenistan denize kapalı bir ülkedir, dolayısıyla 'tamamı denize kıyısı olan ülkelerdir' ifadesi yanlıştır. Batı sınırımız Meriç Nehri gibi doğal özellikler de taşır, tamamen yapay değildir. Yunanistan sınırı büyük ölçüde Meriç Nehri ile çizilmiştir; dağ sıraları ağırlıklı değildir.","distractorWhy":["Ermenistan denize kıyısı olmayan bir ülkedir, bu nedenle doğu komşularının tamamı denize kıyıdaş değildir.","Batı sınırımızda Meriç Nehri gibi doğal sınırlar da bulunduğu için tamamen yapay öğelerden oluşmaz.","Türkiye'nin en uzun kara sınırı Suriye iledir, ifade doğru olduğu için bu seçenek doğrudur.","Yunanistan ile sınırımızda Meriç Nehri doğal sınırı belirler; tamamı dağ sıralarından oluşmaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8bcac196b2a21ac114173c0386b17e46bd249adcc4800722844e4a81ec3f8f3f","reviewDecisionSha256":"c592c3375cd97ebd90681e54705f46d4b55a7fa7cf41519d9fa7629640ecf843","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8bcac196b2a21ac114173c0386b17e46bd249adcc4800722844e4a81ec3f8f3f","reviewedHash":"sha256:8bcac196b2a21ac114173c0386b17e46bd249adcc4800722844e4a81ec3f8f3f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c592c3375cd97ebd90681e54705f46d4b55a7fa7cf41519d9fa7629640ecf843; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q183","contentProjectionSha256":"8bcac196b2a21ac114173c0386b17e46bd249adcc4800722844e4a81ec3f8f3f","reviewDecisionSha256":"c592c3375cd97ebd90681e54705f46d4b55a7fa7cf41519d9fa7629640ecf843","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q184","questionId":"tr-g05-sosyal-q184","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-041","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","title":"Sınır Kapısından Ülke Bulma","question":"Bir öğrenci projesinde şu bilgileri not almıştır: 'Bu komşu ülke ile olan sınır kapımız Habur'dur. Ülke zengin petrol yataklarına sahiptir ve enerji ticaretimizde önemli ortaklarımızdandır.' Buna göre öğrencinin hakkında bilgi topladığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İran","Suriye","Gürcistan","Irak"],"difficultyReason":"Verilen sınır kapısı ve ekonomik ipuçlarından komşu ülkeyi çıkarım yaparak bulmak gerekir.","explanation":"Habur Sınır Kapısı Şırnak ilimizde yer alır ve Türkiye'yi Irak'a bağlar. Irak, Basra Körfezi'ndeki petrol yataklarıyla tanınır ve Türkiye'nin enerji tedarikinde önemli bir komşudur. İran'ın sınır kapısı Gürbulak, Suriye'nin Cilvegözü ve Öncüpınar, Gürcistan'ın ise Sarpi'dir.","distractorWhy":["İran ile ana sınır kapımız Gürbulak'tır, Habur değildir.","Suriye ile sınır kapılarımızdan biri Cilvegözü'dür, Habur Suriye'ye ait değildir.","Gürcistan ne petrol zenginidir ne de Habur Sınır Kapısı ile bağlanır.","Irak Habur Sınır Kapısı ile bağlanır ve petrol zengini olduğu için bu seçenek doğrudur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"30c6c4e90418f857d2ae5144cc27d281c08e0c37d4455cc3d5c6d8c7aa619abe","reviewDecisionSha256":"8cca9a118e0b5d721da38a575fb4dce8d075349a216f849fd6e15a7deffc627c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:30c6c4e90418f857d2ae5144cc27d281c08e0c37d4455cc3d5c6d8c7aa619abe","reviewedHash":"sha256:30c6c4e90418f857d2ae5144cc27d281c08e0c37d4455cc3d5c6d8c7aa619abe","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8cca9a118e0b5d721da38a575fb4dce8d075349a216f849fd6e15a7deffc627c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q184","contentProjectionSha256":"30c6c4e90418f857d2ae5144cc27d281c08e0c37d4455cc3d5c6d8c7aa619abe","reviewDecisionSha256":"8cca9a118e0b5d721da38a575fb4dce8d075349a216f849fd6e15a7deffc627c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q185","questionId":"tr-g05-sosyal-q185","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.2.4","objective":"SB.5.2.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-42","topic":"Evimiz Dünya","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-042","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Ülkemize komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme","title":"Komşu Ülkeyi Çoklu Ölçüte Göre Belirleme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Verilen ayrıntıları ilişkilendirin. Bu kriterlerin tamamını karşılayan komşu ülke aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Suriye","Irak","İran","Ermenistan"],"difficultyReason":"Verilen üç kriteri aynı anda sağlayan komşuyu saptamak için hem coğrafi hem siyasi hem de demografik bilgileri değerlendirmek gerekir.","explanation":"Türkiye'nin en uzun kara sınırı 877 km ile Suriye'ye aittir. Suriye'nin başkenti Şam, Orta Doğu'nun en eski şehirlerinden biridir. 2011'den bu yana süren iç savaş nedeniyle Türkiye'ye yoğun biçimde göç vermiştir. Irak'ın başkenti Bağdat olsa da en uzun sınır Suriye iledir. İran'ın başkenti Tahran'dır ve Ermenistan diğer kriterleri karşılamaz.","distractorWhy":["Suriye en uzun sınır, başkent Şam ve yoğun göç kriterlerinin tümünü sağladığı için doğru cevaptır.","Irak petrol zengini olmasına rağmen Türkiye ile sınırı Suriye'den daha kısadır ve son yıllardaki en yoğun göç dalgası Suriye'den gelmiştir.","İran'ın başkenti Tahran olup en uzun sınırımız Suriye iledir; göç açısından da Suriye'nin gerisindedir.","Ermenistan sınırı çok kısadır, başkenti Erivan'dır ve yoğun göç veren ülke değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q185.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q185.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.1f4e57e60bda"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.ead13735d1f1"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.7325f080bdbe"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.1972c5af788e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.844df95c2001"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q185.visual.ea63d7966951"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q185.visual.e30dbc71d526"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-2-4-note","unitKey":"sb-5-2","topicKey":"sb-5-2-4","subtopicKey":"turkiye-nin-kara-komsulari-hakkinda-bilgi-toplama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"169ee8183b1408493023387ecc67536beb356122dbe90ff21a98446b31237fbb","reviewDecisionSha256":"e060ad9ebed28f9abf56995cf65973be8f73775d33db0f564703a3cd6bb25ca0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:169ee8183b1408493023387ecc67536beb356122dbe90ff21a98446b31237fbb","reviewedHash":"sha256:169ee8183b1408493023387ecc67536beb356122dbe90ff21a98446b31237fbb","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e060ad9ebed28f9abf56995cf65973be8f73775d33db0f564703a3cd6bb25ca0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q185","contentProjectionSha256":"169ee8183b1408493023387ecc67536beb356122dbe90ff21a98446b31237fbb","reviewDecisionSha256":"e060ad9ebed28f9abf56995cf65973be8f73775d33db0f564703a3cd6bb25ca0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q186","questionId":"tr-g05-sosyal-q186","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-043","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","title":"Edirne Tanıtım Afişi Projesi","question":"Elif, yaşadığı il olan Edirne'deki ortak miras ögelerini tanıtan bir afiş hazırlayacaktır. Aşağıdakilerden hangisi bu afişte yer alması gereken bir kültürel miras yapısıdır?","choices":["Aspendos Tiyatrosu","Selimiye Camii","Sümela Manastırı","İshak Paşa Sarayı"],"difficultyReason":"Seçeneklerdeki yapıları şehirlerine göre ayırt etmek ve Edirne'de bulunanı seçmek gerekir.","explanation":"Edirne denilince akla gelen en önemli ortak miras ögesi Mimar Sinan'ın eseri olan Selimiye Camii'dir. Cami, 2011 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. Aspendos Tiyatrosu Antalya'da, Sümela Manastırı Trabzon'da, İshak Paşa Sarayı ise Ağrı'dadır. Bu nedenle Edirne ile ilgili bir afişte Selimiye Camii yer almalıdır.","distractorWhy":["Aspendos Tiyatrosu Antalya'da bulunan Roma dönemine ait bir tiyatrodur, Edirne'de değildir.","Selimiye Camii Edirne'de bulunduğu ve kültürel miras ögesi olduğu için bu seçenek doğrudur.","Sümela Manastırı Trabzon Maçka'da kayalara oyulmuş bir manastırdır, Edirne'de yer almaz.","İshak Paşa Sarayı Ağrı Doğubayazıt'tadır, Edirne ile ilgili değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5215a2bd15c28626f40fb6f62be1799dbae5fc461c6c4e13b04999915ff3079f","reviewDecisionSha256":"f3e465dcbc5a0147d0eef6ea95f79b8b20e7cf13ba80b6f11664666207d15220","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5215a2bd15c28626f40fb6f62be1799dbae5fc461c6c4e13b04999915ff3079f","reviewedHash":"sha256:5215a2bd15c28626f40fb6f62be1799dbae5fc461c6c4e13b04999915ff3079f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f3e465dcbc5a0147d0eef6ea95f79b8b20e7cf13ba80b6f11664666207d15220; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q186","contentProjectionSha256":"5215a2bd15c28626f40fb6f62be1799dbae5fc461c6c4e13b04999915ff3079f","reviewDecisionSha256":"f3e465dcbc5a0147d0eef6ea95f79b8b20e7cf13ba80b6f11664666207d15220","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q187","questionId":"tr-g05-sosyal-q187","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-043","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","title":"Doğal ve Kültürel Mirası Ayırt Etme","question":"Aşağıdakilerden hangisi hem doğal hem de kültürel miras özelliği taşıyan bir ortak miras alanıdır?","choices":["Efes Antik Kenti","Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası","Pamukkale-Hierapolis","Çatalhöyük Neolitik Alanı"],"difficultyReason":"Seçeneklerin ortak miras niteliğini doğru bilmeyi ve doğal-kültürel ayrımını yapabilmeyi gerektirir.","explanation":"Pamukkale-Hierapolis UNESCO tarafından 1988 yılında hem doğal hem kültürel miras alanı olarak listeye alınmıştır. Pamukkale travertenleri doğal, Hierapolis antik kenti ise kültürel mirastır. Efes Antik Kenti, Divriği Ulu Camii ve Çatalhöyük yalnızca kültürel miras kategorisindedir.","distractorWhy":["Efes Antik Kenti sadece kültürel miras olarak listelenmiştir, doğal miras özelliği taşımaz.","Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası kültürel bir miras yapısıdır, doğal unsur içermez.","Pamukkale-Hierapolis hem doğal travertenleri hem antik kenti barındırdığı için bu seçenek doğrudur.","Çatalhöyük Neolitik Alanı bir arkeolojik yerleşim olup yalnızca kültürel mirastır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5c52aa94d178205f64a91fe7c00c060d4f3139b8d88cda3ffb9c2a1f8d67b07a","reviewDecisionSha256":"2248b83d48d17f362b8804e7cf99e828dd762db9c7419222edcb2737a117f815","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5c52aa94d178205f64a91fe7c00c060d4f3139b8d88cda3ffb9c2a1f8d67b07a","reviewedHash":"sha256:5c52aa94d178205f64a91fe7c00c060d4f3139b8d88cda3ffb9c2a1f8d67b07a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2248b83d48d17f362b8804e7cf99e828dd762db9c7419222edcb2737a117f815; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q187","contentProjectionSha256":"5c52aa94d178205f64a91fe7c00c060d4f3139b8d88cda3ffb9c2a1f8d67b07a","reviewDecisionSha256":"2248b83d48d17f362b8804e7cf99e828dd762db9c7419222edcb2737a117f815","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q188","questionId":"tr-g05-sosyal-q188","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-043","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","title":"Ayasofya'nın Tarihi Statü Değişimi","question":"Bir grup öğrenci İstanbul'daki ortak miras ögelerini araştırmaktadır. Bir öğrenci şu bilgiyi sunar: 'Bu yapı 916 yıl kilise, 482 yıl cami olarak kullanılmış, 1935'te müzeye dönüştürülmüştür. 2020 yılında yeniden ibadete açılarak cami statüsü kazanmıştır.' Buna göre öğrencinin bahsettiği yapı aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Sultanahmet Camii","Topkapı Sarayı","Kız Kulesi","Ayasofya"],"difficultyReason":"Yapının tarih boyunca değişen işlevlerine dair verilen kronolojik ipuçlarını yorumlamayı gerektirir.","explanation":"Ayasofya, Bizans İmparatoru Justinianus tarafından 537'de kilise olarak inşa edildi. İstanbul'un fethinden sonra camiye çevrildi. 1935'te Bakanlar Kurulu kararıyla müze yapıldı. 2020'de mahkeme kararıyla müze statüsü kaldırılarak yeniden cami olarak ibadete açıldı. Sultanahmet Camii sadece camidir; Topkapı Sarayı saray-müzedir; Kız Kulesi ise kule-restorandır.","distractorWhy":["Sultanahmet Camii sadece cami olarak inşa edilmiş olup hiç müze statüsü kazanmamıştır.","Topkapı Sarayı Osmanlı sarayıdır, ibadethane değildir ve müze olarak kullanılmıştır.","Kız Kulesi tarih boyunca savunma, deniz feneri gibi amaçlarla kullanılmış, kilise veya cami statüsü yoktur.","Ayasofya kilise, cami ve müze olarak kullanıldıktan sonra tekrar cami statüsü kazandığı için bu seçenek doğrudur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e54dd9bdfe11cb7db51f8802fe401100154f9b9aba16811e430d2e7ca3cd3d1f","reviewDecisionSha256":"d3803a813c24e05fe02bf5b4364a38eb741077017617b071ad2978d3ae133877","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e54dd9bdfe11cb7db51f8802fe401100154f9b9aba16811e430d2e7ca3cd3d1f","reviewedHash":"sha256:e54dd9bdfe11cb7db51f8802fe401100154f9b9aba16811e430d2e7ca3cd3d1f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d3803a813c24e05fe02bf5b4364a38eb741077017617b071ad2978d3ae133877; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q188","contentProjectionSha256":"e54dd9bdfe11cb7db51f8802fe401100154f9b9aba16811e430d2e7ca3cd3d1f","reviewDecisionSha256":"d3803a813c24e05fe02bf5b4364a38eb741077017617b071ad2978d3ae133877","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q189","questionId":"tr-g05-sosyal-q189","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-043","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","title":"Çoklu Kriterle Ortak Miras Seçimi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Bu kriterlerin tamamını taşıyan ortak miras ögesi aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası","Göbeklitepe","Selimiye Camii","Aspendos Tiyatrosu"],"difficultyReason":"Üst düzey düşünme gerektiren bu soruda çoklu kriterin aynı anda sağlanması için derinlemesine bilgi gerekir.","explanation":"Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası 1985'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. Yapı, Anadolu Selçuklu ve Ermeni mimarisi etkilerini birleştirir. Cami bölümü günümüzde de ibadete açıktır. Göbeklitepe çok daha eski bir tapınak alanıdır ve ibadete açık değildir. Selimiye Camii Osmanlı eseridir ve farklı uygarlıkların ortak izi belirgin değildir. Aspendos Tiyatrosu UNESCO listesinde yer almaz ve ibadethane değildir.","distractorWhy":["Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası tüm kriterleri karşıladığı için bu seçenek doğrudur.","Göbeklitepe UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır ancak aktif ibadete açık değildir.","Selimiye Camii UNESCO listesindedir ve ibadete açıktır ancak farklı uygarlıkların bir arada izleri belirgin değildir.","Aspendos Tiyatrosu UNESCO listesinde olmadığı gibi ibadete de açık değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q189.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q189.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.894eede2af2e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.58f782191dc7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.ca4a0ad64423"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.4a4f56c46e97"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.007dc462f957"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.c88494bed05d"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.1c21451175ad"},{"key":"tr-g05-sosyal-q189.visual.fdd2cc2bf27e"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q189.visual.bc45e9445253"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3aa5d911222819e8618b29403bb8583312e6b1e77cbc01f68b3ae42b20a2fd4b","reviewDecisionSha256":"62e18aeed202875dcf694212807b05ddbe3ee6474a3b98884fd2b4938f34b34d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3aa5d911222819e8618b29403bb8583312e6b1e77cbc01f68b3ae42b20a2fd4b","reviewedHash":"sha256:3aa5d911222819e8618b29403bb8583312e6b1e77cbc01f68b3ae42b20a2fd4b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:62e18aeed202875dcf694212807b05ddbe3ee6474a3b98884fd2b4938f34b34d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q189","contentProjectionSha256":"3aa5d911222819e8618b29403bb8583312e6b1e77cbc01f68b3ae42b20a2fd4b","reviewDecisionSha256":"62e18aeed202875dcf694212807b05ddbe3ee6474a3b98884fd2b4938f34b34d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q190","questionId":"tr-g05-sosyal-q190","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-043","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","title":"Ortak Mirasın Korunma Gerekçesi","question":"Öğretmen sınıfta 'Sizce ortak miras ögeleri neden korunmalıdır?' diye sorar. Aşağıdaki yanıtlardan hangisi bu soruya en kapsamlı ve doğru cevabı oluşturur?","choices":["Sadece turizm geliri sağladığı için korunmalıdır.","İnsanlığın ortak hafızası ve kültürel kimliğin kanıtı oldukları için korunmalıdır.","Yalnızca bulunduğu ülkenin milli değeri sayıldıkları için korunmalıdır.","Ekonomik kalkınmaya doğrudan katkı yaptıkları için korunmalıdır."],"difficultyReason":"Öğrencinin birden çok bakış açısını değerlendirip en kapsamlı ve evrensel gerekçeyi seçmesi beklenir.","explanation":"Ortak miras ögeleri geçmiş uygarlıkların bilgi, inanç ve yaşam biçimlerini günümüze taşıyan kanıtlardır. Sadece ekonomik veya milli faydalarla sınırlandırılamaz; tüm insanlığın ortak hafızasını oluşturur ve kültürel kimliklerin korunmasına hizmet eder. Bu nedenle en kapsamlı cevap 'İnsanlığın ortak hafızası ve kültürel kimliğin kanıtı oldukları için korunmalıdır.' seçeneğidir.","distractorWhy":["Turizm geliri önemli bir faydadır ancak ortak mirasın korunması için tek başına yeterli ve kapsayıcı gerekçe değildir.","İnsanlığın ortak hafızası ve kültürel kimlik vurgusu en kapsamlı gerekçeyi sunduğu için bu seçenek doğrudur.","Ortak miras sadece bir ülkenin milli değeri değil, tüm insanlığın ortak değeridir.","Ekonomik kalkınma katkısı yan faydadır, korumanın asıl amacı kültürel ve tarihi sürekliliktir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e0d2003199b9ee19a04545493aa9a1d31f8652db1c2c5d99c2dd7f8dc3a7292c","reviewDecisionSha256":"932744281bf62e8f98a660bedb3ab02f201911c2f4e6eec190cfbae9fce827de","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e0d2003199b9ee19a04545493aa9a1d31f8652db1c2c5d99c2dd7f8dc3a7292c","reviewedHash":"sha256:e0d2003199b9ee19a04545493aa9a1d31f8652db1c2c5d99c2dd7f8dc3a7292c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:932744281bf62e8f98a660bedb3ab02f201911c2f4e6eec190cfbae9fce827de; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q190","contentProjectionSha256":"e0d2003199b9ee19a04545493aa9a1d31f8652db1c2c5d99c2dd7f8dc3a7292c","reviewDecisionSha256":"932744281bf62e8f98a660bedb3ab02f201911c2f4e6eec190cfbae9fce827de","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q191","questionId":"tr-g05-sosyal-q191","title":"Somut Olmayan Kültürel Miras Örneği","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-044","correct":2,"level":1,"difficultyReason":"Temel sınıflandırma bilgisi ile kolayca çözülebilir.","question":"Aşağıdakilerden hangisi somut olmayan kültürel mirasa bir örnektir?","choices":["Efes Antik Kenti","Topkapı Sarayı","Karagöz ve Hacivat gölge oyunu","Nemrut Dağı heykelleri"],"explanation":"Somut olmayan kültürel miras; toplulukların, grupların ve bireylerin kültürel miraslarının bir parçası olarak tanımladıkları uygulamalar, temsiller, anlatımlar, bilgi ve becerilerdir. Karagöz ve Hacivat gölge oyunu bir gösteri sanatıdır ve somut olmayan kültürel miras kapsamındadır. Diğer seçenekler somut kültürel miras örnekleridir.","distractorWhy":["Efes Antik Kenti, arkeolojik bir alan olup somut kültürel mirastır.","Topkapı Sarayı, tarihi bir yapıdır ve somut kültürel miras kapsamındadır.","Karagöz ve Hacivat gölge oyunu somut olmayan kültürel miras olduğu için doğru cevaptır.","Nemrut Dağı heykelleri, anıtsal heykeller olarak somut kültürel mirastır."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"94468b21c8a96032d415fd25eb4e673818cf58d411e6dbf9399f6d8b26e816a4","reviewDecisionSha256":"e991510db114286129ff8400bbf453d2a5f7c568a4882c00dde9afd8527e068e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:94468b21c8a96032d415fd25eb4e673818cf58d411e6dbf9399f6d8b26e816a4","reviewedHash":"sha256:94468b21c8a96032d415fd25eb4e673818cf58d411e6dbf9399f6d8b26e816a4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e991510db114286129ff8400bbf453d2a5f7c568a4882c00dde9afd8527e068e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q191","contentProjectionSha256":"94468b21c8a96032d415fd25eb4e673818cf58d411e6dbf9399f6d8b26e816a4","reviewDecisionSha256":"e991510db114286129ff8400bbf453d2a5f7c568a4882c00dde9afd8527e068e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q192","questionId":"tr-g05-sosyal-q192","title":"Tarihi Çarşı Tanıtım Projesi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-044","correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Gerçek yaşam bağlamı ve yöntem değerlendirme gerektirdiği için orta zorluktadır.","question":"Esra, yaşadığı ildeki tarihi çarşıyı tanıtmak için bir proje hazırlamaktadır. Projesini paylaşırken aşağıdaki yöntemlerden hangisini kullanması en geniş kitleye etkili tanıtım yapmasını sağlar?","choices":["Çarşının fotoğraflarını sadece arkadaş grubuna mesajla göndermek","Okul panosuna yazılı bir duyuru asmak","Sosyal medyada kısa bir yorum yazmak","Görsel ve yazılı bilgiler içeren dijital sunum hazırlayıp okul web sitesinde yayımlamak"],"explanation":"Bir ortak miras ögesinin etkili tanıtımı için geniş kitlelere ulaşabilen, görsel ve yazılı içeriğin bir arada sunulduğu yöntemler tercih edilmelidir. Dijital sunum, hem okul içi hem de okul dışından birçok kişiye ulaşabileceği için en etkili yöntemdir.","distractorWhy":["Sadece arkadaş grubuna göndermek, dar bir çevreyle sınırlı kalır.","Okul panosu yalnızca okul topluluğuna hitap eder, dışarıya kapalıdır.","Sosyal medyada kısa yorum, ayrıntılı bilgi vermediği için etkili değildir.","Dijital sunum hazırlayıp web sitesinde yayımlamak en geniş kitleye ulaştığı için doğru yöntemdir."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b85a2d75f96db53ea9432118e09c0f736040f6bfc4c2aef1f9c4b39310b243d6","reviewDecisionSha256":"7a8d6d784a384dcfe93a4f4ce38b5f37626d5460e9460b6e3dc4930c8a16af9d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b85a2d75f96db53ea9432118e09c0f736040f6bfc4c2aef1f9c4b39310b243d6","reviewedHash":"sha256:b85a2d75f96db53ea9432118e09c0f736040f6bfc4c2aef1f9c4b39310b243d6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7a8d6d784a384dcfe93a4f4ce38b5f37626d5460e9460b6e3dc4930c8a16af9d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q192","contentProjectionSha256":"b85a2d75f96db53ea9432118e09c0f736040f6bfc4c2aef1f9c4b39310b243d6","reviewDecisionSha256":"7a8d6d784a384dcfe93a4f4ce38b5f37626d5460e9460b6e3dc4930c8a16af9d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q193","questionId":"tr-g05-sosyal-q193","title":"Somut ve Somut Olmayan Miras Karşılaştırması","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-044","correct":0,"level":2,"difficultyReason":"Karşılaştırma yaparken ortak özellikleri ayırt etmek dikkat gerektirir.","question":"Somut kültürel miras ile somut olmayan kültürel miras karşılaştırıldığında, aşağıdaki özelliklerden hangisi yalnızca somut mirasa aittir?","choices":["Fiziksel olarak elle tutulabilir ve görülebilir olması","Nesilden nesile aktarılması","Bir toplumun kimliğini yansıtması","Uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınması"],"explanation":"Somut kültürel miras, fiziksel varlığı olan yapı, anıt, eşya gibi ögelerdir. Elle tutulabilirlik yalnızca somut mirasa özgüdür. Diğer özellikler (aktarılma, kimlik yansıtma, koruma sözleşmeleri) hem somut hem somut olmayan miras için geçerlidir.","distractorWhy":["Elle tutulabilirlik yalnızca somut mirasa ait olduğu için doğru özelliktir.","Nesilden nesile aktarılma hem somut hem somut olmayan mirasta görülür.","Kimlik yansıtma her iki miras türü için de geçerlidir.","UNESCO gibi uluslararası sözleşmeler her iki miras türünü de korur."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"fb949e325b3620ebcd8de5dcdda4ae9d38d3e9ca73431c9636cf37d1e0cd2317","reviewDecisionSha256":"a763b5f00ed5dec13266b0ab02460d1edc0b8b2cc15869009be8d7ef35d4b678","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:fb949e325b3620ebcd8de5dcdda4ae9d38d3e9ca73431c9636cf37d1e0cd2317","reviewedHash":"sha256:fb949e325b3620ebcd8de5dcdda4ae9d38d3e9ca73431c9636cf37d1e0cd2317","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a763b5f00ed5dec13266b0ab02460d1edc0b8b2cc15869009be8d7ef35d4b678; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q193","contentProjectionSha256":"fb949e325b3620ebcd8de5dcdda4ae9d38d3e9ca73431c9636cf37d1e0cd2317","reviewDecisionSha256":"a763b5f00ed5dec13266b0ab02460d1edc0b8b2cc15869009be8d7ef35d4b678","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q194","questionId":"tr-g05-sosyal-q194","title":"Tarihi Hamamın Ziyaretçi Azlığı","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-044","correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Kanıta dayalı çıkarım yapmayı ve varsayımlardan kaçınmayı gerektirdiği için ileri düzeydedir.","question":"Bir öğrenci, yaşadığı ildeki tarihi bir hamamın günümüzde ziyaretçi sayısının çok az olduğunu fark eder. Araştırmasında, hamamın yakın zamanda restore edildiğini ancak çevresindeki sokakların tabelasız olduğunu ve internette hamam hakkında neredeyse hiç bilgi bulunmadığını tespit eder. Buna göre, ziyaretçi azlığının en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Hamamın tarihi dokusunun bozulmuş olması","Tanıtım ve bilgilendirme çalışmalarının yetersizliği","Hamamın şehir merkezine çok uzak olması","Giriş ücretinin çok yüksek olması"],"explanation":"Metinde restorasyon gördüğü belirtiliyor, bu da tarihi dokunun korunduğunu gösterir. Sokak tabelası eksikliği ve internette bilgi olmaması, tanıtım eksikliğine işaret eder. Uzaklık veya ücretle ilgili hiçbir bilgi verilmemiştir. Dolayısıyla en güçlü neden tanıtım yetersizliğidir.","distractorWhy":["Restorasyon görmüş olması, hamamın dokusunun korunduğunu gösterir, bu nedenle tarihi doku bozukluğu yanlıştır.","Tanıtım ve bilgilendirme çalışmalarının yetersiz olması, verilen göstergelerle uyumlu temel nedendir ve doğru cevaptır.","Metinde hamamın konumuyla ilgili bir bilgi yoktur.","Metinde giriş ücretine dair bir bilgi bulunmamaktadır."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f81476c1169b1969b0d8d977cdcd5d3a469dc32273ceab3dbf1a47a8a1f7f85a","reviewDecisionSha256":"f51b1518e465a2a8be3bf1cb1be742313f5aa9fe04e8b8b8e411be2174eec13b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f81476c1169b1969b0d8d977cdcd5d3a469dc32273ceab3dbf1a47a8a1f7f85a","reviewedHash":"sha256:f81476c1169b1969b0d8d977cdcd5d3a469dc32273ceab3dbf1a47a8a1f7f85a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f51b1518e465a2a8be3bf1cb1be742313f5aa9fe04e8b8b8e411be2174eec13b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q194","contentProjectionSha256":"f81476c1169b1969b0d8d977cdcd5d3a469dc32273ceab3dbf1a47a8a1f7f85a","reviewDecisionSha256":"f51b1518e465a2a8be3bf1cb1be742313f5aa9fe04e8b8b8e411be2174eec13b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q195","questionId":"tr-g05-sosyal-q195","title":"Ortak Miras Tanıtım Etkinliği Planlama","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-044","correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Çoklu kriteri bir arada değerlendirmeyi gerektirdiği için orta-üstü zorluktadır.","question":"Okulunuzda 'Ortak Mirasımızı Tanıyalım' etkinliği düzenlenecektir. Etkinliğin hem bilgilendirici hem katılımı yüksek hem de kalıcı öğrenme sağlayan bir etkinlik olması istenmektedir. Buna göre aşağıdaki yöntemlerden hangisi en uygunudur?","choices":["Sadece broşür dağıtmak","Kısa bir tanıtım videosu izletmek","Rehber eşliğinde gezi ve ardından atölye çalışması düzenlemek","Sosyal medyada fotoğraf paylaşımı yapmak"],"explanation":"Gezi ve atölye çalışması, katılımcıların birden fazla duyusuna hitap eder, yaparak yaşayarak öğrenmeyi sağlar ve etkileşim yoluyla kalıcı bilgi edinilmesine yardımcı olur. Diğer yöntemler ya tek yönlüdür ya da kalıcılık açısından yeterli değildir.","distractorWhy":["Sadece broşür dağıtmak, katılımcı etkileşimi ve kalıcılık açısından zayıftır.","Kısa video tek yönlü bir iletişim aracıdır ve kalıcı öğrenme sağlamakta yetersiz kalır.","Gezi ve atölye çalışması, etkileşimli ve uygulamalı olduğu için en uygun yöntemdir ve doğru cevaptır.","Sosyal medya paylaşımı hızlı yayılır ancak bilgilendirme ve kalıcılık bakımından sınırlıdır."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1bf14df444fb0e0cf684863b9191a8291432c5854471a90ddf8e2a5870543d8c","reviewDecisionSha256":"1e45919517145dfb27c2bffe862c1600cd7d81d9bd997b95d04d7ca0af157155","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1bf14df444fb0e0cf684863b9191a8291432c5854471a90ddf8e2a5870543d8c","reviewedHash":"sha256:1bf14df444fb0e0cf684863b9191a8291432c5854471a90ddf8e2a5870543d8c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:1e45919517145dfb27c2bffe862c1600cd7d81d9bd997b95d04d7ca0af157155; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q195","contentProjectionSha256":"1bf14df444fb0e0cf684863b9191a8291432c5854471a90ddf8e2a5870543d8c","reviewDecisionSha256":"1e45919517145dfb27c2bffe862c1600cd7d81d9bd997b95d04d7ca0af157155","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q196","questionId":"tr-g05-sosyal-q196","title":"UNESCO Dünya Mirası Listesi ve Kültürel Miras","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-045","correct":3,"level":2,"difficultyReason":"UNESCO listesi bilgisi ve ayırt etme becerisi gerektirir.","question":"Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan kültürel miras alanlarından biri değildir?","choices":["Hitit başkenti Hattuşaş (Boğazköy)","Safranbolu Şehri (Karabük)","Truva Arkeolojik Alanı (Çanakkale)","İstanbul Boğazı"],"explanation":"Hattuşaş, Safranbolu ve Truva, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan kültürel miras alanlarıdır. İstanbul Boğazı doğal bir su yolu olup bu listede kültürel miras alanı olarak yer almaz.","distractorWhy":["Hattuşaş, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan bir kültürel miras alanıdır.","Safranbolu, UNESCO tarafından koruma altına alınmış bir kültürel miras alanıdır.","Truva, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki kültürel miras alanlarından biridir.","İstanbul Boğazı kültürel miras alanı olarak listede bulunmadığı için doğru cevaptır."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ec3511b1d3f4fcb1edf6035cb350d0e2b04215d29149a0694415a04d2420b9b2","reviewDecisionSha256":"4da366d581788edea05b8db2117ef8995b14586401dffda510790fb3bde9b4b8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ec3511b1d3f4fcb1edf6035cb350d0e2b04215d29149a0694415a04d2420b9b2","reviewedHash":"sha256:ec3511b1d3f4fcb1edf6035cb350d0e2b04215d29149a0694415a04d2420b9b2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4da366d581788edea05b8db2117ef8995b14586401dffda510790fb3bde9b4b8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q196","contentProjectionSha256":"ec3511b1d3f4fcb1edf6035cb350d0e2b04215d29149a0694415a04d2420b9b2","reviewDecisionSha256":"4da366d581788edea05b8db2117ef8995b14586401dffda510790fb3bde9b4b8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q197","questionId":"tr-g05-sosyal-q197","title":"Unutulmaya Yüz Tutmuş El Sanatı Tanıtımı","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-045","correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Basit sıralama ve neden-sonuç ilişkisi kurmayı gerektirir.","question":"Mehmet, yaşadığı ilde unutulmaya yüz tutmuş geleneksel keçe yapımı sanatını tanıtmak istemektedir. Başarılı bir tanıtım için Mehmet'in öncelikle aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?","choices":["Keçe yapımıyla ilgili bilgi ve görsel materyaller toplamak","Hemen bir sergi düzenlemek","Okul müdüründen izin almak","Sosyal medyada etkinlik duyurusu paylaşmak"],"explanation":"Bir konuyu tanıtmak için önce o konu hakkında yeterli bilgiye ve görsel malzemeye sahip olunmalıdır. Hazırlıksız sergi açmak, izin almak veya duyuru yapmak verimli olmaz.","distractorWhy":["Doğru: Bilgi ve görsel toplamak, tanıtımın temelini oluşturduğu için öncelikli adımdır.","Sergi düzenlemek için yeterli materyal olmadan yapılamaz, bu nedenle öncelikli değildir.","Okul müdüründen izin almak daha sonraki bir aşamadır.","Sosyal medya duyurusu, içerik hazır olduktan sonra yapılmalıdır."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9503ffaa8ccc796a867276f97b1bcb89de8185ba9a0da505cecaa06c5ae068b9","reviewDecisionSha256":"26d2555a5f4383281d088740c12029795f23167c355e20f2498794f491483299","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9503ffaa8ccc796a867276f97b1bcb89de8185ba9a0da505cecaa06c5ae068b9","reviewedHash":"sha256:9503ffaa8ccc796a867276f97b1bcb89de8185ba9a0da505cecaa06c5ae068b9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:26d2555a5f4383281d088740c12029795f23167c355e20f2498794f491483299; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q197","contentProjectionSha256":"9503ffaa8ccc796a867276f97b1bcb89de8185ba9a0da505cecaa06c5ae068b9","reviewDecisionSha256":"26d2555a5f4383281d088740c12029795f23167c355e20f2498794f491483299","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q198","questionId":"tr-g05-sosyal-q198","title":"Dijital Sunum ve Basılı Broşür Karşılaştırması","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-045","correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Avantajın göreceli değerlendirilmesi ve yanılgıların fark edilmesi gerektiği için orta zorluktadır.","question":"Bir ortak miras ögesini tanıtmak amacıyla dijital sunum ile basılı broşür karşılaştırıldığında, dijital sunumun basılı broşüre göre en belirgin avantajı aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Maliyetinin her zaman daha düşük olması","Çok daha geniş kitlelere hızlı ulaşabilmesi","Daha fazla sayıda bilgi içerebilmesi","Teknolojik aleti olmayanlar tarafından da rahatça erişilebilmesi"],"explanation":"Dijital sunumlar internet aracılığıyla anında dünya çapında paylaşılabilir. Basılı broşürün dağıtımı zaman ve fiziksel çaba gerektirir. Maliyet her zaman düşük değildir, broşür de kapsamlı bilgi içerebilir ve dijital içeriğe erişim teknolojik araç gerektirir.","distractorWhy":["Dijital sunumun maliyeti kullanılan yazılım ve donanıma bağlıdır, her zaman düşük değildir.","Doğru cevap: İnternet üzerinden paylaşım, coğrafi sınırları ortadan kaldırarak geniş kitlelere hızlı ulaşmayı sağlar; bu doğru avantajdır.","Basılı broşür de yüzlerce sayfa olabilir, bilgi kapasitesi dijitale özgü bir üstünlük değildir.","Dijital sunuma erişim için akıllı telefon, bilgisayar gibi araçlar gereklidir; broşür herkes tarafından alınabilir."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","options":["Maliyetinin her zaman daha düşük olması","Çok daha geniş kitlelere hızlı ulaşabilmesi","Daha fazla sayıda bilgi içerebilmesi","Teknolojik aleti olmayanlar tarafından da rahatça erişilebilmesi"],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4000ec49b36fed3704eab4063f8ac13161273614888969bcf856d43848451703","reviewDecisionSha256":"5a808f43f9c283e259216396408008f31c615acad324c3cff9693151c241000a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4000ec49b36fed3704eab4063f8ac13161273614888969bcf856d43848451703","reviewedHash":"sha256:4000ec49b36fed3704eab4063f8ac13161273614888969bcf856d43848451703","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5a808f43f9c283e259216396408008f31c615acad324c3cff9693151c241000a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q198","contentProjectionSha256":"4000ec49b36fed3704eab4063f8ac13161273614888969bcf856d43848451703","reviewDecisionSha256":"5a808f43f9c283e259216396408008f31c615acad324c3cff9693151c241000a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q199","questionId":"tr-g05-sosyal-q199","title":"Bakımsız Tarihi Saat Kulesi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-045","correct":2,"level":4,"difficultyReason":"Gözlem verilerinden nedensel çıkarım yapmayı ve alternatif açıklamaları elemeyi gerektirir.","question":"Bazı öğrenciler, şehirlerindeki tarihi saat kulesinin bakımsız olduğunu gözlemler. İncelemelerinde; kulenin etrafında yeterli çöp kutusu olmadığını, aydınlatmanın bozuk olduğunu ve kulenin tarihçesini anlatan bir tabelanın bulunmadığını belirlerler. Bu gözlemlere göre, saat kulesinin bakımsız kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Kulenin tarihi değerini kaybetmesi","Belediyenin bütçe yetersizliği","Yerel yönetimin ilgisizliği ve özensizliği","Halkın kuleyi görmek istememesi"],"explanation":"Gözlemlenen eksiklikler (çöp kutusu, aydınlatma, tabela) düşük maliyetli çözümlerle giderilebilecek sorunlardır. Bu durum, bütçe yetersizliğinden çok ilgisizliğe işaret eder. Tarihi değer kaybına veya halkın ilgisizliğine dair kanıt yoktur.","distractorWhy":["Kulenin tarihi değerini kaybettiğine ilişkin hiçbir veri yoktur.","Çöp kutusu, tabela gibi düşük maliyetli eksiklikler bütçe sorununu göstermez.","Doğru cevap: Yerel yönetimin ilgisizliği, tespit edilen basit eksikliklerin en olası nedenidir ve doğru cevaptır.","Halkın ziyaret isteksizliği, bakımsızlıktan kaynaklanıyor olabilir, ancak neden olarak sunulamaz."],"figure":null,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","options":["Kulenin tarihi değerini kaybetmesi","Belediyenin bütçe yetersizliği","Yerel yönetimin ilgisizliği ve özensizliği","Halkın kuleyi görmek istememesi"],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9a04778fd034c296798dc78d3bb789c9e1abfd368ca0325b9f0af8acab35d87a","reviewDecisionSha256":"99fb15d975fa3ee57529c82098c9ae08d9272e03d17bfba3867b355c90e87684","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9a04778fd034c296798dc78d3bb789c9e1abfd368ca0325b9f0af8acab35d87a","reviewedHash":"sha256:9a04778fd034c296798dc78d3bb789c9e1abfd368ca0325b9f0af8acab35d87a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:99fb15d975fa3ee57529c82098c9ae08d9272e03d17bfba3867b355c90e87684; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q199","contentProjectionSha256":"9a04778fd034c296798dc78d3bb789c9e1abfd368ca0325b9f0af8acab35d87a","reviewDecisionSha256":"99fb15d975fa3ee57529c82098c9ae08d9272e03d17bfba3867b355c90e87684","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q200","questionId":"tr-g05-sosyal-q200","title":"Ortak Miras Haftası Etkinlik Seçimi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-045","correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Üç farklı kriterin aynı anda değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi gerektiğinden zorlayıcıdır.","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Bu üç kriteri en iyi karşılayan etkinlik türü aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Yalnızca slayt gösterisi yapmak","Konuyla ilgili çoktan seçmeli test yarışması düzenlemek","Sadece el ilanı dağıtmak","Atölye çalışmaları ve sergiyi bir arada sunmak"],"explanation":"Atölye çalışmaları katılımcıların aktif olmasını sağlar ve eğlencelidir; sergi ise bilgilendiricidir. Bu ikisi birleştiğinde hem katılımı artırır hem bilgi verir hem de eğlenceli bir ortam sunar. Diğer seçenekler bu üç kriteri birden karşılamaz.","distractorWhy":["Yalnızca slayt gösterisi, katılımcı etkileşimi düşük olduğu için kriterleri karşılamaz.","Test yarışması eğlenceli olabilir ancak atölye kadar katılım ve bilgi çeşitliliği sunmaz.","Sadece el ilanı dağıtmak ne katılımı ne de eğlenceyi sağlar.","Atölye ve sergi birlikte, katılım, bilgi ve eğlence kriterlerini karşılayan en doğru seçimdir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q200.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q200.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q200.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q200.visual.0bb458e7d7a2"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q200.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q200.visual.bb211fb67fde"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q200.visual.f588310a6150"},"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","type":"question","options":["Yalnızca slayt gösterisi yapmak","Konuyla ilgili çoktan seçmeli test yarışması düzenlemek","Sadece el ilanı dağıtmak","Atölye çalışmaları ve sergiyi bir arada sunmak"],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"40003e338ce8fc7e509163fe0433084a5707acc6b5de1dc29a651935d0dad889","reviewDecisionSha256":"fcb94c97532e5fd707f0c90add24e9e88d1f9cd27b7535c21c4e4a563ac7c305","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:40003e338ce8fc7e509163fe0433084a5707acc6b5de1dc29a651935d0dad889","reviewedHash":"sha256:40003e338ce8fc7e509163fe0433084a5707acc6b5de1dc29a651935d0dad889","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fcb94c97532e5fd707f0c90add24e9e88d1f9cd27b7535c21c4e4a563ac7c305; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q200","contentProjectionSha256":"40003e338ce8fc7e509163fe0433084a5707acc6b5de1dc29a651935d0dad889","reviewDecisionSha256":"fcb94c97532e5fd707f0c90add24e9e88d1f9cd27b7535c21c4e4a563ac7c305","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q201","questionId":"tr-g05-sosyal-q201","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-046","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Ortak Miras Ögesi Ayırt Etme","question":"Yaşadığınız il olan Edirne için ortak miras ögelerini tanıtan bir broşür hazırlayacaksınız. Aşağıdakilerden hangisine bu broşürde mutlaka yer vermeniz beklenir?","choices":["Selimiye Camii","Edirne'deki en büyük alışveriş merkezi","Bir özel okul binası","Beş yıl önce hizmete giren lunapark"],"difficultyReason":"Öğrenci, ortak miras sayılabilecek tarihî ve kültürel değeri olan ögeyi güncel ticari yapılardan ayırt etmelidir.","explanation":"Edirne'nin ortak miras değerlerinden biri olan Selimiye Camii, Mimar Sinan'ın ustalık eseridir ve UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alır. Bu nedenle şehrin ortak mirasını tanıtan bir broşürde kesinlikle bulunması gerekir. Alışveriş merkezi, özel okul binası ve lunapark ise yakın tarihte inşa edilmiş olup ortak miras niteliği taşımaz.","distractorWhy":["doğru; Selimiye Camii, asırlardır Edirne'nin simgesi olan evrensel bir kültür mirasıdır.","Alışveriş merkezi henüz yeni bir yapıdır ve toplumun ortak hafızasında yer edecek bir geçmişi yoktur.","Özel okul binası eğitim yapısı olsa da ortak miras kapsamında değerlendirilebilecek tarihî ya da kültürel bir nitelik taşımaz.","Lunapark sadece eğlence amaçlıdır ve kısa süre önce yapıldığı için ortak miras ögesi sayılmaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3e58fc3358ee4ab1beb3428e6c22f5c6ce88355a255b396ae81ce7a751d99fd6","reviewDecisionSha256":"a8f8cb5a377516f366e60e99e2acf6f2360643e0df19cc588f0d9a55ea4ec4a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3e58fc3358ee4ab1beb3428e6c22f5c6ce88355a255b396ae81ce7a751d99fd6","reviewedHash":"sha256:3e58fc3358ee4ab1beb3428e6c22f5c6ce88355a255b396ae81ce7a751d99fd6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a8f8cb5a377516f366e60e99e2acf6f2360643e0df19cc588f0d9a55ea4ec4a3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q201","contentProjectionSha256":"3e58fc3358ee4ab1beb3428e6c22f5c6ce88355a255b396ae81ce7a751d99fd6","reviewDecisionSha256":"a8f8cb5a377516f366e60e99e2acf6f2360643e0df19cc588f0d9a55ea4ec4a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q202","questionId":"tr-g05-sosyal-q202","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-046","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Poster Hazırlama Senaryosu","question":"Ayşe, yaşadığı il olan Konya için “Şehrimin Ortak Mirası” konulu bir poster hazırlayacaktır. Posterinde aşağıdakilerden hangisine yer vermesi ortak mirası en iyi yansıtır?","choices":["Konya'daki en son açılan AVM'nin fotoğrafı","Mevlana Müzesi ve çevresinin görseli","Şehrin otobüs terminali binasının resmi","Yeni inşa edilen stadyumun fotoğrafı"],"difficultyReason":"Öğrenci, bir şehrin ortak mirasını yansıtacak görseli seçerken tarihî ve kültürel değer taşıyan yapıları belirleyebilmelidir.","explanation":"Mevlana Müzesi, Konya'nın en önemli ortak miras ögelerinden biridir. Hem mimari değeri hem de Mevlana'nın düşüncelerini yansıtmasıyla kültürel bir simge hâline gelmiştir. AVM, otobüs terminali ve yeni stadyum ise henüz bu niteliğe sahip değildir.","distractorWhy":["AVM'nin fotoğrafı ticari bir mekânı yansıtır, ortak miras ögesi değildir.","doğru; Mevlana Müzesi Konya'nın en bilinen tarihî ve kültürel mirasıdır, postere çok uygundur.","Otobüs terminali ulaşım amacıyla yapılmış yeni bir binadır, miras değeri taşımaz.","Yeni stadyum spor müsabakaları için yapılmıştır, toplumsal hafızada henüz yer etmemiştir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"87af533e25d32fcdd1c2ecb83b0d9ac04b8b8f1721da206cfb3ba733535e8c72","reviewDecisionSha256":"6aac35737e881e7caae4f18fb2bc295a6fcd2f845e4b5e1643676a1ee9483693","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:87af533e25d32fcdd1c2ecb83b0d9ac04b8b8f1721da206cfb3ba733535e8c72","reviewedHash":"sha256:87af533e25d32fcdd1c2ecb83b0d9ac04b8b8f1721da206cfb3ba733535e8c72","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6aac35737e881e7caae4f18fb2bc295a6fcd2f845e4b5e1643676a1ee9483693; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q202","contentProjectionSha256":"87af533e25d32fcdd1c2ecb83b0d9ac04b8b8f1721da206cfb3ba733535e8c72","reviewDecisionSha256":"6aac35737e881e7caae4f18fb2bc295a6fcd2f845e4b5e1643676a1ee9483693","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q203","questionId":"tr-g05-sosyal-q203","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-046","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q203.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q203.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.8671cbf33003"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.73a1fd845236"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.2591cbdee51a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.c396ad81c219"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q203.visual.831180e6dba6"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q203.visual.aec5116a38f4"},"title":"Ortak Miras Karşılaştırması","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Buna göre hangi numaralı ögeler ortak miras kapsamında değerlendirilir?","choices":["I ve II","II ve IV","I ve III","III ve IV"],"difficultyReason":"Öğrenci, ortak mirasın ayırt edici özelliklerini karşılaştırarak hangilerinin tarihî süreklilik ve toplumsal benimsenme ölçütünü karşıladığını belirlemelidir.","explanation":"600 yıllık tarihî han, geçmişin izlerini taşıyan bir yapıdır ve anıt ağaç yüzlerce yıllık doğal bir mirastır. Bu ikisi toplumun ortak değerleri arasındadır. Kent meydanı ve teknokent binası ise yakın dönemde yapıldıkları için henüz ortak miras olarak kabul edilemez.","distractorWhy":["I ve II seçeneğinde kent meydanı ortak miras değildir.","II ve IV seçeneğindeki her ikisi de yeni yapılardır.","doğru; tarihî han ve anıt ağaç ortak miras kriterlerini karşılar.","III ve IV seçeneğinde teknokent yeni bir yapı olduğu için miras sayılmaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3c958e08213d3254ba2cab9814822c286216ef20dc99d5a734e33ea3e7d78b3a","reviewDecisionSha256":"5a4d4b1b00241973785bc5cc0203df5063c9779ad23c6098ce760ec56fdbf72d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3c958e08213d3254ba2cab9814822c286216ef20dc99d5a734e33ea3e7d78b3a","reviewedHash":"sha256:3c958e08213d3254ba2cab9814822c286216ef20dc99d5a734e33ea3e7d78b3a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5a4d4b1b00241973785bc5cc0203df5063c9779ad23c6098ce760ec56fdbf72d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q203","contentProjectionSha256":"3c958e08213d3254ba2cab9814822c286216ef20dc99d5a734e33ea3e7d78b3a","reviewDecisionSha256":"5a4d4b1b00241973785bc5cc0203df5063c9779ad23c6098ce760ec56fdbf72d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q204","questionId":"tr-g05-sosyal-q204","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-046","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Eksik Bilginin Ürüne Etkisi","question":"Bir öğrenci, yaşadığı ilin ortak mirasını anlatan bir sunum hazırlamış ancak yalnızca tarihî cami, han ve kaleleri eklemiş; ilin ünlü halk oyunları ve geleneksel yemeklerine hiç yer vermemiştir. Bu durum sunumun en çok hangi yönünü zayıflatır?","choices":["Kullanılan fotoğraf sayısının azalması","Sunum süresinin kısalması","Bilgilerin güncelliğini kaybetmesi","Ortak mirası bütüncül biçimde yansıtamaması"],"difficultyReason":"Öğrenci, sunudaki eksikliğin ortak mirasın somut olmayan yönlerini göz ardı ettiğini fark ederek yorum yapabilmelidir.","explanation":"Ortak miras; cami, han gibi somut yapıların yanı sıra halk oyunları, geleneksel yemekler gibi somut olmayan kültürel ögeleri de kapsar. Bu nedenle sunum sadece mimari yapıları içerdiğinde ortak mirası eksik yansıtır. Diğer seçenekler yüzeysel olup asıl sorunu ifade etmez.","distractorWhy":["Fotoğraf sayısının azlığı asıl sorun değildir, sorun içerik eksikliğidir.","Sunum süresinin kısalması sunumun kalitesiyle ilgili değil, eksikliğin sonucu da olamaz.","Bilgilerin güncelliğini kaybetmesi sunumdaki eksiklikle ilgili bir durum değildir.","doğru; sunum, ortak mirası bütüncül olarak yansıtamadığı için eksik kalır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d77cff67a41d769909c00b40d6ad58c2588cfe5fade9bcffe468cf913392c3b2","reviewDecisionSha256":"29600419fc3f4ce5fb336b2893fa7a8a0f550059bc1655d8cd37ae82c3320094","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d77cff67a41d769909c00b40d6ad58c2588cfe5fade9bcffe468cf913392c3b2","reviewedHash":"sha256:d77cff67a41d769909c00b40d6ad58c2588cfe5fade9bcffe468cf913392c3b2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:29600419fc3f4ce5fb336b2893fa7a8a0f550059bc1655d8cd37ae82c3320094; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q204","contentProjectionSha256":"d77cff67a41d769909c00b40d6ad58c2588cfe5fade9bcffe468cf913392c3b2","reviewDecisionSha256":"29600419fc3f4ce5fb336b2893fa7a8a0f550059bc1655d8cd37ae82c3320094","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q205","questionId":"tr-g05-sosyal-q205","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-046","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q205.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q205.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q205.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q205.visual.110ba1534389"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q205.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q205.visual.7e1620be2ea2"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q205.visual.a118617fd84a"},"title":"Sergi İçin Çok Ölçütlü Seçim","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Komisyonun öge seçiminde aşağıdaki ölçütlerden hangisine öncelik vermesi en doğru olur?","choices":["Ögenin tarihî ve kültürel değer taşıması ve toplum tarafından benimsenmiş olması","Ögenin son yıllarda popüler olması ve çok sayıda ziyaretçi çekmesi","Ögenin maddi değerinin yüksek olması","Ögenin sergi alanına en yakın konumda bulunması"],"difficultyReason":"Öğrenci, birden fazla ölçüt arasından ortak mirasın tanımına en uygun, nesnel ve kapsayıcı ölçütü seçmelidir.","explanation":"Ortak mirasın belirlenmesinde esas alınması gereken ölçüt, ögenin tarihî ve kültürel değeri ile toplum tarafından benimsenme durumudur. Popülerlik, maddi değer veya yakınlık gibi geçici veya pratik ölçütler, ortak mirasın doğru temsili için yeterli değildir.","distractorWhy":["doğru; tarihî ve kültürel değer ile toplumsal benimseme, ortak mirasın temel ölçütleridir.","Popülerlik ve ziyaretçi sayısı ortak mirasın kalıcı niteliğini yansıtmaz, geçici bir ölçüttür.","Maddi değer, bir varlığın kültürel önemini belirlemez; pahalı eşyalar miras sayılmayabilir.","Sergi alanına yakınlık, kolaylık sağlasa da bir ögenin ortak miras olup olmadığını belirlemez."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"655644c7b305b08e8df23309ba9713e7fec279ec8921098a807ba95792956620","reviewDecisionSha256":"74b4e61ff37669230438cf8ebeef0899229a5494f4814c2311875c2f88964e07","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:655644c7b305b08e8df23309ba9713e7fec279ec8921098a807ba95792956620","reviewedHash":"sha256:655644c7b305b08e8df23309ba9713e7fec279ec8921098a807ba95792956620","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:74b4e61ff37669230438cf8ebeef0899229a5494f4814c2311875c2f88964e07; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q205","contentProjectionSha256":"655644c7b305b08e8df23309ba9713e7fec279ec8921098a807ba95792956620","reviewDecisionSha256":"74b4e61ff37669230438cf8ebeef0899229a5494f4814c2311875c2f88964e07","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q206","questionId":"tr-g05-sosyal-q206","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-047","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Albüm İçin Uygun Olmayan Öge","question":"Mert, yaşadığı ilin ortak mirasını tanıtmak için bir fotoğraf albümü hazırlamaktadır. Albümde aşağıdakilerden hangisine yer vermesi ortak miras anlayışıyla bağdaşmaz?","choices":["Tarihî bir konak","Yakın zamanda yapılmış bir rezidans","500 yıllık bir çeşme","Yöresel kıyafetlerin sergilendiği bir vitrin"],"difficultyReason":"Öğrenci, bir fotoğraf albümünde yer alacak ögeleri seçerken ortak miras niteliği taşımayan modern yapıyı ayırt edebilmelidir.","explanation":"Ortak miras, toplumun geçmişten getirdiği değerleri yansıtır. Yakın zamanda yapılmış bir rezidans henüz toplumda ortak bir anı oluşturmadığı için albüme eklenmesi uygun değildir. Diğer seçenekler ise tarihî ya da kültürel miras kapsamındadır.","distractorWhy":["Tarihî konak, eski dönemin yaşam biçimini yansıttığı için albümde yer alabilir.","doğru; yakın zamanda yapılmış rezidans henüz ortak miras değildir.","500 yıllık çeşme, yüzyıllardır şehrin bir parçası olarak albümde bulunmayı hak eder.","Yöresel kıyafetler kültürel mirasın somut örneğidir, albüme uygundur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cf4a617fd545bf9ae7edac79a9c48282b03b155a10c51059c6b4c775534a022b","reviewDecisionSha256":"8208bc2e56327fcd55198e30e554d36e4f1be1e07ea233cd938087990379b2d6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cf4a617fd545bf9ae7edac79a9c48282b03b155a10c51059c6b4c775534a022b","reviewedHash":"sha256:cf4a617fd545bf9ae7edac79a9c48282b03b155a10c51059c6b4c775534a022b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8208bc2e56327fcd55198e30e554d36e4f1be1e07ea233cd938087990379b2d6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q206","contentProjectionSha256":"cf4a617fd545bf9ae7edac79a9c48282b03b155a10c51059c6b4c775534a022b","reviewDecisionSha256":"8208bc2e56327fcd55198e30e554d36e4f1be1e07ea233cd938087990379b2d6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q207","questionId":"tr-g05-sosyal-q207","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-047","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Broşür İçeriğini Yorumlama","question":"Ece, yaşadığı il olan Trabzon’u tanıtan bir broşüre Sümela Manastırı fotoğrafı, Uzungöl manzarası ve yöresel horon kıyafetleri giyen bir ekibin resmini koymuştur. Bu broşür için aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?","choices":["Broşür yalnızca doğal güzellikleri göstermektedir.","Broşürde sadece mimari eserler vurgulanmıştır.","Broşür hem doğal hem de kültürel miras ögelerini bir arada sunmaktadır.","Broşür sadece eğlence ve halk oyunlarına odaklanmıştır."],"difficultyReason":"Öğrenci, bir broşürdeki farklı miras türlerini ayırt ederek içeriğin çeşitliliğini doğru değerlendirebilmelidir.","explanation":"Sümela Manastırı tarihî mimari miras, Uzungöl doğal miras, horon ise somut olmayan kültürel miras örneğidir. Dolayısıyla broşür hem doğal hem kültürel mirası yansıtarak çok yönlü bir tanıtım yapmıştır. Diğer seçenekler broşürü eksik tanımlamaktadır.","distractorWhy":["Broşür yalnızca doğal güzellikleri göstermez, Sümela Manastırı ve horon kültürel mirastır.","Sadece mimari eserler yoktur; Uzungöl ve horon farklı türlerdendir.","doğru; broşür doğal ve kültürel mirası bir araya getirerek zengin bir içerik sunar.","Sadece eğlence ve halk oyunlarına odaklanmamıştır, manastır ve göl de vardır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"102a62b5a8e7cdc4bbf6d1b7ddfe015f0cbb33f1a23f741e69f99ca29d6287ae","reviewDecisionSha256":"fec805e9c12f6fcaac3eab31bcd3c90f8d2a40fdf4e7daf777e73927941505d5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:102a62b5a8e7cdc4bbf6d1b7ddfe015f0cbb33f1a23f741e69f99ca29d6287ae","reviewedHash":"sha256:102a62b5a8e7cdc4bbf6d1b7ddfe015f0cbb33f1a23f741e69f99ca29d6287ae","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fec805e9c12f6fcaac3eab31bcd3c90f8d2a40fdf4e7daf777e73927941505d5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q207","contentProjectionSha256":"102a62b5a8e7cdc4bbf6d1b7ddfe015f0cbb33f1a23f741e69f99ca29d6287ae","reviewDecisionSha256":"fec805e9c12f6fcaac3eab31bcd3c90f8d2a40fdf4e7daf777e73927941505d5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q208","questionId":"tr-g05-sosyal-q208","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-047","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İki Posterin Karşılaştırılması","question":"Gaziantep ile ilgili iki farklı poster hazırlanmıştır. Birinci posterde Bakırcılar Çarşısı ve Zeugma Mozaik Müzesi görselleri, ikinci posterde ise yalnızca yeni yapılan bir alışveriş merkezi ve kapalı spor salonu görselleri kullanılmıştır. Bu iki poster karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Her iki poster de Gaziantep'in ortak mirasını başarıyla yansıtır.","İkinci posterdeki spor salonu, tarihî değer taşıdığı için daha doğru bir seçimdir.","Birinci posterde mozaik müzesi olduğu için sadece tarih vurgulanmıştır.","Birinci poster ortak miras ögelerini doğru yansıtırken ikinci poster bu niteliği taşımaz."],"difficultyReason":"Öğrenci, iki ürünü ortak miras ölçütlerine göre karşılaştırarak hangisinin daha nitelikli olduğunu belirlemelidir.","explanation":"Bakırcılar Çarşısı geleneksel el sanatlarını, Zeugma Mozaik Müzesi ise önemli arkeolojik eserleri sergileyerek Gaziantep'in ortak mirasını yansıtır. İkinci posterdeki AVM ve spor salonu ise yeni yapıldıkları için henüz toplumun ortak değeri hâline gelmemiştir. Bu nedenle birinci poster doğru bir seçimdir.","distractorWhy":["İkinci posterde yer alanlar ortak miras olmadığı için her ikisi de başarılı değildir.","Spor salonu yeni bir yapıdır, tarihî değeri yoktur.","Birinci posterde hem geleneksel çarşı hem müze bulunduğu için sadece tarih değil kültürel miras da vurgulanmıştır.","doğru; birinci poster ortak mirası temsil eder, ikincisi ise sadece yeni binaları gösterir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cb607dc4a9c34b35719f354c75d984aeabda283a3adba67a774a46ffe248dea7","reviewDecisionSha256":"29ea3b08d9446b3d49e6cc7c51512369fbe16ed8e1b7eba9aabe0c92bf5a866c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cb607dc4a9c34b35719f354c75d984aeabda283a3adba67a774a46ffe248dea7","reviewedHash":"sha256:cb607dc4a9c34b35719f354c75d984aeabda283a3adba67a774a46ffe248dea7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:29ea3b08d9446b3d49e6cc7c51512369fbe16ed8e1b7eba9aabe0c92bf5a866c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q208","contentProjectionSha256":"cb607dc4a9c34b35719f354c75d984aeabda283a3adba67a774a46ffe248dea7","reviewDecisionSha256":"29ea3b08d9446b3d49e6cc7c51512369fbe16ed8e1b7eba9aabe0c92bf5a866c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q209","questionId":"tr-g05-sosyal-q209","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-047","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Kaynak Seçiminin Güvenilirliğe Etkisi","question":"Bir öğrenci, yaşadığı ilin ortak mirasını anlatan bir konuşma hazırlamak için yalnızca internetteki en popüler gezi bloglarını okumuş, kütüphane, müze arşivi veya yerel tarih kitaplarına hiç başvurmamıştır. Bu çalışma yönteminin konuşmanın güvenilirliği açısından en olası sonucu aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Konuşma, denetlenmemiş bilgiler içerebileceği için dinleyiciyi yanıltma riski taşır.","İnternet en güncel bilgileri sunduğundan konuşma çok daha güvenilir olur.","Konuşma süresi kısalacağı için dinleyiciler konuyu daha iyi anlar.","Yerel kaynaklara gerek olmadığı için bu yöntem en doğru bilgiye ulaştırır."],"difficultyReason":"Öğrenci, bilgi toplama yönteminin güvenilirlik üzerindeki etkisini neden-sonuç ilişkisiyle yorumlayarak en isabetli çıkarımı yapmalıdır.","explanation":"Yalnızca gezi bloglarına dayanarak hazırlanan bir konuşma, bu kaynaklar akademik denetimden geçmediği için hatalı veya yanlı bilgiler içerebilir. Bu da konuşmanın güvenilirliğini düşürür ve dinleyiciyi yanıltabilir. Diğer seçenekler bu durumu doğru yorumlamamaktadır.","distractorWhy":["doğru; kontrolsüz kaynaklardan alınan bilgilerin yanıltıcı olma riski yüksektir.","İnternetteki her bilgi güncel olmayabilir, üstelik popülerlik doğruluk anlamına gelmez.","Konuşma süresinin kısalması, içeriğin güvenilirliğini artırmaz.","Yerel kaynaklar (arşiv, kitap) olmadan yapılan araştırma genellikle eksik ve yüzeysel kalır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"144689a0d8ea13d4195f5f25303dc8909626471e9c83a08065cafdc9c15a12d9","reviewDecisionSha256":"b6b04ca52af02b1709f60ca31f6518cb6a4b169d194a24f859c57b669b33e8db","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:144689a0d8ea13d4195f5f25303dc8909626471e9c83a08065cafdc9c15a12d9","reviewedHash":"sha256:144689a0d8ea13d4195f5f25303dc8909626471e9c83a08065cafdc9c15a12d9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b6b04ca52af02b1709f60ca31f6518cb6a4b169d194a24f859c57b669b33e8db; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q209","contentProjectionSha256":"144689a0d8ea13d4195f5f25303dc8909626471e9c83a08065cafdc9c15a12d9","reviewDecisionSha256":"b6b04ca52af02b1709f60ca31f6518cb6a4b169d194a24f859c57b669b33e8db","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q210","questionId":"tr-g05-sosyal-q210","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-047","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mobil Uygulama İçin Seçim Kriteri","question":"Bir belediye, şehrin ortak mirasını tanıtan bir mobil uygulama geliştirecektir. Uygulamaya eklenecek miras ögelerini belirlerken aşağıdakilerden hangisi en öncelikli ölçüt olmalıdır?","choices":["Ögenin uygulamada en çok beğeni alması","Ögenin tarihî ve kültürel değerinin olması ve halk tarafından miras olarak kabul edilmesi","Ögeye ait fotoğrafın çözünürlüğünün yüksek olması","Ögenin şehir merkezinde bulunması"],"difficultyReason":"Öğrenci, kaynakların sınırlı olduğu bir projede miras ögesi seçiminde birden çok ölçütü değerlendirerek en temel olanı belirlemelidir.","explanation":"Bir mobil uygulamada yer alacak ortak miras ögelerinin belirlenmesinde en önemli ölçüt, o ögenin gerçekten ortak miras niteliği taşımasıdır. Bu da tarihî ve kültürel değeri ile halk tarafından benimsenmiş olmasıyla ölçülür. Beğeni, fotoğraf kalitesi ya da konum gibi etkenler ikincil kalır.","distractorWhy":["Beğeni sayısı geçici bir ölçüttür, bir varlığın miras değerini yansıtmaz.","doğru; tarihî ve kültürel değer ile toplumsal kabul, ortak mirasın temel ölçütüdür.","Fotoğraf çözünürlüğü teknik bir detaydır, miras seçiminde belirleyici olamaz.","Merkezî konum, erişim kolaylığı sağlasa da miras olma özelliğini etkilemez."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ba11bad7bcc9ac6833c860e910f5215f1e2802047b1a270764c4609b942221f6","reviewDecisionSha256":"a79c84db51267a90f2aa917ecde2e44dffeefac66298a4f7e4a0edda11457f96","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ba11bad7bcc9ac6833c860e910f5215f1e2802047b1a270764c4609b942221f6","reviewedHash":"sha256:ba11bad7bcc9ac6833c860e910f5215f1e2802047b1a270764c4609b942221f6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a79c84db51267a90f2aa917ecde2e44dffeefac66298a4f7e4a0edda11457f96; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q210","contentProjectionSha256":"ba11bad7bcc9ac6833c860e910f5215f1e2802047b1a270764c4609b942221f6","reviewDecisionSha256":"a79c84db51267a90f2aa917ecde2e44dffeefac66298a4f7e4a0edda11457f96","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q211","questionId":"tr-g05-sosyal-q211","title":"İlimizdeki Ortak Miras – Yaşayan Kültür Envanteri","question":"Sosyal bilgiler dersinde öğretmen, öğrencilerden yaşadıkları ildeki somut olmayan ortak miras ögelerini araştırmalarını istemiştir. Buna göre hangi öğrencinin araştırma konusu diğerlerinden farklı bir miras türüne örnektir?","choices":["Annesinden öğrendiği yöresel keşkek tarifini yazılı hâle getiren Ali","Dedesinin anlattığı Nasreddin Hoca fıkralarını kaydeden Zeynep","Mahallesindeki tarihî hamamın mimari özelliklerini fotoğraflayan Elif","Köy düğünlerinde söylenen manileri defterine not eden Yusuf"],"correct":2,"level":1,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-048","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","difficultyReason":"Öğrenci, verilen kısa örnekler arasından somut kültürel miras ile somut olmayan kültürel mirası ayırt etmelidir; bu işlem temel düzeyde bilgi gerektirir.","explanation":"Öğretmenin istediği araştırma konusu somut olmayan ortak miras ögeleridir. Ali (keşkek tarifi), Zeynep (Nasreddin Hoca fıkraları) ve Yusuf (maniler) somut olmayan kültürel miras örnekleri araştırmaktadır. Elif ise tarihî bir hamamı, yani somut bir kültürel miras ögesini fotoğraflamıştır. Bu nedenle Elif'in konusu diğerlerinden farklıdır.","distractorWhy":["Ali'nin derlediği keşkek tarifi, geleneksel yemek kültürü içinde yer alan somut olmayan bir mirastır; öğretmenin istediği türe uymakla birlikte diğerleriyle aynı grupta olduğu için farklı olan değildir.","Zeynep'in kaydettiği fıkralar, sözlü gelenekler kapsamında somut olmayan mirastır; soruda istenen türe uymakla birlikte farklı olan seçenek bu değildir.","Doğru cevap: Elif'in konusu somut kültürel miras olduğu için diğer öğrencilerin araştırmalarından ayrılır.","Yusuf'un derlediği maniler, halk edebiyatı ürünü olarak somut olmayan miras sınıfındadır; bu nedenle diğerleriyle aynı grupta yer alıp farklı olan seçenek değildir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","options":["Annesinden öğrendiği yöresel keşkek tarifini yazılı hâle getiren Ali","Dedesinin anlattığı Nasreddin Hoca fıkralarını kaydeden Zeynep","Mahallesindeki tarihî hamamın mimari özelliklerini fotoğraflayan Elif","Köy düğünlerinde söylenen manileri defterine not eden Yusuf"],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"81bb5b67185b5176cd906dfbb474f4e6e8cb6bbde05d3e696b54c97dd5bf6b3c","reviewDecisionSha256":"ee56391658db2f105dcfa696833ce767e77a0000b0a3598466f0232b88ab3588","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:81bb5b67185b5176cd906dfbb474f4e6e8cb6bbde05d3e696b54c97dd5bf6b3c","reviewedHash":"sha256:81bb5b67185b5176cd906dfbb474f4e6e8cb6bbde05d3e696b54c97dd5bf6b3c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ee56391658db2f105dcfa696833ce767e77a0000b0a3598466f0232b88ab3588; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q211","contentProjectionSha256":"81bb5b67185b5176cd906dfbb474f4e6e8cb6bbde05d3e696b54c97dd5bf6b3c","reviewDecisionSha256":"ee56391658db2f105dcfa696833ce767e77a0000b0a3598466f0232b88ab3588","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q212","questionId":"tr-g05-sosyal-q212","title":"Mahallemizin Tarihî Hazinesi","question":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerini tanıtan bir okul panosu hazırlamak isteyen 5/A sınıfı öğrencileri, mahallelerindeki tarihî bir çeşmenin fotoğrafını çekip altına bilgi notu yazacaktır. Panonun hem ilgi çekici hem de bilgilendirici olması için aşağıdakilerden hangisini yapmaları en uygun olur?","choices":["Çeşmenin kitabesindeki yazıyı aynen kopyalayıp sadece fotoğrafın altına yapıştırmak","Çeşmenin hangi tarihte, kim tarafından ve hangi amaçla yaptırıldığını kısaca anlatan özgün bir metin hazırlamak","Sadece \"Tarihî Çeşme\" başlığını ve fotoğrafı kullanıp ziyaretçilerin kendi yorumunu yazmasını beklemek","Çeşmenin günümüzdeki su fiyatları ile eski dönemdeki su taşıma yöntemlerini karşılaştıran uzun bir tablo eklemek"],"correct":1,"level":3,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-048","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","difficultyReason":"Öğrenciden birden çok ölçütü (bilgilendiricilik, ilgi çekicilik, özgünlük) aynı anda değerlendirerek en uygun seçeneğe karar vermesi beklenmektedir.","explanation":"Etkili bir tanıtım panosu, tarihî eserin hikâyesini ziyaretçinin anlayabileceği sade ve özgün bir dille sunmalıdır. Kitabeyi aynen kopyalamak anlaşılırlığı düşürür. Sadece başlık koymak bilgi eksikliği yaratır. Çeşmeyle doğrudan ilgisi olmayan su fiyatı karşılaştırması ise konuyu dağıtır. Doğru seçenek, çeşmenin tarihçesini kısaca açıklayan özgün bir metin hazırlamaktır.","distractorWhy":["Kitabedeki yazıyı aynen kopyalamak, özellikle eski yazı ise ziyaretçiler tarafından okunamayabilir ve özgün bir katkı sunmaz.","Doğru cevap: Tarihçeyi özgün bir dille kısaca anlatan metin, panonun hem ilgi çekici hem de bilgilendirici olmasını sağlar.","Sadece başlık ve fotoğraf kullanmak, ziyaretçiye yeterli bilgi sunmadığı için panonun bilgilendirici olma amacına ulaşmaz.","Su fiyatları ile eski taşıma yöntemlerini karşılaştırmak, çeşmenin kültürel değerini tanıtmaktan uzaklaşarak odağı dağıtır ve panoyu karmaşıklaştırır."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"48b53875842494dc9b13db10fff93435d27857a96488326151426234ae48c7a4","reviewDecisionSha256":"aa6327d847d2e36cda370d6c3cf8d9ff298e6589ceb58b5c95eca87e244bd6d1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:48b53875842494dc9b13db10fff93435d27857a96488326151426234ae48c7a4","reviewedHash":"sha256:48b53875842494dc9b13db10fff93435d27857a96488326151426234ae48c7a4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:aa6327d847d2e36cda370d6c3cf8d9ff298e6589ceb58b5c95eca87e244bd6d1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q212","contentProjectionSha256":"48b53875842494dc9b13db10fff93435d27857a96488326151426234ae48c7a4","reviewDecisionSha256":"aa6327d847d2e36cda370d6c3cf8d9ff298e6589ceb58b5c95eca87e244bd6d1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q213","questionId":"tr-g05-sosyal-q213","title":"Ortak Mirasın Anlamı","question":"\"Ortak miras\" kavramıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?","choices":["Ortak miras, sadece tarihî binalar ve kalıntılardan oluşur.","Masallar, türküler ve geleneksel el sanatları da ortak mirasın bir parçasıdır.","Ortak miras, geçmişten günümüze ulaşan ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken değerlerdir.","Doğal güzellikler ve millî parklar da ortak miras kapsamında değerlendirilebilir."],"correct":0,"level":2,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-048","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","difficultyReason":"Öğrencinin ortak miras kavramının kapsamını doğru anlaması ve 'sadece' gibi mutlak ifadeler içeren yanlış bir genellemeyi tespit etmesi gerekmektedir.","explanation":"Ortak miras; somut kültürel varlıklar (tarihî binalar), somut olmayan kültürel varlıklar (masallar, türküler, el sanatları) ve doğal varlıkları (millî parklar) kapsayan geniş bir kavramdır. Bu nedenle 'sadece tarihî binalar ve kalıntılardan oluşur' ifadesi yanlıştır. Diğer seçenekler ortak mirasın doğru tanımlarıdır.","distractorWhy":["Doğru cevap: 'Sadece' ifadesi, ortak mirasın somut olmayan ve doğal mirası da kapsayan geniş yapısını yok saydığı için bu ifade yanlıştır.","Türküler, masallar ve el sanatları somut olmayan kültürel miras ögeleri olduğu için bu ifade doğrudur; bu nedenle yanlış ifade değildir.","Ortak mirasın temel özelliklerinden biri kuşaklar arası aktarım olduğu için bu ifade doğrudur.","Doğal güzellikler ve millî parklar doğal miras kapsamında değerlendirildiği için bu ifade de doğrudur."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"31c39e6909cb2521117b8b05a74ded0b52efb6ad88697fa3a1615400271eb4bc","reviewDecisionSha256":"3a51da4db4243dc661f7c83cadb9d310b6a5b26a830f9c756a568a6df7c9da11","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:31c39e6909cb2521117b8b05a74ded0b52efb6ad88697fa3a1615400271eb4bc","reviewedHash":"sha256:31c39e6909cb2521117b8b05a74ded0b52efb6ad88697fa3a1615400271eb4bc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3a51da4db4243dc661f7c83cadb9d310b6a5b26a830f9c756a568a6df7c9da11; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q213","contentProjectionSha256":"31c39e6909cb2521117b8b05a74ded0b52efb6ad88697fa3a1615400271eb4bc","reviewDecisionSha256":"3a51da4db4243dc661f7c83cadb9d310b6a5b26a830f9c756a568a6df7c9da11","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q214","questionId":"tr-g05-sosyal-q214","title":"Kültürel Mirası Hangi Proje Daha Çok Korur?","question":"Yaşadığı ilde kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel bir dokuma sanatını korumak amacıyla belediye, gençlerin katılacağı bir proje yarışması düzenlemiştir. Sunulan dört proje önerisinden hangisi, hem bu sanatın aslına uygun olarak yaşatılmasına hem de geniş kitleler tarafından tanınmasına en fazla katkıyı sağlar?","choices":["Geleneksel desenleri makine üretimi tişörtlere basıp internetten satışa sunmak","Usta dokumacıların atölyesinde gençlere birebir dokuma eğitimi verilen ve yıl sonunda ortaya çıkan ürünlerin sergilendiği bir program düzenlemek","Dokumanın tarihini ve önemini anlatan kısa bir sinevizyon gösterisi hazırlayıp sadece okullarda ders aralarında göstermek","En eski dokuma örneklerini toplayıp belediye deposunda saklayarak arşiv oluşturmak"],"correct":1,"level":4,"objectiveId":"SB.5.3.1","objective":"SB.5.3.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-048","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme","difficultyReason":"Öğrencinin dört farklı öneriyi 'aslına uygun yaşatma' ve 'geniş kitlelere tanıtma' gibi iki karmaşık ölçüte göre karşılaştırarak en uygun olanı seçmesi gerekir.","explanation":"En etkili koruma ve tanıtma yolu, sanatın bizzat uygulanarak öğretilmesi ve sonuçların paylaşılmasıdır. Usta dokumacılarla yapılan atölye, hem sanatın özgün tekniğini yaşatır (aslına uygunluk) hem de sergi yoluyla geniş kitlelere ulaşmasını sağlar. Diğer seçenekler ya özgünlüğü bozmakta ya da tanıtımı sınırlı tutmaktadır.","distractorWhy":["Tişörtlere baskı yapmak, sanatın özgün üretim yöntemini değil, sadece desenini kullandığı için 'aslına uygun yaşatma' kriterini karşılamaz.","Doğru cevap: Usta-çırak eğitimi sanatın aslını korur; sergi ise tanıtımı sağlayarak her iki amaca birden en yüksek katkıyı sunar.","Sadece izletilen bir sinevizyon gösterisi, sanatı aktif olarak yaşatmaz ve okul dışındaki geniş kitlelere ulaşmaz.","Örnekleri depoda saklamak koruma sağlasa da sanatı yaşatmaz ve kimse tarafından tanınmasını sağlamaz."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-1-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-1","subtopicKey":"somut-ve-somut-olmayan-ortak-miras","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ac5d26385783eb090b9dd71ae2dc66d9cba61cf52d1c5cb4ce5af57ab673240d","reviewDecisionSha256":"4d71be6daf86f50cc0e3a001a936deed912ceade82606fc9af2ee623c6eb05a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ac5d26385783eb090b9dd71ae2dc66d9cba61cf52d1c5cb4ce5af57ab673240d","reviewedHash":"sha256:ac5d26385783eb090b9dd71ae2dc66d9cba61cf52d1c5cb4ce5af57ab673240d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4d71be6daf86f50cc0e3a001a936deed912ceade82606fc9af2ee623c6eb05a1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q214","contentProjectionSha256":"ac5d26385783eb090b9dd71ae2dc66d9cba61cf52d1c5cb4ce5af57ab673240d","reviewDecisionSha256":"4d71be6daf86f50cc0e3a001a936deed912ceade82606fc9af2ee623c6eb05a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q215","questionId":"tr-g05-sosyal-q215","title":"Çatalhöyük’te Günlük Hayat Senaryosu","question":"Sosyal bilgiler dersinde Çatalhöyük'te yaşayan bir çocuğun bir gününü anlatan bir hikâye yazıyorsunuz. Yazdığınız hikâyede aşağıdaki ifadelerden hangisine yer vermeniz tarihsel gerçeklere en uygun olur?","choices":["\"Sabah ezanıyla uyandım, babam caddeden geçen at arabasıyla tarlaya gitti.\"","\"Kahvaltıda annemin pişirdiği mısır gevreğini sütle yedikten sonra okula gitmek için yola çıktım.\"","\"Annemle birlikte damdan merdivenle evimize girdik, ocakta pişen buğday lapasını yedik.\"","\"Babam demir paralarla pazardan akşama balık aldı, komşumuz tabletine bakıp haberleri okudu.\""],"correct":2,"level":3,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-049","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","difficultyReason":"Öğrencinin Çatalhöyük'ün temel mimari ve sosyal yaşam özelliklerini (damdan giriş, tahıl tüketimi) diğer tarihsel dönemlere ait ögelerden ayırt etmesi beklenir.","explanation":"Çatalhöyük Neolitik Dönem'e ait bir yerleşimdir. Evlere damdan girilmesi ve buğday tarımı yapılması bu dönemin belirgin özelliklerindendir. Ezan, okul, demir para, tablet ve mısır gibi unsurlar çok daha sonraki dönemlere aittir. Bu nedenle tarihsel gerçeklere en uygun ifade, damdan giriş ve buğday lapasının anlatıldığı seçenektir.","distractorWhy":["Ezan ve at arabası Çatalhöyük'ün var olduğu Neolitik Dönem'de bulunmayan, çok sonraki dönemlere ait ögelerdir.","Mısır, Anadolu'ya çok sonraları gelen bir tarım ürünüdür; okul ise o dönemde yoktur.","Doğru cevap: Çatalhöyük'te evlere damdan girilir ve buğday gibi tahıllar tüketilirdi; bu ifade dönemin sosyal hayatını doğru yansıtır.","Demir para ve tablet, tarih öncesi çağlarda değil; çok daha ileri dönemlerde kullanılmıştır."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7412c280191caa04586b8b069147118abebabc4d40022a3f8727770f3553c775","reviewDecisionSha256":"7a5ea33339df804d82d17402f4a544a2611cb3fb231304c681cbf5121d6aedbe","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7412c280191caa04586b8b069147118abebabc4d40022a3f8727770f3553c775","reviewedHash":"sha256:7412c280191caa04586b8b069147118abebabc4d40022a3f8727770f3553c775","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7a5ea33339df804d82d17402f4a544a2611cb3fb231304c681cbf5121d6aedbe; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q215","contentProjectionSha256":"7412c280191caa04586b8b069147118abebabc4d40022a3f8727770f3553c775","reviewDecisionSha256":"7a5ea33339df804d82d17402f4a544a2611cb3fb231304c681cbf5121d6aedbe","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q216","questionId":"tr-g05-sosyal-q216","title":"Anadolu’nun İlk Köylerinde Değişen Hayat","question":"Aşağıdakilerden hangisi, Anadolu’da insanların avcı-toplayıcı yaşamdan yerleşik hayata geçmesiyle birlikte ortaya çıkan bir gelişmedir?","choices":["Mağara duvarlarına av sahnelerini resmetmeye başlamaları","Hayvan derilerini işleyerek giysi yapmayı öğrenmeleri","Küçük ve taşınabilir çadırlarda yaşamaya başlamaları","Tahıl depolamak için kil ve taştan ambarlar inşa etmeleri"],"correct":3,"level":2,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-049","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","difficultyReason":"Öğrenci, yerleşik hayata özgü özellikler ile avcı-toplayıcı döneme ait özellikleri ayırt etmeli; tarımın getirdiği kalıcı depolama ihtiyacını kavramalıdır.","explanation":"Yerleşik hayata geçişin en temel sonuçlarından biri tarımsal üretimin başlaması ve ürün fazlasının depolanması ihtiyacıdır. Bu ihtiyaç, tahıl ambarları gibi kalıcı mimari ögeleri ortaya çıkarmıştır. Mağara resimleri, deri işleme ve taşınabilir barınaklar ise avcı-toplayıcı toplumlara özgüdür.","distractorWhy":["Mağara duvarlarına resim yapmak, avcı-toplayıcı dönemlere özgü bir uygulamadır; yerleşik hayatla doğrudan bağlantılı değildir.","Hayvan derisinden giysi yapımı, avcılıkla geçinen topluluklarda görülen ve yerleşik hayattan önce de bilinen bir beceridir.","Taşınabilir çadırlar, konar-göçer yaşam tarzının göstergesidir; yerleşik hayatla çelişir.","Doğru cevap: Tahılları depolamak için yapılan ambarlar, yerleşik hayatın ve tarımın başlamasıyla doğrudan ilişkili bir gelişmedir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bb03397f974aba431a58f6ee4e28de9ee756888589d7984f66c85f310d2aa490","reviewDecisionSha256":"2acd81cf30a31bdc7299cce4d2502155d5a37cf53ba179095f1f090acb05854e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bb03397f974aba431a58f6ee4e28de9ee756888589d7984f66c85f310d2aa490","reviewedHash":"sha256:bb03397f974aba431a58f6ee4e28de9ee756888589d7984f66c85f310d2aa490","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2acd81cf30a31bdc7299cce4d2502155d5a37cf53ba179095f1f090acb05854e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q216","contentProjectionSha256":"bb03397f974aba431a58f6ee4e28de9ee756888589d7984f66c85f310d2aa490","reviewDecisionSha256":"2acd81cf30a31bdc7299cce4d2502155d5a37cf53ba179095f1f090acb05854e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q217","questionId":"tr-g05-sosyal-q217","title":"Anadolu’nun İlk Köyü: Çatalhöyük","question":"Aşağıdakilerden hangisi Çatalhöyük’ün özelliklerinden biri değildir?","choices":["Evlerin giriş kapılarının sokağa açılmaması, damdan girilip çıkılması","Ölülerin evlerin tabanının altına gömülmesi","Duvarlara boğa başı, akbaba gibi çeşitli hayvan figürlerinin resmedilmesi","Ticaret mallarını korumak için şehri çevreleyen yüksek surlar inşa edilmesi"],"correct":3,"level":1,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-049","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","difficultyReason":"Soruda, Çatalhöyük'ün bilinen üç temel özelliği ile ona ait olmayan bir özelliğin ayırt edilmesi istenmektedir; bu işlem temel bilgiyi hatırlamayı gerektirir.","explanation":"Çatalhöyük, sokakları olmayan, evlere damdan girilen bir Neolitik yerleşmedir. Ölülerin ev içine gömülmesi ve duvar resimleri belirgin özelliklerdir. Ancak etrafında savunma surları bulunmamaktadır; surlar daha çok Kalkolitik ve Tunç Çağı yerleşmelerinde görülür.","distractorWhy":["Çatalhöyük'te evler bitişik yapıldığından sokak yoktur ve evlere damdaki açıklıktan girilir; bu ifade doğrudur.","Ölülerin yaşanılan evin tabanı altına gömülmesi, Çatalhöyük'te sık rastlanan bir gelenektir; bu ifade doğrudur.","Duvarlara hayvan figürleri, özellikle de boğa başları ve akbabalar resmedilmesi Çatalhöyük'ün ünlü özelliklerindendir; bu ifade doğrudur.","Doğru cevap: Çatalhöyük'ü çevreleyen surlar bulunmamaktadır; sur inşası bu dönemin bir özelliği değildir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ab450f9990e848506a3b65db5034b313bd6546fe581a5a494e3cf9494799b6e4","reviewDecisionSha256":"62e0054194937fcbd20ca38e928a605bc0af75298ee572be4c3db3bcab20c5df","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ab450f9990e848506a3b65db5034b313bd6546fe581a5a494e3cf9494799b6e4","reviewedHash":"sha256:ab450f9990e848506a3b65db5034b313bd6546fe581a5a494e3cf9494799b6e4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:62e0054194937fcbd20ca38e928a605bc0af75298ee572be4c3db3bcab20c5df; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q217","contentProjectionSha256":"ab450f9990e848506a3b65db5034b313bd6546fe581a5a494e3cf9494799b6e4","reviewDecisionSha256":"62e0054194937fcbd20ca38e928a605bc0af75298ee572be4c3db3bcab20c5df","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q218","questionId":"tr-g05-sosyal-q218","title":"Göbeklitepe’nin Gizemi","question":"Arkeologlar Göbeklitepe'de yaptıkları kazılarda, dikili taşların üzerine hayvan figürleri oyulmuş, dairesel planlı yapılar bulmuşlardır. Bu yapıların, henüz çanak çömlek yapımının ve tarımın tam olarak başlamadığı bir dönemde inşa edildiği anlaşılmıştır. Bu bilgilere dayanarak Göbeklitepe ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?","choices":["Göbeklitepe'yi kuran topluluk, tarıma dayalı büyük bir imparatorluktu.","İnsanlar yerleşik hayata geçmeden önce de organize olarak büyük anıtsal yapılar inşa edebiliyordu.","Göbeklitepe, çanak çömlek ticaretinin yapıldığı önemli bir liman şehriydi.","Hayvan figürlerinin tamamı, o dönemde evcilleştirilmiş hayvanları göstermektedir."],"correct":1,"level":3,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-049","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","difficultyReason":"Öğrencinin verilen arkeolojik bulgulardan yola çıkarak mantıklı bir çıkarımda bulunması; tarım öncesi dönemde anıtsal mimarinin varlığı gibi soyut bir bağlantıyı kurması beklenir.","explanation":"Verilen bilgiler, Göbeklitepe'nin tarımın tam olarak başlamadığı bir dönemde inşa edildiğini gösterir. Bu kadar büyük taş yapıları inşa etmek, gelişmiş bir iş birliği ve organizasyon gerektirir. Bu da bize, insanların yerleşik hayata geçmeden önce bile büyük anıtsal yapılar inşa edebilecek sosyal becerilere sahip olduğu yorumunu yaptırır. Diğer seçenekler metindeki bilgilerle çelişir.","distractorWhy":["Metinde tarımın tam başlamadığı belirtildiğine göre tarıma dayalı bir imparatorluktan söz edilemez; bu doğrudan bilgiyle çelişir.","doğru cevap: Tarım öncesi dönemde bile organize olunarak anıtsal yapılar inşa edilmesi, varılabilecek en doğru ve doğrudan çıkarımdır.","Çanak çömlek yapımının başlamadığı bir yerde ticaretinin yapılması ve bir liman şehri olması mantıklı değildir; verilerle çelişir.","Figürleri çizilen hayvanların evcil olduğuna dair metinde hiçbir bilgi yoktur; ayrıca dönem hakkındaki bilgimiz bu yorumu desteklemez."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1529ba293f93e7a4f23debadf154a0b1350b5a13afd408d3095e957c3393ec8b","reviewDecisionSha256":"494879aaaee4c02422ecf42878a0c800745b28b6ca7da017597a0abb8c51f55e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1529ba293f93e7a4f23debadf154a0b1350b5a13afd408d3095e957c3393ec8b","reviewedHash":"sha256:1529ba293f93e7a4f23debadf154a0b1350b5a13afd408d3095e957c3393ec8b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:494879aaaee4c02422ecf42878a0c800745b28b6ca7da017597a0abb8c51f55e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q218","contentProjectionSha256":"1529ba293f93e7a4f23debadf154a0b1350b5a13afd408d3095e957c3393ec8b","reviewDecisionSha256":"494879aaaee4c02422ecf42878a0c800745b28b6ca7da017597a0abb8c51f55e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q219","questionId":"tr-g05-sosyal-q219","title":"Anadolu Uygarlıklarının Sosyal Hayata Katkıları","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgileri karşılaştırın. Buna göre \"Lidyalılar\" ile ilgili olan katkı aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Çivi yazısını kullanarak hukuk kurallarını taşa yazmışlardır.","İlk kez kilden çanak çömlek yaparak yemek pişirme ve saklama alışkanlıklarını değiştirmişlerdir.","Tarihte ilk kez parayı kullanarak ticareti ve sosyal hayatı kolaylaştırmışlardır.","Tapates adı verilen zengin desenli halı ve kilimleriyle tanınmışlardır."],"correct":2,"level":4,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-049","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","difficultyReason":"Öğrencinin dört farklı Anadolu uygarlığının ayırt edici özelliklerini (Hukuk: Sümerliler/Asurlular, Çanak Çömlek: Neolitik Dönem, Para: Lidyalılar, Halı: Frigler) hatırlayarak doğru eşleştirmeyi yapması gerekir.","explanation":"Verilen katkılar sırasıyla Asurlular/Sümerliler, Neolitik Dönem Anadolu'su, Lidyalılar ve Frigler ile ilişkilidir. Lidyalılar, tarihte ilk kez madeni parayı kullanarak ticarette kolaylık sağlamış ve sosyal hayatı değiştirmiştir. Bu nedenle Lidyalılar ile ilgili olan katkı III numaralı ifadedir.","distractorWhy":["Çivi yazısı ve hukuk kuralları Asurlular/Sümerliler ile ilişkilidir; Lidyalılar değildir.","Kilden çanak çömlek yapımı Neolitik Dönemin genel özelliğidir; Lidyalılar kadar belirgin ve ayırt edici bir Lidya katkısı değildir.","Doğru cevap: Tarihte bilinen ilk madeni parayı Lidyalılar kullanmıştır, bu da onların sosyal hayata en ayırt edici katkısıdır.","Tapates olarak bilinen halı ve kilim dokumacılığı Friglerin ünlü olduğu sanattır; Lidyalılarla doğrudan bağlantılı değildir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q219.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q219.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.89240a41cb30"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.3e9e2c113ca5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.d20b7372f767"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.4a4f56c46e97"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.8fb0345b3042"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.c88494bed05d"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.1c21451175ad"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.b9b8f7183021"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.7e2251affbaa"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.8aec207821da"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.2077e5fd7cf8"},{"key":"tr-g05-sosyal-q219.visual.4203113bd763"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q219.visual.8a25e0f491c0"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3a5024c7d05fde8413ca27f4c7e4b89be230e1453cad5cb57f6eb3d4b1046437","reviewDecisionSha256":"dfa2fb8eb80d9ab481a4f1f39ec6aee9a593ec63cd30dfb14a678d8a1cfe8b67","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3a5024c7d05fde8413ca27f4c7e4b89be230e1453cad5cb57f6eb3d4b1046437","reviewedHash":"sha256:3a5024c7d05fde8413ca27f4c7e4b89be230e1453cad5cb57f6eb3d4b1046437","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:dfa2fb8eb80d9ab481a4f1f39ec6aee9a593ec63cd30dfb14a678d8a1cfe8b67; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q219","contentProjectionSha256":"3a5024c7d05fde8413ca27f4c7e4b89be230e1453cad5cb57f6eb3d4b1046437","reviewDecisionSha256":"dfa2fb8eb80d9ab481a4f1f39ec6aee9a593ec63cd30dfb14a678d8a1cfe8b67","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q220","questionId":"tr-g05-sosyal-q220","title":"Hititlerde Sosyal Adalet ve Hoşgörü","question":"Aşağıdaki ifadelerden hangisi, Hititlerin sosyal hayatına ve yönetim anlayışına diğerlerinden daha güçlü bir kanıt oluşturur?","choices":["Hitit krallarının savaşlarda kazandıkları toprakları anlatan zafer yazıtları dikmeleri","Krallarının ölümünden sonra tanrılaştırıldıklarını gösteren kaya mezarları yapmaları","Anal adı verilen yıllıklarda, başarısızlıklarını da dürüstçe kaydetmeleri ve kraliçenin devlet yönetiminde söz sahibi olması","Tarihteki ilk anayasa niteliğindeki yazılı kuralları oluşturmaları ve komşu devletlerle sürekli askeri antlaşmalar imzalamaları"],"correct":3,"level":3,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-050","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","difficultyReason":"Öğrencinin 'sosyal hayat ve yönetim anlayışı' için en güçlü kanıtı seçerken, kişilere değil kurumlara ve hukuka dair olanı ayırt etmesi beklenir; bu da karşılaştırma ve önceliklendirme becerisi gerektirir.","explanation":"Bir toplumun yönetim anlayışını ve sosyal hayatını en güçlü şekilde yansıtan kanıtlar, kişisel öykülerden ziyade kurumsal ve sistematik uygulamalardır. Hititlerin ilk yazılı anayasal kuralları oluşturması ve diplomatik antlaşmalar yapması; hukuka, düzene ve barışçıl ilişkilere verdiği önemi gösterir. Bu, kraliçenin yetkisi veya yıllıkların dürüstlüğünden daha kapsayıcı ve kurumsal bir kanıttır.","distractorWhy":["Zafer yazıtları askeri başarıların propagandasıdır; Hititlerin iç sosyal hayatı ve hukuk anlayışı hakkında doğrudan ve güçlü bilgi vermez.","Kralların tanrılaştırılması, dini inanışlara işaret eder ve daha çok Mısır gibi uygarlıklarda görülür; Hitit yönetim anlayışının esasını açıklamaz.","Anal yıllıklarının dürüstlüğü ve kraliçenin yetkisi önemli olsa da belirli kişi ve olaylara odaklıdır; kurumsal bir yapıyı sistemli hukuk kuralları kadar güçlü yansıtmaz.","Bu seçenek doğrudur; Bir toplumun yönetim anlayışını ve sosyal hayatını en güçlü şekilde yansıtan kanıtlar, kişisel öykülerden ziyade kurumsal ve sistematik uygulamalardır. Hititlerin ilk yazılı anayasal kuralları oluşturması ve diplomatik antlaşmalar yapması; hukuka, düzene ve barışçıl ilişkilere verdiği önemi gösterir. Bu, kraliçenin yetkisi veya yıllıkların dürüstlüğünden daha kapsayıcı ve kurumsal bir kanıttır."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"60980db5988b1401d05ee4b1a8145db6786df6dc03de1ebee38373bed5a4d78c","reviewDecisionSha256":"28a1c421b4ab3cac285e6722b6d5da5bf8a26c3bac92546a08f26e8e31949e03","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:60980db5988b1401d05ee4b1a8145db6786df6dc03de1ebee38373bed5a4d78c","reviewedHash":"sha256:60980db5988b1401d05ee4b1a8145db6786df6dc03de1ebee38373bed5a4d78c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:28a1c421b4ab3cac285e6722b6d5da5bf8a26c3bac92546a08f26e8e31949e03; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q220","contentProjectionSha256":"60980db5988b1401d05ee4b1a8145db6786df6dc03de1ebee38373bed5a4d78c","reviewDecisionSha256":"28a1c421b4ab3cac285e6722b6d5da5bf8a26c3bac92546a08f26e8e31949e03","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q221","questionId":"tr-g05-sosyal-q221","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-050","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Çatalhöyük’te Evlere Giriş Biçimi","question":"Anadolu’nun en eski yerleşimlerinden biri olan Çatalhöyük’te evler bitişik düzende yapılmış ve sokak bulunmamaktadır. İnsanlar evlerine nasıl girip çıkıyorlardı?","choices":["Damdaki delikten merdivenle","Ana kapıdan avluya geçerek","Yer altı tünellerini kullanarak","Ön cephedeki taş basamaklarla"],"figure":null,"difficultyReason":"Temel bilgi düzeyindeki bu soruda öğrenci, Çatalhöyük’ün en belirgin mimari özelliğini bilip bilmediğini göstermektedir.","explanation":"Çatalhöyük’te evler birbirine bitişik inşa edilmiş ve kapılar duvarlara değil damlara açılmıştır. İnsanlar damdaki delikten ahşap bir merdiven yardımıyla evlerine inerdi. Bu yöntem hem güvenlik hem de dar alandan tasarruf sağlıyordu.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; kazılarda duvarlarda kapıya rastlanmamış, girişin damdan olduğu tespit edilmiştir.","Çatalhöyük evlerinde avlu veya ana kapı bulunmaz; evler bitişik ve dışa kapalıdır.","Yer altı tünelleri Çatalhöyük’te görülmez; bu daha çok Kapadokya’da rastlanan bir özelliktir.","Evlerin ön cephesinde taş basamak yoktur; duvarlar dışa tamamen kapalıdır ve giriş damdandır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f28ce42a74ea50d14fe2f2a870646330fc888392b5ff25798efdd58d5fb5c0c3","reviewDecisionSha256":"308eec35dd5cde2504e3b3a2f2f4c445eff1895ea6ce311d3a75002da3725026","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f28ce42a74ea50d14fe2f2a870646330fc888392b5ff25798efdd58d5fb5c0c3","reviewedHash":"sha256:f28ce42a74ea50d14fe2f2a870646330fc888392b5ff25798efdd58d5fb5c0c3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:308eec35dd5cde2504e3b3a2f2f4c445eff1895ea6ce311d3a75002da3725026; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q221","contentProjectionSha256":"f28ce42a74ea50d14fe2f2a870646330fc888392b5ff25798efdd58d5fb5c0c3","reviewDecisionSha256":"308eec35dd5cde2504e3b3a2f2f4c445eff1895ea6ce311d3a75002da3725026","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q222","questionId":"tr-g05-sosyal-q222","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-050","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Çatalhöyük Duvar Resimlerinin Günlük Yaşamdaki Yeri","question":"Arkeologlar Çatalhöyük’te bir evin duvarında boğa avlayan insan figürleri buluyor. Bu resim, aynı evde yaşayan insanların günlük hayatıyla ilgili aşağıdakilerden hangisini en güçlü şekilde gösterir?","choices":["Komşu köylerle sürekli savaştıklarını","Avcılığın geçim kaynakları arasında önemli olduğunu","Boğayı dinsel bir simge olarak yalnızca mezarlarda kullandıklarını","Resimleri başka evlerle haberleşmek için yaptıklarını"],"figure":null,"difficultyReason":"Görsel bir bulguyu yorumlamayı gerektirir; seçenekler arasından en güçlü çıkarımı belirlemek analiz yeteneği ister.","explanation":"Çatalhöyük duvar resimlerinde av sahnelerine sıkça rastlanır. Bu resimler insanların gündelik hayatında avın ne kadar önemli olduğunu gösterir. Boğanın dinsel anlamı olabilir ancak resimler mezarlarda değil yaşam alanlarında bulunur ve öncelikli olarak geçimle ilişkilidir.","distractorWhy":["Resimlerde savaş sahnesi değil av sahnesi vardır; sürekli savaş çıkarımı buradan yapılamaz.","Doğru cevaptır; av sahneleri, avcılığın önemli bir geçim faaliyeti olduğuna işaret eder.","Boğa figürleri mezarlarda değil yaşam alanlarında, duvarlarda resmedilmiştir.","Resimler haberleşme aracı değil, yaşanan çevreyi ve inançları süsleme yoluyla ifade etme aracıdır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e67f1074a9338d590b8684b07163fe69d625558f8395471233489752080df358","reviewDecisionSha256":"7ec38aa4156add4050b324f1def66e4b9361837f55df17dd267e9a611478a6ad","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e67f1074a9338d590b8684b07163fe69d625558f8395471233489752080df358","reviewedHash":"sha256:e67f1074a9338d590b8684b07163fe69d625558f8395471233489752080df358","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7ec38aa4156add4050b324f1def66e4b9361837f55df17dd267e9a611478a6ad; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q222","contentProjectionSha256":"e67f1074a9338d590b8684b07163fe69d625558f8395471233489752080df358","reviewDecisionSha256":"7ec38aa4156add4050b324f1def66e4b9361837f55df17dd267e9a611478a6ad","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q223","questionId":"tr-g05-sosyal-q223","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-050","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Çatalhöyük ile Hitit Yerleşiminin Gömü Geleneği Karşılaştırması","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bütün kanıtları hesaba katın. Bu iki gelenek karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?","choices":["Hititler Çatalhöyük’teki geleneği aynen sürdürmüştür.","Her iki toplumda da ölü gömme yoktur.","Çatalhöyük’te ölüler yaşam alanıyla iç içeyken Hititlerde ölüm ve yaşam alanları birbirinden ayrılmıştır.","Hititlerde ev tabanına gömü daha yaygındır."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q223.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q223.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q223.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q223.visual.62a0a38121d6"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q223.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q223.visual.816342d16ae2"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q223.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q223.visual.7325f080bdbe"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q223.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q223.visual.958b705b1bb9"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q223.visual.2bdbaaa05927"},"difficultyReason":"İki farklı döneme ait gömü geleneklerini karşılaştırıp çıkarım yapmayı gerektirdiğinden orta-üst düzey bir analiz sorusudur.","explanation":"Çatalhöyük’te ölüler evin tabanına gömülmüş, yani yaşam alanı ile ölüm iç içe olmuştur. Hititlerde ise ölüler yakılmış, külleri küplere konarak yerleşim dışına taşınmıştır. Bu, yaşam ve ölüm alanlarının ayrıştırıldığını gösterir.","distractorWhy":["Hititler yakma ve küp geleneği uygulamış, Çatalhöyük’teki gömüyü aynen sürdürmemiştir.","Her iki toplumda da gömü vardır; biri bedeni ev tabanına doğrudan gömerken diğeri yakıp küplere koymuştur.","Doğru cevaptır; Çatalhöyük’te ölüler evin içine gömülürken Hititler yaşam alanı dışını tercih etmiştir.","Hititlerde ev tabanına gömü yaygın değildir; ölüleri mezarlıklara bırakmışlardır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0d31ec1a1f458ab84a5246a72a969602c21efb61620c1a600271b1600dd55312","reviewDecisionSha256":"454b4def0cc533f6eec2d3b8e00c09b12e97b44ca78725a2232ed371e98943ea","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0d31ec1a1f458ab84a5246a72a969602c21efb61620c1a600271b1600dd55312","reviewedHash":"sha256:0d31ec1a1f458ab84a5246a72a969602c21efb61620c1a600271b1600dd55312","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:454b4def0cc533f6eec2d3b8e00c09b12e97b44ca78725a2232ed371e98943ea; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q223","contentProjectionSha256":"0d31ec1a1f458ab84a5246a72a969602c21efb61620c1a600271b1600dd55312","reviewDecisionSha256":"454b4def0cc533f6eec2d3b8e00c09b12e97b44ca78725a2232ed371e98943ea","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q224","questionId":"tr-g05-sosyal-q224","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-050","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Çatalhöyük’te Evlerin Bitişik Yapılmasının Nedeni","question":"Çatalhöyük’te evlerin bitişik ve dışa kapalı biçimde inşa edilmesinin en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Dini törenler için geniş meydanlar oluşturmak","Hayvanların rahatça dolaşmasını sağlamak","Ticaret yollarına kolay erişim kurmak","Dış tehlikelere karşı ortak savunma sağlamak"],"figure":null,"difficultyReason":"Bir yapılaşma biçiminin ardındaki temel ihtiyacı kavramayı gerektirir, neden-sonuç ilişkisi kurma becerisine yöneliktir.","explanation":"Çatalhöyük evleri birbirine bitişik yapılmış, dışa karşı kapalı bir bütünlük oluşturmuştur. Evlere yalnızca damdan girilmesi de bu savunma amacına hizmet eder. Dış duvarların kesintisiz olması, saldırılara karşı doğal bir koruma sağlamıştır.","distractorWhy":["Geniş meydanlar dini törenler için değil, Çatalhöyük’te avlu ya da meydan bulunmaz.","Hayvanların dolaşması için açık alan değil, aksine kapalı bir yapı vardır.","Ticaret yollarına erişim için kapı ve yollara ihtiyaç duyulur, oysa Çatalhöyük dışa kapalıdır.","Doğru cevaptır; dışa kapalı bitişik düzen, yabani hayvanlar veya düşmanlara karşı savunmayı kolaylaştırmıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f31a20183875c7763caa663d66704da3860e5af1acd6376c01120fa5d1b54c1a","reviewDecisionSha256":"767cc510b1245284fd53c30cc96b7d2e01b010fd6c4b271213b21b511f9670f0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f31a20183875c7763caa663d66704da3860e5af1acd6376c01120fa5d1b54c1a","reviewedHash":"sha256:f31a20183875c7763caa663d66704da3860e5af1acd6376c01120fa5d1b54c1a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:767cc510b1245284fd53c30cc96b7d2e01b010fd6c4b271213b21b511f9670f0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q224","contentProjectionSha256":"f31a20183875c7763caa663d66704da3860e5af1acd6376c01120fa5d1b54c1a","reviewDecisionSha256":"767cc510b1245284fd53c30cc96b7d2e01b010fd6c4b271213b21b511f9670f0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q225","questionId":"tr-g05-sosyal-q225","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-051","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Hitit ve Frig Toplumunda Sosyal Statü Göstergeleri","question":"Aşağıdaki tabloda Hitit ve Frig uygarlıklarına ait bazı sosyal göstergeler verilmiştir. Bu göstergelere dayanarak iki uygarlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılır?","choices":["Her iki uygarlıkta da yönetimde ayrıcalıklı bir grup etkilidir.","Frigler yazıyı Hititlerden öğrenmiştir.","Hititler hayvancılıkla uğraşmamıştır.","Friglerde ticaret yoktur."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q225.visual.h1","tr-g05-sosyal-q225.visual.h2","tr-g05-sosyal-q225.visual.h3","tr-g05-sosyal-q225.visual.h4"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q225.visual.r1c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q225.visual.r1c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q225.visual.r1c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q225.visual.r1c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q225.visual.r2c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q225.visual.r2c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q225.visual.r2c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q225.visual.r2c4"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q225.visual.alt","captionKey":"tr-g05-sosyal-q225.visual.caption"},"difficultyReason":"Tablodaki verileri doğru okuyup çıkarım yapmayı, verilmeyen bilgilerle verilenleri karıştırmamayı gerektiren üst düzey bir sorudur.","explanation":"Tablo, Hititlerde soylular meclisinin; Friglerde ise rahiplerin etkili olduğunu gösterir. Bu nedenle iki uygarlıkta da yönetimde ayrıcalıklı bir grubun etkili olduğu kesin olarak söylenebilir.","distractorWhy":["Doğru; Hititlerde soylular meclisi, Friglerde rahipler gibi ayrıcalıklı gruplar yönetimde etkilidir.","Friglerin yazıyı kimden öğrendiği tabloda belirtilmemiştir; bu nedenle kesin değildir.","Tabloda Hititlerin ekonomik etkinlikleri arasında tarım, ticaret ve madencilik sayılmış; hayvancılık olmadığı anlamı çıkmaz.","Friglerin ekonomisinde tarım ve hayvancılık yer almış, ticaretin olmadığı bilgisi yoktur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cbae569c8683bc37ba6aba158c200a1838d61bc75d063040c003f75b06d57c66","reviewDecisionSha256":"5069bebe724a72c403dfe2272aa0ea9817d0b53e6b6c80e8357ecf9f76d93fa3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cbae569c8683bc37ba6aba158c200a1838d61bc75d063040c003f75b06d57c66","reviewedHash":"sha256:cbae569c8683bc37ba6aba158c200a1838d61bc75d063040c003f75b06d57c66","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5069bebe724a72c403dfe2272aa0ea9817d0b53e6b6c80e8357ecf9f76d93fa3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q225","contentProjectionSha256":"cbae569c8683bc37ba6aba158c200a1838d61bc75d063040c003f75b06d57c66","reviewDecisionSha256":"5069bebe724a72c403dfe2272aa0ea9817d0b53e6b6c80e8357ecf9f76d93fa3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q226","questionId":"tr-g05-sosyal-q226","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-051","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Friglerin Tarımı Korumak İçin Koyduğu Katı Yasa","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Frig yasalarına göre bu durum aşağıdakilerden hangisiyle sonuçlanır?","choices":["Çiftçi yalnızca özür diler, ceza uygulanmaz.","Çiftçiye ağır bir para ya da mal cezası verilir, öküzüne el konulabilir.","Komşu tarlasını kendi imkânlarıyla onarır, şikâyet edemez.","Öküzü serbest bırakan çiftçi krala şikâyet edilir, yargılama yapılır."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q226.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q226.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q226.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q226.visual.81ffe33aa7f0"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q226.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q226.visual.65b391e802c5"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q226.visual.a6227ca166ab"},"difficultyReason":"Tarihsel bir hukuk uygulamasını güncel bir kurguyla ilişkilendirerek çıkarım yapmayı gerektirir. Öğrencinin Frig yasalarının caydırıcılığını bilmesi beklenir.","explanation":"Frigler tarımı ekonominin temeli saymış, bu nedenle tarıma zarar veren davranışlara ağır cezalar getirmiştir. Öküzü başıboş bırakarak ekine zarar veren çiftçi, yasaya göre ağır para cezası öder ve öküzüne el konulabilir.","distractorWhy":["Frig yasalarına göre böyle bir zarar özürle geçiştirilemez; tarıma verilen önem cezasızlığa izin vermez.","Doğru cevaptır; Frig yasaları tarımı korumak amacıyla caydırıcı cezalar öngörür, öküze el konulması da bunlardan biridir.","Zarar gören komşunun olayı görmezden gelmesi beklenmez; yasa tarlaya zarar vereni cezalandırır.","Olay doğrudan yasayla düzenlendiği için her durumda krala şikâyet gerekmez; yasa cezayı kendiliğinden belirler."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"de0577133f3352b190ad050e9d46c727145b29c869c664a6bf5c8000436a076e","reviewDecisionSha256":"1d7485d01256d606e501817ec9e48b8f98c26477a9042640bdd0fc3b325fa7da","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:de0577133f3352b190ad050e9d46c727145b29c869c664a6bf5c8000436a076e","reviewedHash":"sha256:de0577133f3352b190ad050e9d46c727145b29c869c664a6bf5c8000436a076e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:1d7485d01256d606e501817ec9e48b8f98c26477a9042640bdd0fc3b325fa7da; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q226","contentProjectionSha256":"de0577133f3352b190ad050e9d46c727145b29c869c664a6bf5c8000436a076e","reviewDecisionSha256":"1d7485d01256d606e501817ec9e48b8f98c26477a9042640bdd0fc3b325fa7da","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q227","questionId":"tr-g05-sosyal-q227","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-051","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Hitit ve Friglerde Kadının Konumu Karşılaştırması","question":"Hititlerde kraliçe Tavananna devlet işlerinde söz sahibiyken, Friglerde kadınlarla ilgili edinilen bilgiler ana tanrıça Kybele inancı çevresinde şekillenmiştir. Bu karşılaştırma aşağıdakilerden hangisini en iyi açıklar?","choices":["Frig kadınları yönetimde hiç yer almamıştır.","Tavananna yalnızca dinsel törenlere katılmıştır.","İki uygarlıkta kadına verilen değer farklı alanlarda öne çıkmıştır.","Hititlerde kadınların hiçbir hakkı yoktur."],"figure":null,"difficultyReason":"İki uygarlıkta kadının rolünü karşılaştırmayı, verilen bilgiler üzerinden farklı alanlardaki değeri görmeyi gerektirir.","explanation":"Hititlerde kraliçe Tavananna yönetimde söz sahibi olarak kadının siyasi statüsünü gösterir. Friglerde ise ana tanrıça Kybele inancı kadına dinsel bir saygınlık kazandırmıştır. Bu durum iki toplumda kadına verilen değerin farklı alanlarda kendini gösterdiğini kanıtlar.","distractorWhy":["Frig kadınları yönetimde yer almamış olabilir ancak bu kesin olarak söylenemez; böyle bir bilgi yoktur.","Tavananna yalnızca dinsel değil siyasi yetkilere de sahipti.","Doğru cevaptır; kadının konumu birinde siyasi, diğerinde dinsel alanda belirgindir.","Hititlerde kadının hiçbir hakkı olmadığı söylenemez; kraliçenin geniş yetkileri vardır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c5a598a12271bcc3572b9ddf73fb4c159d694b68a3a55fe8e3de9c3e7416d594","reviewDecisionSha256":"a1364082e60c492a03ae0067cf8797db00c798bde55357d30ee288fc30a86b1d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c5a598a12271bcc3572b9ddf73fb4c159d694b68a3a55fe8e3de9c3e7416d594","reviewedHash":"sha256:c5a598a12271bcc3572b9ddf73fb4c159d694b68a3a55fe8e3de9c3e7416d594","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a1364082e60c492a03ae0067cf8797db00c798bde55357d30ee288fc30a86b1d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q227","contentProjectionSha256":"c5a598a12271bcc3572b9ddf73fb4c159d694b68a3a55fe8e3de9c3e7416d594","reviewDecisionSha256":"a1364082e60c492a03ae0067cf8797db00c798bde55357d30ee288fc30a86b1d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q228","questionId":"tr-g05-sosyal-q228","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-051","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Hititlerde Pankuş Meclisinin Kral Üzerindeki Etkisi","question":"Hitit kralları önemli davalarda Pankuş adı verilen soylular meclisine danışmak zorundaydı. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?","choices":["Meclisin tarım işlerini doğrudan yönetmesine","Ordunun komutasının tamamen meclise geçmesine","Tüm Hitit halkının oy kullanmasına","Kralın yetkilerinin sınırlanarak soyluların yönetimde söz sahibi olmasına"],"figure":null,"difficultyReason":"Kurumsal bir yapının siyasi sonuçlarını neden-sonuç bağlamında yorumlamayı gerektirir; birden çok alanı eleme yaparak doğru çıkarıma ulaşmak gerekir.","explanation":"Pankuş meclisi, kralın kararlarını denetleyen ve soyluların katılımını sağlayan bir organdı. Bu durum, kralın yetkilerini sınırlandırmış, soylu sınıfının yönetimde söz sahibi olmasını sağlamıştır. Hititlerde mutlak monarşi değil, soyluların da etkili olduğu bir yapı görülür.","distractorWhy":["Pankuş tarım işlerini değil, önemli davaları ve yönetim konularını görüşürdü.","Ordu komutası kraldaydı; meclis orduyu doğrudan yönetmezdi.","Halk oylaması söz konusu değildir; meclis yalnızca soylulardan oluşurdu.","Doğru cevaptır; Pankuş, kralın yetkilerini sınırlamış ve soyluların yönetimde etkili olmasını sağlamıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"34e03afbc1bd6017f7e96d49de38df5621a69d61ca35ae291a12ac60fc6a235a","reviewDecisionSha256":"29ee6b40f99efef206fd12040489bc375d7482d9b3cc6962397f4ead2a2dcf0a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:34e03afbc1bd6017f7e96d49de38df5621a69d61ca35ae291a12ac60fc6a235a","reviewedHash":"sha256:34e03afbc1bd6017f7e96d49de38df5621a69d61ca35ae291a12ac60fc6a235a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:29ee6b40f99efef206fd12040489bc375d7482d9b3cc6962397f4ead2a2dcf0a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q228","contentProjectionSha256":"34e03afbc1bd6017f7e96d49de38df5621a69d61ca35ae291a12ac60fc6a235a","reviewDecisionSha256":"29ee6b40f99efef206fd12040489bc375d7482d9b3cc6962397f4ead2a2dcf0a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q229","questionId":"tr-g05-sosyal-q229","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-051","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Lidya, Frig ve Hititlerde Uzmanlaşma ve Ticaret","question":"Aşağıdaki tabloda üç uygarlığın öne çıkan ekonomik özellikleri ve sosyal çıktıları verilmiştir. Yalnızca bu veriler kullanılarak aşağıdaki yorumlardan hangisine ulaşılabilir?","choices":["Ekonomik faaliyetlerdeki uzmanlaşma, toplumda yeni sosyal katmanların ve araçların ortaya çıkmasına katkı sağlamıştır.","Üç uygarlıkta da ticaret yalnızca krallar tarafından yürütülmüştür.","Frigler madencilik yapmadığı için ekonomik olarak geri kalmıştır.","Paranın icadı yalnızca tarım toplumlarında görülmüştür."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q229.visual.h1","tr-g05-sosyal-q229.visual.h2","tr-g05-sosyal-q229.visual.h3"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r1c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r1c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r1c3"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r2c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r2c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r2c3"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r3c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r3c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q229.visual.r3c3"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q229.visual.alt","captionKey":"tr-g05-sosyal-q229.visual.caption"},"difficultyReason":"Çoklu veriyi sentezleyip genel bir sosyolojik çıkarıma ulaşmak üst düzey düşünme becerisi gerektirir. Seçenekler arasında doğrudan tabloya dayanmayan çeldiriciler vardır.","explanation":"Tablo incelendiğinde Hititlerde madencilik ve ticaretin kâtipler sınıfına, Friglerde dokumacılığın meslek loncalarına, Lidya’da kuyumculuk ve ticaretin paraya yol açtığı görülür. Yani her üç örnekte de ekonomik uzmanlaşma, toplumda yeni kurum veya sosyal katmanlar doğurmuştur.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; tablodaki tüm örnekler uzmanlaşmanın sosyal yapıya etkisini göstermektedir.","Ticaretin yalnızca krallar tarafından yürütüldüğüne dair tabloda veri yoktur.","Tabloda Friglerin madencilik yapmadığı yazmaz; farklı bir alanda uzmanlaşmışlardır, bu geri kalmış oldukları anlamına gelmez.","Paranın icadı Lidya’da kuyumculuk ve ticaret sayesinde olmuştur, tarımla sınırlı bir durum değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a6bbe03996e163d5bd9fa2f5fdafcb7fd8ff8f860ebaa85dfc8770385a754db6","reviewDecisionSha256":"dff36502edd0912229097f38b43ad593873417bdfb5396f42abd9a552d213183","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a6bbe03996e163d5bd9fa2f5fdafcb7fd8ff8f860ebaa85dfc8770385a754db6","reviewedHash":"sha256:a6bbe03996e163d5bd9fa2f5fdafcb7fd8ff8f860ebaa85dfc8770385a754db6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:dff36502edd0912229097f38b43ad593873417bdfb5396f42abd9a552d213183; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q229","contentProjectionSha256":"a6bbe03996e163d5bd9fa2f5fdafcb7fd8ff8f860ebaa85dfc8770385a754db6","reviewDecisionSha256":"dff36502edd0912229097f38b43ad593873417bdfb5396f42abd9a552d213183","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q230","questionId":"tr-g05-sosyal-q230","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-052","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","title":"Çatalhöyük’te Sosyal Eşitlik ve Mekân Kullanımı","question":"Arkeologlar Çatalhöyük’teki evlerin büyüklük ve iç düzen bakımından birbirine çok benzediğini, belirgin bir zenginlik farkı olmadığını tespit etmiştir. Buna ek olarak tapınak ya da saray gibi yapılara rastlanmamıştır. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde Çatalhöyük toplumu için aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?","choices":["Toplumda katı bir askerî hiyerarşi vardır.","Sosyal sınıflar arası belirgin uçurumlar olmadığı, daha eşitlikçi bir yaşam sürdürüldüğü söylenebilir.","Yerleşimde yalnızca rahipler yaşamıştır.","Her aile kendi tapınağını evin içine inşa etmiştir."],"figure":null,"difficultyReason":"Birden çok arkeolojik bulguyu sentezleyerek toplum yapısı hakkında sosyolojik bir çıkarım yapmayı gerektirir.","explanation":"Evlerin benzer büyüklükte ve düzende olması ile saray gibi belirgin ayrıcalık yapılarının bulunmaması, görünür statü farklarının sınırlı olabileceğini düşündürür. Bulgular daha eşitlikçi bir yaşam yorumunu destekler; ancak tek başına özel mülkiyetin bulunmadığını kanıtlamaz.","distractorWhy":["Katı bir askerî hiyerarşi olsaydı yapılarda ve buluntularda bunun izleri görülürdü; ancak böyle bir kanıt yoktur.","Doğru; benzer evler ve belirgin ayrıcalık yapılarının bulunmaması, statü farklarının sınırlı olabileceğine işaret eder.","Yerleşimin tamamında rahiplerin yaşadığına dair kanıt yoktur; farklı meslekler olduğu buluntulardan anlaşılmaktadır.","Ailelere ait tapınak olduğu yönünde bir bulgu yoktur; kutsal alanlar evlerin içinde odalar şeklinde olabilir ancak her evde ayrı tapınak bulunduğu söylenemez."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"28fef7e65a693717e46bd560ec0d99030644e5ff0abc0e6dfad20c851922a181","reviewDecisionSha256":"6b8b0e3dd1edb1d8eb5399c4aff4db4c53bfb4abd2361ef5d4e3435a978c3ad6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:28fef7e65a693717e46bd560ec0d99030644e5ff0abc0e6dfad20c851922a181","reviewedHash":"sha256:28fef7e65a693717e46bd560ec0d99030644e5ff0abc0e6dfad20c851922a181","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6b8b0e3dd1edb1d8eb5399c4aff4db4c53bfb4abd2361ef5d4e3435a978c3ad6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q230","contentProjectionSha256":"28fef7e65a693717e46bd560ec0d99030644e5ff0abc0e6dfad20c851922a181","reviewDecisionSha256":"6b8b0e3dd1edb1d8eb5399c4aff4db4c53bfb4abd2361ef5d4e3435a978c3ad6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q231","questionId":"tr-g05-sosyal-q231","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-052","correct":2,"level":1,"title":"Hitit Kraliçesinin Unvanı","question":"Anadolu'daki ilk büyük imparatorluk olan Hititlerde, kraliçelerin devlet yönetiminde söz sahibi olmasını sağlayan ve kraliçeye verilen unvan aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Pankuş","Tapates","Tavananna","Fibula"],"difficultyReason":"Temel bilgi hatırlamayı ölçer, tek bir kavram sorgulanır.","explanation":"Hititlerde kraliçeye 'Tavananna' denirdi. Tavananna, devlet işlerinde kralın yanı sıra söz sahibi olan, kral öldükten sonra da unvanını koruyarak yönetime devam edebilen güçlü bir kadındı. Pankuş, Hititlerdeki meclistir. Tapates Frig kültürüne ait bir halı ya da örtüdür. Fibula ise Friglerin icat ettiği güvenlik iğnesidir.","distractorWhy":["Pankuş, Hititlerde soylulardan oluşan meclisin adıdır, kraliçe unvanı değildir.","Tapates, Friglerin dokuma ürünüdür, Hitit kraliçesi ile ilgisi yoktur.","Tavananna, Hitit kraliçelerinin doğru unvanıdır; yönetimdeki rollerini tanımlar.","Fibula, Friglerin icat ettiği çengelli iğnedir, bir unvan değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6013e8b345a8b29956899a4cec07d90e770a36c614bbdef61e042c8b29044cef","reviewDecisionSha256":"f74661a496f749b1cdb29e47bb19af6eb86bd398f7d030a96bc10e7248d5d0ba","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6013e8b345a8b29956899a4cec07d90e770a36c614bbdef61e042c8b29044cef","reviewedHash":"sha256:6013e8b345a8b29956899a4cec07d90e770a36c614bbdef61e042c8b29044cef","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f74661a496f749b1cdb29e47bb19af6eb86bd398f7d030a96bc10e7248d5d0ba; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q231","contentProjectionSha256":"6013e8b345a8b29956899a4cec07d90e770a36c614bbdef61e042c8b29044cef","reviewDecisionSha256":"f74661a496f749b1cdb29e47bb19af6eb86bd398f7d030a96bc10e7248d5d0ba","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q232","questionId":"tr-g05-sosyal-q232","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-052","correct":3,"level":3,"title":"Lidyalı Tüccarın Yolculuğu","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. Bu tüccarın yolculuğu sırasında aşağıdakilerden hangisini yapması beklenmez?","choices":["Kral Yolu'ndaki hanlarda konaklayarak güvenle seyahat etmesi","Sardes'ten başlayarak Ninova'ya kadar uzanan güzergâhı takip etmesi","Alışverişlerinde altın ve gümüş karışımı sikkeleri kullanması","Geçtiği bölgelerde yazılı hukuk kurallarını inceleyip Lidya'ya getirmesi"],"difficultyReason":"Bir senaryo içinde çelişkiyi yakalamayı ve tarihsel bağlamı değerlendirmeyi gerektirir.","explanation":"Lidyalı tüccarlar ticaretle uğraşır, Kral Yolu'nu kullanır ve icat ettikleri sikkelerle ödeme yaparlardı. Ancak yazılı hukuk kurallarını inceleyip getirmek gibi bir faaliyet tüccarın değil, bir kâtibin ya da elçinin işidir. Ayrıca o dönemde böyle bir uygulama yaygın değildi. Diğer seçenekler Lidya ticaretiyle uyumludur.","distractorWhy":["Tüccarlar Kral Yolu üzerindeki hanları kullanırdı, bu beklenen bir durumdur.","Sardes'ten Ninova'ya uzanan yol Kral Yolu'dur, Lidyalı tüccarlar bu güzergâhı izlerdi.","Lidyalılar parayı icat etmişlerdi, tüccarın sikke kullanması beklenir.","Yazılı hukuk taşımak bir tüccarın faaliyeti değildir; bu nedenle doğru cevaptır, yapması beklenmez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q232.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q232.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q232.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q232.visual.ce5eae496f3b"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q232.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q232.visual.decf9ff9c7da"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q232.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q232.visual.42c9d10b138f"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q232.visual.acb1026f0070"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6ba52ad72cce8393d904eeb9c028fd41b49e68eeb3246a76fcab5c1bc186606f","reviewDecisionSha256":"0e0dfbfb8cafab3add288b0101aff8f37b1753f13434a450fd725456a718f525","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6ba52ad72cce8393d904eeb9c028fd41b49e68eeb3246a76fcab5c1bc186606f","reviewedHash":"sha256:6ba52ad72cce8393d904eeb9c028fd41b49e68eeb3246a76fcab5c1bc186606f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0e0dfbfb8cafab3add288b0101aff8f37b1753f13434a450fd725456a718f525; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q232","contentProjectionSha256":"6ba52ad72cce8393d904eeb9c028fd41b49e68eeb3246a76fcab5c1bc186606f","reviewDecisionSha256":"0e0dfbfb8cafab3add288b0101aff8f37b1753f13434a450fd725456a718f525","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q233","questionId":"tr-g05-sosyal-q233","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-052","correct":0,"level":2,"title":"Friglerde Bereket Anlayışı","question":"Frigler, tarıma büyük önem verir ve üretimi korumak için katı yasalar koyarlardı. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Ekonominin büyük ölçüde tarıma dayanması ve üretim kaybının kıtlığa yol açma korkusu","Komşu devletlerle yapılan savaşlarda tarım arazilerinin sık sık el değiştirmesi","Kralın, tanrılara sunulacak adakların eksiksiz toplanmasını istemesi","Frig halkının yerleşik hayata yeni geçmiş olması ve hayvancılığı bilmemesi"],"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisi kurmayı ve bir toplumun ekonomik önceliklerini kavramayı gerektirir.","explanation":"Frig ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanıyordu. Özellikle buğday ve arpa gibi ürünler temel besin kaynağıydı. Üretimin zarar görmesi halkın kıtlıkla karşılaşmasına neden olabileceğinden, tarımı korumak için son derece sert yasalar çıkarılmıştı. Öküz kesmenin ya da saban kırmanın cezası ölümdü. Diğer seçenekler bu denli güçlü bir korumayı açıklamaz.","distractorWhy":["Doğru cevaptır; tarım ekonomisinin kırılganlığı sert önlemleri getirmiştir.","Savaşlar dönemseldi, ancak yasalar sürekli ve iç üretimi korumaya yönelikti.","Adaklar dinsel bir nedendir, ekonomik yaptırımları tek başına açıklayamaz.","Frigler yerleşik tarım toplumuydu ve hayvancılığı da biliyorlardı; yeni geçiş söz konusu değildi."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ef7d4f8b816592bd730feae9a71838283cde7fc72d8ed1fcfa348109055ed959","reviewDecisionSha256":"fdb1991234f943e204be270c49d8a754883e1fc8edb46573420876fbed4d4feb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ef7d4f8b816592bd730feae9a71838283cde7fc72d8ed1fcfa348109055ed959","reviewedHash":"sha256:ef7d4f8b816592bd730feae9a71838283cde7fc72d8ed1fcfa348109055ed959","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fdb1991234f943e204be270c49d8a754883e1fc8edb46573420876fbed4d4feb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q233","contentProjectionSha256":"ef7d4f8b816592bd730feae9a71838283cde7fc72d8ed1fcfa348109055ed959","reviewDecisionSha256":"fdb1991234f943e204be270c49d8a754883e1fc8edb46573420876fbed4d4feb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q234","questionId":"tr-g05-sosyal-q234","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-052","correct":1,"level":4,"title":"Anadolu Uygarlıkları ve Mimari Miras","question":"Bir araştırmacı; çok tanrılı inanca sahip, sulama kanallarıyla tarımı geliştirmiş ve kaya oymacılığında ileri gitmiş bir Anadolu uygarlığını inceliyor. Aynı uygarlık, ölülerini oda şeklindeki mezarlara yerleştirip çevresine günlük eşyalar koyuyor. Bu araştırmacının aşağıdaki uygarlıklardan hangisini incelediği kesin olarak söylenebilir?","choices":["Hititler","Urartular","Frigler","Lidyalılar"],"difficultyReason":"Çok sayıda ayırt edici özelliği birleştirip tek bir uygarlığa indirgemek analitik düşünmeyi gerektirir.","explanation":"Verilen özellikler Urartulara aittir: Çok tanrılı inanç, gelişmiş sulama sistemleri (örneğin Şamran Kanalı), kaya oymacılığında ustalık ve oda mezarlar. Hititler de çok tanrılıydı ancak sulama kanalları ve kaya mezarları onları çağrıştırmaz. Frigler tümülüs tipi mezarlar yapardı. Lidyalılar daha çok ticaret ve parayla anılır. Bu özelliklerin birleşimi yalnızca Urartularda görülür.","distractorWhy":["Hititler kaya mezarlarından çok anıtsal yapılar ve yazılı tabletlerle bilinir; sulama kanalları tipik değildir.","Urartular tüm bu özellikleri taşıdığı için doğru cevaptır.","Frigler oda mezar yerine tümülüs kullanır ve sulama kanallarıyla öne çıkmazlar.","Lidyalılar daha çok ticari yenilikler (para) ile tanınır; kaya mezar geleneği yoktur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"67fc19e6b0047f224a36f088ea1a857a9ddf6467bbd20cbdbb025ef5118fb9e5","reviewDecisionSha256":"e568db5c121a2c001e51aa1bfcadc971f042e908e24b5d8556de862f19ebaf2d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:67fc19e6b0047f224a36f088ea1a857a9ddf6467bbd20cbdbb025ef5118fb9e5","reviewedHash":"sha256:67fc19e6b0047f224a36f088ea1a857a9ddf6467bbd20cbdbb025ef5118fb9e5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e568db5c121a2c001e51aa1bfcadc971f042e908e24b5d8556de862f19ebaf2d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q234","contentProjectionSha256":"67fc19e6b0047f224a36f088ea1a857a9ddf6467bbd20cbdbb025ef5118fb9e5","reviewDecisionSha256":"e568db5c121a2c001e51aa1bfcadc971f042e908e24b5d8556de862f19ebaf2d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q235","questionId":"tr-g05-sosyal-q235","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-053","correct":2,"level":3,"title":"Hititlerde Pankuş ve Günümüz Meclisi Karşılaştırması","question":"Hititlerdeki 'Pankuş' meclisi ile günümüzdeki TBMM’nin işleyişi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik olarak gösterilebilir?","choices":["Üyelerinin doğrudan halk tarafından seçilmesi","Kralın yetkilerini sınırsız biçimde artırmayı amaçlaması","Devlet işlerinde danışma ve karar verme işlevi görmesi","Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin tamamını tek başına kullanması"],"difficultyReason":"Tarihsel bir kurumla modern bir kurumu analiz ederek benzerlik kurmayı ve ayıklama yapmayı gerektirir.","explanation":"Hititlerdeki Pankuş meclisi, kralın başkanlığında toplanan, soylulardan oluşan bir danışma ve yargılama organıydı. Günümüzdeki TBMM de yasama yetkisini kullanarak devlet işlerinde karar alır. Her ikisi de danışma ve karar verme işlevi görür. Diğer seçenekler Pankuş’un yapısına uymaz: Üyeler seçilmez, kralın yetkilerini sınırlardı ve tüm yetkileri kullanmazdı.","distractorWhy":["Pankuş üyeleri halk tarafından seçilmezdi; soylular arasından gelirdi. Bu ortak değildir.","Pankuş kralın yetkilerini sınırlama işlevi de görürdü; artırmayı amaçlamazdı.","Doğru cevaptır; her ikisi de danışma ve karar alma organıdır.","Pankuş yasama ve yürütmede sınırlı yetkiye sahipti; tamamını kullanmazdı."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9edd7049b507bd4af87e3b7720a6dd7454bc9ad4f1a1c8a8ebd0ffe32ce5bc0b","reviewDecisionSha256":"0b2f91a6b91370be75df140c186a45a84ebd0a9fef5ffbfec0545b9912db2c1a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9edd7049b507bd4af87e3b7720a6dd7454bc9ad4f1a1c8a8ebd0ffe32ce5bc0b","reviewedHash":"sha256:9edd7049b507bd4af87e3b7720a6dd7454bc9ad4f1a1c8a8ebd0ffe32ce5bc0b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0b2f91a6b91370be75df140c186a45a84ebd0a9fef5ffbfec0545b9912db2c1a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q235","contentProjectionSha256":"9edd7049b507bd4af87e3b7720a6dd7454bc9ad4f1a1c8a8ebd0ffe32ce5bc0b","reviewDecisionSha256":"0b2f91a6b91370be75df140c186a45a84ebd0a9fef5ffbfec0545b9912db2c1a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q236","questionId":"tr-g05-sosyal-q236","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-053","correct":3,"level":2,"title":"Frig Kültüründe Tarım","question":"Friglerin ekonomik hayatında tarımın ne kadar önemli olduğunu aşağıdakilerden hangisi en açık biçimde kanıtlar?","choices":["Kaya anıtlarında tarım tanrılarının resmedilmesi","Başkent Gordion'un surlarla çevrili olması","Kral Midas'ın efsanelerinde altınla anılması","Saban kıran veya öküz kesen kişiye ölüm cezası verilmesi"],"difficultyReason":"Kanıt yorumlama gerektirir; tek bir somut veriyi diğerlerinden ayırarak değerlendirmeyi ölçer.","explanation":"Friglerde tarımın önemi, en net biçimde yasalarındaki sert cezalarla kanıtlanır. Saban kırmak ya da öküz kesmek ölümle cezalandırılırdı. Bu, tarımın sadece ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda toplumsal bir zorunluluk olarak görüldüğünü gösterir. Diğer seçenekler dolaylı göstergelerdir ya da farklı alanlarla ilgilidir.","distractorWhy":["Kaya anıtları dini inancı yansıtır ancak tarımın hayati değerini en açık kanıtlamaz.","Surlar başkentin savunma ihtiyacını gösterir, tarımla doğrudan bağlantısı yoktur.","Midas efsanesi daha çok zenginlikle ilgilidir, tarımın korunmasıyla ilgili kanıt sunmaz.","Doğru cevaptır; cezanın ağırlığı, tarımın vazgeçilmezliğini somut olarak kanıtlar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"792742d326e412c2bdf5521483e3fe327d3af74d4c471f870a60086b33d427a7","reviewDecisionSha256":"f6adc0457dcfc643fb333f0e5bc57526a28b4b7d4cb23a5d44794bd125865188","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:792742d326e412c2bdf5521483e3fe327d3af74d4c471f870a60086b33d427a7","reviewedHash":"sha256:792742d326e412c2bdf5521483e3fe327d3af74d4c471f870a60086b33d427a7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f6adc0457dcfc643fb333f0e5bc57526a28b4b7d4cb23a5d44794bd125865188; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q236","contentProjectionSha256":"792742d326e412c2bdf5521483e3fe327d3af74d4c471f870a60086b33d427a7","reviewDecisionSha256":"f6adc0457dcfc643fb333f0e5bc57526a28b4b7d4cb23a5d44794bd125865188","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q237","questionId":"tr-g05-sosyal-q237","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-053","correct":0,"level":1,"title":"İyonların Yaşadığı Bölge","question":"Antik Çağ'da Efes, Milet ve İzmir çevresinde kentler kuran İyonların yaşadığı yerin coğrafi konumu hangisidir?","choices":["Ege Denizi kıyısı, Batı Anadolu","Karadeniz kıyısı, Orta Anadolu","Akdeniz kıyısı, Güney Anadolu","Marmara Denizi kıyısı, Kuzeybatı Anadolu"],"difficultyReason":"Efes, Milet ve İzmir'in Anadolu'daki konumunu tarihsel yerleşim bilgisiyle ilişkilendirmek gerekir.","explanation":"Efes, Milet ve İzmir Batı Anadolu'nun Ege Denizi kıyısındadır. İyon kentleri bu kıyı kuşağında gelişmiştir; bu nedenle doğru yanıt Ege Denizi kıyısı, Batı Anadolu'dur.","distractorWhy":["Doğru cevaptır; İyonya Ege kıyısında, Batı Anadolu'da yer alır.","Karadeniz kıyısında İyon yerleşimi yoktur; burası Pontus gibi farklı bölgelere ev sahipliği yapmıştır.","Akdeniz kıyısı Likya, Pamfilya gibi bölgeleri içerir; İyonya değildir.","Marmara Denizi çevresi Mysia, Bitinya gibi bölgeleri kapsar; İyon yerleşimi burada değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","visualNeed":{"level":"none","role":"none","rationale":"Soru, gerekli coğrafi ipuçlarını metinde verir; dış bir harita okunmasına bağlı değildir.","acceptableKinds":[],"evidenceDimensions":[]},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d2c736b68ddb16534d9b70e071139d1a94ef1434d1be9e7848a6eedc7a8b1902","reviewDecisionSha256":"6e21775376912f5284f695c1c849134a67cc6f7fea8410de80f46f03bd6ba3e8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d2c736b68ddb16534d9b70e071139d1a94ef1434d1be9e7848a6eedc7a8b1902","reviewedHash":"sha256:d2c736b68ddb16534d9b70e071139d1a94ef1434d1be9e7848a6eedc7a8b1902","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6e21775376912f5284f695c1c849134a67cc6f7fea8410de80f46f03bd6ba3e8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q237","contentProjectionSha256":"d2c736b68ddb16534d9b70e071139d1a94ef1434d1be9e7848a6eedc7a8b1902","reviewDecisionSha256":"6e21775376912f5284f695c1c849134a67cc6f7fea8410de80f46f03bd6ba3e8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q238","questionId":"tr-g05-sosyal-q238","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-053","correct":1,"level":3,"title":"Urartu Sulama Sistemlerinin Etkisi","question":"Urartular, inşa ettikleri sulama kanalları sayesinde tarımsal üretimi büyük ölçüde artırmıştır. Bu gelişmenin Urartu toplumuna etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?","choices":["Nüfusun artmasına ve şehirleşmenin hızlanmasına yol açmıştır.","Sulama kanalları savunma amaçlı olarak da kullanılmıştır.","Ekonomik refahın yükselmesini ve ticaretin canlanmasını sağlamıştır.","Devletin bölgedeki siyasi gücünün pekişmesine katkıda bulunmuştur."],"difficultyReason":"Neden-sonuç zincirinde bir ayrıntının geçersiz olduğunu fark etmeyi gerektirir, orta düzeydedir.","explanation":"Urartuların sulama kanalları tarımı geliştirerek nüfus artışı, ekonomik refah ve siyasi güçlenme getirmiştir. Ancak bu kanallar savunma amaçlı kullanılmamıştır; savunma için kaleler ve surlar inşa edilmiştir. Dolayısıyla sulama kanallarının savunma amacıyla kullanıldığı ifadesi söylenemez.","distractorWhy":["Nüfus artışı ve şehirleşme, artan tarımsal üretimin doğal sonucudur; söylenebilir.","Doğru cevaptır; sulama kanallarının savunma işlevi yoktur, bu nedenle söylenemez.","Ekonomik refah ve ticaretin canlanması tarımsal artışın beklenen etkisidir; söylenebilir.","Devletin güçlenmesi, kaynakların artmasıyla mümkündür; söylenebilir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8cc2647c5bb0f9306b16d150466b5573a6e4218c244bbe891d46acb700fbc8ba","reviewDecisionSha256":"c1fcc6c69278541f08f1ab3417e0e3cac7e8d5a0a2523a0fdd590f55bbc09abe","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8cc2647c5bb0f9306b16d150466b5573a6e4218c244bbe891d46acb700fbc8ba","reviewedHash":"sha256:8cc2647c5bb0f9306b16d150466b5573a6e4218c244bbe891d46acb700fbc8ba","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c1fcc6c69278541f08f1ab3417e0e3cac7e8d5a0a2523a0fdd590f55bbc09abe; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q238","contentProjectionSha256":"8cc2647c5bb0f9306b16d150466b5573a6e4218c244bbe891d46acb700fbc8ba","reviewDecisionSha256":"c1fcc6c69278541f08f1ab3417e0e3cac7e8d5a0a2523a0fdd590f55bbc09abe","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q239","questionId":"tr-g05-sosyal-q239","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-053","correct":2,"level":4,"title":"Uygarlık Özelliklerini Değerlendirme","question":"Bir öğrenci projesinde Hitit, Frig, Lidya ve Urartu uygarlıklarını; yönetim biçimi, ekonomik faaliyetler ve dini inanışlar açısından karşılaştıracaktır. Buna göre öğrencinin hazırlayacağı karşılaştırma tablosunda aşağıdakilerden hangisine yer vermesi beklenmez?","choices":["Hititlerde kraliçenin (Tavananna) yönetimde etkin rol oynaması","Friglerde tarımı korumak için ağır cezaların uygulanması","İlk yazılı antlaşma olan Kadeş Antlaşması'nın Frigler tarafından imzalanması","Lidyalıların parayı icat ederek ticareti kolaylaştırması"],"difficultyReason":"Çok ölçütlü bir değerlendirme ile bilgileri doğru uygarlığa atamayı ve hatalı eşleştirmeyi ayırt etmeyi ölçer.","explanation":"Kadeş Antlaşması MÖ 13. yüzyılda Hititler ile Mısırlılar arasında imzalanmıştır. Friglerin bu antlaşmayla bir ilgisi yoktur. Dolayısıyla karşılaştırma tablosunda Frigler için Kadeş Antlaşması'na yer verilmesi beklenmez. Diğer özellikler ilgili uygarlıklar için doğrudur.","distractorWhy":["Hititlerde Tavananna'nın rolü doğru bir yönetim özelliğidir; tabloda yer alabilir.","Friglerin tarımı koruma yasaları ekonomik faaliyet kısmında yer alabilir.","Doğru cevaptır; Kadeş Antlaşması Hititlere aittir, Friglerle bağlantısı yoktur.","Lidyalıların parayı icadı ekonomik yenilik olarak tabloda bulunmalıdır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e0bf998380370422e3b4657117e9922fab47341e4eb436db2e3e278546b1aa8b","reviewDecisionSha256":"2dd08ab8db114e380e129e5029252127ba5d0f353dc570375301e68df28da655","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e0bf998380370422e3b4657117e9922fab47341e4eb436db2e3e278546b1aa8b","reviewedHash":"sha256:e0bf998380370422e3b4657117e9922fab47341e4eb436db2e3e278546b1aa8b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2dd08ab8db114e380e129e5029252127ba5d0f353dc570375301e68df28da655; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q239","contentProjectionSha256":"e0bf998380370422e3b4657117e9922fab47341e4eb436db2e3e278546b1aa8b","reviewDecisionSha256":"2dd08ab8db114e380e129e5029252127ba5d0f353dc570375301e68df28da655","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q240","questionId":"tr-g05-sosyal-q240","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.2","objective":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-054","correct":3,"level":3,"title":"Frig ve Urartu Mezar Gelenekleri","question":"Bir arkeolog, Orta Anadolu'da bir tümülüse, Doğu Anadolu'da ise kayalara oyulmuş çok odalı bir mezara rastlıyor. Bu iki mezar türü aşağıdaki uygarlıklardan hangilerine aittir?","choices":["Hititler - Lidyalılar","Lidyalılar - İyonlar","İyonlar - Hititler","Frigler - Urartular"],"difficultyReason":"İki farklı bölge ve mezar tipini uygarlıklarla eşleştirmeyi, karşılaştırmalı bilgiyi kullanmayı gerektirir.","explanation":"Tümülüs tipi mezarlar Friglere aittir; ünlü Midas Tümülüsü Gordion'dadır. Kaya oyma çok odalı mezarlar ise Urartuların tipik özelliğidir, Van Kalesi çevresinde örnekleri bulunur. Bu nedenle doğru eşleştirme Frigler ve Urartulardır.","distractorWhy":["Hititler anıtsal yapılar ve kaya kabartmaları kullanır ancak tümülüs tipik değildir; Lidyalılar tümülüs yapmaz.","Lidyalılar ticaretle öne çıkar, tümülüs geleneği yoktur; İyonlar lahit ve anıt mezarları tercih eder.","İyonlar Batı Anadolu'da lahit kullanır; Hititler kaya mezarlarıyla bilinmez.","Doğru cevaptır; tümülüs Frig, kaya mezar Urartu geleneğidir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2cd309c36e75ede231bb9574860a576046f90264bb16c90caed8c88050879bdc","reviewDecisionSha256":"115c1577941c7dd005aa72994ef54d3731f3d51b16cdbde17357b3536862deb6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2cd309c36e75ede231bb9574860a576046f90264bb16c90caed8c88050879bdc","reviewedHash":"sha256:2cd309c36e75ede231bb9574860a576046f90264bb16c90caed8c88050879bdc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:115c1577941c7dd005aa72994ef54d3731f3d51b16cdbde17357b3536862deb6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q240","contentProjectionSha256":"2cd309c36e75ede231bb9574860a576046f90264bb16c90caed8c88050879bdc","reviewDecisionSha256":"115c1577941c7dd005aa72994ef54d3731f3d51b16cdbde17357b3536862deb6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q241","questionId":"tr-g05-sosyal-q241","title":"Anadolu'daki İlk Toplumlarda Sosyal Hayat","question":"Anadolu'da yaşamış ilk toplumlardan Hattiler, kral ve kraliçenin birlikte yönettiği bir yönetim anlayışına sahipti. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun toplumsal hayata yansıması olarak değerlendirilebilir?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.2","objectiveId":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-054","correct":0,"level":1,"choices":["Kadınların yönetimde söz sahibi olması","Ordunun tamamen krala bağlı olması","Halk meclislerinin kaldırılması","Yazılı kanunların olmaması"],"difficultyReason":"Hattilerde kraliçenin rolünü bilmeyi ve bu bilgiyi yorumlamayı gerektirir.","explanation":"Hattilerde kraliçe 'Tavananna' unvanıyla devlet yönetiminde etkili olmuştur. Bu durum Anadolu'daki ilk toplumlarda kadınların yönetimde söz sahibi olduğunu gösterir. Diğer seçenekler Hattilerin bilinen özellikleri arasında yer almaz.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; Hattilerde kraliçe 'Tavananna' unvanıyla devlet yönetiminde etkili olmuştur. Bu durum Anadolu'daki ilk toplumlarda kadınların yönetimde söz sahibi olduğunu gösterir. Diğer seçenekler Hattilerin bilinen özellikleri arasında yer almaz.","Hattilerde ordunun tamamen krala bağlı olduğuna dair bir bilgi bulunmaz.","Hattilerde halk meclislerinin kaldırıldığına dair bir bilgi yoktur.","Hattiler yazılı kanunlar yapmamış olabilir ancak bu durum sorudaki yönetim anlayışı ile doğrudan ilgili değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8ad92ffc40a1073020ed9cf1e8ac737197bad025b7b7cd58c14314230c8be3e6","reviewDecisionSha256":"371f3a325d7ba40c08153ff359e88ed03829d8d7f404a431414e0c4f9b10c096","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8ad92ffc40a1073020ed9cf1e8ac737197bad025b7b7cd58c14314230c8be3e6","reviewedHash":"sha256:8ad92ffc40a1073020ed9cf1e8ac737197bad025b7b7cd58c14314230c8be3e6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:371f3a325d7ba40c08153ff359e88ed03829d8d7f404a431414e0c4f9b10c096; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q241","contentProjectionSha256":"8ad92ffc40a1073020ed9cf1e8ac737197bad025b7b7cd58c14314230c8be3e6","reviewDecisionSha256":"371f3a325d7ba40c08153ff359e88ed03829d8d7f404a431414e0c4f9b10c096","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q242","questionId":"tr-g05-sosyal-q242","title":"Hititlerde Sosyal Yaşam ve Tarım","question":"Hititler döneminde yaşayan bir çiftçi, krala ait bir araziyi ekip biçmekte, elde ettiği ürünün bir kısmını vergi olarak vermektedir. Buğday ve arpa yetiştiren bu çiftçi, tarım işlerini Hitit kanunlarının belirlediği kurallara göre yapmaktadır. Bu bilgilere göre Hititlerle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.2","objectiveId":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-054","correct":1,"level":2,"choices":["Hititlerde tarımsal üretim yaygındır.","Hititlerde çiftçiler kendi topraklarının mutlak sahibidir.","Hititlerde kanunlar tarımsal hayatı düzenlemektedir.","Hititlerde vergi sistemi uygulanmaktadır."],"difficultyReason":"Parçadan çıkarım yapmayı ve bilgi yanlışını seçmeyi gerektirir; seçeneklerin dikkatli okunması önemlidir.","explanation":"Metinde çiftçi krala ait bir araziyi işlediğinden Hititlerde toprak mülkiyetinin krala ait olduğu ve çiftçilerin kiracı konumunda olduğu anlaşılır. Bu nedenle 'çiftçiler kendi topraklarının mutlak sahibidir' yorumu yapılamaz. Diğer yorumlar parçadaki bilgilerle uyumludur.","distractorWhy":["Metinde buğday ve arpa yetiştirildiği bilgisinden tarımsal üretimin yaygın olduğu yorumu çıkarılabilir.","Bu seçenek doğrudur; Metinde çiftçi krala ait bir araziyi işlediğinden Hititlerde toprak mülkiyetinin krala ait olduğu ve çiftçilerin kiracı konumunda olduğu anlaşılır. Bu nedenle 'çiftçiler kendi topraklarının mutlak sahibidir' yorumu yapılamaz. Diğer yorumlar parçadaki bilgilerle uyumludur.","Hitit kanunlarının tarım kurallarını belirlediği metinde belirtildiği için bu yorum yapılabilir.","Ürünün bir kısmının vergi olarak verilmesi, vergi sisteminin varlığına dair yorum yapılabileceğini gösterir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f50d5baf306518e106b93fd768f974263bae9d99592afb563690098805e79a19","reviewDecisionSha256":"eef6ce2472a4e5023ee16301e69cb15ae45d95d12697fb1deb53b49b5359acae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f50d5baf306518e106b93fd768f974263bae9d99592afb563690098805e79a19","reviewedHash":"sha256:f50d5baf306518e106b93fd768f974263bae9d99592afb563690098805e79a19","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:eef6ce2472a4e5023ee16301e69cb15ae45d95d12697fb1deb53b49b5359acae; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q242","contentProjectionSha256":"f50d5baf306518e106b93fd768f974263bae9d99592afb563690098805e79a19","reviewDecisionSha256":"eef6ce2472a4e5023ee16301e69cb15ae45d95d12697fb1deb53b49b5359acae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q243","questionId":"tr-g05-sosyal-q243","title":"Friglerde Tarımın Sosyal Hayata Etkisi","question":"Frigler tarıma büyük önem vermiş, öküz kesene veya saban kırana ağır cezalar uygulamıştır. Bu tutumun aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu söylenebilir?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.2","objectiveId":"SB.5.3.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Anadolu'da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına yönelik bakış açısı geliştirebilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-054","correct":2,"level":3,"choices":["Hayvan sayısını artırmayı","Ticari gelirleri yükseltmeyi","Tarımsal üretimin devamlılığını korumayı","Savaş arabalarına at yetiştirmeyi"],"difficultyReason":"Tarihsel bir uygulamanın arkasındaki sosyo-ekonomik sebebi kavramayı gerektirmektedir.","explanation":"Friglerin öküz kesenlere veya saban kıranlara ağır cezalar vermesi, tarımda kullanılan bu temel araçları koruyarak tarımsal üretimin sürekliliğini sağlama amacı taşır. Diğer seçenekler doğrudan bu cezaların hedefi olarak düşünülemez.","distractorWhy":["Öküz kesmeye ceza verilmesi hayvan sayısını korumaya yöneliktir, artırmaya değil.","Ticari gelirlerle doğrudan bir bağlantı kurulmamıştır; temel amaç üretim devamlılığıdır.","Bu seçenek doğrudur; Friglerin öküz kesenlere veya saban kıranlara ağır cezalar vermesi, tarımda kullanılan bu temel araçları koruyarak tarımsal üretimin sürekliliğini sağlama amacı taşır. Diğer seçenekler doğrudan bu cezaların hedefi olarak düşünülemez.","Savaş arabalarına at yetiştirmek, öküz ve sabanla ilgili bu özel cezaların amacı değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-2-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-2","subtopicKey":"anadolu-nun-ilk-yerlesimlerinde-sosyal-hayat","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bf65711e06a3252507bbedfb3c313d4dfbf4542cdfbb948f3b6f84c345c12d57","reviewDecisionSha256":"b70128113b106f5447dcd9800845a669762ed3b3a5eeff9d3554d2b5804491cf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bf65711e06a3252507bbedfb3c313d4dfbf4542cdfbb948f3b6f84c345c12d57","reviewedHash":"sha256:bf65711e06a3252507bbedfb3c313d4dfbf4542cdfbb948f3b6f84c345c12d57","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b70128113b106f5447dcd9800845a669762ed3b3a5eeff9d3554d2b5804491cf; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q243","contentProjectionSha256":"bf65711e06a3252507bbedfb3c313d4dfbf4542cdfbb948f3b6f84c345c12d57","reviewDecisionSha256":"b70128113b106f5447dcd9800845a669762ed3b3a5eeff9d3554d2b5804491cf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q244","questionId":"tr-g05-sosyal-q244","title":"Sümerlerin Medeniyete Katkıları","question":"Mezopotamya uygarlıklarından Sümerler; çivi yazısını bularak tarihî çağları başlatmış, astronomide Zigguratları gözlemevi olarak kullanmış, dört işlemi temel alan bir matematik sistemi kurmuş ve ay yılına dayalı ilk takvimi oluşturmuşlardır. Buna göre Sümerlerin aşağıdaki alanların hangisinde doğrudan bir katkısı olduğu söylenemez?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.3","objectiveId":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-055","correct":3,"level":2,"choices":["Yazı","Astronomi","Takvim","Demir işlemeciliği"],"difficultyReason":"Sümerlerin bilim ve teknik alanındaki katkılarını bilmeyi, metinden yararlanarak doğru çıkarım yapmayı gerektirir.","explanation":"Metinde Sümerlerin yazı, astronomi ve takvim alanındaki katkıları açıkça belirtilmiştir. Ancak demir işlemeciliği Sümerlere değil, Anadolu uygarlığı Hititlere ait bir özelliktir. Bu nedenle Sümerlerin demir işlemeciliğine doğrudan katkısı olduğu söylenemez.","distractorWhy":["Çivi yazısı Sümerlerin buluşudur, dolayısıyla yazı alanında katkıları vardır.","Zigguratları gözlemevi olarak kullanmaları astronomiye katkı yaptıklarını gösterir.","Ay yılına dayalı ilk takvimi oluşturmaları takvim alanında katkıları olduğunu kanıtlar.","Doğru seçenektir; demir işlemeciliği alanında bir katkıları metinde geçmez ve tarihsel olarak Hititlere aittir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d67ccdbc46517d27add4d6bf6e6570a6db4b9012e8c20cd323df16365902cd0f","reviewDecisionSha256":"09481493955bf2449a401a386984d0211eb8455580cfa8e484a4b99b5e3e7c34","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d67ccdbc46517d27add4d6bf6e6570a6db4b9012e8c20cd323df16365902cd0f","reviewedHash":"sha256:d67ccdbc46517d27add4d6bf6e6570a6db4b9012e8c20cd323df16365902cd0f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:09481493955bf2449a401a386984d0211eb8455580cfa8e484a4b99b5e3e7c34; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q244","contentProjectionSha256":"d67ccdbc46517d27add4d6bf6e6570a6db4b9012e8c20cd323df16365902cd0f","reviewDecisionSha256":"09481493955bf2449a401a386984d0211eb8455580cfa8e484a4b99b5e3e7c34","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q245","questionId":"tr-g05-sosyal-q245","title":"Pankuş Meclisi ve Tarihsel Bağlamı","question":"Tarih öğretmeni, derste şu bilgiyi vermiştir: 'Bu meclis, Hititlerde kralın yetkilerini sınırlandıran, soylulardan oluşan bir danışma ve yargı organıdır. Üyeleri kralı yargılayabilir ve savaş ilanı gibi önemli konularda karar alabilirdi.' Öğretmenin hakkında bilgi verdiği yapı aşağıdakilerden hangisidir?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.3","objectiveId":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-055","correct":0,"level":4,"choices":["Pankuş Meclisi","Agora","Kurultay","Senato"],"difficultyReason":"Hititlere özgü bir siyasi kurumu, diğer medeniyetlerin benzer yapılarıyla karıştırmamayı ve metinle eşleştirmeyi gerektirir.","explanation":"Metinde anlatılan özellikler Hititlerdeki Pankuş Meclisi'ne aittir. Agora Yunan medeniyetine, Senato Roma medeniyetine, Kurultay ise eski Türk devletlerine özgü yapılardır. Bu nedenle doğru cevap Pankuş Meclisi'dir.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; Pankuş Meclisi Hititlere ait soylular meclisidir ve metindeki özellikleri tam olarak karşılar.","Agora Yunan şehir devletlerinde bulunan bir meydan veya pazar yeri ve toplanma alanıdır, Hititlerle ilgisi yoktur.","Kurultay eski Türk devletlerindeki danışma meclisidir, Hitit uygarlığına ait değildir.","Senato Roma İmparatorluğu'na ait bir yönetim organıdır, Hititlerle bağlantılı değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8aa558fe5b17f827afd6636a3b04450deb2436ce3541503840620252596d6a28","reviewDecisionSha256":"a3fa67a69d05b165faf3a9e2370a7faa9f0a516ec8affbc74481036763d33419","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8aa558fe5b17f827afd6636a3b04450deb2436ce3541503840620252596d6a28","reviewedHash":"sha256:8aa558fe5b17f827afd6636a3b04450deb2436ce3541503840620252596d6a28","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a3fa67a69d05b165faf3a9e2370a7faa9f0a516ec8affbc74481036763d33419; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q245","contentProjectionSha256":"8aa558fe5b17f827afd6636a3b04450deb2436ce3541503840620252596d6a28","reviewDecisionSha256":"a3fa67a69d05b165faf3a9e2370a7faa9f0a516ec8affbc74481036763d33419","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q246","questionId":"tr-g05-sosyal-q246","title":"Babil Kulesi ve Tevrat Anlatısı","question":"Tevrat'ta anlatılan ve 'Tanrı'ya ulaşmak için gökyüzüne doğru inşa edilen bir kule nedeniyle insanların dillerinin karıştırıldığı' hikâyesi, Babil uygarlığının ünlü yapısıyla ilişkilendirilir. Bu anlatının tarihsel temelini oluşturan yapı aşağıdakilerden hangisidir?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.3","objectiveId":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-055","correct":1,"level":3,"choices":["Kral Yolu","Babil Kulesi","Ziggurat","İştar Kapısı"],"difficultyReason":"Dini bir metindeki anlatının hangi tarihsel yapıyla bağlantılı olduğunu bilmeyi ve diğer benzer yapılardan ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Tevrat'ta anlatılan 'Babil Kulesi' hikâyesi, Babil uygarlığındaki bu ünlü yapıyla özdeşleştirilir. Zigguratlar Sümerlere ait tapınak ve gözlemevleridir, İştar Kapısı Babil surlarının bir parçasıdır, Kral Yolu ise Pers İmparatorluğu tarafından yapılmıştır. Bu bağlamda doğru cevap Babil Kulesi'dir.","distractorWhy":["Kral Yolu Lidyalıların açtığı ve Perslerin geliştirdiği ticaret yoludur, Babil Kulesi hikâyesiyle ilgisi yoktur.","Doğru seçenektir; Babil Kulesi, Tevrat'taki dillerin karışması hikâyesinin temelini oluşturan Babil yapısıdır.","Zigguratlar genellikle Sümerlerle ilişkilendirilen tapınaklardır, bu özel dini anlatının doğrudan muhatabı değildir.","İştar Kapısı Babil'in ünlü bir giriş kapısıdır ancak hikâyede adı geçen kule değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d7af25cdeb0bb10c0a29a3424c6afee655bf34ea8a95a45fedeb9c825172a833","reviewDecisionSha256":"e27c4b07418120f44dc2c82041637e75a4f98f797ead33630c9ceabad8667895","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d7af25cdeb0bb10c0a29a3424c6afee655bf34ea8a95a45fedeb9c825172a833","reviewedHash":"sha256:d7af25cdeb0bb10c0a29a3424c6afee655bf34ea8a95a45fedeb9c825172a833","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e27c4b07418120f44dc2c82041637e75a4f98f797ead33630c9ceabad8667895; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q246","contentProjectionSha256":"d7af25cdeb0bb10c0a29a3424c6afee655bf34ea8a95a45fedeb9c825172a833","reviewDecisionSha256":"e27c4b07418120f44dc2c82041637e75a4f98f797ead33630c9ceabad8667895","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q247","questionId":"tr-g05-sosyal-q247","title":"Anadolu'daki Bilimsel Miras","question":"Aşağıdakilerden hangisi, Anadolu uygarlıklarından Lidyalıların ortak mirasa yaptığı katkılar arasında yer alır?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.3","objectiveId":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-055","correct":2,"level":2,"choices":["İlk yazılı kanunları yapmak","Tek tanrılı din anlayışını başlatmak","Parayı icat ederek ticareti kolaylaştırmak","Çivi yazısını Anadolu'ya taşımak"],"difficultyReason":"Lidyalıların temel katkısını diğer uygarlıkların buluşlarından ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Lidyalılar tarihte ilk kez parayı icat ederek değiş tokuş (takas) sistemini sona erdirmiş ve ticareti büyük ölçüde kolaylaştırmışlardır. Diğer seçenekler farklı uygarlıklara ait özelliklerdir.","distractorWhy":["İlk yazılı kanunlar Hammurabi Kanunları ile Babillilere aittir, Lidyalılarla ilgili değildir.","Tek tanrılı din anlayışı İbraniler (Musevilik) ile başlamıştır, Lidyalılara ait bir özellik değildir.","Doğru seçenektir; parayı icat ederek takası kaldırmak ve ticareti kolaylaştırmak Lidyalıların ortak mirasa en önemli katkısıdır.","Çivi yazısını Anadolu'ya taşıyanlar Asurlu tüccarlardır, Lidyalılar değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0be58520749c442ec7b9cc1d901e9ad674ee0ae1ad497ca7ed488ad1f843a039","reviewDecisionSha256":"785f0cd8ca4ef52449ae4fca6b90970e346db135927ce673cefdbe8922f46626","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0be58520749c442ec7b9cc1d901e9ad674ee0ae1ad497ca7ed488ad1f843a039","reviewedHash":"sha256:0be58520749c442ec7b9cc1d901e9ad674ee0ae1ad497ca7ed488ad1f843a039","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:785f0cd8ca4ef52449ae4fca6b90970e346db135927ce673cefdbe8922f46626; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q247","contentProjectionSha256":"0be58520749c442ec7b9cc1d901e9ad674ee0ae1ad497ca7ed488ad1f843a039","reviewDecisionSha256":"785f0cd8ca4ef52449ae4fca6b90970e346db135927ce673cefdbe8922f46626","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q248","questionId":"tr-g05-sosyal-q248","title":"Mezopotamya ve Anadolu Mimari Karşılaştırması","question":"Hem Mezopotamya'da Sümerler tarafından yapılan Zigguratlar hem de Anadolu'da Frigler tarafından yapılan Midas Tümülüsü, dönemin inançları ve mühendislik becerisi hakkında bilgi vermektedir. Bu iki yapı karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.3","objectiveId":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-055","correct":3,"level":3,"choices":["İki uygarlık da sadece tapınak inşa etmiştir.","Mezopotamya ve Anadolu uygarlıkları birbirini kopyalamıştır.","Sümerler sadece mezar, Frigler sadece tapınak yapmıştır.","Her iki uygarlık da inançları doğrultusunda anıtsal yapılar inşa etmiştir."],"difficultyReason":"İki farklı yapının işlevini bilmeyi, bunları karşılaştırarak ortak bir yorum yapmayı gerektirir.","explanation":"Sümerlerin Zigguratları çok tanrılı dinleri için bir tapınak ve gözlemevi, Friglerin Midas Tümülüsü ise ölümden sonraki hayata inanışlarının bir göstergesi olan anıtsal bir kral mezarıdır. Her iki yapı da uygarlıkların inanç sistemi doğrultusunda inşa edilmiş anıtsal eserlerdir. Diğer seçenekler eksik veya yanlış genellemeler içerir.","distractorWhy":["Midas Tümülüsü bir mezar olduğu için 'sadece tapınak' ifadesi yanlıştır.","İki uygarlık farklı coğrafyalarda kendi özgün yapılarını üretmişlerdir, kopyalama söz konusu değildir.","Sümerler sadece mezar değil tapınak da, Frigler sadece tapınak değil mezar da yapmışlardır.","Doğru seçenektir; her iki yapı da inançların etkisiyle inşa edilmiş anıtsal yapılardır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"69b8de974a5711c2d603c07211578c7a7603416240193681c43bdf9096bce96b","reviewDecisionSha256":"2b7cef3009cae85002f66a7b3ea5337b4526b4ffaf21db8549ce294532ecdbaf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:69b8de974a5711c2d603c07211578c7a7603416240193681c43bdf9096bce96b","reviewedHash":"sha256:69b8de974a5711c2d603c07211578c7a7603416240193681c43bdf9096bce96b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2b7cef3009cae85002f66a7b3ea5337b4526b4ffaf21db8549ce294532ecdbaf; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q248","contentProjectionSha256":"69b8de974a5711c2d603c07211578c7a7603416240193681c43bdf9096bce96b","reviewDecisionSha256":"2b7cef3009cae85002f66a7b3ea5337b4526b4ffaf21db8549ce294532ecdbaf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q249","questionId":"tr-g05-sosyal-q249","title":"Kudüs'ün Tarihi Önemiyle İlgili Karar","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Sadece bu kriterlere göre karar verirse, başkanın aşağıdaki uygarlıklardan hangisini seçmesi en uygun olur?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.3","objectiveId":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-056","correct":0,"level":5,"choices":["Babiller","Lidyalılar","Urartular","İyonyalılar"],"difficultyReason":"Birden fazla alanda öncü katkıyı aynı anda karşılayan uygarlığı belirlemek, geniş bir tarih bilgisini karşılaştırmalı olarak kullanmayı zorunlu kılar.","explanation":"Babilliler, Babil'in Asma Bahçeleri ve İştar Kapısı ile mimaride, Hammurabi Kanunları ile hukukta ve astronomi ile matematik alanındaki çalışmalarıyla bilimde öncü katkılar yapmıştır. Lidyalılar daha çok parayı icat ederek ekonomiye, Urartular madencilik ve sulama sistemlerine, İyonyalılar ise felsefe ve pozitif bilimlere ağırlık vermiştir. Bu yüzden üç kriteri birden en iyi karşılayan Babillerdir.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; Babil medeniyeti mimari (asma bahçeler), hukuk (Hammurabi Kanunları) ve bilim (astronomi) alanında öncüdür.","Lidyalılar para, ticaret ve Kral Yolu ile bilinir ancak hukuk ve bilim alanında öncü katkıları diğer alanları kadar belirgin değildir.","Urartular su kanalları ve madencilikte ileridir ancak hukuk ve bilim alanında Babiller kadar öne çıkmazlar.","İyonyalılar bilim ve felsefede ileri olsalar da hukuk alanında yazılı kanunlar konusunda Babillerin öncülüğü yoktur."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q249.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q249.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q249.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q249.visual.b7e47d738178"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q249.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q249.visual.0b7a770e8f97"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q249.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q249.visual.3af28a44d3a1"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q249.visual.1d54c1858b00"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"26e917a9201ce1a5f88f6b764bb9d2c06f111e4e4350a63afbaaaa3c45a87e91","reviewDecisionSha256":"0beb502eacbd6b9b3cffb58222ffab8c64ea1e3b4b54f61ae26ca94622691bc3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:26e917a9201ce1a5f88f6b764bb9d2c06f111e4e4350a63afbaaaa3c45a87e91","reviewedHash":"sha256:26e917a9201ce1a5f88f6b764bb9d2c06f111e4e4350a63afbaaaa3c45a87e91","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0beb502eacbd6b9b3cffb58222ffab8c64ea1e3b4b54f61ae26ca94622691bc3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q249","contentProjectionSha256":"26e917a9201ce1a5f88f6b764bb9d2c06f111e4e4350a63afbaaaa3c45a87e91","reviewDecisionSha256":"0beb502eacbd6b9b3cffb58222ffab8c64ea1e3b4b54f61ae26ca94622691bc3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q250","questionId":"tr-g05-sosyal-q250","title":"Anadolu Uygarlıkları Ticaret Ağı","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Bu bilgilere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objective":"SB.5.3.3","objectiveId":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-056","correct":1,"level":4,"choices":["Asurlular, Anadolu medeniyetlerini siyasi olarak kontrol etmişlerdir.","Ticaret, kültürler arası etkileşimi ve bilgi transferini hızlandırmıştır.","Anadolu uygarlıkları yazıyı Asurlulardan önce keşfetmişlerdir.","Anadolu'daki ticaret tamamen yerli halk tarafından yürütülmüştür."],"difficultyReason":"Metindeki bilgiyi kullanarak ticaretin siyasi değil kültürel sonuçlarına yönelik doğru çıkarımı yapmayı gerektirir.","explanation":"Metinde Asurlu tüccarların Anadolu'ya sadece maden taşımadığı, aynı zamanda yazı, mühür, borç senedi gibi kültürel ve idari araçları da getirip öğrettiği belirtilmektedir. Bu durum ticaretin, uygarlıklar arasında kültürel etkileşim ve bilgi transferi için önemli bir araç olduğunu gösterir. Siyasi kontrol ya da yazının Anadolu'da erken keşfi gibi bilgiler metinde yoktur.","distractorWhy":["Metinde 'ticaret kolonileri' ve 'öğretme' kavramları geçer, siyasi bir kontrolden söz edilmemektedir.","Doğru seçenektir; metin ticaretin kültürel öğeleri taşıyarak etkileşimi ve bilgi transferini hızlandırdığını göstermektedir.","Metin tam tersine yazının Asurlulardan öğrenildiğini belirtir, Anadolu'da yazının daha önce keşfedildiğini söylemez.","Asurlu tüccarların varlığı ve faaliyetleri, ticaretin tamamen yerli halk tarafından yürütüldüğü fikrini geçersiz kılar."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q250.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q250.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q250.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q250.visual.2779330d47eb"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q250.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q250.visual.03e91aef8132"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q250.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q250.visual.ad5fd25c45e2"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q250.visual.88eb5c4e44a3"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b48d852989f51fe8d0c2a9f7e3c2fc8d11d34afd04a1741bfbe92520ff3c7a66","reviewDecisionSha256":"924be1b9738f307bc3c4cc04900a56b9544107264a5ee3df5a4f6fd1eb3e5efe","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b48d852989f51fe8d0c2a9f7e3c2fc8d11d34afd04a1741bfbe92520ff3c7a66","reviewedHash":"sha256:b48d852989f51fe8d0c2a9f7e3c2fc8d11d34afd04a1741bfbe92520ff3c7a66","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:924be1b9738f307bc3c4cc04900a56b9544107264a5ee3df5a4f6fd1eb3e5efe; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q250","contentProjectionSha256":"b48d852989f51fe8d0c2a9f7e3c2fc8d11d34afd04a1741bfbe92520ff3c7a66","reviewDecisionSha256":"924be1b9738f307bc3c4cc04900a56b9544107264a5ee3df5a4f6fd1eb3e5efe","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q251","questionId":"tr-g05-sosyal-q251","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-056","title":"Mezopotamya ve Anadolu Buluşlarının Sınıflandırılması","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Tablodaki soru işareti yerine aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?","choices":["Mezopotamya, çünkü dokumacılık ilk kez Sümerlerde görülmüştür.","Hem Mezopotamya hem Anadolu, çünkü iki bölge de dokumacılıkta ileriydi.","Anadolu, çünkü tapates Friglerin insanlığa kazandırdığı bir buluştur.","Anadolu, çünkü tapates Lidyalıların kraliyet simgesiydi."],"correct":2,"level":1,"difficultyReason":"İki bölgeye ait buluşların adlarını bilmeyi ve bunları doğru coğrafi alanla eşleştirmeyi gerektirir.","explanation":"Tapates (halı ve kilim), Anadolu'da yaşamış Friglerin ortak mirasa kazandırdığı önemli bir buluştur. Frigler dokumacılıkta ileri bir uygarlıktı ve tapatesleri ünlüydü. Mezopotamya ise yazı, tekerlek ve Hammurabi Kanunları gibi farklı alanlardaki buluşlarıyla tanınır. Bu nedenle tapates Anadolu medeniyetlerine ait bir katkıdır.","distractorWhy":["Tapates dokumacılıkla ilgili olsa da Sümerlerle değil Friglerle ilişkilendirilir; bu seçenek yanlış bilgi içerir.","Tapates belirli bir medeniyete özgüdür, iki bölgeye birden ait değildir.","Doğru cevaptır; tapates Frig medeniyetinin Anadolu'da ürettiği bir kültürel mirastır.","Lidyalılar parayı icat etmiştir, tapates ile ilgili böyle bir bilgi tarihsel kaynaklarda yer almaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q251.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q251.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.60063c490448"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.f4cc00f160e8"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.280f21f5cf44"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.e05e1def2609"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.d343be9bfab1"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.c912264c80ef"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.1c21451175ad"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.81a3db923b62"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.7e2251affbaa"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.3d79eff95ac8"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.2077e5fd7cf8"},{"key":"tr-g05-sosyal-q251.visual.0c1cd8bc03f3"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q251.visual.ff0f10135668"},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f03f5fa44a6dce2e8527120a41b1189cc88af95bd78bc7bc8ca9acc1dfc8aecc","reviewDecisionSha256":"a0401ac1e762b7ac7f97eab9c342f42d768228220b9caf840318f6f6a0d1de11","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f03f5fa44a6dce2e8527120a41b1189cc88af95bd78bc7bc8ca9acc1dfc8aecc","reviewedHash":"sha256:f03f5fa44a6dce2e8527120a41b1189cc88af95bd78bc7bc8ca9acc1dfc8aecc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a0401ac1e762b7ac7f97eab9c342f42d768228220b9caf840318f6f6a0d1de11; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q251","contentProjectionSha256":"f03f5fa44a6dce2e8527120a41b1189cc88af95bd78bc7bc8ca9acc1dfc8aecc","reviewDecisionSha256":"a0401ac1e762b7ac7f97eab9c342f42d768228220b9caf840318f6f6a0d1de11","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q252","questionId":"tr-g05-sosyal-q252","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-056","title":"Müze Rehberinin Araştırma Ödevi","question":"Zeynep, okul gezisi için Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne gitmiştir. Müzede rehber şunları söylemiştir: \"Bu müzede Hititler, Frigler, Lidyalılar ve Urartulara ait eserler sergilenmektedir. Mezopotamya medeniyetlerine ait eserler ise başka bir bölümde yer alır.\" Zeynep, rehbere şu soruyu sorar: \"Peki bir Anadolu medeniyeti olan Urartular ile bir Mezopotamya medeniyeti olan Asurlar arasında nasıl bir etkileşim olmuştur?\" Rehberin cevabı aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Urartular Asurlardan yazıyı öğrenmiş ve kendi dillerine uyarlamıştır.","Asurlar Urartulardan madencilik tekniklerini alarak silah üretimini geliştirmiştir.","Urartular ve Asurlar arasında hiçbir etkileşim olmamış, gelişimleri tamamen bağımsızdır.","Urartular, Asurların sulama kanalı teknolojisinden etkilenmiş; Asurlar ise Urartuların maden işleme ustalığından yararlanmıştır."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Somut bir müze senaryosu üzerinden karşılıklı kültürel etkileşimi yorumlamayı gerektirir; doğrudan ezber yerine ilişkilendirme becerisi ölçer.","explanation":"Urartular su mühendisliği ve sulama kanalları konusunda Asurlardan etkilenmiş, aynı şekilde Asurlar da Urartuların gelişmiş maden işleme tekniklerinden faydalanmıştır. İki medeniyet arasındaki ticari ve kültürel etkileşim karşılıklı öğrenmeye yol açmıştır. Yazının öğrenilmesi gibi belirli bir aktarım olmamakla birlikte teknolojik alışveriş belirgindir.","distractorWhy":["Urartular kendine özgü bir yazı sistemi geliştirmiştir; yazıyı Asurlardan aldıkları bilgisi doğru değildir.","Asurların madencilikte Urartulardan etkilendiği doğru olsa da temel neden silah üretimi değil ticaret ve süs eşyası yapımıdır.","İki medeniyet arasında yoğun ticari ve kültürel ilişkiler olduğu bilinmektedir; etkileşimsizlik iddiası tarihsel gerçeklere aykırıdır.","Doğru cevaptır; her iki medeniyet de birbirinin uzmanlık alanlarından karşılıklı olarak yararlanmıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":null,"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cc6a1fa98270138abdd7ceb2d78fc8b7585a157f596131bfd89491844a46c990","reviewDecisionSha256":"950f6a1723ceb554ee3aea98dc0bdf336ab38906884f1d0b6a350c03bac135b7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cc6a1fa98270138abdd7ceb2d78fc8b7585a157f596131bfd89491844a46c990","reviewedHash":"sha256:cc6a1fa98270138abdd7ceb2d78fc8b7585a157f596131bfd89491844a46c990","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:950f6a1723ceb554ee3aea98dc0bdf336ab38906884f1d0b6a350c03bac135b7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q252","contentProjectionSha256":"cc6a1fa98270138abdd7ceb2d78fc8b7585a157f596131bfd89491844a46c990","reviewDecisionSha256":"950f6a1723ceb554ee3aea98dc0bdf336ab38906884f1d0b6a350c03bac135b7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q253","questionId":"tr-g05-sosyal-q253","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-056","title":"Sümerler ve Hititlerin Hukuk Anlayışının Karşılaştırılması","question":"Sümerler ve Hititler hukuk alanında ortak mirasa önemli katkılar yapmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu iki medeniyetin hukuk anlayışındaki ortak özelliklerden biridir?","choices":["Her ikisi de yazılı kanunlar yaparak keyfi yönetimi sınırlamaya çalışmıştır.","Her ikisi de kısas esasına (göze göz, dişe diş) dayalı ceza sistemi uygulamıştır.","Her ikisi de kölelere özgürlük hakkı tanımıştır.","Her ikisi de kadınlara yönetimde söz hakkı vermiştir."],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"İki farklı medeniyetin hukuk alanındaki benzerliklerini ayırt etmeyi ve ortak yönlerini belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Hem Sümerler hem Hititler yazılı hukuk kuralları oluşturarak yönetimde keyfiliği önlemeye çalışmıştır. Sümerler Lagaş Kralı Urukagina'nın kanunlarıyla, Hititler ise kendi yazılı kanunlarıyla bu alanda öncüdür. Ancak ceza sistemleri farklıdır: Sümerler kısas esasını benimserken Hititler daha çok tazminat ve onarıcı adalete yönelmiştir. Köle ve kadın hakları konusunda ise iki medeniyet arasında belirgin benzerlik yoktur.","distractorWhy":["Doğru cevaptır; yazılı kanun yapma uygulaması iki medeniyetin de hukuk alanındaki ortak özelliğidir.","Kısas esası Sümerlerde görülürken Hititler tazminat sistemini tercih etmiştir; bu tamamen ortak değildir.","Hititlerde kölelere belirli haklar tanınmışken Sümerlerde kölelik daha katı kurallara bağlıydı; ortak özellik değildir.","Hititlerde kraliçenin yetkileri genişken Sümerlerde kadınların yönetime katılımı sınırlıdır; bu ortak bir uygulama değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":null,"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"92760617f808c776ed60ee48ed2baed617b8528cbe6fff62f35cab8f8b4f47d3","reviewDecisionSha256":"18d508893e49db6fe617e93115180295eab16e1d4ce3bd85f648b03c6180ddee","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:92760617f808c776ed60ee48ed2baed617b8528cbe6fff62f35cab8f8b4f47d3","reviewedHash":"sha256:92760617f808c776ed60ee48ed2baed617b8528cbe6fff62f35cab8f8b4f47d3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:18d508893e49db6fe617e93115180295eab16e1d4ce3bd85f648b03c6180ddee; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q253","contentProjectionSha256":"92760617f808c776ed60ee48ed2baed617b8528cbe6fff62f35cab8f8b4f47d3","reviewDecisionSha256":"18d508893e49db6fe617e93115180295eab16e1d4ce3bd85f648b03c6180ddee","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q254","questionId":"tr-g05-sosyal-q254","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-057","title":"Lidyalıların Paranın İcadı ve Ticaretin Dönüşümü","question":"Tarih öğretmeni derste şöyle bir açıklama yapmıştır: \"Lidyalılar parayı icat ederek takas sistemini sonlandırmış ve ticareti kolaylaştırmıştır. Bu sayede hem Anadolu'da hem de çevre bölgelerde ekonomik ilişkiler hızla gelişmiştir.\"\n\nBu bilgiye dayanarak Lidyalıların parayı icat etmesinin en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İnsanların sadece ihtiyaçları olan ürünleri alabilmesi","Farklı bölgeler arasındaki ticaretin hızlanması ve yaygınlaşması","Devletlerin vergi toplamasının zorlaşması","Ticaretin sadece Anadolu içinde gelişmesi"],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisi kurmayı, tarihsel bir yeniliğin ekonomik etkilerini yorumlamayı gerektiren analiz düzeyinde bir sorudur.","explanation":"Lidyalıların parayı icat etmesinin en önemli sonucu, takas sisteminin sınırlamalarını ortadan kaldırarak farklı bölgeler arasındaki ticaretin hızlanması ve yaygınlaşmasıdır. Takasta iki tarafın da birbirinin malına ihtiyaç duyması gerekirken para sayesinde herkes ihtiyacı olanı dilediği zaman alabilir hale gelmiş, bu da ticareti kolaylaştırmıştır. Paranın değer ölçüsü olması farklı malların karşılaştırılmasını sağlamış, böylece hem yerel hem de bölgeler arası ticaret canlanmıştır.","distractorWhy":["Para, alışverişi kolaylaştırır; ancak sonuç yalnız ihtiyaç ürünlerinin alınmasıyla sınırlı değildir.","Doğru seçenektir; para takasın sınırlamalarını azaltarak farklı bölgeler arasındaki ticareti hızlandırıp yaygınlaştırmıştır.","Paranın kullanılması vergi toplamayı zorlaştıran bir sonuç olarak verilmemiştir.","Metin ticaretin hem Anadolu'da hem çevre bölgelerde geliştiğini söyler; yalnız Anadolu ile sınırlama yanlıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":null,"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5fd99d5e380a3aa1f0de5b0b3ed782bf7ddf5794acbf72341e0806b51538eaf0","reviewDecisionSha256":"63e80fd1f4703cdef3f884ef1f41c3c85d8a18792ab166b8de88242eb28c0910","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5fd99d5e380a3aa1f0de5b0b3ed782bf7ddf5794acbf72341e0806b51538eaf0","reviewedHash":"sha256:5fd99d5e380a3aa1f0de5b0b3ed782bf7ddf5794acbf72341e0806b51538eaf0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:63e80fd1f4703cdef3f884ef1f41c3c85d8a18792ab166b8de88242eb28c0910; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q254","contentProjectionSha256":"5fd99d5e380a3aa1f0de5b0b3ed782bf7ddf5794acbf72341e0806b51538eaf0","reviewDecisionSha256":"63e80fd1f4703cdef3f884ef1f41c3c85d8a18792ab166b8de88242eb28c0910","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q255","questionId":"tr-g05-sosyal-q255","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-057","title":"En Etkili Ortak Miras Katkısının Belirlenmesi","question":"Öğrenciler dört buluşu belirledikleri dört ölçütte 1 ile 4 arasında puanlamış ve toplam puanları aşağıdaki tabloda vermiştir. Tabloya göre en yüksek toplam puanı alan buluş hangisidir?","choices":["Astronomi takvimi","Tekerlek","Yazı","Para"],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Dört adayın tabloda verilen toplam puanlarını karşılaştırıp en büyük değeri belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Tablodaki toplamlar astronomi takvimi için 12, tekerlek için 13, yazı için 16 ve para için 14'tür. En yüksek toplam 16 olduğundan cevap yazıdır.","distractorWhy":["Astronomi takviminin toplam puanı 12'dir; tablodaki en yüksek değer değildir.","Tekerleğin toplam puanı 13'tür; yazının 16 puanından düşüktür.","Doğru seçenektir; yazı 16 puanla tablodaki en yüksek toplam puana sahiptir.","Paranın toplam puanı 14'tür; yazının 16 puanından düşüktür."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.invention","tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.total"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.calendar"},{"v":"12"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.wheel"},{"v":"13"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.writing"},{"v":"16"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.money"},{"v":"14"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q255.visual.sol.alt"},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9200c53b71b31e93edc48e6080d54bb3eeebec2d530001bebfd8630b21e8b426","reviewDecisionSha256":"6c534b91a646a3ea9449007d9dd33b65f304f660552ec332fb0ec1d3bab71dbb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9200c53b71b31e93edc48e6080d54bb3eeebec2d530001bebfd8630b21e8b426","reviewedHash":"sha256:9200c53b71b31e93edc48e6080d54bb3eeebec2d530001bebfd8630b21e8b426","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6c534b91a646a3ea9449007d9dd33b65f304f660552ec332fb0ec1d3bab71dbb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q255","contentProjectionSha256":"9200c53b71b31e93edc48e6080d54bb3eeebec2d530001bebfd8630b21e8b426","reviewDecisionSha256":"6c534b91a646a3ea9449007d9dd33b65f304f660552ec332fb0ec1d3bab71dbb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q256","questionId":"tr-g05-sosyal-q256","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-057","title":"Buluşların Bölgelere Göre Ayrıştırılması","question":"Aşağıda verilen buluş ve katkılardan hangilerinin tamamı yalnızca Mezopotamya medeniyetlerine aittir?","choices":["Para, fibula, tapates","Yazı, tekerlek, Hammurabi Kanunları","Anal (yıllık), sulama kanalları, Kadeş Antlaşması","Takvim, astronomi, çengelli iğne"],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Her seçenekteki buluşların hangi bölgeye ait olduğunu tek tek bilmeyi ve Mezopotamya'ya özgü olanları ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Takvim ve astronomi Mezopotamya medeniyetlerine (özellikle Sümerler ve Babiller) ait katkılardır. Çengelli iğne (fibula) ise Anadolu medeniyeti olan Frigler tarafından icat edilmiştir. Bu nedenle bu seçenekteki buluşların tamamı Mezopotamya'ya ait değildir. Aslında bu şıkta sadece takvim ve astronomi Mezopotamya'ya aittir; çengelli iğne farklıdır. Diğer seçenekler incelendiğinde B seçeneğindeki yazı, tekerlek ve Hammurabi Kanunları tamamen Mezopotamya medeniyetlerine (Sümerler ve Babiller) özgüdür.","distractorWhy":["Para Lidyalılara, fibula ve tapates Friglere aittir; hepsi Anadolu medeniyetlerinin buluşlarıdır.","Bu seçenekteki tüm buluşlar Mezopotamya'ya ait değildir; yazı, tekerlek ve Hammurabi Kanunları Mezopotamya buluşlarıdır ve aslında tamamı Mezopotamya'ya aittir.","Anallar Hititlere, sulama kanalları Urartulara, Kadeş Antlaşması Hititlere aittir; hepsi Anadolu medeniyetleridir.","Doğru cevap bu olmamalıdır; çünkü çengelli iğne Anadolu medeniyeti olan Friglerin buluşudur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":null,"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9c3e9200e90fa957a383ba356b687dc0ca3f2ef60deafb4bb66021a83e1b45cf","reviewDecisionSha256":"93fb767360c98d4881f369dc4ea3a3e63d0a1db840a2ec92176d750d645f46e2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9c3e9200e90fa957a383ba356b687dc0ca3f2ef60deafb4bb66021a83e1b45cf","reviewedHash":"sha256:9c3e9200e90fa957a383ba356b687dc0ca3f2ef60deafb4bb66021a83e1b45cf","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:93fb767360c98d4881f369dc4ea3a3e63d0a1db840a2ec92176d750d645f46e2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q256","contentProjectionSha256":"9c3e9200e90fa957a383ba356b687dc0ca3f2ef60deafb4bb66021a83e1b45cf","reviewDecisionSha256":"93fb767360c98d4881f369dc4ea3a3e63d0a1db840a2ec92176d750d645f46e2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q257","questionId":"tr-g05-sosyal-q257","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-057","title":"Sınıfta Tarih Oyunu: Medeniyet Kartları","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Verilen ayrıntıları ilişkilendirin. Elif'in anlattığı medeniyete ait diğer bir buluş aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Güneş saatini geliştirerek zamanı ölçmüşlerdir.","Demiri işleyerek tarım aletleri yapmışlardır.","İlk kütüphaneyi kurarak bilgi birikimini korumuşlardır.","Kral Yolu'nu inşa ederek ticareti kolaylaştırmışlardır."],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Verilen ipuçlarından medeniyeti doğru tanımlamayı ve bu medeniyetin diğer katkılarını hatırlamayı gerektiren temel düzeyde bir senaryo sorusudur.","explanation":"Elif'in kartında anlatılan medeniyet Babildir. En eski yazılı kanunlar Hammurabi Kanunları olup Babil Kralı Hammurabi tarafından hazırlanmıştır. Babiller Mezopotamya'da yaşamış, astronomi ve matematikte ilerlemiştir. Ayrıca Babiller güneş saatini geliştirerek zamanı ölçmede önemli bir adım atmıştır. Demir işleme Hititlere, ilk kütüphane Asurlara (Ninova Kütüphanesi), Kral Yolu Lidyalılara aittir.","distractorWhy":["Doğru cevaptır; Babiller güneş saatini geliştirerek zaman ölçümüne katkıda bulunmuştur.","Demiri işleme teknolojisi Anadolu medeniyeti olan Hititlere aittir; Babil ile ilgili değildir.","İlk kütüphane Asurlar tarafından Ninova'da kurulmuştur; Babil medeniyetine ait değildir.","Kral Yolu Anadolu'da Lidyalılar tarafından yapılmıştır; Mezopotamya medeniyeti olan Babil'e ait değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q257.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q257.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q257.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q257.visual.74f9c9f4a6d8"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q257.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q257.visual.316d06426559"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q257.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q257.visual.8609929b6c93"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q257.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q257.visual.817c4d62cc47"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q257.visual.26a3fb2b9d70"},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"64c58e156049658de36ce2fa3137ec80d39615ad4c67e2046319b8262a5dc818","reviewDecisionSha256":"17604320a9a935e5f7f3f7cd6616a2162b00752c0bb6032e0ce6f5e2fd7fd0d9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:64c58e156049658de36ce2fa3137ec80d39615ad4c67e2046319b8262a5dc818","reviewedHash":"sha256:64c58e156049658de36ce2fa3137ec80d39615ad4c67e2046319b8262a5dc818","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:17604320a9a935e5f7f3f7cd6616a2162b00752c0bb6032e0ce6f5e2fd7fd0d9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q257","contentProjectionSha256":"64c58e156049658de36ce2fa3137ec80d39615ad4c67e2046319b8262a5dc818","reviewDecisionSha256":"17604320a9a935e5f7f3f7cd6616a2162b00752c0bb6032e0ce6f5e2fd7fd0d9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q258","questionId":"tr-g05-sosyal-q258","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-057","title":"Tarih Yazıcılığında Asurlar ve Hititler","question":"Asurlar ve Hititler tarih yazıcılığına farklı şekillerde katkıda bulunmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu iki medeniyetin tarih yazıcılığına yaklaşımları arasındaki en önemli farktır?","choices":["Asurlar sadece savaşları kaydederken Hititler günlük yaşamı da yazmıştır.","Hititler olayları tarafsız bir şekilde anal etmiş; Asurlar ise krallarını yücelten anlatılar kaleme almıştır.","Asurlar çivi yazısı kullanırken Hititler hiyeroglif kullanmıştır.","Hititler tarih yazımını başlatmış, Asurlar ise bu geleneği sürdürmüştür."],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"İki medeniyetin tarih yazımına yaklaşımlarındaki niteliksel farkı karşılaştırmayı ve doğru olanı ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Hititler tarih yazıcılığında objektif bir yaklaşım benimsemiş, anallarında sadece zaferleri değil yenilgileri ve başarısızlıkları da kaydetmiştir. Bu, Hititleri diğer medeniyetlerden ayıran önemli bir özelliktir. Asurlar ise genellikle krallarını yücelten, abartılı zafer anlatıları kaleme almıştır. Yazı türü farkı (çivi yazısı veya hiyeroglif) teknik bir ayrımdır ve tarih yazıcılığına yaklaşımı tam yansıtmaz. Tarih yazımını başlatanlar Sümerlerdir, Hititler değil.","distractorWhy":["Asurların sadece savaşları yazdığı bilgisi yanlıştır; ticari ve idari kayıtları da vardır. Hititlerin günlük yaşamı yazdığına dair kesin kanıtlar sınırlıdır.","Doğru cevaptır; Hititlerin objektifliği ile Asurların taraflı anlatımı en temel yaklaşım farkıdır.","Yazı türü farkı yaklaşım farkı değil teknik bir ayrımdır; ayrıca Hititler hem çivi yazısı hem hiyeroglif kullanmıştır.","Tarih yazımını başlatan medeniyet Hititler değil Sümerlerdir; bu bilgi yanlıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":null,"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f05c7b969d294a4b09aa29b0f2c90b74b89ed736961f55e914e47f57b623c66b","reviewDecisionSha256":"ec2a77c87a3f7746072ac11052720985abf4e445a2627308c9607aa8be76bc41","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f05c7b969d294a4b09aa29b0f2c90b74b89ed736961f55e914e47f57b623c66b","reviewedHash":"sha256:f05c7b969d294a4b09aa29b0f2c90b74b89ed736961f55e914e47f57b623c66b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ec2a77c87a3f7746072ac11052720985abf4e445a2627308c9607aa8be76bc41; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q258","contentProjectionSha256":"f05c7b969d294a4b09aa29b0f2c90b74b89ed736961f55e914e47f57b623c66b","reviewDecisionSha256":"ec2a77c87a3f7746072ac11052720985abf4e445a2627308c9607aa8be76bc41","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q259","questionId":"tr-g05-sosyal-q259","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-058","title":"Sümerlerin Yazıyı İcat Etmesinin Çok Yönlü Sonuçları","question":"Sümerlerin yazıyı icat etmesi yalnızca haberleşmeyi değil, toplumun birçok alanını etkilemiştir. Aşağıdakilerden hangisi yazının icadının doğrudan bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır?","choices":["Askerî teknolojinin gelişmesi ve orduların büyümesi","Tarımsal üretimin artması ve yeni bitki türlerinin bulunması","Hukuk kurallarının yazılı hale getirilerek toplumsal düzenin sağlanması","Tekerleğin icat edilerek ulaşımın kolaylaşması"],"correct":2,"level":4,"difficultyReason":"Yazının icadının toplumsal kurumlar üzerindeki doğrudan etkisini ayırt etmeyi, neden-sonuç ilişkisi kurmayı gerektiren üst düzey bir sorudur.","explanation":"Sümerlerin yazıyı icat etmesinin en önemli doğrudan sonuçlarından biri hukuk kurallarının yazılı hale getirilmesidir. Yazı sayesinde kanunlar taş tabletlere veya kil tabletlere kaydedilmiş, böylece herkes için aynı kurallar geçerli olmuş ve keyfi yönetimin önüne geçilmiştir. Askerî teknoloji ve tarımsal üretim yazıdan bağımsız olarak gelişebilecek alanlardır. Tekerlek ise yazıdan önce icat edilmiştir ve doğrudan yazıyla ilgili değildir.","distractorWhy":["Askerî teknoloji ile yazının icadı arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi yoktur; ordu büyüklüğü farklı etkenlere bağlıdır.","Tarımsal üretim artışı yazıdan çok sulama teknikleri ve iklim koşullarıyla ilgilidir; yazı tarımı dolaylı olarak etkilemiştir.","Doğru cevaptır; yazı sayesinde hukuk kuralları kayıt altına alınmış ve toplumsal düzen güçlenmiştir.","Tekerlek yazıdan önce icat edilmiştir; bu iki buluş arasında doğrudan neden-sonuç bağı yoktur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":null,"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"14274d653419c9e4ea4ed9b2f72bd6c0378701290b9d5eebc07a8c45bdc7d544","reviewDecisionSha256":"77f83066bd01dd511851d75bea4f2c59b167b95831b32194bf85b870d1aff7e8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:14274d653419c9e4ea4ed9b2f72bd6c0378701290b9d5eebc07a8c45bdc7d544","reviewedHash":"sha256:14274d653419c9e4ea4ed9b2f72bd6c0378701290b9d5eebc07a8c45bdc7d544","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:77f83066bd01dd511851d75bea4f2c59b167b95831b32194bf85b870d1aff7e8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q259","contentProjectionSha256":"14274d653419c9e4ea4ed9b2f72bd6c0378701290b9d5eebc07a8c45bdc7d544","reviewDecisionSha256":"77f83066bd01dd511851d75bea4f2c59b167b95831b32194bf85b870d1aff7e8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q260","questionId":"tr-g05-sosyal-q260","grade":5,"subject":"Sosyal Bilgiler","objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"kind":"question","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-058","title":"Kültürel Miras Ödülü Adayı Medeniyet Seçimi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Bu ölçütlere göre ödülü almaya en layık medeniyet aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Lidyalılar, çünkü parayı icat ederek ticarette devrim yapmışlardır.","Frigler, çünkü fibula ve tapates gibi günlük kullanım eşyaları geliştirmişlerdir.","Hititler, çünkü tarih yazıcılığında objektifliği başlatmışlardır.","Sümerler, çünkü yazıyı icat ederek bilginin birikimini ve aktarımını mümkün kılmışlardır."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Dört ölçütü aynı anda değerlendirerek en kapsamlı ve etkili katkıyı yapan medeniyeti seçmeyi gerektiren çok ölçütlü karar sorusudur.","explanation":"Verilen dört ölçüte göre en yüksek puanı Sümerler alır çünkü yazı günümüzde hâlâ evrensel olarak kullanılmakta, bilim, sanat, hukuk, ticaret gibi tüm alanları etkilemekte, tüm medeniyetler tarafından benimsenmiş ve insan yaşamını en çok kolaylaştıran buluşlardan biri olmuştur. Para sadece ekonomiyle sınırlı kalırken, fibula ve tapates günlük eşyalardır ve tarih yazıcılığı her ne kadar değerli olsa da kapsamı yazı kadar geniş değildir.","distractorWhy":["Para sadece ticaret ve ekonomi alanıyla sınırlıdır; bilim, sanat, hukuk gibi alanlara doğrudan katkısı sınırlıdır.","Fibula ve tapates günlük yaşamı kolaylaştırsa da diğer alanlara etkisi ve diğer medeniyetler tarafından benimsenme düzeyi düşüktür.","Hititlerin objektif tarih yazıcılığı değerlidir ancak sadece tarih alanıyla sınırlı olup çoklu alan etkisi ve günümüzde kullanım bakımından zayıf kalır.","Doğru cevaptır; Sümerlerin yazıyı icat etmesi tüm ölçütlerde en yüksek puanı alır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q260.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q260.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.6d72b6d8bb3b"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.463d267a0582"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.b1ab3c536e3b"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.df966a1246be"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.369672a52049"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q260.visual.d8ab0dc59165"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q260.visual.3737666ac5dc"},"reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0f4e3102fd8c36b0997e0ae63746a1c6cbb1e1069fb4af9301c1cc0a4dc9ff80","reviewDecisionSha256":"c344111860c270e7fc1acce10552d5906b26fcfaf766c854e2714a1e6416d2f3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0f4e3102fd8c36b0997e0ae63746a1c6cbb1e1069fb4af9301c1cc0a4dc9ff80","reviewedHash":"sha256:0f4e3102fd8c36b0997e0ae63746a1c6cbb1e1069fb4af9301c1cc0a4dc9ff80","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c344111860c270e7fc1acce10552d5906b26fcfaf766c854e2714a1e6416d2f3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q260","contentProjectionSha256":"0f4e3102fd8c36b0997e0ae63746a1c6cbb1e1069fb4af9301c1cc0a4dc9ff80","reviewDecisionSha256":"c344111860c270e7fc1acce10552d5906b26fcfaf766c854e2714a1e6416d2f3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q261","questionId":"tr-g05-sosyal-q261","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-058","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Mezopotamya Uygarlığının Hukuk Katkısı","question":"Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya uygarlıklarının ortak mirasa yaptığı katkılar arasında yer alır?","choices":["Hammurabi Kanunları gibi yazılı hukuk kurallarının oluşturulması","Tarihte bilinen ilk madeni paranın basılması","Kaya mezarları ve anıtsal tapınaklar inşa edilmesi","İlk yazılı barış antlaşmasının imzalanması"],"difficultyReason":"Öğrencinin uygarlıkların belirgin katkılarını ayırt edebilmesi beklenir.","explanation":"Mezopotamya'da Sümer, Babil ve Asur gibi uygarlıklar yazılı hukuk alanında öncüdür. Hammurabi Kanunları, insanlık tarihinin ilk yazılı kanunlarından biri olarak Mezopotamya'ya aittir. Diğer seçenekler Anadolu uygarlıklarıyla ilişkilidir: Lidyalılar parayı, Urartular kaya mezarlarını, Hititler ise Kadeş Antlaşması'nı yapmıştır.","distractorWhy":["Doğru seçenek: Hammurabi Kanunları, Mezopotamya'daki Babil uygarlığına ait yazılı hukuk metnidir.","Lidyalılar Anadolu'da yaşamış ve madeni parayı icat etmişlerdir; bu Mezopotamya katkısı değildir.","Kaya mezarları ve anıtsal tapınaklar daha çok Anadolu'daki Urartu ve Hitit uygarlıklarında görülür.","İlk yazılı barış antlaşması (Kadeş), Anadolu'daki Hititler ile Mısır arasında imzalanmıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f7019b74ff681a1939e98afdf040adff793b425bba944d111cbe536acfcf43ed","reviewDecisionSha256":"452465ce4f72f5ca8910c3d52dd0cdb7b07efcf67a89ddd96be67aebb4e1b111","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f7019b74ff681a1939e98afdf040adff793b425bba944d111cbe536acfcf43ed","reviewedHash":"sha256:f7019b74ff681a1939e98afdf040adff793b425bba944d111cbe536acfcf43ed","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:452465ce4f72f5ca8910c3d52dd0cdb7b07efcf67a89ddd96be67aebb4e1b111; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q261","contentProjectionSha256":"f7019b74ff681a1939e98afdf040adff793b425bba944d111cbe536acfcf43ed","reviewDecisionSha256":"452465ce4f72f5ca8910c3d52dd0cdb7b07efcf67a89ddd96be67aebb4e1b111","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q262","questionId":"tr-g05-sosyal-q262","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-058","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Uygarlık ve Katkı Eşleştirme","question":"Deniz, Anadolu ve Mezopotamya uygarlıklarının insanlığa katkılarını karşılaştırdığı bir tablo hazırlamıştır. Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?","choices":["Lidyalılar → Çivi yazısı","Sümerler → Yazıyı bularak tarih çağlarını başlatma","Hititler → İlk madeni para","Asurlar → İlk yazılı antlaşma"],"difficultyReason":"Öğrencinin uygarlık-katkı ilişkisini doğru eşleştirerek karşılaştırma yapması gerekir.","explanation":"Sümerler Mezopotamya'da yaşamış ve yazıyı icat ederek tarih çağlarını başlatmıştır. Diğer eşleştirmeler yanlıştır: Lidyalılar parayı, Hititler ilk yazılı antlaşmayı yapmış, Asurlar ise ticaret kolonileri kurmuştur.","distractorWhy":["Lidyalılar çivi yazısını değil, madeni parayı icat etmiştir; bu eşleştirme yanlıştır.","Doğru seçenek: Sümerler yazıyı bularak tarih çağlarını başlatmıştır, bu doğru eşleştirmedir.","Hititler demir işlemeciliği ve ilk yazılı antlaşmayla bilinir; para Lidyalılara aittir.","Asurlar ilk yazılı antlaşmayı değil, ticaret kolonileri aracılığıyla yazıyı Anadolu'ya taşımayı başarmıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b8761c716d7ccdf3fad9343c5fc0cf582fb8d1756b94f9f2b0702f2d7bf1a7f8","reviewDecisionSha256":"2cf395bb6738b335f8d1ad4da10f9efc0d88732964404591c5e6c734642450e4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b8761c716d7ccdf3fad9343c5fc0cf582fb8d1756b94f9f2b0702f2d7bf1a7f8","reviewedHash":"sha256:b8761c716d7ccdf3fad9343c5fc0cf582fb8d1756b94f9f2b0702f2d7bf1a7f8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2cf395bb6738b335f8d1ad4da10f9efc0d88732964404591c5e6c734642450e4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q262","contentProjectionSha256":"b8761c716d7ccdf3fad9343c5fc0cf582fb8d1756b94f9f2b0702f2d7bf1a7f8","reviewDecisionSha256":"2cf395bb6738b335f8d1ad4da10f9efc0d88732964404591c5e6c734642450e4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q263","questionId":"tr-g05-sosyal-q263","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-058","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Öncü Katkıların Karşılaştırılması","question":"Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarının ortak mirasa katkıları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Sadece Mezopotamya uygarlıkları astronomi ile uğraşmıştır.","Anadolu uygarlıkları demiri işleyemezken Mezopotamya'daki Asurlar demiri bulmuştur.","İlk yazılı antlaşma Anadolu'da, ilk yazılı kanunlar ise Mezopotamya'da ortaya çıkmıştır.","Her iki bölge uygarlıkları da madeni parayı kullanarak ticaret yapmıştır."],"difficultyReason":"Öğrencinin iki bölgenin özgün katkılarını karşılaştırıp yanlış genellemeleri elemesi gerekir.","explanation":"Karşılaştırma yapıldığında ilk yazılı antlaşma Anadolu'da (Hititler), ilk yazılı kanunlar ise Mezopotamya'da (Sümerler/Babil) ortaya çıkmıştır. Diğer ifadeler yanlıştır; astronomi her iki bölgede de gelişmiş, demir işlemeciliği Anadolu'da başlamış, madeni para ise yalnızca Anadolu'da icat edilmiştir.","distractorWhy":["Astronomi çalışmaları hem Mezopotamya (Sümer, Babil) hem de Anadolu uygarlıklarında görülür; bu ifade yanlıştır.","Demiri ilk işleyenler Anadolu'daki Hititlerdir; Asurlar demiri bulmamıştır, bu bilgi yanlıştır.","Doğru seçenek: Kadeş Antlaşması Anadolu'da (Hitit), ilk kanunlar Mezopotamya'da oluşturulmuştur.","Madeni para yalnızca Anadolu uygarlığı Lidyalılar tarafından kullanılmıştır; Mezopotamya'da para kullanılmamıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"af54a7eb2270fbb0c67c41bc0fda7d395da2f5ce5784e0697301189a5d6ea581","reviewDecisionSha256":"00f9229e3a0de08c997c4ea2c2133bad4a4daa8a09325331714ee4f4bea5079f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:af54a7eb2270fbb0c67c41bc0fda7d395da2f5ce5784e0697301189a5d6ea581","reviewedHash":"sha256:af54a7eb2270fbb0c67c41bc0fda7d395da2f5ce5784e0697301189a5d6ea581","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:00f9229e3a0de08c997c4ea2c2133bad4a4daa8a09325331714ee4f4bea5079f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q263","contentProjectionSha256":"af54a7eb2270fbb0c67c41bc0fda7d395da2f5ce5784e0697301189a5d6ea581","reviewDecisionSha256":"00f9229e3a0de08c997c4ea2c2133bad4a4daa8a09325331714ee4f4bea5079f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q264","questionId":"tr-g05-sosyal-q264","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-059","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"İlk Yazılı Barış Antlaşması","question":"Mısır firavunu II. Ramses ile yaptıkları Kadeş Antlaşması'yla tarihteki ilk yazılı barış antlaşmasını imzalayan Anadolu uygarlığı aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İyonlar","Frigler","Lidyalılar","Hititler"],"difficultyReason":"Öğrencinin önemli bir tarihi belgenin hangi uygarlığa ait olduğunu bilmesi gerekir.","explanation":"Hititler, Mısır ile yaptıkları Kadeş Savaşı sonrasında imzaladıkları antlaşma ile tarihte bilinen ilk yazılı barış antlaşmasını gerçekleştirmiştir. Bu antlaşma diplomasi tarihinin önemli bir dönüm noktasıdır ve Anadolu uygarlıklarının ortak mirasa katkısıdır.","distractorWhy":["İyonlar bilim, sanat ve şehircilik alanında gelişmiştir; Kadeş Antlaşması ile ilgileri yoktur.","Frigler tarım ve dokumacılık alanında gelişmiştir; ilk yazılı antlaşmayı yapmamışlardır.","Lidyalılar parayı icat ederek ticarete katkı sağlamıştır; antlaşma onlara ait değildir.","Doğru seçenek: Hititler, Kadeş Antlaşması ile ilk yazılı barış antlaşmasını imzalamıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d709d6439be8e045a303d8f8709198bb02070f3bef988d6995edcf06ba2d372f","reviewDecisionSha256":"d16a476d0a2a8624787184bff690e6fe94451cda9b9a7d21992393b1e90efb63","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d709d6439be8e045a303d8f8709198bb02070f3bef988d6995edcf06ba2d372f","reviewedHash":"sha256:d709d6439be8e045a303d8f8709198bb02070f3bef988d6995edcf06ba2d372f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d16a476d0a2a8624787184bff690e6fe94451cda9b9a7d21992393b1e90efb63; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q264","contentProjectionSha256":"d709d6439be8e045a303d8f8709198bb02070f3bef988d6995edcf06ba2d372f","reviewDecisionSha256":"d16a476d0a2a8624787184bff690e6fe94451cda9b9a7d21992393b1e90efb63","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q265","questionId":"tr-g05-sosyal-q265","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-059","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Uygarlık-Katkı Tablosunda Hata Bulma","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bu eşleştirmelerden hangisi ya da hangileri yanlıştır?","choices":["Yalnız IV","I ve III","II ve IV","I, II ve III"],"difficultyReason":"Öğrencinin birden çok uygarlığa ait katkıyı değerlendirip hatalı olanı belirlemesi gerekir.","explanation":"Tabloda verilen eşleştirmelerden I, II ve III doğrudur. IV numaralı eşleştirme yanlıştır; kaya mezarları Asurlara değil, Anadolu'da yaşayan Urartulara aittir. Bu nedenle yalnızca IV hatalıdır.","distractorWhy":["Doğru seçenek: Yalnız IV yanlıştır; kaya mezarları Urartulara ait olup Asurlarla ilgisi yoktur.","I ve III doğru olduğu için bu seçenek yanlıştır; Lidyalılar para, Hititler demir işlemeciliği ile eşleşir.","II doğru (Sümerler tekerlek) olduğu halde IV yanlış olduğu için bu seçenek hatalıdır.","I, II ve III'ün tamamı doğru olduğundan bu seçenek geçersizdir; sadece IV yanlıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q265.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q265.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.73f5e93bee93"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.d071422456b7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.41022766c74f"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.fbbf441aa8b5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q265.visual.67cde4653781"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q265.visual.8aefade5c0cb"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ade5f403da2259ea5d7edbcd900a7280a5fad30cf22a7727336bf6aa0e965a7b","reviewDecisionSha256":"d14e8292de10fb66496ee6880b74d42117c96ee4dff028280f1c2f4f16182811","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ade5f403da2259ea5d7edbcd900a7280a5fad30cf22a7727336bf6aa0e965a7b","reviewedHash":"sha256:ade5f403da2259ea5d7edbcd900a7280a5fad30cf22a7727336bf6aa0e965a7b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d14e8292de10fb66496ee6880b74d42117c96ee4dff028280f1c2f4f16182811; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q265","contentProjectionSha256":"ade5f403da2259ea5d7edbcd900a7280a5fad30cf22a7727336bf6aa0e965a7b","reviewDecisionSha256":"d14e8292de10fb66496ee6880b74d42117c96ee4dff028280f1c2f4f16182811","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q266","questionId":"tr-g05-sosyal-q266","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-059","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Sümer ve Hitit Ortak Özellikleri","question":"Mezopotamya'daki Sümerler ile Anadolu'daki Hititler karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi her iki uygarlığın ortak özelliğidir?","choices":["İlk madeni parayı basmaları","Yazılı hukuk kuralları oluşturmaları","Kaya kabartmalarıyla anıtsal eserler yapmaları","Deniz ticaretiyle zenginleşmeleri"],"difficultyReason":"Öğrencinin iki farklı uygarlığın benzer yönlerini ayırt ederek ortak noktayı bulması istenir.","explanation":"Sümerler ve Hititler, toplumsal yaşamı düzenlemek amacıyla yazılı kanunlar oluşturmuşlardır. Bu, her iki uygarlığın ortak mirasa yaptığı önemli bir katkıdır. Diğer seçenekler yalnızca birine aittir: ilk madeni para Lidyalılar, kaya kabartmaları Hititler, deniz ticareti ise İyonlar gibi uygarlıklarla özdeşleşmiştir.","distractorWhy":["İlk madeni para yalnızca Anadolu'daki Lidyalılar tarafından basılmıştır; Sümerler parayı kullanmamıştır.","Doğru seçenek: Her iki uygarlık da yazılı hukuk kuralları oluşturarak ortak mirasa katkıda bulunmuştur.","Kaya kabartmaları Hititlerin karakteristik özelliğidir; Mezopotamya'nın coğrafyası buna uygun değildir, Sümerler yapmamıştır.","Deniz ticareti, iç bölgelerde yaşayan Sümerler ve Hititler için belirleyici bir özellik değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e1382b71a2a3a5fad381e8e09126631eb98dae5f76fe1d624d8f58712435d5d9","reviewDecisionSha256":"0ed12459ad30c44b688744e17d0946b58bf17143026f28f7b03f8225d0b54c92","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e1382b71a2a3a5fad381e8e09126631eb98dae5f76fe1d624d8f58712435d5d9","reviewedHash":"sha256:e1382b71a2a3a5fad381e8e09126631eb98dae5f76fe1d624d8f58712435d5d9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0ed12459ad30c44b688744e17d0946b58bf17143026f28f7b03f8225d0b54c92; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q266","contentProjectionSha256":"e1382b71a2a3a5fad381e8e09126631eb98dae5f76fe1d624d8f58712435d5d9","reviewDecisionSha256":"0ed12459ad30c44b688744e17d0946b58bf17143026f28f7b03f8225d0b54c92","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q267","questionId":"tr-g05-sosyal-q267","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-059","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Aslı'nın Araştırmasında Doğru Bilgi","question":"Aslı, Anadolu ve Mezopotamya uygarlıklarının katkılarını araştırarak aşağıdaki sonuçlara ulaşmıştır. Bu sonuçlardan hangisi doğrudur?","choices":["Sümerler Anadolu'da ilk şehir devletlerini kurmuştur.","Asurlar, madeni parayı icat ederek ticareti kolaylaştırmıştır.","Hititler ve Mısırlılar arasında ilk yazılı antlaşma imzalanmıştır.","Frigler çivi yazısını kullanarak tarım takvimleri oluşturmuştur."],"difficultyReason":"Öğrencinin yanlış eşleştirmeleri eleyerek doğru tarihsel bilgiyi seçmesi beklenir.","explanation":"Hititler, Mısır ile yaptıkları savaşın ardından Kadeş Antlaşması'nı imzalayarak ilk yazılı barış antlaşmasını gerçekleştirmiştir. Diğer seçenekler hatalıdır: Sümerler Mezopotamya'da şehir devletleri kurmuş, Asurlar para icat etmemiş, Frigler ise çivi yazısı kullanmamıştır.","distractorWhy":["Sümerler Mezopotamya'da şehir devletleri kurmuştur; Anadolu'daki ilk şehir devletleri onlara ait değildir.","Asurlar ticaret kolonileri kurmuş ancak madeni parayı icat etmemiştir; bu Lidyalılara aittir.","Doğru seçenek: Hititler ve Mısır arasında Kadeş Antlaşması imzalanmıştır; bu doğru bir bilgidir.","Frigler çivi yazısı değil, kendi dillerinde yazıtlar bırakmıştır; tarım takvimleri çivi yazısıyla oluşturulmamıştır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4aac0be02746044ee5c0d456ae967d655719f7b6b248fa38be07592aafaba0ab","reviewDecisionSha256":"82ef800248aa607bb6805414bcb13803ea7674a3b137c550ebb4fa54f14f925a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4aac0be02746044ee5c0d456ae967d655719f7b6b248fa38be07592aafaba0ab","reviewedHash":"sha256:4aac0be02746044ee5c0d456ae967d655719f7b6b248fa38be07592aafaba0ab","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:82ef800248aa607bb6805414bcb13803ea7674a3b137c550ebb4fa54f14f925a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q267","contentProjectionSha256":"4aac0be02746044ee5c0d456ae967d655719f7b6b248fa38be07592aafaba0ab","reviewDecisionSha256":"82ef800248aa607bb6805414bcb13803ea7674a3b137c550ebb4fa54f14f925a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q268","questionId":"tr-g05-sosyal-q268","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-059","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Ticaretin Kanıtı Olarak Para","question":"Tarihçiler, Lidyalıların Ege kıyılarına kadar uzanan geniş bir ticaret ağı kurduklarını belirtmektedir. Bu bilginin en güçlü arkeolojik kanıtı aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Çok sayıda tapınak kalıntısına rastlanması","Savaş arabalarına ait kabartmaların bulunması","Çivi yazısıyla yazılmış ticaret anlaşmaları","Lidyalılara ait madeni paraların farklı bölgelerde ele geçmesi"],"difficultyReason":"Öğrencinin neden-sonuç ilişkisi kurarak bir medeniyete ait kanıtı yorumlaması gerekir.","explanation":"Lidyalıların icat ettiği madeni paraların kendi bölgeleri dışında ele geçmesi, onların uzak coğrafyalarla ticaret yaptığının en somut kanıtıdır. Diğer buluntular ticareti doğrudan kanıtlamaz: tapınaklar dini, savaş arabaları askeri, çivi yazısı ise farklı uygarlıklara aittir.","distractorWhy":["Tapınak kalıntıları dini merkezlerin varlığını gösterir ancak ticaret ağının genişliğini kanıtlamaz.","Savaş arabası kabartmaları askeri güce işaret eder; ticaretle doğrudan ilişkili değildir.","Çivi yazısı Mezopotamya'da kullanılmıştır; Lidyalılar bu yazıyı kullanmadığı için kanıt olamaz.","Doğru seçenek: Madeni paraların farklı bölgelerde bulunması, Lidyalıların geniş ticaret ağının güçlü kanıtıdır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3a868ae06c9ede995583ffae38c4374ff3fe40a29a3331c83caef30fff9c8cc0","reviewDecisionSha256":"99c0b36d4ccadbe26eb09cd3987e36efc2d9c607b0e4aab5fcee7cb7e1288858","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3a868ae06c9ede995583ffae38c4374ff3fe40a29a3331c83caef30fff9c8cc0","reviewedHash":"sha256:3a868ae06c9ede995583ffae38c4374ff3fe40a29a3331c83caef30fff9c8cc0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:99c0b36d4ccadbe26eb09cd3987e36efc2d9c607b0e4aab5fcee7cb7e1288858; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q268","contentProjectionSha256":"3a868ae06c9ede995583ffae38c4374ff3fe40a29a3331c83caef30fff9c8cc0","reviewDecisionSha256":"99c0b36d4ccadbe26eb09cd3987e36efc2d9c607b0e4aab5fcee7cb7e1288858","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q269","questionId":"tr-g05-sosyal-q269","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-060","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Yazı Sistemlerinin Karşılaştırılması","question":"Yazının tarihsel gelişimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi Mezopotamya ve Anadolu uygarlıkları için doğru bir karşılaştırma sunar?","choices":["Sümerler çivi yazısını geliştirmiş; Hititler bu yazıyı alıp kendi dillerine uyarlamıştır.","Sümerler alfabeyi, Lidyalılar ise hiyeroglifi icat etmiştir.","Anadolu uygarlıkları yazıyı Mezopotamya’dan bağımsız olarak keşfetmiştir.","Frigler çivi yazısını kullanarak dünyanın ilk kütüphanesini kurmuştur."],"difficultyReason":"Öğrencinin yazının aktarımı ve uyarlanması sürecini kavrayıp doğru olanı seçmesi üst düzey düşünme gerektirir.","explanation":"Mezopotamya'da Sümerler tarafından icat edilen çivi yazısı, daha sonra Anadolu'daki Hititler tarafından benimsenmiş ve kendi dillerine uyarlanmıştır. Bu kültürel etkileşim, ortak mirasın nasıl şekillendiğini gösterir. Diğer seçenekler yanlıştır; alfabe Fenikelilere ait olup Lidyalılar parayı icat etmiş, Anadolu yazıyı Mezopotamya'dan almıştır.","distractorWhy":["Doğru seçenek: Sümerler çivi yazısını bulmuş, Hititler bunu alarak kendi dillerine uyarlamıştır.","Sümerler alfabeyi değil çivi yazısını bulmuştur; hiyeroglif Mısır'a, para ise Lidyalılara aittir.","Anadolu uygarlıkları yazıyı Mezopotamya’dan öğrenmiştir; bağımsız bir keşif söz konusu değildir.","Frigler çivi yazısı kullanmamıştır; ilk kütüphane Asurlara (Asurbanipal Kütüphanesi) aittir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2fdfad325246cf9021dab5ed2ab93b28c27477081a043041a84e7a5c859ef3be","reviewDecisionSha256":"f3de3293eb8bf71c146805e0ab727ad827fc7c7f26ab82830479d0792414b34f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2fdfad325246cf9021dab5ed2ab93b28c27477081a043041a84e7a5c859ef3be","reviewedHash":"sha256:2fdfad325246cf9021dab5ed2ab93b28c27477081a043041a84e7a5c859ef3be","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f3de3293eb8bf71c146805e0ab727ad827fc7c7f26ab82830479d0792414b34f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q269","contentProjectionSha256":"2fdfad325246cf9021dab5ed2ab93b28c27477081a043041a84e7a5c859ef3be","reviewDecisionSha256":"f3de3293eb8bf71c146805e0ab727ad827fc7c7f26ab82830479d0792414b34f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q270","questionId":"tr-g05-sosyal-q270","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-060","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","title":"Müze Rehberinin Bilgi Yanlışı","question":"Bir müze rehberi, ziyaretçilere Anadolu ve Mezopotamya uygarlıklarına ait eserleri tanıtırken aşağıdaki açıklamalardan hangisini yaparsa bilgi yanlışı olur?","choices":["\"Bu tablet, Sümerlere ait bir destanı anlatıyor; çivi yazısıyla yazılmıştır.\"","\"Bu süslü vazo, Lidyalılar tarafından para basımında kullanılan kalıptır.\"","\"Hititler, bu anıtsal kapı aslanını saraylarının girişine yapmıştır.\"","\"Asurlar, bu ticaret kolonisini kurarak Anadolu ile Mezopotamya arasında köprü olmuştur.\""],"difficultyReason":"Öğrencinin her bir açıklamanın tarihsel doğruluğunu sorgulayarak yanlışı bulması gerekir.","explanation":"Lidyalılar tarihte ilk madeni parayı basmıştır ancak para basımında kullanılan araçlar sikke kalıplarıdır; süslü bir vazonun para basımında kullanıldığı bilgisi doğru değildir. Diğer açıklamalar tarihsel olarak doğrudur: Sümerler destanlarını çivi yazısıyla yazmış, Hititler kapı aslanı yapmış, Asurlar ticaret kolonileri kurmuştur.","distractorWhy":["Sümer tabletleri çivi yazısıyla yazılmıştır; bu açıklama doğrudur, bilgi yanlışı içermez.","Doğru seçenek: Lidyalılar parayı icat etmiştir ancak para basımı vazo ile değil, sikke kalıplarıyla yapılırdı; bu yanlış bir bilgidir.","Hititlerin saray girişlerinde aslan heykelleri yaptığı doğrudur; bu açıklama yanlış değildir.","Asurlar Kültepe'de ticaret kolonisi kurmuştur; bu doğru bir bilgidir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6700f855761078e149fa840875b0d35feea3ed8a27b152d261b169261e982bc3","reviewDecisionSha256":"41bc2de6d031ebe743e268dfb0b336229cb8c25d4b4d53948ae5058bc867eb56","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6700f855761078e149fa840875b0d35feea3ed8a27b152d261b169261e982bc3","reviewedHash":"sha256:6700f855761078e149fa840875b0d35feea3ed8a27b152d261b169261e982bc3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:41bc2de6d031ebe743e268dfb0b336229cb8c25d4b4d53948ae5058bc867eb56; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q270","contentProjectionSha256":"6700f855761078e149fa840875b0d35feea3ed8a27b152d261b169261e982bc3","reviewDecisionSha256":"41bc2de6d031ebe743e268dfb0b336229cb8c25d4b4d53948ae5058bc867eb56","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q271","questionId":"tr-g05-sosyal-q271","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mezopotamya Medeniyetlerine Ait Buluşu Seçme","question":"Aşağıdaki buluşlardan hangisi Mezopotamya medeniyetlerine aittir?","choices":["Paranın icadı","Fibula (çengelli iğne)","Çivi yazısı","Kaya kabartmaları"],"correct":2,"level":1,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-060","difficultyReason":"Buluşun hangi medeniyete ait olduğunu bilmek, doğrudan hatırlama gerektiren temel düzeydedir.","explanation":"Çivi yazısı, Mezopotamya uygarlıklarından Sümerler tarafından icat edilmiş ve tarihteki ilk yazı sistemlerinden biri olmuştur. Paranın icadı Anadolu'daki Lidyalılara, fibula Friglere, kaya kabartmaları ise Hititler ve diğer Anadolu uygarlıklarına aittir. Bu nedenle doğru cevap çivi yazısıdır.","distractorWhy":["Paranın icadı Anadolu uygarlığı olan Lidyalılara aittir.","Fibula, yine Anadolu'da Friglerin buluşudur.","Çivi yazısı Mezopotamya medeniyetlerine ait olduğu için doğru cevaptır.","Kaya kabartmaları Anadolu medeniyetleri (özellikle Hititler) tarafından yapılmıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"78d7bffbb7bbb4fd27c11bcbb7b4b03fb673b864367e8cfa3b581e0264bb957e","reviewDecisionSha256":"59d70d5e3f1456b982692343bf58caa480c8fc6eb3664c9323aac507858fa146","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:78d7bffbb7bbb4fd27c11bcbb7b4b03fb673b864367e8cfa3b581e0264bb957e","reviewedHash":"sha256:78d7bffbb7bbb4fd27c11bcbb7b4b03fb673b864367e8cfa3b581e0264bb957e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:59d70d5e3f1456b982692343bf58caa480c8fc6eb3664c9323aac507858fa146; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q271","contentProjectionSha256":"78d7bffbb7bbb4fd27c11bcbb7b4b03fb673b864367e8cfa3b581e0264bb957e","reviewDecisionSha256":"59d70d5e3f1456b982692343bf58caa480c8fc6eb3664c9323aac507858fa146","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q272","questionId":"tr-g05-sosyal-q272","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mezopotamya ve Anadolu Mimarisini Karşılaştırma","question":"Aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkısıyla ilgili doğrudur?","choices":["Mezopotamya'da tiyatro yapıları yaygınken Anadolu'da zigguratlar yaygındı.","Anadolu'da yazılı kanunlar Mezopotamya'dan daha önce ortaya çıkmıştır.","Mezopotamya'da fibula kullanılırken Anadolu'da çivi yazısı geliştirilmiştir.","Mezopotamya'da ziggurat adı verilen tapınaklar yapılırken Anadolu'da taş işçiliğiyle ünlü anıtsal yapılar inşa edilmiştir."],"correct":3,"level":3,"objectiveId":"SB.5.3.3","objective":"SB.5.3.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-47","objectiveText":"Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırabilme","topic":"Ortak Mirasımız","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-060","difficultyReason":"İki bölgenin farklı alanlardaki katkılarını ayırt etmek ve karşılaştırmak orta düzeyde bilgi ve yorumlama ister.","explanation":"Mezopotamya'da Sümerler ve sonraki uygarlıklar tapınaklarını ziggurat adı verilen basamaklı kuleler biçiminde inşa etmişlerdir. Anadolu'da ise Hititler başta olmak üzere İyonlar ve Urartular taş işçiliğiyle anıtsal yapılar, tapınaklar ve kaya kabartmaları yapmışlardır. Diğer seçeneklerdeki eşleştirmeler yanlıştır.","distractorWhy":["Zigguratlar Mezopotamya'ya, tiyatro yapıları ise daha çok Anadolu'daki İyonlara aittir.","Yazılı kanunlar Mezopotamya'da (örneğin Hammurabi) Anadolu'dan daha önce ortaya çıkmıştır.","Fibula Anadolu'da Frigler tarafından bulunmuş, çivi yazısı ise Mezopotamya'da bulunmuştur.","Mezopotamya'da zigguratlar, Anadolu'da anıtsal taş yapılar yapılmıştır; bu karşılaştırma doğrudur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-3-3-note","unitKey":"sb-5-3","topicKey":"sb-5-3-3","subtopicKey":"mezopotamya-ve-anadolu-medeniyetlerinin-katkilari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c6ceb6200ef1708556c855907882134d57ddfef8e8a6a6cb5571b986bdcf4e10","reviewDecisionSha256":"be6a77d4762332f5b4437122e5bb041c00b345aaad8ffb55de5e977970d098e5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c6ceb6200ef1708556c855907882134d57ddfef8e8a6a6cb5571b986bdcf4e10","reviewedHash":"sha256:c6ceb6200ef1708556c855907882134d57ddfef8e8a6a6cb5571b986bdcf4e10","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:be6a77d4762332f5b4437122e5bb041c00b345aaad8ffb55de5e977970d098e5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q272","contentProjectionSha256":"c6ceb6200ef1708556c855907882134d57ddfef8e8a6a6cb5571b986bdcf4e10","reviewDecisionSha256":"be6a77d4762332f5b4437122e5bb041c00b345aaad8ffb55de5e977970d098e5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q273","questionId":"tr-g05-sosyal-q273","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Cumhuriyet Yönetiminin Özelliğini Belirleme","question":"Aşağıdakilerden hangisi cumhuriyet yönetimlerinin temel özelliklerinden biridir?","choices":["Devlet başkanının belirli bir süre için halk tarafından seçilmesi","Yasaların tek bir kişi tarafından yapılması","Halkın yönetime hiçbir şekilde katılamaması","Devlet başkanlığının babadan oğula geçmesi"],"correct":0,"level":2,"objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-061","difficultyReason":"Cumhuriyetin ayırt edici özelliğini diğer yönetim biçimlerinden ayırabilme, temel kavram bilgisini ölçer.","explanation":"Cumhuriyet, devlet başkanının belirli bir süre için halk tarafından veya halkın temsilcileri tarafından seçildiği yönetim biçimidir. Diğer seçenekler monarşi ya da otoriter yönetimlere ait özelliklerdir.","distractorWhy":["Cumhuriyetin temel özelliği, devlet başkanının belirli süreyle seçilmesidir; bu nedenle doğru cevaptır.","Yasaların tek kişi tarafından yapılması monarşik veya diktatörlük özelliğidir.","Halkın yönetime katılamaması cumhuriyetle bağdaşmaz, aksine halk katılımı esastır.","Devlet başkanlığının babadan oğula geçmesi monarşinin özelliğidir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"32e1e7c7b843e58d84a0ea1f0ce80af769a95e58c11a0b668ecb9da4f29d4578","reviewDecisionSha256":"928cdb93e67c6afe49a26834da12b394017b59eba3c49b7ecba79953180de63c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:32e1e7c7b843e58d84a0ea1f0ce80af769a95e58c11a0b668ecb9da4f29d4578","reviewedHash":"sha256:32e1e7c7b843e58d84a0ea1f0ce80af769a95e58c11a0b668ecb9da4f29d4578","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:928cdb93e67c6afe49a26834da12b394017b59eba3c49b7ecba79953180de63c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q273","contentProjectionSha256":"32e1e7c7b843e58d84a0ea1f0ce80af769a95e58c11a0b668ecb9da4f29d4578","reviewDecisionSha256":"928cdb93e67c6afe49a26834da12b394017b59eba3c49b7ecba79953180de63c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q274","questionId":"tr-g05-sosyal-q274","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Demokrasi ve Cumhuriyet İlişkisini Senaryo Üzerinden Değerlendirme","question":"Bir ülkede düzenli olarak milletvekili seçimleri yapılmakta, ancak seçilen cumhurbaşkanı ömür boyu görevde kalmaktadır. Bu ülkeyle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?","choices":["Ülkede tam anlamıyla demokrasi vardır; cumhurbaşkanının ömür boyu kalması demokrasiyi etkilemez.","Seçimler olmasına rağmen cumhurbaşkanının süre sınırı olmaması cumhuriyet ilkesine aykırıdır.","Bu ülke monarşi ile yönetilmektedir.","Cumhurbaşkanı ömür boyu kaldığı için ülkede demokrasi değil teokrasi vardır."],"correct":1,"level":4,"objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-061","difficultyReason":"Gerçekçi bir senaryo üzerinden iki kavramın farkını ve birlikte nasıl çalıştığını yorumlamak üst düzey bilişsel beceri ister.","explanation":"Verilen örnekte seçimlerin yapılması demokrasi unsurunu barındırsa da cumhurbaşkanının ömür boyu görevde kalması cumhuriyetin temel ilkelerinden biri olan belirli süre ile seçilme koşulunu ortadan kaldırır. Bu nedenle cumhuriyet ilkesi zedelenmiştir. Ülke tam monarşi değildir çünkü seçimler vardır, ancak tam anlamıyla cumhuriyet olduğu da söylenemez.","distractorWhy":["Seçimlerin olması demokrasi göstergesidir ancak cumhurbaşkanının ömür boyu kalması demokratik dengeyi bozar.","Cumhurbaşkanının süre sınırı olmaması cumhuriyetin tanımına aykırıdır, bu nedenle doğru yorumdur.","Ülkede seçimler yapıldığı için monarşiden söz edilemez, monarşide başa geçme verasetle olur.","Teokrasi din esaslı yönetimdir, durumda dinle ilgili bilgi yoktur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"39f6d8c4dd4e3e7c3f609dc81550c5c52614ff8ba655e8dc5750547b7235db42","reviewDecisionSha256":"3813f7baeeb2c79780fbce07d608189dcf2f29f1545e3b76dcdc4b36b3fda92c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:39f6d8c4dd4e3e7c3f609dc81550c5c52614ff8ba655e8dc5750547b7235db42","reviewedHash":"sha256:39f6d8c4dd4e3e7c3f609dc81550c5c52614ff8ba655e8dc5750547b7235db42","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3813f7baeeb2c79780fbce07d608189dcf2f29f1545e3b76dcdc4b36b3fda92c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q274","contentProjectionSha256":"39f6d8c4dd4e3e7c3f609dc81550c5c52614ff8ba655e8dc5750547b7235db42","reviewDecisionSha256":"3813f7baeeb2c79780fbce07d608189dcf2f29f1545e3b76dcdc4b36b3fda92c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q275","questionId":"tr-g05-sosyal-q275","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Demokrasi ve Cumhuriyetin Ortak Özelliğini Bulma","question":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramlarının her ikisi için de geçerli olan ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Devlet başkanının belirli süreyle seçilmesi","Halkın temsilciler aracılığıyla yönetilmesi","Halkın özgür iradesiyle yöneticilerini belirlemesi","Yasaların tek bir meclis tarafından yapılması"],"correct":2,"level":3,"objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-061","difficultyReason":"İki kavramın ortak yönlerini ayırt etmek, bunları yalnızca birine özgü özelliklerden ayırmayı gerektirir ve orta-üst düzeydir.","explanation":"Demokrasi halkın egemenliği ilkesidir, cumhuriyet ise devlet başkanının seçimle işbaşına geldiği yönetim biçimidir. Her ikisinde de halk özgür iradesiyle yöneticilerini doğrudan veya dolaylı olarak belirler. Devlet başkanının belirli süre seçilmesi yalnızca cumhuriyete özgüdür; halkın temsilciler aracılığıyla yönetilmesi temsili demokrasiyi belirtir ancak cumhuriyet doğrudan da olabilir.","distractorWhy":["Devlet başkanının belirli süreyle seçilmesi cumhuriyetin özelliğidir, her demokraside görülmeyebilir.","Temsili yönetim demokrasilerde yaygındır ancak cumhuriyet için zorunlu değildir.","Halkın özgür iradesiyle yönetici belirlemesi hem demokrasi hem cumhuriyetin ortak temelidir; doğru cevaptır.","Yasaların tek meclis tarafından yapılması bir yönetim biçimi özelliği olmayıp yasama organının yapısıyla ilgilidir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7e8304faca6f2ab3123f0df7e9f9abca029b5b6d22bad0f1e4feb8a6906f8727","reviewDecisionSha256":"3ed06dd5001a1e1aca8c4ea27ead1682a4eea1330933bbca0a9913415d2eeab2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7e8304faca6f2ab3123f0df7e9f9abca029b5b6d22bad0f1e4feb8a6906f8727","reviewedHash":"sha256:7e8304faca6f2ab3123f0df7e9f9abca029b5b6d22bad0f1e4feb8a6906f8727","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3ed06dd5001a1e1aca8c4ea27ead1682a4eea1330933bbca0a9913415d2eeab2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q275","contentProjectionSha256":"7e8304faca6f2ab3123f0df7e9f9abca029b5b6d22bad0f1e4feb8a6906f8727","reviewDecisionSha256":"3ed06dd5001a1e1aca8c4ea27ead1682a4eea1330933bbca0a9913415d2eeab2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q276","questionId":"tr-g05-sosyal-q276","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Demokratik Cumhuriyet Çıkarımı","question":"Bir ülkenin demokratik bir cumhuriyet olduğu biliniyorsa bu ülkeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?","choices":["Devlet başkanı babadan oğula geçer.","Halk istediği zaman yönetimi devirebilir.","Ülkede yalnızca tek parti vardır.","Devlet başkanı seçimle işbaşına gelir."],"correct":3,"level":2,"objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-061","difficultyReason":"Verilen bir tanımdan zorunlu sonuç çıkarma, mantıksal çıkarım gerektirir ve kavram bilgisini kullanmayı ölçer.","explanation":"Demokratik cumhuriyet tanımı gereği cumhuriyet, devlet başkanının seçimle işbaşına gelmesini zorunlu kılar. Diğer seçenekler her demokratik cumhuriyet için geçerli değildir. Babadan oğula geçme monarşidir; halkın yönetimi devirme hakkı her zaman yasal çerçevede değildir; tek parti olması demokrasiyle bağdaşmaz.","distractorWhy":["Babadan oğula geçme monarşi özelliğidir, demokratik cumhuriyetle çelişir.","Halkın yönetimi devirmesi ancak belirli koşullarda mümkündür, her demokratik cumhuriyet için genellenemez.","Tek parti olması demokratik ilkeyle bağdaşmaz.","Cumhuriyetin temel koşulu devlet başkanının seçimle gelmesidir; bu nedenle doğrudur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e155792566fe4edaf1be7d3fdc8a13f95d4e7c6a003bac363945eab3942576cb","reviewDecisionSha256":"4b572cc84e91973b542308cfee910faddbbe7d08151c9f3fbcef6345f573940e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e155792566fe4edaf1be7d3fdc8a13f95d4e7c6a003bac363945eab3942576cb","reviewedHash":"sha256:e155792566fe4edaf1be7d3fdc8a13f95d4e7c6a003bac363945eab3942576cb","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4b572cc84e91973b542308cfee910faddbbe7d08151c9f3fbcef6345f573940e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q276","contentProjectionSha256":"e155792566fe4edaf1be7d3fdc8a13f95d4e7c6a003bac363945eab3942576cb","reviewDecisionSha256":"4b572cc84e91973b542308cfee910faddbbe7d08151c9f3fbcef6345f573940e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q277","questionId":"tr-g05-sosyal-q277","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Demokrasi ve Cumhuriyetin Ortak Özelliğini Seçme","question":"Aşağıdakilerden hangisi hem demokratik hem de cumhuriyet yönetimlerinde görülebilen bir özelliktir?","choices":["Halkın yöneticilerini seçmesi","Devlet başkanının ömür boyu görevde kalması","Yasaların halk oylamasıyla yapılması","Tek bir liderin tüm kararları alması"],"correct":0,"level":1,"objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-061","difficultyReason":"Basit bir çok ölçütlü seçimle kavramların temel ortak noktası sorulmuş, kolay düzeydedir.","explanation":"Hem demokrasi hem cumhuriyet yönetimlerinde ortak olan en temel özellik, halkın kendisini yönetecek kişileri seçme hakkına sahip olmasıdır. Diğer seçenekler bu yönetimlerle bağdaşmaz.","distractorWhy":["Halkın yöneticilerini seçmesi her iki yönetimde de bulunur; bu nedenle doğru cevaptır.","Devlet başkanının ömür boyu kalması monarşi ya da diktatörlükte görülür.","Yasaların halkoyuyla yapılması doğrudan demokrasiye aittir ancak her cumhuriyette görülmez.","Tek liderin tüm kararları alması otokratik yönetimlerin özelliğidir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"24bd16a3aeff107ef3c35bf5541f2bddd28ea5db421c53896cffd165f96c3f39","reviewDecisionSha256":"09ac01be794e8f70dca2623c24a268640325a0688a0d87866ae3fa3f632a0417","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:24bd16a3aeff107ef3c35bf5541f2bddd28ea5db421c53896cffd165f96c3f39","reviewedHash":"sha256:24bd16a3aeff107ef3c35bf5541f2bddd28ea5db421c53896cffd165f96c3f39","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:09ac01be794e8f70dca2623c24a268640325a0688a0d87866ae3fa3f632a0417; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q277","contentProjectionSha256":"24bd16a3aeff107ef3c35bf5541f2bddd28ea5db421c53896cffd165f96c3f39","reviewDecisionSha256":"09ac01be794e8f70dca2623c24a268640325a0688a0d87866ae3fa3f632a0417","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q278","questionId":"tr-g05-sosyal-q278","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Cumhuriyet ve Demokrasi Kavramlarını Ayırt Etme","question":"Cumhuriyet ve demokrasi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?","choices":["Demokrasi bir yönetim biçimi, cumhuriyet ise bir yaşam tarzıdır.","Cumhuriyet bir yönetim biçimiyken demokrasi bir yönetim ilkesidir.","Demokrasi sadece cumhuriyetle uygulanabilir.","Cumhuriyet her zaman demokrasiyi garanti eder."],"correct":1,"level":3,"objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-062","difficultyReason":"Kavramların birbirine karıştırılabilecek tanımlarını net olarak ayırt etmeyi gerektiren orta düzey bir sorudur.","explanation":"Cumhuriyet, devlet başkanının seçimle işbaşına geldiği bir yönetim biçimidir. Demokrasi ise egemenliğin halka ait olduğu bir yönetim ilkesidir. Demokratik olmayan cumhuriyetler olabileceği gibi cumhuriyet olmayan demokrasiler de olabilir (örneğin meşruti monarşiler demokratik olabilir).","distractorWhy":["Tanım yanlıştır; cumhuriyet yönetim biçimi, demokrasi ilkedir.","Cumhuriyet biçim, demokrasi ilkedir; bu ifade doğrudur.","Demokrasi cumhuriyet dışında meşruti monarşi gibi farklı yönetim biçimlerinde de uygulanabilir.","Cumhuriyet diktatörlük de olabilir, demokrasiyi her zaman garanti etmez."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1fa0f612248fb4342d993944d70a42308ec71553c5371f6ccaef8922c287982a","reviewDecisionSha256":"c9f11a2c19372bc510afa94401564092d64e1d4db53f34a6ef7e71c2bc027f7b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1fa0f612248fb4342d993944d70a42308ec71553c5371f6ccaef8922c287982a","reviewedHash":"sha256:1fa0f612248fb4342d993944d70a42308ec71553c5371f6ccaef8922c287982a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c9f11a2c19372bc510afa94401564092d64e1d4db53f34a6ef7e71c2bc027f7b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q278","contentProjectionSha256":"1fa0f612248fb4342d993944d70a42308ec71553c5371f6ccaef8922c287982a","reviewDecisionSha256":"c9f11a2c19372bc510afa94401564092d64e1d4db53f34a6ef7e71c2bc027f7b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q279","questionId":"tr-g05-sosyal-q279","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Demokratik Hakların Sınırları Senaryosu","question":"Bir üniversitede öğrenciler, okul yönetiminin aldığı bir kararı protesto etmek için izinli bir gösteri düzenlemek istiyor. Okul yönetimi güvenlik gerekçesiyle bu talebi reddediyor. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?","choices":["Türkiye'de gösteri yapmak tamamen yasaktır.","Okul yönetiminin kararları her durumda kesindir ve tartışılamaz.","Demokratik hakların kullanımı kamu düzenini sağlamak amacıyla belirli kurallara bağlanabilir; bu demokrasiyle çelişmez.","Cumhuriyet yönetimlerinde öğrenci protestoları hoş görülmez."],"correct":2,"level":4,"objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-062","difficultyReason":"Günlük yaşamdan bir senaryo üzerinden demokratik hakların sınırlanma nedenlerini yorumlamak üst düzey düşünme becerisi gerektirir.","explanation":"Demokratik ülkelerde ifade ve gösteri özgürlüğü temel haklardandır ancak bu haklar kamu düzeni, genel ahlak ve başkalarının haklarının korunması gibi nedenlerle sınırlandırılabilir. Verilen örnekte güvenlik gerekçesiyle yapılan sınırlama demokratik ilkelere uygun olabilir. Bu nedenle 'demokratik hakların kurallara bağlı olarak kullanılması' doğru açıklamadır.","distractorWhy":["Gösteri yapmak tamamen yasak değildir; izinli ve belirli kurallar çerçevesinde yapılabilir.","Okul yönetimi kararları hukuka uygun olmak zorundadır, kesin ve tartışılmaz değildir.","Demokratik hakların sınırlanabilmesi demokrasinin gereğidir; bu nedenle bu ifade doğrudur.","Cumhuriyet yönetimlerinde protesto hakkı vardır; hoş görülmemesi gibi genel bir yargı yanlıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5fc5229d91ccd6af264b9ab769a99d3d3e645f879b2980fd793ee0bab85f2a50","reviewDecisionSha256":"6e812f141f6a75fc76e36b28b4266cd31cdc0e24f3c3166ba87791574171bf21","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5fc5229d91ccd6af264b9ab769a99d3d3e645f879b2980fd793ee0bab85f2a50","reviewedHash":"sha256:5fc5229d91ccd6af264b9ab769a99d3d3e645f879b2980fd793ee0bab85f2a50","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6e812f141f6a75fc76e36b28b4266cd31cdc0e24f3c3166ba87791574171bf21; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q279","contentProjectionSha256":"5fc5229d91ccd6af264b9ab769a99d3d3e645f879b2980fd793ee0bab85f2a50","reviewDecisionSha256":"6e812f141f6a75fc76e36b28b4266cd31cdc0e24f3c3166ba87791574171bf21","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q280","questionId":"tr-g05-sosyal-q280","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Düşük Seçim Katılımını Yorumlama","question":"Bir ülkede tüm vatandaşlar eşit oy hakkına sahip olmasına rağmen seçimlere katılım oranı çok düşüktür. Bu ülke için aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?","choices":["Ülke demokratik değildir.","Cumhuriyet rejimi bulunmamaktadır.","Halkın yönetime katılmak istememesi cumhuriyet rejiminin sona erdiğini gösterir.","Seçimlere katılımın düşük olması demokrasinin işleyişi açısından bir sorundur ancak ülke hâlâ bir cumhuriyet olabilir."],"correct":3,"level":3,"objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-062","difficultyReason":"Bir veriden yola çıkarak yönetim biçimi ve demokrasi kalitesi arasındaki farkı neden-sonuç ilişkisiyle yorumlamak orta-üst düzeydir.","explanation":"Cumhuriyet, devlet başkanının seçimle işbaşına gelmesi ve egemenliğin halka ait olması esasına dayanır. Seçimlerin yapılıyor olması cumhuriyetin varlığı için yeterlidir. Katılımın düşük olması demokrasinin kalitesini düşürür ancak ülkenin cumhuriyet olma niteliğini ortadan kaldırmaz.","distractorWhy":["Ülkede seçimler yapılıyor ve oy hakkı varsa, demokratik unsurlar vardır; doğrudan 'demokratik değildir' demek yanlıştır.","Cumhuriyet rejimi seçimlerin varlığıyla tanımlanır, katılım oranı rejimin adını değiştirmez.","Düşük katılım halkın isteksizliğini gösterse de bu cumhuriyeti sona erdirmez, rejim devam eder.","Katılım düşüklüğü demokrasi kalitesini etkileyen bir sorundur, ancak cumhuriyet olma durumu bundan etkilenmez; doğru yorum budur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5d1c61013852ecd1c77811ae8186e2deb7153f139055f78f7eaff6cdb2656d55","reviewDecisionSha256":"a9990c0d4b6449cc20114ce0bd13ac2f1f4979888dc5a8324cd7b9a3168a8a08","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5d1c61013852ecd1c77811ae8186e2deb7153f139055f78f7eaff6cdb2656d55","reviewedHash":"sha256:5d1c61013852ecd1c77811ae8186e2deb7153f139055f78f7eaff6cdb2656d55","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a9990c0d4b6449cc20114ce0bd13ac2f1f4979888dc5a8324cd7b9a3168a8a08; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q280","contentProjectionSha256":"5d1c61013852ecd1c77811ae8186e2deb7153f139055f78f7eaff6cdb2656d55","reviewDecisionSha256":"a9990c0d4b6449cc20114ce0bd13ac2f1f4979888dc5a8324cd7b9a3168a8a08","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q281","questionId":"tr-g05-sosyal-q281","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-062","correct":0,"level":1,"title":"Demokrasi ve Halk İradesi","question":"Aşağıdaki ifadelerden hangisi aynı zamanda demokrasiyi de içinde barındıran bir yönetim biçimi olan cumhuriyetin en temel özelliğidir?","choices":["Halkın kendi yöneticilerini seçmesi","Ülkenin bir hanedan tarafından yönetilmesi","Tüm gücün tek bir kişide toplanması","Yönetimin dini kurallara göre belirlenmesi"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Bu soru, temel kavramları ayırt etme becerisine odaklandığı için en düşük zorluk düzeyindedir. Cumhuriyet kavramının ayırt edici temel özelliği sorulmakta ve çeldiriciler diğer yönetim biçimlerini doğrudan tarif etmektedir.","explanation":"Cumhuriyet, egemenliğin bir kişiye ya da zümreye değil, doğrudan doğruya millete ait olduğu yönetim biçimidir. Bu yönetim biçiminin olmazsa olmazı, halkın yöneticilerini özgür iradesiyle ve belirli aralıklarla yapılan seçimlerle belirlemesidir. Diğer seçenekler sırasıyla monarşi, diktatörlük ve teokrasi gibi demokratik olmayan yönetim biçimlerini tanımlar.","distractorWhy":["Doğru cevap budur. Cumhuriyet rejiminde egemenlik millete aittir ve bu egemenliğin kullanımının en somut yolu, halkın kendi yöneticilerini seçmesidir. Bu aynı zamanda demokrasinin de temel şartıdır.","Bu, monarşi yönetiminin temel özelliğidir. Monarşide yönetme yetkisi bir aileye (hanedana) aittir ve genellikle babadan oğula geçer. Cumhuriyette ise böyle bir veraset sistemi yoktur.","Bu, otoriter veya diktatörlük rejimlerinin bir özelliğidir. Cumhuriyette kuvvetler ayrılığı ilkesi vardır ve güç tek bir kişinin elinde toplanmaz.","Bu, teokratik yönetim biçimlerini tarif eder. Cumhuriyet ve demokraside yönetimin kaynağı ilahi değil, dünyevidir ve meşruiyetini halktan alır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ff4dca8c52a6d2418a5d2ce8116ac71aea423a03b9ddf750f101d277239c6c06","reviewDecisionSha256":"fd07714e1db1975de265c93ca902ed0b97973e3e02d7aef133631c15c7ab24c2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ff4dca8c52a6d2418a5d2ce8116ac71aea423a03b9ddf750f101d277239c6c06","reviewedHash":"sha256:ff4dca8c52a6d2418a5d2ce8116ac71aea423a03b9ddf750f101d277239c6c06","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fd07714e1db1975de265c93ca902ed0b97973e3e02d7aef133631c15c7ab24c2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q281","contentProjectionSha256":"ff4dca8c52a6d2418a5d2ce8116ac71aea423a03b9ddf750f101d277239c6c06","reviewDecisionSha256":"fd07714e1db1975de265c93ca902ed0b97973e3e02d7aef133631c15c7ab24c2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q282","questionId":"tr-g05-sosyal-q282","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-062","correct":1,"level":2,"title":"Demokrasinin Cumhuriyetteki Yeri","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. Bu görüşlerden hangisi, demokrasinin cumhuriyetle olan ilişkisindeki \"herkesin yönetime katılma hakkı\" ilkesine en uygun olanıdır?","choices":["Yalnız I","Yalnız II","I ve III","Yalnız III"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q282.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q282.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.6d384bb089b0"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.d57e1f9549c8"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.319d45ff1991"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.4a4f56c46e97"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.9bb32abce934"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.c88494bed05d"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.1c21451175ad"},{"key":"tr-g05-sosyal-q282.visual.10fef25900d5"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q282.visual.6919c506b003"},"difficultyReason":"Soruda bir senaryo üzerinden gidilerek üç farklı önerme karşılaştırılmakta ve soyut bir ilkenin somut bir duruma uygulanması istenmektedir. Bu analitik karşılaştırma, soruyu temel hatırlama seviyesinin bir üstüne taşır.","explanation":"Demokrasi ile cumhuriyet arasındaki en güçlü bağlardan biri, tüm vatandaşların eşit siyasi haklara sahip olması ve yönetime katılabilmesidir. Bu ilkeye göre, seçilme hakkı belirli bir başarıya, aileye ya da otoritenin onayına bağlı değildir; temel hak olarak herkese tanınır. Bu nedenle \"isteyen her öğrencinin aday olabilmesi\" bu ilişkiye en uygun olanıdır.","distractorWhy":["Bu seçenek, adaylığı yalnızca akademik başarıya bağlayarak fırsat eşitliğini ortadan kaldırır. Cumhuriyet ve demokrasi, hakların kullanımında böyle bir şart koşmaz; bu oligarşik bir yaklaşımdır.","Doğru cevap budur. Yönetime talip olma hakkı, demokrasinin ve cumhuriyetin doğal bir sonucudur ve hiçbir birey ya da grup için keyfi olarak kısıtlanamaz.","Bu seçenekteki görüşler, adaylığı sınırlandırdığı için hem demokrasiye hem de cumhuriyete aykırıdır. Cumhuriyet seçkinci değil, kapsayıcıdır.","Bu seçenekte adayları yalnızca öğretmenlerin belirlemesi, tıpkı atanmışların yönettiği bir sisteme benzer ve halkın iradesini devre dışı bırakır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"669c487e273e99077dcf3fc2976b8f0d19e85d3a3764bbb55d7a4f17de774c9e","reviewDecisionSha256":"5b0f4c8ca9977806242f1ddfeb3ca335a04d0602d5b6dedfef41fe0c2e117785","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:669c487e273e99077dcf3fc2976b8f0d19e85d3a3764bbb55d7a4f17de774c9e","reviewedHash":"sha256:669c487e273e99077dcf3fc2976b8f0d19e85d3a3764bbb55d7a4f17de774c9e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5b0f4c8ca9977806242f1ddfeb3ca335a04d0602d5b6dedfef41fe0c2e117785; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q282","contentProjectionSha256":"669c487e273e99077dcf3fc2976b8f0d19e85d3a3764bbb55d7a4f17de774c9e","reviewDecisionSha256":"5b0f4c8ca9977806242f1ddfeb3ca335a04d0602d5b6dedfef41fe0c2e117785","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q283","questionId":"tr-g05-sosyal-q283","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-063","correct":2,"level":3,"title":"Demokrasi ve Cumhuriyet Karşılaştırması","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bütün kanıtları hesaba katın. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?","choices":["Her iki ülke de cumhuriyetle yönetilmektedir.","Her iki ülke de demokrasi ile yönetilmektedir.","X ülkesi cumhuriyettir, Y ülkesi demokrasi olabilir ancak cumhuriyet değildir.","Y ülkesi cumhuriyettir, X ülkesi demokrasi değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q283.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q283.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.53730441bdac"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.7ab5cc62da72"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.f961b63c5dc6"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.022c01df56c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.91d552521063"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q283.visual.350b9c01b24f"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q283.visual.c0c7df3d0489"},"difficultyReason":"Soruda iki farklı ülkenin yönetim biçimleri karşılaştırmalı olarak verilmiş ve öğrenciden demokrasi ile cumhuriyet kavramlarını aynı anda analiz edip doğru bir çıkarım yapması beklenmektedir. Zıt özelliklerin aynı anda değerlendirilmesi zorluğu artırmaktadır.","explanation":"Bir ülkenin cumhuriyet olabilmesi için egemenliğin millette olması ve devlet başkanının veraset yoluyla değil, seçimle belirlenmesi gerekir. Bir ülkenin demokrasi olabilmesi için halkın yönetime katılması ve temel hakların güvence altında olması gerekir. X ülkesi her iki şartı da sağlarken, Y ülkesinde halk katılımı olsa da devlet başkanının verasetle gelmesi onu bir monarşi yapar. Dolayısıyla Y ülkesi demokratik bir monarşi olabilir, ancak bir cumhuriyet değildir.","distractorWhy":["Y ülkesinde devlet başkanı seçimle değil verasetle gelmektedir. Bu, cumhuriyetin temel ilkesine aykırıdır. Bu nedenle Y ülkesi bir cumhuriyet değildir.","İfade kısmen doğru olsa da, Y ülkesi teknik olarak bir demokrasi olabilir. Ancak soru kökünde doğrudan böyle bir çıkarım istenmiyor; bu seçenek eksik ve yanıltıcı bir genelleme yapmaktadır.","Doğru cevap budur. X ülkesi devlet başkanını seçimle belirlediği için cumhuriyettir, Y ülkesi ise halkın katılımı olsa da devlet başkanı verasetle geldiği için monarşidir (demokratik de olabilir).","Y ülkesinde devlet başkanı verasetle belirlendiği için bir cumhuriyet değildir. X ülkesinde ise halk katılımı olduğu için demokrasi vardır. Bu çıkarım tamamen yanlıştır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2e14cc3befd5967fd2ac553d669cb152a888e6fb71914f6e7ee94a5e8047cbbf","reviewDecisionSha256":"471bbc6940a0546f0187bfcb8117440887f607e6c6a81dfcd8577bcd29d0539c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2e14cc3befd5967fd2ac553d669cb152a888e6fb71914f6e7ee94a5e8047cbbf","reviewedHash":"sha256:2e14cc3befd5967fd2ac553d669cb152a888e6fb71914f6e7ee94a5e8047cbbf","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:471bbc6940a0546f0187bfcb8117440887f607e6c6a81dfcd8577bcd29d0539c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q283","contentProjectionSha256":"2e14cc3befd5967fd2ac553d669cb152a888e6fb71914f6e7ee94a5e8047cbbf","reviewDecisionSha256":"471bbc6940a0546f0187bfcb8117440887f607e6c6a81dfcd8577bcd29d0539c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q284","questionId":"tr-g05-sosyal-q284","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-063","correct":3,"level":2,"title":"Demokrasinin Temel İlkeleri","question":"Bir okulda öğrenci temsilcisi seçimi yapılacaktır. Demokrasinin temel ilkelerine uygun bir seçim için aşağıdakilerden hangisi zorunludur?","choices":["Seçimin sadece öğretmenler tarafından düzenlenmesi","Temsilcinin en yüksek not ortalamasına sahip öğrenci olması","Seçime yalnızca bir adayın katılması","Seçimin gizli oy ve açık sayım ilkesine göre yapılması"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Öğrenci, demokratik seçim sürecinin olmazsa olmaz bir ilkesini birden fazla seçenek arasından ayırt etmektedir. Basit bilgiyi uygulama bağlamında değerlendirme gerektirir.","explanation":"Demokrasinin temel ilkelerinden biri gizli oy ve açık sayımdır. Bu, seçmenin iradesini baskı altında kalmadan yansıtmasını sağlar. Diğer seçenekler ise katılımı sınırlayan ya da ayrıcalık tanıyan uygulamalardır.","distractorWhy":["Bu seçenek, seçimin dışarıdan müdahaleyle yapılmasını önerdiği için demokratik katılım ilkesine aykırıdır.","Not ortalaması şartı, fırsat eşitliğini bozar ve demokrasiyle bağdaşmaz.","Tek adaylı seçim, gerçek bir tercih imkânı sunmadığı için demokratik değildir.","Gizli oy ve açık sayım, demokratik seçimlerin vazgeçilmez koşuludur; bu nedenle doğru cevap budur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1a916c4eefe1c19c29c891c7990c851dd9e3aaeed4df5dbc0184e43cc735575e","reviewDecisionSha256":"6df6bd83acb666458cf102eac8416f1338c53e2f1205800015ebf7bd0d6c8204","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1a916c4eefe1c19c29c891c7990c851dd9e3aaeed4df5dbc0184e43cc735575e","reviewedHash":"sha256:1a916c4eefe1c19c29c891c7990c851dd9e3aaeed4df5dbc0184e43cc735575e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6df6bd83acb666458cf102eac8416f1338c53e2f1205800015ebf7bd0d6c8204; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q284","contentProjectionSha256":"1a916c4eefe1c19c29c891c7990c851dd9e3aaeed4df5dbc0184e43cc735575e","reviewDecisionSha256":"6df6bd83acb666458cf102eac8416f1338c53e2f1205800015ebf7bd0d6c8204","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q285","questionId":"tr-g05-sosyal-q285","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-063","correct":0,"level":4,"title":"Yönetim Biçimlerini Karşılaştırma","question":"Bir ülkede devlet başkanı halk tarafından seçilmekte, düzenli olarak serbest seçimler yapılmakta ve herkesin yönetime katılma hakkı bulunmaktadır. Buna göre bu ülkenin yönetim biçimi aşağıdakilerden hangisiyle en iyi tanımlanır?","choices":["Demokratik cumhuriyet","Mutlak monarşi","Teokrasi","Oligarşi"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Öğrenci, bir yönetim biçimini tanımlayan birden çok ölçütü birleştirerek soyut bir sonuca ulaşmalıdır. Verilen özelliklerden hem cumhuriyet hem demokrasi öğelerini sentezleme becerisi gerektirir.","explanation":"Halk tarafından seçilen bir devlet başkanı ve serbest seçimler cumhuriyeti; herkesin yönetime katılma hakkı ise demokrasiyi gösterir. Bu ikisini birleştiren en doğru tanım demokratik cumhuriyettir.","distractorWhy":["Verilen tüm özellikler demokratik cumhuriyeti işaret eder; bu nedenle doğru seçenek budur.","Mutlak monarşide devlet başkanı verasetle gelir ve halk katılımı yoktur, bu yüzden verilen özelliklerle uyuşmaz.","Teokraside yönetim dinî kurallara dayanır, serbest seçim ve geniş katılım ilkesine göre işlemez.","Oligarşi, küçük bir grubun yönetimidir; halkın geniş katılımı ve düzenli seçimler bu tanıma uymaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2d1b489e045303530ec35aac758033d56dee2fbcedd888a41638f4fda582eb09","reviewDecisionSha256":"b55d95d47b7189e41de2e03081a644ee2255dcd0285db5cbe0530dcace595bd7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2d1b489e045303530ec35aac758033d56dee2fbcedd888a41638f4fda582eb09","reviewedHash":"sha256:2d1b489e045303530ec35aac758033d56dee2fbcedd888a41638f4fda582eb09","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b55d95d47b7189e41de2e03081a644ee2255dcd0285db5cbe0530dcace595bd7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q285","contentProjectionSha256":"2d1b489e045303530ec35aac758033d56dee2fbcedd888a41638f4fda582eb09","reviewDecisionSha256":"b55d95d47b7189e41de2e03081a644ee2255dcd0285db5cbe0530dcace595bd7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q286","questionId":"tr-g05-sosyal-q286","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-063","correct":1,"level":3,"title":"Cumhuriyet ve Demokrasi İlişkisi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Buna göre cumhuriyet ve demokrasi arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?","choices":["Cumhuriyet ile demokrasi aynı kavramlardır.","Her cumhuriyet demokratik olmayabilir, her demokrasi de cumhuriyet olmayabilir.","Cumhuriyet yalnızca demokrasinin olduğu ülkelerde uygulanabilir.","Demokrasi yalnızca cumhuriyetle mümkündür."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q286.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q286.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q286.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q286.visual.e7179a00680e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q286.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q286.visual.36f5328c5a95"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q286.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q286.visual.7325f080bdbe"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q286.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q286.visual.8ac0addccbbf"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q286.visual.b87411bbac3c"},"difficultyReason":"Öğrenci iki soyut kavram arasındaki farkı kavrayıp, birinin varlığının diğerini zorunlu kılmadığını değerlendirmelidir. Karşılaştırmalı ve eleştirel düşünme gerektirir.","explanation":"Cumhuriyet, devlet başkanının seçimle iş başına geldiği bir yönetim şeklidir; demokrasi ise halkın yönetime katılımını ifade eden bir yönetim anlayışıdır. Bu nedenle bir cumhuriyet demokratik olmayabilir (örneğin baskıcı bir seçim sistemi), bir demokrasi de meşruti monarşi gibi cumhuriyet olmayan bir yapıda var olabilir.","distractorWhy":["İki kavram aynı değildir; biri biçim, diğeri işleyişle ilgilidir.","Doğru cevap budur. İki kavram arasında bire bir örtüşme yoktur; farklı kombinasyonlar mümkündür.","Cumhuriyet, demokrasi olmasa da var olabilir; bu nedenle bu genelleme yanlıştır.","Demokrasi meşruti monarşi gibi cumhuriyet olmayan bir sistemde de uygulanabilir; bu seçenek hatalıdır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6d47b26140e4ea0b96b9170e1825180c8b96471d2fa3024ba776d32341fb3210","reviewDecisionSha256":"9e48b0148490e13adc12fc77fec65bef7c8fd791330761f5385621f0e76adcda","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6d47b26140e4ea0b96b9170e1825180c8b96471d2fa3024ba776d32341fb3210","reviewedHash":"sha256:6d47b26140e4ea0b96b9170e1825180c8b96471d2fa3024ba776d32341fb3210","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9e48b0148490e13adc12fc77fec65bef7c8fd791330761f5385621f0e76adcda; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q286","contentProjectionSha256":"6d47b26140e4ea0b96b9170e1825180c8b96471d2fa3024ba776d32341fb3210","reviewDecisionSha256":"9e48b0148490e13adc12fc77fec65bef7c8fd791330761f5385621f0e76adcda","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q287","questionId":"tr-g05-sosyal-q287","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-063","correct":1,"level":2,"title":"Demokrasi ve Cumhuriyet Uygulamaları","question":"Aşağıdaki etkinliklerden hangisi demokratik cumhuriyet anlayışının günlük hayattaki bir yansıması olarak değerlendirilemez?","choices":["Sınıf başkanının gizli oyla belirlenmesi","Okul kantininde sıraya girme kuralı","Velilerin okul aile birliği toplantısında söz hakkı kullanması","Öğrencilerin okul kurallarının belirlenmesinde anket yoluyla görüş bildirmesi"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Öğrenci, demokratik katılım ve cumhuriyet ilkelerini günlük durumlarla eşleştirirken, hangi davranışın bu ilkelerle doğrudan ilgili olmadığını ayırt etmelidir.","explanation":"Sınıf başkanlığı seçimi, okul aile birliğinde söz hakkı ve anketle görüş bildirme demokratik katılım örnekleridir. Kantinde sıraya girme ise bir toplumsal düzen ve nezaket kuralıdır, doğrudan demokratik bir yönetim anlayışını yansıtmaz.","distractorWhy":["Gizli oy, demokratik seçimin bir gereğidir; bu nedenle demokratik cumhuriyet anlayışını yansıtır.","Doğru; sıraya girme bir düzen ve nezaket kuralıdır, demokratik yönetime katılım örneği değildir.","Velilerin okul aile birliğinde söz hakkı kullanması temsil ve katılım örneğidir; bu nedenle sorulan 'değerlendirilemez' etkinlik değildir.","Anket yoluyla görüş bildirmek, demokratik katılımın bir biçimidir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3f3a585343d73ad63798aa384dd1d204ccf10a2e2ece9b10ec12b89c87db7c10","reviewDecisionSha256":"a4a449edd21dd6a09424cc724c996064e4fbc82d16587f44353bc2d9c82b643f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3f3a585343d73ad63798aa384dd1d204ccf10a2e2ece9b10ec12b89c87db7c10","reviewedHash":"sha256:3f3a585343d73ad63798aa384dd1d204ccf10a2e2ece9b10ec12b89c87db7c10","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a4a449edd21dd6a09424cc724c996064e4fbc82d16587f44353bc2d9c82b643f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q287","contentProjectionSha256":"3f3a585343d73ad63798aa384dd1d204ccf10a2e2ece9b10ec12b89c87db7c10","reviewDecisionSha256":"a4a449edd21dd6a09424cc724c996064e4fbc82d16587f44353bc2d9c82b643f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q288","questionId":"tr-g05-sosyal-q288","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-064","correct":3,"level":3,"title":"Kanıt Yorumlama: Atatürk'ün Sözü","question":"Mustafa Kemal Atatürk'ün \"Demokrasi esasına dayanan hükümetler, yalnız halkın refahı için değil, aynı zamanda milletin bağımsızlığı için de en uygun hükümet şeklidir.\" sözü, aşağıdakilerden hangisinin önemini en doğrudan vurgulamaktadır?","choices":["Monarşi yönetiminin toplum için taşıdığı riskleri","Cumhuriyet rejimlerinde askerî gücün sivil otoriteye bağlı olması gerektiğini","Yasama ve yürütme erklerinin kesin olarak birbirinden ayrılması gerektiğini","Cumhuriyet ile demokrasiyi birleştiren bir yönetimin ulusal bağımsızlık ve toplumsal refah için taşıdığı hayatî rolü"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Öğrenciden tarihî bir liderin veciz bir sözünü yorumlayarak cumhuriyet, demokrasi, bağımsızlık ve refah arasındaki doğrudan bağı kurması beklenmektedir. Bu, üst düzey bir okuduğunu anlama ve kanıta dayalı çıkarım yapma becerisidir; çeldiriciler ise bu sözün kapsamadığı veya dolaylı olarak değindiği konuları içerir.","explanation":"Atatürk'ün bu veciz sözü, demokrasi ilkesine dayalı bir hükümet sisteminin (ki bu sistem cumhuriyettir) yalnızca halkın refahını değil, aynı zamanda milli bağımsızlığın korunması ve sürdürülmesi için de en ideal yönetim biçimi olduğunu güçlü bir şekilde ifade etmektedir. Dolayısıyla vurgulanan ana düşünce, cumhuriyet ve demokrasinin iç içe geçmiş hâlinin taşıdığı hayati roldür.","distractorWhy":["Sözde monarşi ile ilgili doğrudan bir olumsuzlama veya risk analizi bulunmamakta, demokratik cumhuriyetin olumlu yönlerine vurgu yapılmaktadır. Kapsam dışıdır.","Asker-sivil ilişkileri önemli bir konu olmasına rağmen Atatürk'ün bu sözünde ne refah ne de bağımsızlık ile bu konu arasında doğrudan bir bağ kurulmamıştır.","Kuvvetler ayrılığı demokrasinin temel ilkelerindendir; ancak bu söz doğrudan yasama-yürütme ilişkisine değil, rejimin topluma ve devlete sağladığı genel faydaya odaklanır.","Doğru cevap budur. Söz, demokrasiyle bütünleşmiş cumhuriyetin, bağımsızlık ve refah gibi en üst hedefler için taşıdığı hayati ve doğrudan rolü en iyi biçimde özetlemektedir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"286d382ef3a254b0521121e1ba6c6e8a12ef2e6e451ef36e947d26bd0b5909e6","reviewDecisionSha256":"80be5bac15cdef918088aa15ac95d66fd4d26bb40e6bc50f88522baa02af369a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:286d382ef3a254b0521121e1ba6c6e8a12ef2e6e451ef36e947d26bd0b5909e6","reviewedHash":"sha256:286d382ef3a254b0521121e1ba6c6e8a12ef2e6e451ef36e947d26bd0b5909e6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:80be5bac15cdef918088aa15ac95d66fd4d26bb40e6bc50f88522baa02af369a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q288","contentProjectionSha256":"286d382ef3a254b0521121e1ba6c6e8a12ef2e6e451ef36e947d26bd0b5909e6","reviewDecisionSha256":"80be5bac15cdef918088aa15ac95d66fd4d26bb40e6bc50f88522baa02af369a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q289","questionId":"tr-g05-sosyal-q289","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-064","correct":0,"level":5,"title":"Üst Düzey Çıkarım ve Hipotetik Durum","question":"Bir siyaset bilimci, \"Demokrasi ve cumhuriyetin birbirini tamamlamadığı bir devlet, tekerleği kare olan bir bisiklete benzer; görüntüsü bisiklettir ama işlevini yerine getiremez. Vereceği en küçük zarar, üzerindekini düşürmek, en büyüğüyse hedefinden tamamen uzaklaştırmaktır.\" demektedir. Bu benzetmede 'hedeften tamamen uzaklaşma' olarak ifade edilen en büyük zarar, aşağıdakilerden hangisi için en büyük tehdittir?","choices":["Toplumun kendi kaderini tayin hakkını ve milli egemenliğini tamamen yitirmesi","Ülke ekonomisinin geçici bir durgunluk sürecine girmesi","Başkent şehrinin yerinin stratejik olarak değiştirilmesi","Ülkede kullanılan takvimin uluslararası standartlara uyarlanması"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"En üst düzey bilişsel beceriyi ölçen soruda, karmaşık bir metaforun derinlemesine sorgulanması ve devletin varlık nedenine dair soyut bir ilkeyle ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Çeldiriciler ise gündelik veya yüzeysel siyasi tercihlerdir. Öğrencinin 'devletin bekası' ve 'milli egemenlik' kavramları arasında bütüncül bir bağ kurması beklenmektedir.","explanation":"Benzetmedeki 'hedeften tamamen uzaklaşma', bir devlet için en vahim sonuç olan, milli iradenin ve egemenliğin tamamen yok olmasına yapılan bir göndermedir. Demokrasi ve cumhuriyet, halkın kendi kendini yönetme ve devletin bağımsızlığını koruma araçlarıdır. Bu iki aracın çalışmadığı bir sistemde, en büyük felaket toplumun kaderini belirleme hakkını (self-determinasyon) tamamen yitirmesi, yani başka bir gücün boyunduruğuna girmesidir. Diğer seçenekler görece yüzeysel veya geri döndürülebilir politikalardır.","distractorWhy":["Doğru cevap budur. 'Hedeften tamamen uzaklaşma', bir devletin bekasının ve milletin varoluşsal iradesinin yok olması anlamına gelir ki bu da doğrudan milli egemenliğin yitirilmesidir.","Ekonomik durgunluk önemli bir sorundur fakat geçicidir ve devletin egemenlik hakkını ortadan kaldırmaz. Benzetmedeki en büyük zararı karşılamaz.","Başkentin yerini değiştirmek tamamen teknik ve idari bir meseledir; devletin temel varlık nedeni ve halkın egemenliğiyle doğrudan bir ilişkisi yoktur.","Takvim uyarlaması, günlük hayatı kolaylaştıran bürokratik bir düzenlemedir ve milli egemenlik ya da devletin var oluş amacıyla ilgili en ufak bir tehdit oluşturmaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0498d2514d1ddfc28f0fdd9efc488d3eeac61fe43dca45920aecb4a12b5bc11d","reviewDecisionSha256":"3892eaee925fa9658f34ac94d45d58194d0c3a9fdd61f09402d4e933ac14bba7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0498d2514d1ddfc28f0fdd9efc488d3eeac61fe43dca45920aecb4a12b5bc11d","reviewedHash":"sha256:0498d2514d1ddfc28f0fdd9efc488d3eeac61fe43dca45920aecb4a12b5bc11d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3892eaee925fa9658f34ac94d45d58194d0c3a9fdd61f09402d4e933ac14bba7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q289","contentProjectionSha256":"0498d2514d1ddfc28f0fdd9efc488d3eeac61fe43dca45920aecb4a12b5bc11d","reviewDecisionSha256":"3892eaee925fa9658f34ac94d45d58194d0c3a9fdd61f09402d4e933ac14bba7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q290","questionId":"tr-g05-sosyal-q290","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"type":"question","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-064","correct":1,"level":4,"title":"Demokrasi, Cumhuriyet ve Kurumların Etkileşimi","question":"Tarih öğretmeni, cumhuriyet ve demokrasinin sağlıklı işleyişi için sivil toplum kuruluşlarının, sendikaların ve bağımsız basının rolüne dikkat çekmiştir. Öğretmene göre bunlar, devlet ile birey arasındaki ilişkiyi düzenlemede adeta bir köprü görevi görmektedir. Bu kurumların işlevi, aşağıdakilerden hangisinde en doğru biçimde açıklanmıştır?","choices":["Halkın, yasaları doğrudan kendisinin yapmasına aracılık ederler.","Halkın talep ve sorunlarını yönetime iletip, yönetimi denetleyerek katılımcı demokrasiyi güçlendirirler.","Teklif ettikleri adayların seçimlerde kayırmacılıkla kazanmasını sağlarlar.","Yalnızca devletin aldığı kararları halka ulaştıran bir postacı vazifesi görürler."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Soruda, cumhuriyet ve demokrasinin sürdürülebilirliği için hayati önem taşıyan ara kurumların (STK, sendika, basın) işlevi sorgulanmakta ve doğru cevap, 'katılım' ve 'denetim' gibi çok boyutlu bir işlevi içermektedir. Yüzeysel ve ezbere dayalı bilgilerle değil, kurumların demokratik sistem içindeki yerini yorumlayarak cevaplanması yüksek düzeyde analiz gerektirir.","explanation":"Sivil toplum kuruluşları, sendikalar ve özgür basın, halkın bireysel olarak etki edemediği alanlarda örgütlü bir güç oluşturarak taleplerin yönetime iletilmesini sağlar. Aynı zamanda yönetimin eylem ve işlemlerini kamuoyu adına denetleyerek bir tür kontrol mekanizması vazifesi görürler. Bu, demokrasinin sadece seçimden ibaret olmadığını, sürekli bir katılım ve denetim süreci olduğunu gösterir ve cumhuriyetin işlerliğine katkıda bulunur.","distractorWhy":["Halkın doğrudan yasa yapması (doğrudan demokrasi) modern cumhuriyetlerde uygulanabilir değildir ve sayılan kurumların işlevi bu değildir. Onlar birer baskı ve denetim grubudur.","Doğru cevap budur. Bu kurumlar örgütlü bireyler olarak yönetimi etkileme, denetleme ve katılımı artırma işlevi görür. Bu, cumhuriyetin demokratik niteliğini pekiştiren hayati bir role karşılık gelir.","Bu, etik dışı ve yasa dışı bir durumdur. Sivil toplumun demokrasiye katkısı kayırmacılık değil, şeffaflık ve adaleti savunmak yönündedir.","Bu kurumlar sadece tek yönlü bilgi aktarıcısı değildir. Esas işlevleri, bilgi iletmenin ötesinde, yönetim üzerinde etki ve denetim oluşturarak aktif bir rol oynamaktır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8892a75eeddbf82de44e198a774f5be8240e4dce8b1f222f352ebc574e4a328a","reviewDecisionSha256":"b27ced754492591eb1efa771894a505eac0802e2df11d54fd6f210003fdccd52","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8892a75eeddbf82de44e198a774f5be8240e4dce8b1f222f352ebc574e4a328a","reviewedHash":"sha256:8892a75eeddbf82de44e198a774f5be8240e4dce8b1f222f352ebc574e4a328a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b27ced754492591eb1efa771894a505eac0802e2df11d54fd6f210003fdccd52; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q290","contentProjectionSha256":"8892a75eeddbf82de44e198a774f5be8240e4dce8b1f222f352ebc574e4a328a","reviewDecisionSha256":"b27ced754492591eb1efa771894a505eac0802e2df11d54fd6f210003fdccd52","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q291","questionId":"tr-g05-sosyal-q291","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-064","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Demokrasi ve Cumhuriyet Kavramlarının Temel Farkı","question":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?","choices":["Demokrasi bir yönetim biçimi, cumhuriyet ise bir devlet şeklidir.","Cumhuriyet halkın kendi kendini yönetmesi, demokrasi ise seçimle iş başına gelmektir.","Demokraside egemenliğin millete ait olduğu, cumhuriyette ise devlet başkanının seçimle belirlendiği anlayışı esastır.","Demokrasi ve cumhuriyet tamamen aynı anlama gelir."],"correct":2,"level":1,"difficultyReason":"Temel kavramları ayırt etmeyi gerektiren kolay bir sorudur.","explanation":"Demokrasi, egemenliğin halka ait olduğu ve yönetime katılımın esas olduğu bir ilkeyi ifade eder. Cumhuriyet ise devlet başkanının belirli bir süre için halk tarafından seçildiği, verasete dayanmayan bir yönetim biçimidir. Bu soruda doğru seçenekte demokrasinin egemenlik, cumhuriyetin ise seçim unsuruna vurgu yapılmıştır.","distractorWhy":["Bu ifade demokrasi ve cumhuriyeti basit bir biçim-başlık ayrımına indirgediği için yanlıştır; ikisi farklı düzlemlerde tanımlanır.","Tanımlar ters çevrilmiştir; cumhuriyete halkın kendi kendini yönetmesi, demokrasiye ise sadece seçim atfedilmesi hatalıdır.","Demokraside egemenliğin millete ait olduğu, cumhuriyette ise devlet başkanının seçimle belirlendiği vurgulandığı için doğru cevaptır.","Demokrasi ve cumhuriyet farklı kavramlardır; tamamen aynı anlama gelmezler, bu nedenle yanlıştır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1647439c7ae8bf7bc8ce98766403ddb46173d3834683ab5571a8ff093d594e48","reviewDecisionSha256":"11c89b0ecdc62735e78a02e82aaeba3c97ad7acaef052d1d1e507ed7f12826e8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1647439c7ae8bf7bc8ce98766403ddb46173d3834683ab5571a8ff093d594e48","reviewedHash":"sha256:1647439c7ae8bf7bc8ce98766403ddb46173d3834683ab5571a8ff093d594e48","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:11c89b0ecdc62735e78a02e82aaeba3c97ad7acaef052d1d1e507ed7f12826e8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q291","contentProjectionSha256":"1647439c7ae8bf7bc8ce98766403ddb46173d3834683ab5571a8ff093d594e48","reviewDecisionSha256":"11c89b0ecdc62735e78a02e82aaeba3c97ad7acaef052d1d1e507ed7f12826e8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q292","questionId":"tr-g05-sosyal-q292","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q292.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q292.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q292.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q292.visual.59a4dd7a3ffb"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q292.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q292.visual.4a8c421dc5e6"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q292.visual.a11aae13ca84"},"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-064","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Sınıf Başkanlığı Seçimi Üzerinden Demokrasi ve Cumhuriyeti Ayırma","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. Bu durum demokrasi ve cumhuriyet ilişkisi bakımından nasıl açıklanır?","choices":["Bu uygulama yalnızca cumhuriyetin bir gereğidir.","Sınıf başkanlığı seçimi demokrasiyi, okul müdürünün atanması ise cumhuriyeti yansıtır.","Sınıf başkanı seçimi hem demokratik hem de cumhuriyetçidir; çünkü halkın seçme hakkını kullanır.","Sınıf başkanı seçimi demokratik bir uygulamadır; cumhuriyet ise devlet başkanının seçimle gelmesini ifade eder, okul düzeyinde cumhuriyetten söz edilemez."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Gerçek bir okul senaryosunu kavramlarla ilişkilendirmek gerektirdiği için orta düzeydedir.","explanation":"Demokrasi halkın kendini ilgilendiren konularda söz sahibi olmasıdır; sınıf başkanı seçimi buna örnektir. Cumhuriyet ise devletin başında verasetle gelen bir hükümdarın bulunmadığı, başkanın seçimle iş başına geldiği yönetim biçimidir. Okul gibi devlet olmayan bir birimde cumhuriyetten söz edilemez.","distractorWhy":["Seçim cumhuriyete özgü değildir, demokratik uygulamadır; cumhuriyet devlet başkanının seçimini gerektirir, bu yüzden yanlıştır.","Okul müdürünün atanması cumhuriyetle ilgili değildir; ayrıca demokrasi yalnızca seçimle sınırlı tanımlanamaz.","Sınıf başkanı seçimi demokratiktir ancak cumhuriyetçi değildir; cumhuriyet kavramı devlet için kullanılır.","Sınıf başkanı seçimi demokratik bir uygulamadır; cumhuriyet ise devlet yönetimiyle ilgili olduğu için okuldaki durumu doğru açıklayan seçenektir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"55f549de259c15ccbf1ec1958aa48a0c4be40b1afac529d8f74667b75e583e11","reviewDecisionSha256":"ecd58c3ad781e76654489599c387f57ec52f7394cf5ec7c1fde98fbf1521924b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:55f549de259c15ccbf1ec1958aa48a0c4be40b1afac529d8f74667b75e583e11","reviewedHash":"sha256:55f549de259c15ccbf1ec1958aa48a0c4be40b1afac529d8f74667b75e583e11","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ecd58c3ad781e76654489599c387f57ec52f7394cf5ec7c1fde98fbf1521924b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q292","contentProjectionSha256":"55f549de259c15ccbf1ec1958aa48a0c4be40b1afac529d8f74667b75e583e11","reviewDecisionSha256":"ecd58c3ad781e76654489599c387f57ec52f7394cf5ec7c1fde98fbf1521924b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q293","questionId":"tr-g05-sosyal-q293","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-065","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Demokrasi ve Cumhuriyetin Ortak Yönü","question":"Aşağıdakilerden hangisi demokrasi ve cumhuriyetin ortak bir özelliğini ifade eder?","choices":["Her ikisi de halk iradesine dayanır.","Cumhuriyet yalnızca demokrasilerde görülür.","Demokrasi olmadan cumhuriyet düşünülemez.","Cumhuriyette yöneticiler miras yoluyla belirlenir."],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"Kavramlar arasındaki ortak noktayı bulmayı gerektiren orta düzey bir sorudur.","explanation":"Demokrasi halkın egemenliğine dayanır; cumhuriyet ise yöneticilerin seçimle belirlendiği, halkın rızasını esas alan bir devlet biçimidir. Her ikisi de halkın iradesini önemser. Diğer seçenekler yanlıştır: cumhuriyet demokrasi olmadan da var olabilir (otoriter cumhuriyetler), demokratik monarşilerde cumhuriyet görülmez.","distractorWhy":["Hem demokrasi hem cumhuriyet halk iradesini temel aldığı için bu seçenek doğrudur.","Cumhuriyet her zaman demokrasiyle gelmez; demokratik olmayan cumhuriyetler de vardır, bu nedenle yanlıştır.","Demokrasi olmadan cumhuriyet olabilir, örneğin tek partili cumhuriyetler; bu genelleme hatalıdır.","Cumhuriyette yöneticiler miras yoluyla değil seçimle belirlenir; ifade yanlıştır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7e7d7709f0f12ac5662f3c5c05aa32d34a9cbe9db7b85d16465db993d83d4e35","reviewDecisionSha256":"e72f2b584182989b4dc01b144008b792325b997a7af68f1b0c19c446f6a7c367","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7e7d7709f0f12ac5662f3c5c05aa32d34a9cbe9db7b85d16465db993d83d4e35","reviewedHash":"sha256:7e7d7709f0f12ac5662f3c5c05aa32d34a9cbe9db7b85d16465db993d83d4e35","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e72f2b584182989b4dc01b144008b792325b997a7af68f1b0c19c446f6a7c367; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q293","contentProjectionSha256":"7e7d7709f0f12ac5662f3c5c05aa32d34a9cbe9db7b85d16465db993d83d4e35","reviewDecisionSha256":"e72f2b584182989b4dc01b144008b792325b997a7af68f1b0c19c446f6a7c367","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q294","questionId":"tr-g05-sosyal-q294","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-065","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Atatürk'ün Sözünde Cumhuriyet ve Demokrasi İlişkisi","question":"Mustafa Kemal Atatürk'ün “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” sözü, cumhuriyet ve demokrasi ilişkisi açısından nasıl yorumlanabilir?","choices":["Yalnızca cumhuriyetin önemini vurgular.","Hem cumhuriyetin temel ilkesini hem de demokrasinin özünü yansıtır; çünkü millet egemenliği her ikisinin de ortak dayanağıdır.","Doğrudan demokrasiyi zorunlu kıldığını belirtir.","Cumhuriyetin liderlerin halk tarafından seçilmesiyle ilgisi olmadığını ifade eder."],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Ünlü bir sözü yorumlayarak iki kavram arasındaki ilişkiyi çözümlemeyi gerektiren üst düzey bir sorudur.","explanation":"Atatürk'ün bu sözü, egemenliğin millete ait olduğunu belirterek demokrasinin özünü ifade eder. Cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu bir devlet modeli olduğu için bu söz doğrudan cumhuriyetin temel ilkesidir. Dolayısıyla söz, hem cumhuriyet hem de demokrasi için ortak bir dayanağı vurgular.","distractorWhy":["Söz yalnızca cumhuriyeti vurgulamaz; aynı zamanda demokrasinin de temeli olan halk egemenliğini dile getirir, bu nedenle yanlıştır.","Bu seçenek sözün kapsadığı her iki kavramı da doğru biçimde ilişkilendirdiği için doğrudur.","Söz doğrudan demokrasiyi zorunlu kılmaz; temsili demokrasiyle de uyumludur, bu yüzden yanlıştır.","Cumhuriyet tam da liderlerin seçimle belirlenmesiyle ilgilidir; ifade gerçeğe aykırıdır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"10075a88eaec33e1dae7299aa4c4abbb4c1e3cac14f014db9d68d4516507d4ed","reviewDecisionSha256":"284aba20110a88b65bdf559895d30091a912f4c578b1e86cc9c44fc3ef0ef333","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:10075a88eaec33e1dae7299aa4c4abbb4c1e3cac14f014db9d68d4516507d4ed","reviewedHash":"sha256:10075a88eaec33e1dae7299aa4c4abbb4c1e3cac14f014db9d68d4516507d4ed","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:284aba20110a88b65bdf559895d30091a912f4c578b1e86cc9c44fc3ef0ef333; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q294","contentProjectionSha256":"10075a88eaec33e1dae7299aa4c4abbb4c1e3cac14f014db9d68d4516507d4ed","reviewDecisionSha256":"284aba20110a88b65bdf559895d30091a912f4c578b1e86cc9c44fc3ef0ef333","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q295","questionId":"tr-g05-sosyal-q295","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-065","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Bir Ülkenin Hem Demokratik Hem Cumhuriyet Olma Kriterleri","question":"Bir ülkenin hem demokratik hem de cumhuriyetle yönetildiğini söyleyebilmek için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?","choices":["Yalnızca devlet başkanının halk tarafından seçilmesi.","Yalnızca düzenli ve serbest seçimlerin yapılması.","Hem devlet başkanının seçimle gelmesi hem de temel hak ve özgürlüklerin güvence altında olması.","Halkın doğrudan karar aldığı referandumların sıkça yapılması."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Birden çok ölçütü bir arada değerlendirerek karar vermeyi gerektiren bir sorudur.","explanation":"Cumhuriyet, devlet başkanının seçimle geldiği bir yönetimdir. Demokrasi ise sadece seçimle değil, insan hakları, ifade özgürlüğü, adil yargılama gibi unsurlarla tanımlanır. Bir ülkenin hem demokratik hem cumhuriyet olması için hem seçimle gelen başkan hem de özgürlüklerin garantisi gerekir.","distractorWhy":["Sadece devlet başkanının seçilmesi cumhuriyet için yeterlidir, ancak demokrasi için hak ve özgürlükler de şarttır; tek başına yetersizdir.","Sadece seçimler demokrasiyi garanti etmez; otoriter rejimlerde de seçim yapılabilir; ayrıca cumhuriyet koşulunu karşılamaz.","Seçimle gelen başkan cumhuriyeti, temel hak ve özgürlükler demokrasiyi sağladığı için bu seçenek doğrudur.","Referandumlar tek başına ne cumhuriyetin ne de demokrasinin tüm şartlarını karşılar; yanlıştır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bcb2b40d90f60c8905bd7fb0b228c1f777695914c3a64b7b50ca9491b4b6d524","reviewDecisionSha256":"5f8433200b5c4b6a9715ca136aebadfdbf2f1eb1c9ac54dc1d62256e10adbc48","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bcb2b40d90f60c8905bd7fb0b228c1f777695914c3a64b7b50ca9491b4b6d524","reviewedHash":"sha256:bcb2b40d90f60c8905bd7fb0b228c1f777695914c3a64b7b50ca9491b4b6d524","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5f8433200b5c4b6a9715ca136aebadfdbf2f1eb1c9ac54dc1d62256e10adbc48; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q295","contentProjectionSha256":"bcb2b40d90f60c8905bd7fb0b228c1f777695914c3a64b7b50ca9491b4b6d524","reviewDecisionSha256":"5f8433200b5c4b6a9715ca136aebadfdbf2f1eb1c9ac54dc1d62256e10adbc48","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q296","questionId":"tr-g05-sosyal-q296","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-065","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Okul Yönetimi Üzerinden Demokrasi ve Cumhuriyet Ayrımı","question":"Bir ortaokulda öğrenci meclisi başkanı oylamayla seçilirken, okul müdürü üst yönetim tarafından atanmaktadır. Bu durum demokrasi ve cumhuriyet kavramları açısından nasıl değerlendirilmelidir?","choices":["Okulda demokrasi yoktur, çünkü müdür atanmaktadır.","Okulda hem demokrasi hem de cumhuriyet uygulanmaktadır.","Öğrenci meclisi seçimi cumhuriyeti, müdür atanması demokrasiyi temsil eder.","Öğrenci meclisi seçimi demokratik bir katılımdır; ancak okul devlet olmadığı için cumhuriyet uygulamasından söz edilemez."],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Somut bir okul örneğinde kavramları doğru konumlandırmayı gerektiren bir sorudur.","explanation":"Demokrasi, bir topluluğun kendini ilgilendiren kararlara katılımıdır; okulda başkan seçimi buna örnektir. Cumhuriyet, devletin başındaki kişinin verasetle değil seçimle belirlendiği siyasal sistemdir; okul bir devlet olmadığından cumhuriyet kavramı burada kullanılamaz.","distractorWhy":["Müdür atanması okulda demokrasi olmadığı anlamına gelmez; öğrenci meclisi demokratik katılımı gösterir, bu nedenle yanlıştır.","Cumhuriyet bir devlet yönetim biçimidir, okulda uygulanması söz konusu değildir; bu yüzden yanlıştır.","Öğrenci meclisi seçimi demokrasiyle ilgilidir, cumhuriyetle değil; müdür atanması ise herhangi bir kavramla doğrudan ilgili değildir.","Öğrenci meclisi demokratik katılımı sağlar, ancak cumhuriyet devlet düzeyinde geçerlidir; bu nedenle değerlendirme doğrudur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ad13da798236b0d5635d0fea7adc8d4ea123d337a1776028e076ea6a9bd77827","reviewDecisionSha256":"7ce7e14c6e079e723baab1d545cc41d13efd14b38b3d877c1bb9a000d2b55163","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ad13da798236b0d5635d0fea7adc8d4ea123d337a1776028e076ea6a9bd77827","reviewedHash":"sha256:ad13da798236b0d5635d0fea7adc8d4ea123d337a1776028e076ea6a9bd77827","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7ce7e14c6e079e723baab1d545cc41d13efd14b38b3d877c1bb9a000d2b55163; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q296","contentProjectionSha256":"ad13da798236b0d5635d0fea7adc8d4ea123d337a1776028e076ea6a9bd77827","reviewDecisionSha256":"7ce7e14c6e079e723baab1d545cc41d13efd14b38b3d877c1bb9a000d2b55163","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q297","questionId":"tr-g05-sosyal-q297","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-065","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Türkiye'de Demokrasi ve Cumhuriyet İlişkisi","question":"Türkiye Cumhuriyeti demokratik bir devlettir. Bu bilgiye göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?","choices":["Türkiye'de egemenlik millete aittir ve cumhuriyetle yönetilir.","Cumhuriyet olması demokrasi olduğu anlamına gelmez.","Cumhuriyet yalnızca Türkiye'ye özgü bir yönetim biçimidir.","Demokrasi yalnızca cumhuriyetle mümkündür."],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Temel düzeyde cumhuriyet ve demokrasi bilgisini ölçen kolay bir sorudur.","explanation":"Türkiye Cumhuriyeti, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu, devlet başkanının seçimle iş başına geldiği bir yönetim biçimine sahiptir. Bu nedenle 'Türkiye'de egemenlik millete aittir ve cumhuriyetle yönetilir.' ifadesi doğrudur. 'Cumhuriyet olması demokrasi olduğu anlamına gelmez.' yargısı yanlıştır çünkü Türkiye'de cumhuriyet demokratik bir cumhuriyettir; 'Cumhuriyet yalnızca Türkiye'ye özgü bir yönetim biçimidir.' yargısı yanlıştır çünkü başka cumhuriyetler de vardır; 'Demokrasi yalnızca cumhuriyetle mümkündür.' yargısı yanlıştır çünkü demokrasi meşrutiyet gibi başka yönetim biçimlerinde de var olabilir.","distractorWhy":["Türkiye'de egemenlik millete aittir ve devlet cumhuriyetle yönetildiği için bu ifade doğrudur.","Türkiye'de cumhuriyet aynı zamanda demokrasiyi gerektirir, bu nedenle 'cumhuriyet olması demokrasi olduğu anlamına gelmez' yargısı yanlıştır.","Cumhuriyet yalnızca Türkiye'ye özgü değildir; dünyada birçok cumhuriyet vardır, bu ifade yanlıştır.","Demokrasi, cumhuriyet dışındaki sistemlerde de (örneğin anayasal monarşilerde) uygulanabilir; bu yargı yanlıştır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"afb203ce70db73791aa58d413652253aad9e9c332559f432130cc1d3cc687170","reviewDecisionSha256":"839d7a7dc02e579102f903b3619c346706a61be13c6c36af440b8d9340256656","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:afb203ce70db73791aa58d413652253aad9e9c332559f432130cc1d3cc687170","reviewedHash":"sha256:afb203ce70db73791aa58d413652253aad9e9c332559f432130cc1d3cc687170","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:839d7a7dc02e579102f903b3619c346706a61be13c6c36af440b8d9340256656; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q297","contentProjectionSha256":"afb203ce70db73791aa58d413652253aad9e9c332559f432130cc1d3cc687170","reviewDecisionSha256":"839d7a7dc02e579102f903b3619c346706a61be13c6c36af440b8d9340256656","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q298","questionId":"tr-g05-sosyal-q298","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-066","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Farklı Yönetim Biçimlerinde Demokrasi ve Cumhuriyet","question":"Aşağıda K ve L ülkelerinin yönetim özellikleri verilmiştir:\nK ülkesi: Devlet başkanı halk tarafından 5 yıllığına seçilmekte, milletvekili seçimleri 4 yılda bir yapılmaktadır.\nL ülkesi: Devlet başkanı verasetle gelen bir kraldır; hükümet başkanı seçimle belirlenmektedir.\nBu bilgilere göre aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?","choices":["Her iki ülke de cumhuriyettir.","K ülkesi hem demokrasi hem cumhuriyet özelliği taşırken, L ülkesi demokratik olabilir ancak cumhuriyet değildir.","L ülkesi demokratik olamaz çünkü kral vardır.","K ülkesinde demokrasi yoktur; çünkü başkan seçimle gelmektedir."],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"İki farklı yönetim yapısını analiz etmeyi ve karşılaştırmayı gerektiren bir sorudur.","explanation":"Cumhuriyet, devlet başkanının veraset yoluyla değil seçimle gelmesini gerektirir. K ülkesinde devlet başkanı seçimle iş başına geldiğinden cumhuriyettir; ayrıca milletvekili seçimleri düzenli yapıldığı için demokratik olabilir. L ülkesi ise monarşidir, çünkü devlet başkanı kraldır; ancak hükümet başkanının seçimle belirlenmesi demokratik olabileceğini gösterir, fakat cumhuriyet değildir.","distractorWhy":["L ülkesinde kral olduğu için cumhuriyet değildir, bu ifade yanlıştır.","K ülkesi seçimle gelen başkan ve parlamento seçimleriyle hem demokrasi hem cumhuriyet özelliği gösterir; L ülkesi ise monarşi olduğu için cumhuriyet değildir, bu nedenle bu seçenek doğrudur.","Kral olması demokrasiyi engellemez; L ülkesi anayasal monarşi olabilir ve demokratik olabilir, bu yüzden yanlıştır.","K ülkesinde başkanın seçimle gelmesi demokrasinin göstergesidir, demokrasi yoktur demek yanlıştır."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ef7e2c3fd6c498427ae73a72ddb0dccc6d464dacecf67aa90019da42d2f8709a","reviewDecisionSha256":"b6dcbbfe59a49d312de061ffc4cc3d0268aac549aba3f84a1a4cf94aa6b849a5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ef7e2c3fd6c498427ae73a72ddb0dccc6d464dacecf67aa90019da42d2f8709a","reviewedHash":"sha256:ef7e2c3fd6c498427ae73a72ddb0dccc6d464dacecf67aa90019da42d2f8709a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b6dcbbfe59a49d312de061ffc4cc3d0268aac549aba3f84a1a4cf94aa6b849a5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q298","contentProjectionSha256":"ef7e2c3fd6c498427ae73a72ddb0dccc6d464dacecf67aa90019da42d2f8709a","reviewDecisionSha256":"b6dcbbfe59a49d312de061ffc4cc3d0268aac549aba3f84a1a4cf94aa6b849a5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q299","questionId":"tr-g05-sosyal-q299","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-066","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Atatürk'ün 'Cumhuriyet Fazilettir' Sözünün Yorumlanması","question":"Mustafa Kemal Atatürk’ün “Cumhuriyet fazilettir.” sözü, demokrasiyle ilişkilendirildiğinde nasıl bir anlam taşır?","choices":["Cumhuriyet, demokrasiden üstün bir yönetim biçimidir.","Cumhuriyet yalnızca ahlaki bir tercih olduğu için siyasi boyutu yoktur.","Cumhuriyet, erdemli bir yönetim anlayışıyla halkın iradesine dayanarak demokrasinin önünü açan bir sistemdir.","Cumhuriyet, demokrasi olmadan da var olabileceği için 'fazilet' ifadesi yalnızca ahlaki bir değer belirtir."],"correct":2,"level":4,"difficultyReason":"Tarihsel bir sözü çözümleyerek iki kavram arasındaki anlam bağını kurmayı gerektiren üst düzey bir sorudur.","explanation":"Atatürk, cumhuriyeti yalnızca bir yönetim biçimi olarak değil, halkın bilinçli ve erdemli yurttaşlar olarak katıldığı bir sistem olarak görmüştür. Demokrasinin sağlıklı işlemesi için cumhuriyetin sağladığı eşitlik, hukukun üstünlüğü gibi erdemler gereklidir. Bu nedenle cumhuriyet, demokrasinin önünü açan bir fazilettir.","distractorWhy":["Cumhuriyet demokrasiden üstün değildir; birbirini tamamlayan kavramlardır, bu yargı yanlıştır.","Cumhuriyet siyasi bir sistemdir; ahlaki boyutu vardır ancak yalnızca ahlaki bir tercih değildir, bu nedenle yanlıştır.","Bu seçenek cumhuriyetin erdemli yönetim anlayışıyla demokrasiye katkısını doğru biçimde açıkladığı için doğrudur.","Cumhuriyet demokrasi olmadan var olabilse de Atatürk'ün 'fazilet' vurgusu yurttaşlık erdemine işaret eder; salt ahlaki değere indirgenemez, bu yorum eksiktir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"759606b43f898b98839bfa460b382eea1d7677d35346a6746702b17da0cf8cd6","reviewDecisionSha256":"99323e2bb1ea722215ad0669afc2eb52a6dcd9f2f65b897d95bfeb0fd11c1ff8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:759606b43f898b98839bfa460b382eea1d7677d35346a6746702b17da0cf8cd6","reviewedHash":"sha256:759606b43f898b98839bfa460b382eea1d7677d35346a6746702b17da0cf8cd6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:99323e2bb1ea722215ad0669afc2eb52a6dcd9f2f65b897d95bfeb0fd11c1ff8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q299","contentProjectionSha256":"759606b43f898b98839bfa460b382eea1d7677d35346a6746702b17da0cf8cd6","reviewDecisionSha256":"99323e2bb1ea722215ad0669afc2eb52a6dcd9f2f65b897d95bfeb0fd11c1ff8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q300","questionId":"tr-g05-sosyal-q300","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-066","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","objectiveId":"SB.5.4.1","objective":"SB.5.4.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Demokrasi ve cumhuriyet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme","title":"Demokratik Cumhuriyet İçin Gereken Şartlar","question":"Bir ülkenin yönetim biçimini “demokratik cumhuriyet” olarak niteleyebilmek için aşağıdakilerden hangisi zorunludur?","choices":["Sadece devlet başkanının halkoyuyla seçilmesi.","Yalnızca milletvekili seçimlerinin düzenli yapılması.","Hem bağımsız mahkemelerin olması hem de ifade özgürlüğünün bulunması yeterlidir.","Devlet başkanının verasete dayanmadan belirli süre için seçilmesi ve temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Birden fazla koşulun bir arada sağlanmasını değerlendirerek doğru ölçütü seçmeyi gerektirir.","explanation":"Demokratik cumhuriyet, hem cumhuriyetin (devlet başkanının seçimle belirlenmesi) hem de demokrasinin (temel haklar, özgürlükler, hukuk devleti) unsurlarını içerir. A ve B seçenekleri yalnızca birer boyutu ele alırken yetersizdir; C seçeneği cumhuriyet şartını dışlamıştır. Her iki kavramı da kapsayan seçenek doğru cevaptır.","distractorWhy":["Sadece başkanın seçilmesi cumhuriyeti sağlar, ancak demokrasiyi garanti etmez; eksik olduğu için yanlıştır.","Düzenli seçimler demokrasi için gerekli ancak yeterli değildir; ayrıca cumhuriyet için başkanın seçimini de içermelidir, bu nedenle yanlıştır.","Yargı bağımsızlığı ve ifade özgürlüğü demokrasinin gerekleridir ancak cumhuriyet koşulunu (seçimle gelen başkan) içermediği için eksiktir, yanlıştır.","Hem cumhuriyetin gereği olan seçimle başkanlık hem de demokrasinin gereği olan özgürlükler güvencesini içerdiği için doğru seçenektir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-1-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-1","subtopicKey":"demokrasi-ve-cumhuriyet","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ffa530d3ae3a888ab8054e58dc611b46d155349e6bbee4341eb2725e457bd51f","reviewDecisionSha256":"c9674df52675fdb5a6ba99ce5201bd4e56b66ae49eda28ba6f6a7115ef6fb61c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ffa530d3ae3a888ab8054e58dc611b46d155349e6bbee4341eb2725e457bd51f","reviewedHash":"sha256:ffa530d3ae3a888ab8054e58dc611b46d155349e6bbee4341eb2725e457bd51f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c9674df52675fdb5a6ba99ce5201bd4e56b66ae49eda28ba6f6a7115ef6fb61c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q300","contentProjectionSha256":"ffa530d3ae3a888ab8054e58dc611b46d155349e6bbee4341eb2725e457bd51f","reviewDecisionSha256":"c9674df52675fdb5a6ba99ce5201bd4e56b66ae49eda28ba6f6a7115ef6fb61c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q301","questionId":"tr-g05-sosyal-q301","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-067","title":"Etkin Vatandaşın Topluma Katkısı","question":"Bir mahallede yaşayan insanların çevre temizliğiyle ilgili bir sorun fark ettiğini düşünelim. Bu sorunun çözümüne katkı sağlamak isteyen bir vatandaş hangi davranışı göstermelidir?","choices":["Sorunun çözümü için görüşlerini paylaşıp gerekli çalışmalara katılmalıdır","Sorunun başkaları tarafından çözülmesini beklemelidir","Sorunla ilgilenmeyip günlük işlerine devam etmelidir","Sorunu görmezden gelerek kimseyle konuşmamalıdır"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Temel düzeyde etkin vatandaş davranışını günlük yaşam örneği üzerinden belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Etkin vatandaş, yaşadığı toplumdaki sorunlara karşı duyarlı olur ve çözüm süreçlerine katkı sunar. Görüş bildirmek ve çalışmalara katılmak toplumsal düzenin korunmasına yardımcı olur.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur çünkü vatandaşın sorumluluk alarak çözüm sürecine katılmasını ifade eder.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaş yalnızca başkalarının çözüm üretmesini beklemez.","Bu seçenek yanlıştır çünkü sorunları görmezden gelmek toplumsal katılımı azaltır.","Bu seçenek yanlıştır çünkü iletişim kurmamak çözüm üretmeye katkı sağlamaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"05d7b11bf37df7cc1f5a17402938196364b1cf37de7e67442b8247b7549d4566","reviewDecisionSha256":"0fe3a59b9455f08d098bf48d3743a5570d0d2cf9e791f8eb945d5a4bf2c083b9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:05d7b11bf37df7cc1f5a17402938196364b1cf37de7e67442b8247b7549d4566","reviewedHash":"sha256:05d7b11bf37df7cc1f5a17402938196364b1cf37de7e67442b8247b7549d4566","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0fe3a59b9455f08d098bf48d3743a5570d0d2cf9e791f8eb945d5a4bf2c083b9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q301","contentProjectionSha256":"05d7b11bf37df7cc1f5a17402938196364b1cf37de7e67442b8247b7549d4566","reviewDecisionSha256":"0fe3a59b9455f08d098bf48d3743a5570d0d2cf9e791f8eb945d5a4bf2c083b9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q302","questionId":"tr-g05-sosyal-q302","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-067","title":"Sorumluluk Alan Vatandaş","question":"Ayşe, okulundaki bir eksikliği fark etmiş ve bu durumu öğretmenine uygun bir şekilde ileterek çözüm önerisi sunmuştur. Ayşe'nin davranışı hangi vatandaşlık özelliğini gösterir?","choices":["Kurallardan tamamen uzak durmayı","Etkin katılım ve sorumluluk almayı","Sadece kendi ihtiyaçlarını önemsemeyi","Toplumdan bağımsız hareket etmeyi"],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Öğrencinin verilen senaryodaki davranışı vatandaşlık özelliğiyle eşleştirmesi beklenir.","explanation":"Ayşe'nin eksikliği fark edip uygun yollarla çözüm önerisi sunması, etkin vatandaşın sorumluluk alma ve katılım özelliğini gösterir.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaşlık kurallardan uzak durmayı gerektirmez.","Bu seçenek doğrudur çünkü çözüm üretmeye yönelik katılım ve sorumluluk davranışını açıklar.","Bu seçenek yanlıştır çünkü yalnızca kendi ihtiyaçlarını düşünmek toplumsal sorumlulukla bağdaşmaz.","Bu seçenek yanlıştır çünkü vatandaşlık toplumdan bağımsız hareket etmeyi değil, topluma katkıyı gerektirir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6e6bc3e94eadb5a9c7d00ace05810d759754aafd3fc918a14b6de2b5bfbc936e","reviewDecisionSha256":"553e826b7b456dd9aa509b5b7c1e2f0a66d553dd666ad53128f71d054e4d3313","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6e6bc3e94eadb5a9c7d00ace05810d759754aafd3fc918a14b6de2b5bfbc936e","reviewedHash":"sha256:6e6bc3e94eadb5a9c7d00ace05810d759754aafd3fc918a14b6de2b5bfbc936e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:553e826b7b456dd9aa509b5b7c1e2f0a66d553dd666ad53128f71d054e4d3313; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q302","contentProjectionSha256":"6e6bc3e94eadb5a9c7d00ace05810d759754aafd3fc918a14b6de2b5bfbc936e","reviewDecisionSha256":"553e826b7b456dd9aa509b5b7c1e2f0a66d553dd666ad53128f71d054e4d3313","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q303","questionId":"tr-g05-sosyal-q303","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-067","title":"Etkin ve Pasif Vatandaş Karşılaştırması","question":"Aşağıdaki durumlardan hangisi etkin vatandaş ile etkin olmayan vatandaş arasındaki farkı doğru gösterir?","choices":["Etkin vatandaş sorunları fark ederken diğeri çözüm yollarına katkı sunar","Etkin vatandaş çözüm ararken diğeri sorunları önemsemez","Etkin vatandaş hiçbir görüş bildirmezken diğeri çalışmalara katılır","Etkin vatandaş sorumluluk almazken diğeri görevlerini yerine getirir"],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Karşılaştırma yaparak etkin ve etkin olmayan vatandaş özelliklerini ayırt etmeyi ölçer.","explanation":"Etkin vatandaş sorunları fark eder ve çözüm için katkı sunar. Etkin olmayan vatandaş ise toplumsal sorunlara karşı ilgisiz kalabilir.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaş sorunları fark eder ancak diğerinin katkı sunması etkin vatandaş özelliği değildir.","Bu seçenek doğrudur çünkü etkin vatandaş çözüm ararken etkin olmayan vatandaş sorunları önemsemeyebilir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaş görüş bildirmeme davranışı göstermez.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaş sorumluluk almayan kişi değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1338693fa7150e77119a6aec6cbbbb720f5fef439bf681fcf153f4749afe898c","reviewDecisionSha256":"23ac8fe0392ea2777517931bc50378b89c30a5857c2158355e0d32b5456a4804","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1338693fa7150e77119a6aec6cbbbb720f5fef439bf681fcf153f4749afe898c","reviewedHash":"sha256:1338693fa7150e77119a6aec6cbbbb720f5fef439bf681fcf153f4749afe898c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:23ac8fe0392ea2777517931bc50378b89c30a5857c2158355e0d32b5456a4804; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q303","contentProjectionSha256":"1338693fa7150e77119a6aec6cbbbb720f5fef439bf681fcf153f4749afe898c","reviewDecisionSha256":"23ac8fe0392ea2777517931bc50378b89c30a5857c2158355e0d32b5456a4804","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q304","questionId":"tr-g05-sosyal-q304","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-067","title":"Toplum Düzenine Katkı Sağlayan Davranış","question":"Bir sınıfta öğrenciler ortak bir karar alınırken birbirlerinin fikirlerini dinlemekte ve uygun öneriler geliştirmektedir. Bu durumun toplum düzenine katkısı nedir?","choices":["İnsanların birlikte hareket etmesini zorlaştırır","Sorumluluk bilincini ve iş birliğini güçlendirir","Bireylerin karar süreçlerinden uzak kalmasını sağlar","Sorunların çözülmesini tamamen engeller"],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Gerçek yaşamdan bir sınıf örneğiyle etkin vatandaş davranışının sonucunu belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Farklı fikirleri dinlemek ve ortak çözüm geliştirmek iş birliğini artırır. Bu tür davranışlar toplum düzeninin sürdürülmesine katkı sağlar.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır çünkü ortak karar alma birlikte hareket etmeyi zorlaştırmaz.","Bu seçenek doğrudur çünkü iş birliği ve sorumluluk toplum düzenini destekler.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin katılım bireyleri karar süreçlerinden uzaklaştırmaz.","Bu seçenek yanlıştır çünkü iş birliği sorunların çözümünü destekler."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a73f02a4164d63268a1abb1e0d0603804a59ccfce039d73e374cba6ea39bdc0e","reviewDecisionSha256":"9d85fd2f783d0a02655002c81247c59b34c137f0423f1a2cf75d39cf90040617","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a73f02a4164d63268a1abb1e0d0603804a59ccfce039d73e374cba6ea39bdc0e","reviewedHash":"sha256:a73f02a4164d63268a1abb1e0d0603804a59ccfce039d73e374cba6ea39bdc0e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9d85fd2f783d0a02655002c81247c59b34c137f0423f1a2cf75d39cf90040617; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q304","contentProjectionSha256":"a73f02a4164d63268a1abb1e0d0603804a59ccfce039d73e374cba6ea39bdc0e","reviewDecisionSha256":"9d85fd2f783d0a02655002c81247c59b34c137f0423f1a2cf75d39cf90040617","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q305","questionId":"tr-g05-sosyal-q305","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-067","title":"Etkin Vatandaşlık İçin Karar Verme","question":"Bir okulda öğrenciler, kütüphanenin daha düzenli kullanılması için farklı öneriler sunmaktadır. Okul yönetimi bu önerileri değerlendirirken öğrencilerin hangi özelliğini dikkate almaktadır?","choices":["Sorunlara çözüm üretmeye yönelik katılım göstermelerini","Kurallara hiç ihtiyaç olmadığını düşünmelerini","Sadece kendi isteklerini ön plana çıkarmalarını","Toplumsal sorumluluklardan uzak durmalarını"],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Çok ölçütlü değerlendirme yaparak vatandaşlık davranışının temel özelliğini belirlemeyi amaçlar.","explanation":"Öğrencilerin farklı öneriler sunması, sorunlara çözüm üretme ve karar süreçlerine katılma davranışıdır. Bu durum etkin vatandaşlık özelliğini gösterir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur çünkü çözüm üretmeye yönelik katılım etkin vatandaşlığın temel özelliğidir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaşlık kuralları yok saymayı gerektirmez.","Bu seçenek yanlıştır çünkü yalnızca kişisel istekleri ön plana çıkarmak ortak yarara uygun değildir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaşlar toplumsal sorumluluklardan uzak durmaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cf3bbf347efc8057c0a2878ffb0685957d68db0436a889b0bd77ae319b774ce3","reviewDecisionSha256":"165a7378b225cbef7ac0483330198a2d9eda0b57b009edc8743c624ad4a3139b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cf3bbf347efc8057c0a2878ffb0685957d68db0436a889b0bd77ae319b774ce3","reviewedHash":"sha256:cf3bbf347efc8057c0a2878ffb0685957d68db0436a889b0bd77ae319b774ce3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:165a7378b225cbef7ac0483330198a2d9eda0b57b009edc8743c624ad4a3139b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q305","contentProjectionSha256":"cf3bbf347efc8057c0a2878ffb0685957d68db0436a889b0bd77ae319b774ce3","reviewDecisionSha256":"165a7378b225cbef7ac0483330198a2d9eda0b57b009edc8743c624ad4a3139b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q306","questionId":"tr-g05-sosyal-q306","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-068","title":"Etkin Vatandaş Davranışını Belirleme","question":"Bir mahallede parkın temiz tutulması için çevre sakinleri bir araya gelerek görev paylaşımı yapmıştır. Bu davranış, etkin vatandaşlığın hangi özelliğini göstermektedir?","choices":["Toplumdaki sorunlara karşı sorumluluk almak","Sadece kendi ihtiyaçlarını ön planda tutmak","Karar süreçlerinden uzak durmayı seçmek","Kurallara uymadan istediğini yapmak"],"correct":0,"level":3,"difficultyReason":"Öğrencinin verilen durumdan hareketle etkin vatandaşlık özelliğini günlük yaşam bağlamında belirlemesini gerektirir.","explanation":"Etkin vatandaşlar yalnızca haklarını kullanmaz, yaşadıkları toplumun sorunlarına karşı sorumluluk da alırlar. Parkın temizliği için görev paylaşımı yapmak toplumsal sorumluluk almaya örnektir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru vatandaşın toplumsal sorumluluk üstlenmesini ifade eder.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaşlık yalnızca kişisel çıkarları düşünmek değildir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaşlar toplumsal kararlara katılım gösterebilir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü kurallara uymamak toplum düzenini desteklemez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"42dd4a98c6987e961c7244f598129ba2765815d6e60a8dbb3dd837285695d78e","reviewDecisionSha256":"28f8e4746f2faac232eed6173dc65ea5cdda373e03cfa9fbbf50ac8386ae5052","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:42dd4a98c6987e961c7244f598129ba2765815d6e60a8dbb3dd837285695d78e","reviewedHash":"sha256:42dd4a98c6987e961c7244f598129ba2765815d6e60a8dbb3dd837285695d78e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:28f8e4746f2faac232eed6173dc65ea5cdda373e03cfa9fbbf50ac8386ae5052; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q306","contentProjectionSha256":"42dd4a98c6987e961c7244f598129ba2765815d6e60a8dbb3dd837285695d78e","reviewDecisionSha256":"28f8e4746f2faac232eed6173dc65ea5cdda373e03cfa9fbbf50ac8386ae5052","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q307","questionId":"tr-g05-sosyal-q307","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-068","title":"Vatandaşlık Sorumluluğunu Değerlendirme","question":"Aşağıdaki öğrencilerden hangisinin davranışı etkin vatandaşlık anlayışıyla daha çok örtüşür?","choices":["Okul kurallarını önemsemeyip yalnızca kendi istediğini yapan öğrenci","Okulda görülen bir sorunu öğretmenine bildirip çözüm önerisi sunan öğrenci","Toplumdaki sorunların kendisini ilgilendirmediğini düşünen öğrenci","Alınan ortak kararlara hiç katılmadan sonuçları bekleyen öğrenci"],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Öğrencinin farklı vatandaş davranışlarını karşılaştırarak etkin vatandaşlıkla ilişkili olanı seçmesi beklenir.","explanation":"Etkin vatandaşlar çevrelerindeki sorunları fark eder, çözüm için katkı sağlar ve sorumluluk alır. Bir sorunu bildirip çözüm önerisi sunmak bu anlayışa uygundur.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır çünkü yalnızca kendi isteğini düşünmek etkin vatandaşlıkla bağdaşmaz.","Bu seçenek doğru vatandaşın sorunlara karşı sorumluluk almasını gösterir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü toplumsal sorunlara ilgisiz kalmak etkin vatandaş davranışı değildir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü demokratik süreçlere katılım önemlidir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"dc56cb1e1b604c78500830e86348acd7ceaf1fd86f4b59bc9e7032e13d3e821d","reviewDecisionSha256":"0b83b6db02995dbf95cae125dcbbba1a54f3430e1a5ef61e9d626ef527dd4dae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:dc56cb1e1b604c78500830e86348acd7ceaf1fd86f4b59bc9e7032e13d3e821d","reviewedHash":"sha256:dc56cb1e1b604c78500830e86348acd7ceaf1fd86f4b59bc9e7032e13d3e821d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0b83b6db02995dbf95cae125dcbbba1a54f3430e1a5ef61e9d626ef527dd4dae; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q307","contentProjectionSha256":"dc56cb1e1b604c78500830e86348acd7ceaf1fd86f4b59bc9e7032e13d3e821d","reviewDecisionSha256":"0b83b6db02995dbf95cae125dcbbba1a54f3430e1a5ef61e9d626ef527dd4dae","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q308","questionId":"tr-g05-sosyal-q308","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-068","title":"Etkin Vatandaşlığın Toplumsal Etkisi","question":"Bir sınıfta öğrenciler sınıf sorunlarını konuşmak için toplantı yapmış ve herkesin fikrini dinleyerek ortak bir çözüm bulmuştur. Bu durumun toplum düzenine katkısı aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Sorunların büyümesine neden olur","Bireylerin sorumluluk bilinci geliştirmesine yardımcı olur","Kuralların tamamen ortadan kalkmasını sağlar","Vatandaşların karar süreçlerinden uzaklaşmasına yol açar"],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Öğrencinin demokratik katılım ve sorumluluk davranışının toplumsal sonuçlarını yorumlaması gerekir.","explanation":"İnsanların sorunlara birlikte çözüm araması ve sorumluluk alması toplum düzeninin güçlenmesine katkı sağlar. Bu nedenle sorumlu karar verme davranışı önemlidir.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır çünkü ortak çözüm arayışı sorunların büyümesini değil azalmasını sağlar.","Doğru; herkesin fikrini dinleyip ortak çözüm aramak, bireylerin sorumluluk bilinci geliştirmesine ve toplum düzenine katkı sağlar.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaşlık kuralların yok edilmesini değil düzenli yaşamı destekler.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaşlık karar süreçlerine katılımı artırır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"070a3bed0b56b153f1199c9255cfe8170eceaf2e28090709626cbb1f8ba0b7ec","reviewDecisionSha256":"8dde1fdce1e9dfb8a017dd24540bd05949bf9d35b2d6722b5b23161df63392a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:070a3bed0b56b153f1199c9255cfe8170eceaf2e28090709626cbb1f8ba0b7ec","reviewedHash":"sha256:070a3bed0b56b153f1199c9255cfe8170eceaf2e28090709626cbb1f8ba0b7ec","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8dde1fdce1e9dfb8a017dd24540bd05949bf9d35b2d6722b5b23161df63392a1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q308","contentProjectionSha256":"070a3bed0b56b153f1199c9255cfe8170eceaf2e28090709626cbb1f8ba0b7ec","reviewDecisionSha256":"8dde1fdce1e9dfb8a017dd24540bd05949bf9d35b2d6722b5b23161df63392a1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q309","questionId":"tr-g05-sosyal-q309","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-068","title":"Vatandaşlık Davranışları Arasında Karar Verme","question":"Bir öğrenci, okul bahçesindeki bir sorunun çözümü için arkadaşlarıyla konuşmuş, öneriler hazırlamış ve okul yönetimine iletmiştir. Bu davranış hangi nedenle etkin vatandaşlık örneğidir?","choices":["Çünkü sorunların çözümüne katılım sağlamıştır","Çünkü başkalarının görüşlerini dikkate almamıştır","Çünkü yalnızca kendi çıkarını korumaya çalışmıştır","Çünkü kurallara uymadan hareket etmiştir"],"correct":0,"level":5,"difficultyReason":"Öğrencinin birden fazla davranış unsurunu değerlendirerek etkin vatandaşlık gerekçesi oluşturması beklenir.","explanation":"Öğrenci sorunu fark etmiş, arkadaşlarıyla iş birliği yapmış ve çözüm önerisi geliştirmiştir. Bu nedenle toplumsal sorunların çözümüne katılım sağlayan etkin vatandaş davranışı göstermiştir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru vatandaşın çözüm sürecine katılımını açıklar.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaşlar farklı görüşleri dikkate alabilir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü davranış yalnızca kişisel çıkar amacı taşımamaktadır.","Bu seçenek yanlıştır çünkü çözüm aramak kurallara aykırı bir davranış değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cefedf5fe5f23a90067d6a115a15c9f9203985bc08b44f7a94f4dee1308b2983","reviewDecisionSha256":"2d7b5aea7bf8031eb2eb84539138af0df666ea5d6109bace6d94471cac41855c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cefedf5fe5f23a90067d6a115a15c9f9203985bc08b44f7a94f4dee1308b2983","reviewedHash":"sha256:cefedf5fe5f23a90067d6a115a15c9f9203985bc08b44f7a94f4dee1308b2983","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2d7b5aea7bf8031eb2eb84539138af0df666ea5d6109bace6d94471cac41855c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q309","contentProjectionSha256":"cefedf5fe5f23a90067d6a115a15c9f9203985bc08b44f7a94f4dee1308b2983","reviewDecisionSha256":"2d7b5aea7bf8031eb2eb84539138af0df666ea5d6109bace6d94471cac41855c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"type":"question","id":"tr-g05-sosyal-q310","questionId":"tr-g05-sosyal-q310","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-sfam-068","title":"Etkin Vatandaşlık İçin Çok Ölçütlü Değerlendirme","question":"Bir kişinin etkin vatandaş olarak değerlendirilmesinde aşağıdaki özelliklerden hangilerinin birlikte bulunması beklenir?","choices":["Sorumluluk almak, sorunlara duyarlı olmak ve çözüm süreçlerine katılmak","Kuralları önemsememek, yalnız hareket etmek ve eleştiriden kaçınmak","Sadece kendi haklarını düşünmek ve toplumdan uzak durmak","Kararları başkalarının almasını beklemek ve katkı sağlamamak"],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Öğrencinin etkin vatandaşlığın birden fazla özelliğini birlikte değerlendirmesi ve kapsamlı seçim yapması gerekir.","explanation":"Etkin vatandaş; sorumluluklarını yerine getirir, çevresindeki sorunlara duyarlı olur ve çözüm süreçlerine katılır. Bu özellikler toplum düzeninin korunmasına katkı sağlar.","distractorWhy":["Bu seçenek doğru vatandaşın sorumluluk, duyarlılık ve katılım özelliklerini birlikte içerir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaş kurallara ve topluma karşı sorumluluk sahibidir.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaş yalnızca kendi haklarını değil toplumun ihtiyaçlarını da dikkate alır.","Bu seçenek yanlıştır çünkü etkin vatandaş karar süreçlerine katkı sunar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8f00bd3380937954a309784bb2c323b349be0be534873430cf78436ffa913e7b","reviewDecisionSha256":"63e9ac4e3e16c1eef653e36cac8edbac23216961cadd7370c803ca6873e44eab","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8f00bd3380937954a309784bb2c323b349be0be534873430cf78436ffa913e7b","reviewedHash":"sha256:8f00bd3380937954a309784bb2c323b349be0be534873430cf78436ffa913e7b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:63e9ac4e3e16c1eef653e36cac8edbac23216961cadd7370c803ca6873e44eab; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q310","contentProjectionSha256":"8f00bd3380937954a309784bb2c323b349be0be534873430cf78436ffa913e7b","reviewDecisionSha256":"63e9ac4e3e16c1eef653e36cac8edbac23216961cadd7370c803ca6873e44eab","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q311","questionId":"tr-g05-sosyal-q311","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-069","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q311.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q311.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.d46daf6b401e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.d00c913388ea"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.815bc8272d6e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.f6603c678c1f"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.77f83fddc64f"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.752ae0144452"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.1c21451175ad"},{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.9358c7e3e306"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.7e2251affbaa"},{"key":"tr-g05-sosyal-q311.visual.b4a69614b62c"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q311.visual.23093c3ea5de"},"title":"Etkin Vatandaşlığın Toplumsal Göstergeleri","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Bu tablodaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Ayla, Boran, Can ve Defne’nin dördü de etkin vatandaşlık örneği göstermiştir.","Ayla dışındaki tüm kişiler etkin vatandaşlık örneği göstermiştir.","Yalnızca Ayla etkin vatandaşlığa uygun bir davranış sergilemiştir.","Can ve Defne birlikte etkin vatandaşlık örneği oluşturmuştur."],"difficultyReason":"Kavramın tanımını doğrudan uygulamayı gerektirdiği ve çeldiriciler birbirine yakın olduğu için kolay seviyede tasarlanmıştır.","explanation":"Etkin vatandaşlık, bireyin toplumsal konularda sorumluluk alması, demokratik süreçlere katılması ve haklarını kullanarak topluma katkıda bulunmasıdır. Ayla'nın mahallesindeki park projesi için muhtara dilekçe vermesi bir katılım ve hak arama davranışıdır; bu nedenle etkin vatandaşlık örneğidir. Boran’ın ders çalışıp televizyon izlemesi, Can’ın ailesiyle pikniğe gitmesi ve Defne’nin arkadaşlarına hediye sipariş etmesi kişisel ya da aile içi etkinliklerdir, toplumsal bir katılım içermez. Bu bilgiler doğrultusunda yalnızca Ayla'nın davranışı etkin vatandaşlığa uygundur.","distractorWhy":["Ayla ile birlikte diğer kişilerin de etkin vatandaş olduğunu düşünmek, etkin vatandaşlığın toplumsal yönünü göz ardı etmek anlamına gelir; Boran, Can ve Defne’nin davranışları özel yaşam alanındadır.","Ayla dışındakilerin etkin vatandaş olduğu fikri yanlıştır çünkü onların hiçbiri toplumsal kararlara katılım göstermemiştir; bu seçenek kavram yanılgısına dayanır.","Doğrudur; etkin vatandaşlık toplumsal sorumluluk ve katılım gerektirir, bunu yalnızca Ayla gösterdiği için doğru cevap bu seçenektir.","Can ve Defne’nin birlikte etkin vatandaşlık örneği oluşturduğu iddiası geçersizdir; piknik ve hediye siparişi bireysel tercihlerdir, toplumsal düzeni etkileyecek bir katılım yoktur."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"025cd8b6b5105fe75370d2be857fc76d0476138592412279cece0c4f69004aef","reviewDecisionSha256":"334cd314e4fef3986c6431782f98518fb86914762bf3a1e800df6edb60636b5f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:025cd8b6b5105fe75370d2be857fc76d0476138592412279cece0c4f69004aef","reviewedHash":"sha256:025cd8b6b5105fe75370d2be857fc76d0476138592412279cece0c4f69004aef","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:334cd314e4fef3986c6431782f98518fb86914762bf3a1e800df6edb60636b5f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q311","contentProjectionSha256":"025cd8b6b5105fe75370d2be857fc76d0476138592412279cece0c4f69004aef","reviewDecisionSha256":"334cd314e4fef3986c6431782f98518fb86914762bf3a1e800df6edb60636b5f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q312","questionId":"tr-g05-sosyal-q312","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-069","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Okul Meclisi Senaryosunda Katılım Değerlendirmesi","question":"Bir ortaokulda öğrenci meclisi seçimleri yapılacaktır. 5-C sınıfından dört öğrencinin seçim sürecine yaklaşımı şöyledir:\n- **Ada**: “Ben oyumu kullanacağım ama aday olmayı düşünmüyorum.”\n- **Berk**: “Ne oy kullanacağım ne de aday olacağım, bu işler bana göre değil.”\n- **Cem**: “Hem oy kullanacağım hem de başkan adayı olacağım, projelerimi anlatacağım.”\n- **Duru**: “Sadece en yakın arkadaşımın aday olmasını istiyorum, başka bir şey yapmam.”\n\nBuna göre, toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaşlığa en güçlü katkıyı hangi öğrencinin yaklaşımı sağlar?","choices":["Ada’nın yaklaşımı, çünkü oy kullanmak en önemli katılımdır.","Berk’in yaklaşımı, çünkü sessiz kalmak düzeni bozmamak demektir.","Duru’nun yaklaşımı, çünkü arkadaşını desteklemek demokrasiye yardımcı olur.","Cem’in yaklaşımı, çünkü hem seçmen hem aday olarak aktif rol almaktadır."],"difficultyReason":"Birden çok aktörün tutumlarını karşılaştırmayı ve etkin vatandaşlığın derecesini yorumlamayı gerektirdiği için orta seviyededir.","explanation":"Etkin vatandaş, demokratik süreçlere mümkün olduğunca çok yönlü katılır. Oy kullanmak önemli bir haktır ancak tek başına en güçlü katkıyı temsil etmez; aday olmak, proje üretmek ve fikirleri savunmak da etkin vatandaşlığın parçasıdır. Cem’in hem oy kullanıp hem aday olması, sürece en kapsamlı katkıyı sağlar. Ada yalnız oy kullanmayı planlamış, Berk tamamen çekilmiş, Duru ise sadece pasif bir destek sunmuştur. Bu nedenle Cem’in yaklaşımı etkin vatandaşlığa en güçlü katkıdır.","distractorWhy":["Ada’nın yaklaşımı kısmen katılım içerse de sadece oy kullanmak en güçlü katkı değildir; adaylık ve proje üretme boyutu eksik kalmıştır.","Berk’in yaklaşımı tamamen pasif olduğu için etkin vatandaşlığa katkı sağlamaz; sessiz kalmak düzeni korumak anlamına gelmez.","Duru’nun yaklaşımı sadece bir arkadaşını desteklemekle sınırlıdır; bu durum kişisel bir tercih olup toplumsal katılım açısından zayıftır.","Bu seçenek doğrudur; Cem’in hem seçmen hem aday olması, demokratik katılımın en kapsamlı biçimidir ve toplum düzenine en güçlü katkıyı sağlar."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"04d26a9d72da8e0df2dd3778db6b01daa4d25e66d372c7376fa92a2e835d2be1","reviewDecisionSha256":"966f76785e7ab186afa171cf5a0bee51787e6768a4abe61129b2f44bf76a16a6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:04d26a9d72da8e0df2dd3778db6b01daa4d25e66d372c7376fa92a2e835d2be1","reviewedHash":"sha256:04d26a9d72da8e0df2dd3778db6b01daa4d25e66d372c7376fa92a2e835d2be1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:966f76785e7ab186afa171cf5a0bee51787e6768a4abe61129b2f44bf76a16a6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q312","contentProjectionSha256":"04d26a9d72da8e0df2dd3778db6b01daa4d25e66d372c7376fa92a2e835d2be1","reviewDecisionSha256":"966f76785e7ab186afa171cf5a0bee51787e6768a4abe61129b2f44bf76a16a6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q313","questionId":"tr-g05-sosyal-q313","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-069","correct":0,"level":2,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Geleneksel ve Modern Vatandaşlık Profillerinin Karşılaştırılması","question":"Sosyal bilgiler öğretmeni iki farklı vatandaş profilini tahtaya çizmiştir:\n\n**Ali Bey’in Profili:** Vergisini zamanında öder, askerlik görevini yapmıştır, seçimlerde oy kullanır.\n**Zeynep Hanım’ın Profili:** Vergisini öder, seçimlerde oy kullanır, mahallesindeki çocuk parkının yenilenmesi için imza kampanyası başlatır ve belediye meclisi toplantısına katılarak söz alır.\n\nBu iki profil karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?","choices":["Zeynep Hanım, Ali Bey’e göre daha geniş kapsamlı bir etkin vatandaşlık sergilemektedir.","Ali Bey’in profili daha güçlüdür çünkü askerlik görevi en temel vatandaşlık ödevidir.","Her ikisi de aynı düzeyde etkin vatandaştır; çünkü vergi vermek en önemli katkıdır.","Ali Bey’in profili daha etkilidir; çünkü imza kampanyası gibi etkinlikler düzeni bozabilir."],"difficultyReason":"İki profilin benzer ve farklı yönlerini ayırt ederek etkin vatandaşlığın geleneksel ödevler ile modern katılım boyutlarını karşılaştırmayı gerektirir; bu nedenle temel-orta seviyededir.","explanation":"Her iki profil de vergi verme ve oy kullanma gibi temel vatandaşlık görevlerini yerine getirmiştir. Ancak Zeynep Hanım bunun ötesine geçerek mahallesindeki bir sorunun çözümü için imza kampanyası başlatmış ve belediye meclisinde söz alarak karar sürecine doğrudan katılmıştır. Bu tür gönüllü ve aktif katılım, etkin vatandaşlığın modern tanımının bir parçasıdır. Bu nedenle Zeynep Hanım’ın profili daha geniş kapsamlı bir etkin vatandaşlığı yansıtmaktadır.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; Zeynep Hanım temel görevlere ek olarak katılımcı eylemler sergilediği için daha kapsamlı bir etkin vatandaşlık profili çizmektedir.","Ali Bey’in profilinin daha güçlü olduğu fikri yanıltıcıdır; askerlik görevi önemli ancak tek başına etkin vatandaşlığın bütününü temsil etmez.","Her ikisinin aynı düzeyde olduğu yanlıştır; Zeynep Hanım’ın ek eylemleri onu daha katılımcı bir vatandaş yapmaktadır.","İmza kampanyasının düzeni bozabileceği düşüncesi hatalıdır; aksine, bu tür katılım demokrasinin sağlıklı işlemesi için önemlidir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6b3ed7add6269786b51258484dfce334f083ebd21b3d4bcaf16b4e98e34d9cdc","reviewDecisionSha256":"be695d2011c1b6224a7c74fc08c90c152f8dbd67788c55234f7f6bde4b30bff2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6b3ed7add6269786b51258484dfce334f083ebd21b3d4bcaf16b4e98e34d9cdc","reviewedHash":"sha256:6b3ed7add6269786b51258484dfce334f083ebd21b3d4bcaf16b4e98e34d9cdc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:be695d2011c1b6224a7c74fc08c90c152f8dbd67788c55234f7f6bde4b30bff2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q313","contentProjectionSha256":"6b3ed7add6269786b51258484dfce334f083ebd21b3d4bcaf16b4e98e34d9cdc","reviewDecisionSha256":"be695d2011c1b6224a7c74fc08c90c152f8dbd67788c55234f7f6bde4b30bff2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q314","questionId":"tr-g05-sosyal-q314","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-069","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Yerel Gazete Haberindeki Vatandaş Yorumlarının Kanıtla Yorumlanması","question":"Bir yerel gazetede “Mahallemizdeki Trafik Sorunu” başlıklı haber için okurlardan gelen üç yorum şöyledir:\n\n**Efe:** “Belediyeyi arayıp şikâyet ettim, bir hafta içinde kavşağa ayna taktılar.”\n**Gizem:** “Bu sorun zaten yıllardır var, ben alıştım, korna sesine katlanıyorum.”\n**Hakan:** “Arkadaşlarımla konuştum, herkes şikâyetçi, keşke biri bir şey yapsa.”\n\nHaberde ayrıca, Efe’nin başvurusundan sonra kavşaktaki kazaların %40 azaldığı bilgisi yer almaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Üç yorum da etkin vatandaşlığa eşit katkı sağlamıştır çünkü üçü de sorunun farkındadır.","Efe’nin yorumu, başvurusunun somut bir çözüm üretmesi ve kazaları azaltması nedeniyle etkin vatandaşlığın en etkili örneğidir.","Hakan’ın yorumu en etkilidir çünkü toplumun nabzını tutmuş ve sorunu en geniş şekilde aktarmıştır.","Gizem’in yorumu en makulüdür çünkü sorunlara alışmak toplumsal huzuru korumaya yardımcı olur."],"difficultyReason":"Bir haberde verilen kanıtı kullanarak üç farklı tutumu etkin vatandaşlık açısından derecelendirmek, üst düzey bir çıkarım becerisi gerektirir.","explanation":"Etkin vatandaşlık yalnızca bir sorunun farkında olmayı değil, çözümü için harekete geçmeyi gerektirir. Efe belediyeyi arayarak girişimde bulunmuş, bu girişim sonucunda kavşağa ayna takılmış ve kazalar %40 azalmıştır. Bu, etkin vatandaşlığın toplum düzenine somut ve ölçülebilir bir katkısıdır. Gizem sorunu kabullenmiş, Hakan ise sadece söylemde kalmıştır; ikisi de çözüm için bir adım atmamıştır. Bu nedenle Efe’nin yorumu en etkili örnektir.","distractorWhy":["Üç yorumun eşit katkı sağladığı yanlıştır; çünkü sadece Efe harekete geçmiş, diğerleri pasif kalmıştır.","Bu seçenek doğrudur; Efe’nin eylemi somut bir iyileştirme sağladığı için etkin vatandaşlığın en etkili örneğini temsil eder.","Hakan’ın yalnızca sözlü olarak şikâyetleri aktarması bir eylem değildir; bu nedenle en etkili örnek olamaz.","Gizem’in soruna alışması toplumsal huzur için bir çözüm yolu olarak sunulamaz; bu, sorunun devamını kabullenmek anlamına gelir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a23748ed097a9c6d085c7400a3739734221a220e360af0e977997a407eac64af","reviewDecisionSha256":"3be3398236b36edcc38552877f7a948363e605cb23a52df46af205d1fe2109b6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a23748ed097a9c6d085c7400a3739734221a220e360af0e977997a407eac64af","reviewedHash":"sha256:a23748ed097a9c6d085c7400a3739734221a220e360af0e977997a407eac64af","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3be3398236b36edcc38552877f7a948363e605cb23a52df46af205d1fe2109b6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q314","contentProjectionSha256":"a23748ed097a9c6d085c7400a3739734221a220e360af0e977997a407eac64af","reviewDecisionSha256":"3be3398236b36edcc38552877f7a948363e605cb23a52df46af205d1fe2109b6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q315","questionId":"tr-g05-sosyal-q315","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-069","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Vatandaşlık Proje Yarışması: Çok Ölçütlü Karar","question":"Bir sivil toplum kuruluşu, “Yılın Genç Etkin Vatandaşı” proje yarışması düzenlemiştir. Yarışmaya başvuran dört proje şunlardır:\n\n**P Projesi:** Mahalledeki sokak hayvanları için barınak yapımına destek amacıyla kermes düzenleme.\n**R Projesi:** Okul kütüphanesine kitap bağışı için arkadaşlarından kitap toplama.\n**S Projesi:** Öğrencilerin belediye hizmetleriyle ilgili görüşlerini toplayıp belediye başkanına sunma ve meclis toplantısında okuma.\n**T Projesi:** Mahalle parkındaki çöpleri temizlemek için bir hafta sonu arkadaşlarıyla gönüllü olarak temizlik yapma.\n\nJüri, kazanan projeyi belirlerken “toplumsal kararlara katılımı teşvik etme ve sürdürülebilir etki yaratma” ölçütlerini en çok dikkate almıştır. Buna göre kazanan proje aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?","choices":["P Projesi","R Projesi","S Projesi","T Projesi"],"difficultyReason":"Birden çok projeyi, belirtilen iki ölçüte göre karşılaştırıp en uygun olanı seçmek çok ölçütlü değerlendirme becerisi gerektirir.","explanation":"Jürinin belirlediği ‘toplumsal kararlara katılımı teşvik etme’ ölçütü, bireylerin yönetim süreçlerine dâhil olmasını ve görüşlerinin dikkate alınmasını sağlayan faaliyetleri ödüllendirir. S Projesi, öğrenci görüşlerini derleyerek belediye başkanına sunmayı ve mecliste okumayı hedeflediği için doğrudan karar alma mekanizmasına katılımı teşvik eder. Ayrıca bu tür bir katılım, belediyenin sonraki hizmetlerini etkileyerek sürdürülebilir bir etki yaratabilir. Diğer projeler değerli toplumsal katkılar olsa da kararlara katılımı teşvik boyutu açısından S Projesi kadar güçlü değildir.","distractorWhy":["P Projesi yardımseverlik içerse de belediye kararlarına katılımı teşvik etmemektedir; bu nedenle jürinin ilk ölçütünü karşılamaz.","R Projesi okul içi dayanışmayı artırsa da toplumsal karar süreçlerini etkileme niteliği taşımaz.","Bu seçenek doğrudur; S Projesi, öğrencilerin görüşlerini belediye karar sürecine taşıdığı için her iki ölçüte de en uygun projedir.","T Projesi çevre bilincine katkıda bulunur ancak tek seferlik bir temizlik etkinliğidir; toplumsal kararlara katılımı ve sürdürülebilir etkiyi sağlamaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"15e3643a046daf2810b7e9af403cab514049a2d8e80871f38fa5b354ecd0470c","reviewDecisionSha256":"85fea175155f43ab4f6c16d6ee4f8109fd6d2dd83db599a4599c5cce754fb4d5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:15e3643a046daf2810b7e9af403cab514049a2d8e80871f38fa5b354ecd0470c","reviewedHash":"sha256:15e3643a046daf2810b7e9af403cab514049a2d8e80871f38fa5b354ecd0470c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:85fea175155f43ab4f6c16d6ee4f8109fd6d2dd83db599a4599c5cce754fb4d5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q315","contentProjectionSha256":"15e3643a046daf2810b7e9af403cab514049a2d8e80871f38fa5b354ecd0470c","reviewDecisionSha256":"85fea175155f43ab4f6c16d6ee4f8109fd6d2dd83db599a4599c5cce754fb4d5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q316","questionId":"tr-g05-sosyal-q316","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-070","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Toplumsal Düzene Etkileriyle Davranışları Ayırma","question":"Aşağıdaki davranışlardan hangisi toplum düzenine etkisi bakımından diğerlerinden daha güçlü ve doğrudan bir etkin vatandaşlık örneğidir?","choices":["Evde enerji tasarrufu yapmak","Komşularla selamlaşmak","Otobüste yaşlılara yer vermek","Halk oylamasına katılıp oy kullanmak"],"difficultyReason":"Gündelik olumlu davranışlar ile kurumsal demokratik katılımı ayırt etmek, kavram bilgisi gerektiren temel-orta düzey bir beceridir.","explanation":"Etkin vatandaşlık, bireylerin demokratik haklarını kullanarak yönetime katılmalarını ve toplum düzenini etkilemelerini kapsar. Enerji tasarrufu yapmak, komşularla selamlaşmak ve otobüste yaşlılara yer vermek toplumsal nezaket ve bireysel sorumluluk örnekleridir. Ancak halk oylamasına katılıp oy kullanmak, demokratik bir hakkın kullanımı olup yönetimin şekillenmesinde doğrudan etkili olduğu için en güçlü etkin vatandaşlık örneğidir.","distractorWhy":["Enerji tasarrufu yapmak bireysel bir çevre duyarlılığıdır; toplum düzenini dolaylı etkiler ancak yönetime katılım içermez.","Komşularla selamlaşmak toplumsal uyumun bir parçasıdır fakat demokratik bir katılım biçimi değildir.","Otobüste yaşlılara yer vermek saygılı bir davranıştır ancak toplumsal karar süreçlerine katılım anlamına gelmez.","Bu seçenek doğrudur; oy kullanmak en temel demokratik katılım biçimidir ve toplum düzenini doğrudan etkileme gücüne sahiptir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9ba6d9766a757d0ab8096d2b1daafcdb2433c1b57fe8e18c775903443d15d209","reviewDecisionSha256":"b2c95b3058b0056d1c833733988101c5544df13954e84b3bc20d3244158c2232","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9ba6d9766a757d0ab8096d2b1daafcdb2433c1b57fe8e18c775903443d15d209","reviewedHash":"sha256:9ba6d9766a757d0ab8096d2b1daafcdb2433c1b57fe8e18c775903443d15d209","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b2c95b3058b0056d1c833733988101c5544df13954e84b3bc20d3244158c2232; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q316","contentProjectionSha256":"9ba6d9766a757d0ab8096d2b1daafcdb2433c1b57fe8e18c775903443d15d209","reviewDecisionSha256":"b2c95b3058b0056d1c833733988101c5544df13954e84b3bc20d3244158c2232","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q317","questionId":"tr-g05-sosyal-q317","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-070","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mahalle Muhtarının Cümlesini Yorumlama","question":"Mahalle muhtarı bir toplantıda şöyle demiştir: “Mahallemizin düzeni ve gelişmesi için herkesin fikrini alıyorum, birlikte karar veriyoruz.”\n\nBu cümleden hareketle muhtar, aşağıdakilerden hangisinin önemini vurgulamaktadır?","choices":["Vatandaşların kararlara katılımının","Muhtarlık binasının yenilenmesinin","Her hafta düzenli toplantı yapılmasının","Sadece muhtarın karar vermesinin"],"difficultyReason":"Cümledeki ana fikri doğrudan bulmayı gerektiren basit bir çıkarım sorusudur.","explanation":"Muhtarın ‘herkesin fikrini alıyorum, birlikte karar veriyoruz’ sözü, mahalle sakinlerinin karar alma sürecine aktif olarak dâhil edildiğini ifade eder. Bu, etkin vatandaşlığın temel unsurlarından biri olan katılımı vurgulamaktadır. Diğer seçenekler cümlede geçmediği için çıkarılamaz.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; muhtarın sözleri doğrudan vatandaşların kararlara katılımının önemini göstermektedir.","Muhtarlık binasının yenilenmesiyle ilgili cümlede hiçbir ipucu bulunmamaktadır.","Her hafta düzenli toplantı yapılmasından bahsedilmemiştir; sadece birlikte karar vermekten söz edilmiştir.","Sadece muhtarın karar vermesi, cümledeki ‘birlikte karar veriyoruz’ ifadesiyle açıkça çelişir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"877c307dfbc5ba270ee5776e680840eacaf2c0dc0a683b5c61bd6faa80108a17","reviewDecisionSha256":"d07115c501e8ae0bb982ab20788758ae1a881efba22b44223e27d2cd2a94cea3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:877c307dfbc5ba270ee5776e680840eacaf2c0dc0a683b5c61bd6faa80108a17","reviewedHash":"sha256:877c307dfbc5ba270ee5776e680840eacaf2c0dc0a683b5c61bd6faa80108a17","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d07115c501e8ae0bb982ab20788758ae1a881efba22b44223e27d2cd2a94cea3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q317","contentProjectionSha256":"877c307dfbc5ba270ee5776e680840eacaf2c0dc0a683b5c61bd6faa80108a17","reviewDecisionSha256":"d07115c501e8ae0bb982ab20788758ae1a881efba22b44223e27d2cd2a94cea3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q318","questionId":"tr-g05-sosyal-q318","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-070","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q318.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q318.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.e1a3a6ef9690"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.8598e8b239aa"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.55019d042c23"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.3fa1038e7b6c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q318.visual.7950c7010d77"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q318.visual.0a1bb4e1db11"},"title":"İki Öğrenci Yaklaşımının Karşılaştırılması: Yardım Kampanyası","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. Bu konuşmaya göre İrem ile Koray’ın yaklaşımları arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İrem daha az yardım toplamayı, Koray daha çok yardım toplamayı hedeflemektedir.","İrem planlı, katılımcı ve şeffaf bir süreci savunurken Koray kuralsız ve bireysel bir yol önermektedir.","Koray’ın yaklaşımı okul idaresine daha saygılı ve kurumsaldır.","İrem sadece arkadaşlarından yardım toplamayı, Koray ise tüm okuldan yardım toplamayı istemektedir."],"difficultyReason":"İki farklı tutumun prosedür ve katılım açısından derinlemesine karşılaştırılması, etkin vatandaşlığın süreç boyutunu anlamayı gerektirir.","explanation":"İrem ve Koray aynı amaca (yardım toplama) sahip olsalar da yöntemleri birbirinden tamamen farklıdır. İrem, okul idaresinden izin almayı, planlama ekibi kurmayı, duyuru yapmayı ve yardımların ulaştırılmasında idareyle iş birliği yapmayı önererek demokratik, katılımcı ve şeffaf bir süreç tasarlar. Koray ise ‘kimseye sormamıza gerek yok’ diyerek kuralları ve kurumsal yapıyı yok sayan, bireysel bir yaklaşım sergiler. Temel fark, sürecin nasıl yönetildiğidir.","distractorWhy":["İrem’in daha az yardım toplamayı hedeflediğine dair konuşmada hiçbir bilgi yoktur; bu tamamen asılsız bir çıkarımdır.","Bu seçenek doğrudur; İrem planlı ve kurumsal, Koray ise kuralsız ve bireysel bir yol izlemektedir.","Koray’ın yaklaşımı ‘kimseye sormamıza gerek yok’ sözüyle okul idaresine karşı kuralsızdır; saygılı ve kurumsal değildir.","İrem’in sadece arkadaşlarından yardım toplamak istediği yanlıştır; aksine, afişlerle herkesi bilgilendirmekten söz etmiştir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"78639eedea5ae4d0aeb594d48067e0f294e077f61a876b55a5afc9d22434e01a","reviewDecisionSha256":"b0bea240401ff9a5e8d9d0ad3a6e765cbf2cb35588628bf3c138c968ecba29f4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:78639eedea5ae4d0aeb594d48067e0f294e077f61a876b55a5afc9d22434e01a","reviewedHash":"sha256:78639eedea5ae4d0aeb594d48067e0f294e077f61a876b55a5afc9d22434e01a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b0bea240401ff9a5e8d9d0ad3a6e765cbf2cb35588628bf3c138c968ecba29f4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q318","contentProjectionSha256":"78639eedea5ae4d0aeb594d48067e0f294e077f61a876b55a5afc9d22434e01a","reviewDecisionSha256":"b0bea240401ff9a5e8d9d0ad3a6e765cbf2cb35588628bf3c138c968ecba29f4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q319","questionId":"tr-g05-sosyal-q319","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-070","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sosyal Bilgiler Dersindeki Tartışma: Neden-Sonuç ve Kanıt Yorumlama","question":"5. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde öğretmen tahtaya şu bilgiyi yazmıştır: “Bir ülkenin halk oylamalarına katılım oranı %45 iken, bu ülkede yıllar içinde yerel yönetimlere yapılan şikâyet ve öneri başvurularının sayısı üç katına çıkmıştır.”\n\nÖğretmen öğrencilerine “Bu durum toplum düzeni hakkında size ne düşündürüyor?” diye sormuştur. Öğrencilerden gelen yanıtlar şöyledir:\n\n**Aslı:** “Halk oylamasına katılımın düşük olması, vatandaşların ülke yönetimine hiçbir şekilde katılmadığını gösterir.”\n**Barış:** “Şikâyet ve öneri başvurularının artması, vatandaşların hiçbir sorumluluk almadığını kanıtlar.”\n**Ceren:** “Oy kullanma oranı düşük olsa da vatandaşlar başka yollarla yönetime katılarak etkin vatandaşlık göstermeye çalışmış olabilirler.”\n**Deniz:** “Oy kullanma ile şikâyet başvurusu yapma arasında hiçbir bağlantı kurulamaz.”\n\nVerilen bilgilere göre en doğru çıkarımı hangi öğrenci yapmıştır?","choices":["Aslı","Barış","Ceren","Deniz"],"difficultyReason":"Birden çok değişkenin (katılım oranı ve başvuru sayısı) birlikte yorumlanması ve alternatif açıklamaların değerlendirilmesi gerektiği için üst düzey bir çıkarımdır.","explanation":"Veriler, bir ülkede halk oylamalarına katılım düşükken yerel yönetimlere yapılan şikâyet ve öneri başvurularının arttığını göstermektedir. Aslı, düşük oy kullanma oranından hiçbir katılım olmadığı sonucunu çıkarmıştır ki bu, artan başvuru sayısıyla çelişir. Barış, artan başvuruları sorumluluk almama olarak yorumlamıştır; oysa şikâyet ve öneri sunmak bir sorumluluk alma göstergesidir. Deniz, iki değişken arasında bağlantı olmadığını söyleyerek verilerin sunduğu bütünü es geçmiştir. Ceren ise, vatandaşların oy vermek yerine başka kanallardan katılım sağlamış olabileceklerini belirterek en tutarlı ve kanıta dayalı çıkarımı yapmıştır.","distractorWhy":["Aslı’nın yorumu sadece oylamaya katılımı esas alıp artan başvuruları görmezden geldiği için eksik ve yanlıştır.","Barış’ın yorumu şikâyet ve öneriyi yanlış yorumlamıştır; bunlar bir sorumluluk alma biçimidir, sorumluluğu reddetme değil.","Bu seçenek doğrudur; Ceren, etkin vatandaşlığın farklı biçimlerini bir arada değerlendirerek verilere uygun bir yorum yapmıştır.","Deniz’in yorumu veriler arasında bağlantı olabileceğini reddettiği için yetersizdir; oy verme ve başvuru yapma aynı sistemin parçası olabilir."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e124f2f2bf115790a4604f89fedb6e7f1bd9bfa2b4759bdaaa164744545ad347","reviewDecisionSha256":"d8f0f276a38794b753c25bdc9b122615913c367b1b18ad6c6f2654c3ca0fa18d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e124f2f2bf115790a4604f89fedb6e7f1bd9bfa2b4759bdaaa164744545ad347","reviewedHash":"sha256:e124f2f2bf115790a4604f89fedb6e7f1bd9bfa2b4759bdaaa164744545ad347","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d8f0f276a38794b753c25bdc9b122615913c367b1b18ad6c6f2654c3ca0fa18d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q319","contentProjectionSha256":"e124f2f2bf115790a4604f89fedb6e7f1bd9bfa2b4759bdaaa164744545ad347","reviewDecisionSha256":"d8f0f276a38794b753c25bdc9b122615913c367b1b18ad6c6f2654c3ca0fa18d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q320","questionId":"tr-g05-sosyal-q320","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-070","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q320.visual.h1","tr-g05-sosyal-q320.visual.h2","tr-g05-sosyal-q320.visual.h3","tr-g05-sosyal-q320.visual.h4"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r1c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r1c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r1c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r1c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r2c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r2c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r2c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r2c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r3c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r3c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r3c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r3c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r4c1"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r4c2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r4c3"},{"key":"tr-g05-sosyal-q320.visual.r4c4"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q320.visual.alt","captionKey":"tr-g05-sosyal-q320.visual.caption"},"title":"Okul Temsilcisi Seçimi İçin Çok Ölçütlü Aday Değerlendirmesi","question":"5. sınıflar, okul temsilcisi seçmek için sandık başına gidecektir. Adaylara ait bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Okul yönetimi, temsilcide “çevre bilincine katkı, kurumsal deneyim ve tüm okulla iletişim kurabilme” özelliklerini aramaktadır. Buna göre seçilme ihtimali en yüksek aday kimdir?","choices":["Mert","Nehir","Onur","Pelin"],"difficultyReason":"Adayları üç ayrı ölçütle değerlendirip bunları sentezlemek, analitik düşünme ve çok ölçütlü karar verme becerisi gerektirir.","explanation":"Okul yönetiminin belirlediği birinci ölçüt ‘çevre bilincine katkı’dır. Nehir’in projesi geri dönüşüm kutularıyla doğrudan çevre bilincini hedefler. İkinci ölçüt ‘kurumsal deneyim’dir; Nehir okul meclisinde görev alarak bu deneyimi kazanmıştır. Üçüncü ölçüt ‘tüm okulla iletişim kurabilme’dir; Nehir’in iletişimi tüm sınıflarla iyi olarak belirtilmiştir. Bu üç ölçütü birden tam olarak sağlayan tek aday Nehir’dir. Mert ve Pelin iletişim açısından sınırlı, Onur ise hem deneyimsiz hem de iletişimi zayıftır.","distractorWhy":["Mert’in projesi ne çevre bilinciyle ilgilidir ne de iletişimi tüm okulu kapsar; bu nedenle ölçütleri tam karşılamaz.","Bu seçenek doğrudur; Nehir’in projesi, deneyimi ve iletişim becerisi okul yönetiminin tüm ölçütleriyle bire bir örtüşmektedir.","Onur’un ne çevre bilinciyle ilgili bir projesi vardır ne de kurumsal deneyimi; ayrıca iletişim becerisi de zayıftır.","Pelin’in projesi ve iletişimi sadece satranç kulübüyle sınırlıdır; çevre bilinci ve tüm okulla iletişim ölçütlerini karşılamaz."],"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"405053540f16741b5f892cf97223f8ac3752d668969843df4a40aa2481ed0445","reviewDecisionSha256":"6828059848fde38e33919ade369115b2a842b9b145ce9c9f949ad266181f0065","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:405053540f16741b5f892cf97223f8ac3752d668969843df4a40aa2481ed0445","reviewedHash":"sha256:405053540f16741b5f892cf97223f8ac3752d668969843df4a40aa2481ed0445","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6828059848fde38e33919ade369115b2a842b9b145ce9c9f949ad266181f0065; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q320","contentProjectionSha256":"405053540f16741b5f892cf97223f8ac3752d668969843df4a40aa2481ed0445","reviewDecisionSha256":"6828059848fde38e33919ade369115b2a842b9b145ce9c9f949ad266181f0065","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q321","questionId":"tr-g05-sosyal-q321","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-071","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Etkin vatandaşın özelliği","question":"Aşağıdakilerden hangisi etkin bir vatandaşın özelliğidir?","choices":["Toplum sorunlarına duyarlı olup çözüm için çaba gösterir.","Sadece kendi işleriyle ilgilenir.","Başkalarının fikirlerine saygı duymaz.","Kanunları sadece ceza almamak için uygular."],"explanation":"Etkin vatandaş, sadece kendi çıkarlarını düşünen değil, yaşadığı topluma karşı sorumluluk hisseden kişidir. Toplum düzeninin korunması ve geliştirilmesi için başkalarının haklarına saygı duyar, ortak sorunlarla ilgilenir ve çözümüne katkı sağlar. Diğer seçeneklerdeki ifadeler etkin vatandaşlıkla bağdaşmayan, bencil ya da sorumsuz davranışları yansıtır.","distractorWhy":["Bu ifade etkin vatandaşlığın temel özelliğini doğru tanımlar.","Etkin vatandaş sadece kendi işleriyle değil toplumun geneliyle de ilgilenir.","Etkin vatandaş farklı fikirlere saygı duyar, hoşgörülüdür.","Etkin vatandaş kanunlara sadece ceza korkusuyla değil, içsel bir sorumluluk anlayışıyla uyar."],"difficultyReason":"Basit düzeyde kavram bilgisi gerektirdiğinden öğrenci tarafından kolaylıkla ayırt edilebilir.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"400b28893d3eae69676a3d752295e773e4dd2c32863174683d3fd9cade50fed9","reviewDecisionSha256":"fee1f268c7f95f7905cec44561d26f802188781737c90c9a50859702334703a6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:400b28893d3eae69676a3d752295e773e4dd2c32863174683d3fd9cade50fed9","reviewedHash":"sha256:400b28893d3eae69676a3d752295e773e4dd2c32863174683d3fd9cade50fed9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fee1f268c7f95f7905cec44561d26f802188781737c90c9a50859702334703a6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q321","contentProjectionSha256":"400b28893d3eae69676a3d752295e773e4dd2c32863174683d3fd9cade50fed9","reviewDecisionSha256":"fee1f268c7f95f7905cec44561d26f802188781737c90c9a50859702334703a6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q322","questionId":"tr-g05-sosyal-q322","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-071","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mahalle parkı sorunu","question":"Ayşe, mahallesindeki çocuk parkının bakımsız ve güvensiz olduğunu fark ediyor. Etkin bir vatandaş olarak Ayşe’nin yapması gereken en uygun davranış aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Kendi başına parkı onarmaya çalışmak.","Belediyeye dilekçe yazarak durumu yetkililere bildirmek.","Parkı kullanmayı tamamen bırakmak.","Çevresindekilere sürekli şikayet etmek."],"explanation":"Etkin vatandaş, karşılaştığı sorunları görmezden gelmez; çözüm için doğru ve yasal yollara başvurur. Belediye gibi yetkili kurumlara dilekçe ile başvurmak, sorunun çözümü için en etkili ve kalıcı yöntemdir. Bireysel ve plansız müdahale ya da sadece şikayet etmek etkin vatandaşlık anlayışına uygun değildir.","distractorWhy":["Bireysel müdahale hem güvenlik riski taşır hem de resmi çözüm yolları tercih edilmelidir.","Yetkili mercilere başvurmak doğru ve etkili bir vatandaşlık davranışıdır.","Sorunu yok saymak veya kaçınmak etkin vatandaşlık değildir.","Sadece sözlü şikayet etmek sorunu çözmez; somut adımlar atılması gerekir."],"difficultyReason":"Gerçekçi bir senaryo üzerinden uygun eylemi seçme becerisi gerektirir, ancak ipuçlarıyla desteklenmiş orta-kolay düzeydedir.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e953c6989ea70d1c4c5e0326c653ddcb4fc0c6d27ec4fb9e387b0d4bc83ec22e","reviewDecisionSha256":"e3282cb18937e9dc87f3ef2fc626d2ec5b918d6680a4495d576526f10adff864","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e953c6989ea70d1c4c5e0326c653ddcb4fc0c6d27ec4fb9e387b0d4bc83ec22e","reviewedHash":"sha256:e953c6989ea70d1c4c5e0326c653ddcb4fc0c6d27ec4fb9e387b0d4bc83ec22e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e3282cb18937e9dc87f3ef2fc626d2ec5b918d6680a4495d576526f10adff864; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q322","contentProjectionSha256":"e953c6989ea70d1c4c5e0326c653ddcb4fc0c6d27ec4fb9e387b0d4bc83ec22e","reviewDecisionSha256":"e3282cb18937e9dc87f3ef2fc626d2ec5b918d6680a4495d576526f10adff864","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q323","questionId":"tr-g05-sosyal-q323","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-071","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Etkin ve pasif vatandaş karşılaştırması","question":"Etkin vatandaş ile pasif vatandaş arasındaki en belirgin fark aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Etkin vatandaş yalnızca seçimlerde oy kullanır, pasif vatandaş hiçbir şey yapmaz.","Etkin vatandaş yalnızca kendi çıkarına göre davranır, pasif vatandaş toplumu düşünür.","Etkin vatandaş toplumsal sorunlara duyarlıdır ve çözüme katılır, pasif vatandaş ise yalnızca kendi ihtiyaçlarıyla ilgilenir.","Etkin vatandaş kurallara uymaz, pasif vatandaş ise tüm kurallara sorgusuz uyar."],"explanation":"Etkin vatandaş, demokratik hak ve sorumluluklarını kullanarak toplum yaşamına katkı sağlar; çevresindeki sorunlara duyarlıdır. Pasif vatandaş ise genellikle sadece bireysel işleriyle ilgilenir, toplumsal konularda sorumluluk almaz. Diğer seçenekler ya vatandaşlık kavramlarına ters ya da eksik bilgiler içermektedir.","distractorWhy":["Etkin vatandaş sadece oy kullanmakla kalmaz, birçok farklı şekilde katılım gösterir; pasif vatandaş tamamen eylemsiz olmayabilir.","Etkin vatandaş yalnızca kendi çıkarını değil toplum yararını da gözetir; bu tanım yanlıştır.","Doğru farkı ortaya koyan ifade budur: etkin vatandaş topluma katkı sağlar, pasif vatandaş bireysel kalır.","Etkin vatandaş kurallara bilinçli olarak uyar, ancak haksız kuralları değiştirmek için demokratik yolları kullanır."],"difficultyReason":"İki soyut kavramı karşılaştırarak doğru ifadeyi ayırt etmek, kavrama ve analiz becerisi gerektirdiğinden orta düzeydedir.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"150bbb00c2e3cf5fd14fff0f4a4de348b59b9183d0a951013649979e4e187dd8","reviewDecisionSha256":"7f2abaa621f5663f1402d4322bb18194c945e224a29b91f26cf22386bad722f7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:150bbb00c2e3cf5fd14fff0f4a4de348b59b9183d0a951013649979e4e187dd8","reviewedHash":"sha256:150bbb00c2e3cf5fd14fff0f4a4de348b59b9183d0a951013649979e4e187dd8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7f2abaa621f5663f1402d4322bb18194c945e224a29b91f26cf22386bad722f7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q323","contentProjectionSha256":"150bbb00c2e3cf5fd14fff0f4a4de348b59b9183d0a951013649979e4e187dd8","reviewDecisionSha256":"7f2abaa621f5663f1402d4322bb18194c945e224a29b91f26cf22386bad722f7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q324","questionId":"tr-g05-sosyal-q324","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-071","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Etkin vatandaşlığın sonuçları","question":"Bir toplumda etkin vatandaş sayısının artmasının en olası sonucu aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Toplum düzeninin bozulması ve kurallara uyulmaması.","İnsanların yalnızca kendi çıkarlarını düşünmeye başlaması.","Devlet kurumlarına olan ihtiyacın tamamen ortadan kalkması.","Toplumsal dayanışmanın artması ve demokrasinin güçlenmesi."],"explanation":"Etkin vatandaşlar hak ve sorumluluklarını bilir, toplumsal sorunlarla ilgilenir ve iş birliği yaparlar. Bu durum toplumsal dayanışmayı artırır, demokrasinin daha sağlıklı işlemesini sağlar. Diğer seçenekler etkin vatandaşlığın doğasına aykırıdır.","distractorWhy":["Etkin vatandaşlar kurallara ve düzene katkıda bulunur, düzeni bozmaz.","Etkin vatandaşlık bencilliği değil, toplum bilincini artırır.","Devlet kurumlarına ihtiyaç tamamen ortadan kalkmaz, işlevleri değişebilir ancak devlet yine gereklidir.","Doğru sonuç budur: etkin vatandaşlık dayanışmayı ve demokrasiyi güçlendirir."],"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisini kavramayı gerektirir, ancak seçeneklerden doğru olanı basit mantıkla ayırmak mümkün olduğu için orta-kolay düzeydedir.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2622df791f0a081213d1c31a30e0bd0825ba1d5c0f41ff358bf30d954f57ff6f","reviewDecisionSha256":"68733e52263d8a660cbf4f974662919d3430933f8e1edff4943f8cd01b504ada","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2622df791f0a081213d1c31a30e0bd0825ba1d5c0f41ff358bf30d954f57ff6f","reviewedHash":"sha256:2622df791f0a081213d1c31a30e0bd0825ba1d5c0f41ff358bf30d954f57ff6f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:68733e52263d8a660cbf4f974662919d3430933f8e1edff4943f8cd01b504ada; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q324","contentProjectionSha256":"2622df791f0a081213d1c31a30e0bd0825ba1d5c0f41ff358bf30d954f57ff6f","reviewDecisionSha256":"68733e52263d8a660cbf4f974662919d3430933f8e1edff4943f8cd01b504ada","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q325","questionId":"tr-g05-sosyal-q325","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-071","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Geri dönüşüm projesi başlatma","question":"Bir grup öğrenci, okullarında geri dönüşüm bilincini artırmak için bir proje başlatmak istiyor. Etkin vatandaşlık ilkelerine göre atılması gereken ilk ve en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Önce çevrelerindeki öğrenci ve öğretmenleri bilinçlendirip projeye destek toplamak.","Hemen belediyeye şikayet dilekçesi yazmak.","Kimseye danışmadan kendi başlarına geri dönüşüm kutuları yapıp yerleştirmek.","Proje fikrinden vazgeçmek, çünkü çocukların böyle bir konuda başarılı olamayacağını düşünmek."],"explanation":"Etkin vatandaşlıkta sürdürülebilir başarı için önce farkındalık oluşturmak ve destek toplamak esastır. Bu, katılımcılığı artırır ve projenin kalıcı olmasını sağlar. Diğer seçenekler ya aceleci ve bireysel kalır ya da vazgeçmeye dayanır.","distractorWhy":["Bilinçlendirme ve destek toplama, katılımcı ve etkin vatandaşlığın ilk adımıdır, doğru.","Şikayet etmek yerine çözüm odaklı iş birliği yapmak gerekir; belediye ile sonraki aşamalarda iletişim kurulabilir.","Tek başına hareket etmek diğer paydaşların katılımını engeller, etkin vatandaşlık ortak çalışmayı gerektirir.","Vazgeçmek, pasif vatandaşlık örneğidir; etkin vatandaş çözüm arar."],"difficultyReason":"Birden çok doğru olabilecek adımı değerlendirip önceliklendirme gerektirdiğinden zor düzeydedir.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"27e38afab6dd1c6e8ba385875494d443b595527bf6b69f1292998a2e6f118fdf","reviewDecisionSha256":"d4aa3031b9a0ea97d4535048cbadcabff71ed839fdbafb97966cb0449b6105ad","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:27e38afab6dd1c6e8ba385875494d443b595527bf6b69f1292998a2e6f118fdf","reviewedHash":"sha256:27e38afab6dd1c6e8ba385875494d443b595527bf6b69f1292998a2e6f118fdf","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d4aa3031b9a0ea97d4535048cbadcabff71ed839fdbafb97966cb0449b6105ad; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q325","contentProjectionSha256":"27e38afab6dd1c6e8ba385875494d443b595527bf6b69f1292998a2e6f118fdf","reviewDecisionSha256":"d4aa3031b9a0ea97d4535048cbadcabff71ed839fdbafb97966cb0449b6105ad","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q326","questionId":"tr-g05-sosyal-q326","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-072","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Seçimlere düşük katılımın sonucu","question":"Bir mahallede yerel seçimlere katılım oranı çok düşüktür. Bu durumun o mahalle açısından en olası olumsuz sonucu aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Mahalledeki sorunların daha hızlı çözülmesi.","Mahalle sakinlerinin talep ve ihtiyaçlarının yerel yönetimde yeterince temsil edilmemesi.","Mahallede dayanışma duygusunun kendiliğinden artması.","Seçilen kişilerin herkesi memnun etmesi."],"explanation":"Seçimlere katılım düşük olduğunda, seçilenler sadece oy veren azınlığın değil genelin taleplerini öğrenmekte zorlanır. Bu da mahalle halkının sesinin yönetime yeterince yansımamasına neden olur. Diğer seçenekler gerçekçi ya da beklenen sonuçlar değildir.","distractorWhy":["Katılım düşükken sorunların daha hızlı çözülmesi beklenmez, aksine ihmal edilebilir.","Doğru: düşük katılım, temsil eksikliğine yol açar.","Dayanışma seçim katılımından bağımsız olarak artabilir veya azalabilir; doğrudan beklenen bir sonuç değildir.","Herkesi memnun etmek zaten mümkün değildir, düşük katılımla da ilgisi yoktur."],"difficultyReason":"Sebep-sonuç ilişkisini demokratik temsil çerçevesinde yorumlamayı gerektirdiğinden orta-zor düzeydedir.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"955d24e453b563e052da04342040443274a8ca746be5b5f3271b6bc908465662","reviewDecisionSha256":"940ca62e146763930fc59aa5b747810dd91d95ec75b9bce5ba6ee5e0448a3452","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:955d24e453b563e052da04342040443274a8ca746be5b5f3271b6bc908465662","reviewedHash":"sha256:955d24e453b563e052da04342040443274a8ca746be5b5f3271b6bc908465662","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:940ca62e146763930fc59aa5b747810dd91d95ec75b9bce5ba6ee5e0448a3452; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q326","contentProjectionSha256":"955d24e453b563e052da04342040443274a8ca746be5b5f3271b6bc908465662","reviewDecisionSha256":"940ca62e146763930fc59aa5b747810dd91d95ec75b9bce5ba6ee5e0448a3452","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q327","questionId":"tr-g05-sosyal-q327","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-072","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sınıf başkanlığı seçim kampanyası","question":"Sınıf başkanlığı seçimlerinde aday olan Mehmet, etkin bir vatandaş gibi davranmak istemektedir. Buna göre Mehmet’in seçim kampanyasında aşağıdakilerden hangisini yapması en uygundur?","choices":["Rakip adayların kişisel özellikleriyle ilgili olumsuz konuşmalar yapmak.","Sınıf arkadaşlarına gerçekleşmesi zor büyük vaatlerde bulunmak.","Sınıfın sorunlarını dinlemek ve çözüm önerilerini dürüstçe paylaşmak.","Seçimden hemen önce arkadaşlarına küçük hediyeler dağıtmak."],"explanation":"Demokratik seçim sürecinde etkin vatandaşa yakışan davranış dürüstlük, şeffaflık ve sorunlara odaklanmaktır. Seçmenleri dinlemek ve gerçekçi çözümler sunmak hem ahlaki hem de etkin bir yaklaşımdır. Diğer seçenekler güvenilirlikten uzaktır.","distractorWhy":["Rakipleri kötülemek etik değildir ve sağlıklı demokratik yarışmaya uymaz.","Gerçek dışı vaatler güven zedeler ve sorumluluk bilinciyle bağdaşmaz.","Doğru olan; sorunları dinlemek ve çözüm önerileri sunmaktır.","Oy satın alma anlamına gelebilecek bu tür davranışlar adil seçim ilkesine aykırıdır."],"difficultyReason":"Günlük hayattan bir senaryo içerisinde etik ve demokratik davranışı ayırt etme becerisi gerektirir; düzey orta-kolaydır.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"68aae4d2f00f6074115317ee98ece77f93126d65bf01e771f4a111337651d864","reviewDecisionSha256":"d32075f54bb06b2e72682fb1f7c571b1f21f109d839ab7ac1913f131f638aec2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:68aae4d2f00f6074115317ee98ece77f93126d65bf01e771f4a111337651d864","reviewedHash":"sha256:68aae4d2f00f6074115317ee98ece77f93126d65bf01e771f4a111337651d864","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d32075f54bb06b2e72682fb1f7c571b1f21f109d839ab7ac1913f131f638aec2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q327","contentProjectionSha256":"68aae4d2f00f6074115317ee98ece77f93126d65bf01e771f4a111337651d864","reviewDecisionSha256":"d32075f54bb06b2e72682fb1f7c571b1f21f109d839ab7ac1913f131f638aec2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q328","questionId":"tr-g05-sosyal-q328","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.2","objective":"SB.5.4.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-072","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Toplum düzenine etkisi bakımından etkin vatandaş olmanın önemine yönelik çıkarımda bulunabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Etkin vatandaşlık göstergesi olmayan davranış","question":"Aşağıdaki davranışlardan hangisi etkin vatandaşlığın bir göstergesi değildir?","choices":["Mahalledeki ağaçlandırma çalışmasına gönüllü olarak katılmak.","Vergilerini zamanında ödemek.","Toplu taşımada hamile veya yaşlılara yer vermek.","Yalnızca kendi çıkarları için çalışmak."],"explanation":"Etkin vatandaş, toplum yararını gözeten, hak ve sorumluluklarının bilincinde olan kişidir. Gönüllü faaliyetlere katılmak, vergi vermek ve başkalarına saygı göstermek bu kapsamdadır. Ancak yalnızca kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmek etkin vatandaşlıkla bağdaşmaz.","distractorWhy":["Gönüllü çalışmalara katılmak etkin vatandaşlık davranışıdır, bu nedenle yanlış değerlendirme olur.","Vergi ödemek vatandaşlık sorumluluklarındandır, etkin vatandaşlıkla uyumludur.","Başkalarının hakkına saygı göstermek etkin vatandaşlığın gereğidir.","Doğru cevap budur; sadece kendi çıkarını düşünmek etkin vatandaşlık değildir."],"difficultyReason":"Olumsuz soru kökü ve birbirine yakın olumlu davranışlar arasından aykırı olanı seçmeyi gerektirdiğinden orta-zor düzeydedir.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-2-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-2","subtopicKey":"etkin-vatandaslik-ve-toplum-duzeni","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6ac4446244d3b39a54b1a4a3e8033597ec71466ab3b34da75d41ebcc17527a79","reviewDecisionSha256":"3922875557da5cb326fc51800298a5f63dcf36de2b4474bb1c5d25552219a5f0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6ac4446244d3b39a54b1a4a3e8033597ec71466ab3b34da75d41ebcc17527a79","reviewedHash":"sha256:6ac4446244d3b39a54b1a4a3e8033597ec71466ab3b34da75d41ebcc17527a79","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3922875557da5cb326fc51800298a5f63dcf36de2b4474bb1c5d25552219a5f0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q328","contentProjectionSha256":"6ac4446244d3b39a54b1a4a3e8033597ec71466ab3b34da75d41ebcc17527a79","reviewDecisionSha256":"3922875557da5cb326fc51800298a5f63dcf36de2b4474bb1c5d25552219a5f0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q329","questionId":"tr-g05-sosyal-q329","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-073","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İnsan haklarının korunmasında temel unsur","question":"Bir ülkede temel insan haklarının güvence altında olabilmesi için aşağıdakilerden hangisi en vazgeçilmez unsurdur?","choices":["Bağımsız yargı organları ve hukukun üstünlüğü ilkesinin işlemesi.","Kişi başına düşen milli gelirin yüksek olması.","Tüm vatandaşların aynı düşünceye sahip olması.","İnsanların yalnızca kendi haklarını bilmesi."],"explanation":"Temel insan haklarının kâğıt üzerinde kalmaması için ihlalleri bağımsız mahkemelerin denetleyebilmesi ve herkesin hukuk önünde eşit olması gerekir. Ekonomik refah veya düşünce birliği tek başına hakları garanti etmez; aksine farklı düşünceler de korunmalıdır. Hakların bilinmesi önemlidir ancak sadece kendi haklarını bilmek yeterli değildir.","distractorWhy":["Hukukun üstünlüğü ve bağımsız yargı, hak ihlallerine karşı en temel güvencedir; doğru.","Zenginlik hak ihlallerini engellemez; birçok zengin ülkede de hak ihlalleri görülebilir.","Aynı düşüncede olmak çoğulculuğa aykırıdır ve düşünce özgürlüğü hakkının ihlalidir.","Başkalarının haklarına saygı göstermek de en az kendi haklarını bilmek kadar gereklidir; tek başına yetersizdir."],"difficultyReason":"Çok boyutlu düşünmeyi, soyut hukuk ve ekonomi kavramlarını ilişkilendirmeyi gerektirdiğinden en üst düzey zorluktadır.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1f91f8489399bf668f64145bb8db40dffc3c5b913c36a43bea8d8107e9f61c81","reviewDecisionSha256":"5b3830802c97eb821f62b009ebf4c4ec79704bb7bf6f93c09349b7918adc7962","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1f91f8489399bf668f64145bb8db40dffc3c5b913c36a43bea8d8107e9f61c81","reviewedHash":"sha256:1f91f8489399bf668f64145bb8db40dffc3c5b913c36a43bea8d8107e9f61c81","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5b3830802c97eb821f62b009ebf4c4ec79704bb7bf6f93c09349b7918adc7962; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q329","contentProjectionSha256":"1f91f8489399bf668f64145bb8db40dffc3c5b913c36a43bea8d8107e9f61c81","reviewDecisionSha256":"5b3830802c97eb821f62b009ebf4c4ec79704bb7bf6f93c09349b7918adc7962","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q330","questionId":"tr-g05-sosyal-q330","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-073","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Hak ve sorumluluk ilişkisi","question":"İnsan hakları ile sorumluluklar arasındaki ilişkiyi en doğru açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Hak ve sorumluluklar tamamen birbirinden bağımsızdır.","Her hak, beraberinde bir sorumluluk getirir; ikisi bir bütünün parçalarıdır.","Sorumluluklar her zaman haklardan daha önemlidir.","Yalnızca yetişkinlerin sorumluluğu vardır, çocukların sadece hakkı bulunur."],"explanation":"Temel insan hakları, başkalarının haklarına saygı gösterme sorumluluğunu da beraberinde getirir. Örneğin eğitim hakkı, derslere düzenli katılma sorumluluğunu doğurur. Bu nedenle hak ve sorumluluklar birbirini tamamlar; biri olmadan diğeri eksik kalır.","distractorWhy":["Hak ve sorumluluklar sıkı sıkıya bağlıdır, bağımsız değildir.","Doğru: her hakkın bir sorumluluk boyutu vardır ve birlikte anlam kazanır.","Bazı durumlarda sorumluluklar öne çıksa da genel olarak biri diğerinden daha önemli değildir, denge esastır.","Çocukların da yaşlarına uygun sorumlulukları vardır; sadece hak sahibi oldukları düşüncesi eksiktir."],"difficultyReason":"Hak ve sorumluluk kavramları arasındaki karşılıklı bağı çözümlemeyi gerektirdiğinden ileri düzeydedir.","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bd911b6738184a246856cca644ee304af496cc2a013d6c101c350d6e4acad739","reviewDecisionSha256":"6d0b884cc2f87e5cd8e3df9960c5c360a88399ba18171d685598870a148f3625","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bd911b6738184a246856cca644ee304af496cc2a013d6c101c350d6e4acad739","reviewedHash":"sha256:bd911b6738184a246856cca644ee304af496cc2a013d6c101c350d6e4acad739","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6d0b884cc2f87e5cd8e3df9960c5c360a88399ba18171d685598870a148f3625; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q330","contentProjectionSha256":"bd911b6738184a246856cca644ee304af496cc2a013d6c101c350d6e4acad739","reviewDecisionSha256":"6d0b884cc2f87e5cd8e3df9960c5c360a88399ba18171d685598870a148f3625","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q331","questionId":"tr-g05-sosyal-q331","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-073","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q331.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q331.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.636dce6722c6"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.1a4e005db5f5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.19f651fc6585"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.0d81c73dc186"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.0ea994ad4fc5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.0a3c7c8b22f7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.1c21451175ad"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.3e4ef642d795"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.7e2251affbaa"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.10e58add3fba"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.2077e5fd7cf8"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.0f7612162d94"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.aa34d72d26a2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q331.visual.e579b2134cab"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q331.visual.fdbf9a991574"},"title":"Hak ve Sorumluluk Eşleştirmesi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bütün kanıtları hesaba katın. Buna göre doğru eşleştirme aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["I-a, II-b, III-c, IV-d","I-c, II-a, III-d, IV-b","I-a, II-b, III-d, IV-c","I-b, II-a, III-c, IV-d"],"difficultyReason":"Temel kavramların eşleştirilmesi, bilgiyi hatırlama düzeyinde olduğu için kolaydır.","explanation":"Eğitim hakkı (I), başkalarının ders dinlemesine engel olmamak (a) sorumluluğunu getirir. Düşünce özgürlüğü (II), farklı fikirlere saygı duymayı (b) gerektirir. Sağlıklı çevre hakkı (III), geri dönüşüme katkı sağlamak (c) ile ilgilidir. Barınma hakkı (IV) ise komşuları rahatsız etmemek (d) sorumluluğunu doğurur. Doğru eşleştirme I-a, II-b, III-c, IV-d şeklindedir.","distractorWhy":["Doğru; I-a, II-b, III-c, IV-d eşleştirmesi her hakkı ilgili sorumlulukla bir araya getirir.","I-c, II-a, III-d, IV-b eşleştirmesinde tüm sorumluluklar yanlış haklarla eşlenmiştir.","I-a, II-b, III-d, IV-c eşleştirmesinde III ve IV'ün sorumlulukları yer değiştirmiştir.","I-b, II-a, III-c, IV-d eşleştirmesinde I ve II'nin sorumlulukları yanlış verilmiştir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4464f243ff4ad2a776aa0a2c998fd948c572d9c866ca41094707471b0909cd0a","reviewDecisionSha256":"b5e6f8af14f35576a5bee90d6347e8c4e56163ac1e9b6723ecb001524ef5fc50","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4464f243ff4ad2a776aa0a2c998fd948c572d9c866ca41094707471b0909cd0a","reviewedHash":"sha256:4464f243ff4ad2a776aa0a2c998fd948c572d9c866ca41094707471b0909cd0a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b5e6f8af14f35576a5bee90d6347e8c4e56163ac1e9b6723ecb001524ef5fc50; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q331","contentProjectionSha256":"4464f243ff4ad2a776aa0a2c998fd948c572d9c866ca41094707471b0909cd0a","reviewDecisionSha256":"b5e6f8af14f35576a5bee90d6347e8c4e56163ac1e9b6723ecb001524ef5fc50","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q332","questionId":"tr-g05-sosyal-q332","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-073","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q332.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q332.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q332.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q332.visual.d46daf6b401e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q332.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q332.visual.8fc343639fca"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q332.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q332.visual.1b07b79c4695"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q332.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q332.visual.804b41018598"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q332.visual.c6e9ac1310f6"},"title":"Mahalle Parkı Senaryosu","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Bu olayda Elif'in tutumu, aşağıdaki hak-sorumluluk ilişkilerinden hangisine örnek oluşturur?","choices":["Dinlenme hakkı ile ders çalışma sorumluluğu arasındaki dengeye","Seyahat özgürlüğü ile trafik kurallarına uyma sorumluluğu arasındaki dengeye","Özel hayatın gizliliği ile başkalarının eşyalarını izinsiz kullanmama sorumluluğu arasındaki dengeye","Oyun ve eğlence hakkı ile başkalarının aynı haktan yararlanmasına saygı duyma sorumluluğu arasındaki dengeye"],"difficultyReason":"Verilen günlük yaşam olayını soyut hak-sorumluluk çiftleriyle eşleştirmek orta düzeyde yorumlama gerektirir.","explanation":"Parkta oyun oynamak, çocukların oyun ve eğlence hakkını kullanmasıdır. Elif, başkalarının da bu haktan yararlanabilmesi için sıra vermeyi teklif ederek sorumluluk bilinciyle hareket etmiştir. Bu durum, oyun ve eğlence hakkı ile başkalarının aynı haktan yararlanmasına saygı duyma sorumluluğu arasındaki dengeyi yansıtır.","distractorWhy":["Dinlenme hakkı ve ders çalışma sorumluluğu olayda geçen parkta oyun oynama durumuyla ilgisizdir.","Seyahat özgürlüğü ve trafik kuralları olayda hiç yer almamaktadır.","Özel hayatın gizliliği ve başkalarının eşyalarını kullanmama sorumluluğu bu olayla bağdaşmamaktadır.","Oyun ve eğlence hakkı ile başkalarının aynı haktan yararlanmasına saygı duyma sorumluluğu, Elif'in sıra verme teklifini tam olarak açıkladığı için doğrudur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e05e63e61ceeb83f86eedeef1530e509de7438068c687cf9f13e8f0dc34cbb57","reviewDecisionSha256":"a186fb47cf9fd0bde022dd7f041f6aaf59b629de171fdb87d31e05332662d67b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e05e63e61ceeb83f86eedeef1530e509de7438068c687cf9f13e8f0dc34cbb57","reviewedHash":"sha256:e05e63e61ceeb83f86eedeef1530e509de7438068c687cf9f13e8f0dc34cbb57","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a186fb47cf9fd0bde022dd7f041f6aaf59b629de171fdb87d31e05332662d67b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q332","contentProjectionSha256":"e05e63e61ceeb83f86eedeef1530e509de7438068c687cf9f13e8f0dc34cbb57","reviewDecisionSha256":"a186fb47cf9fd0bde022dd7f041f6aaf59b629de171fdb87d31e05332662d67b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q333","questionId":"tr-g05-sosyal-q333","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-073","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Hak ve Sorumluluk Karşılaştırması","question":"Bir öğrenci aşağıdaki ifadeleri defterine yazmıştır:\n\nK: \"Herkes eğitim hakkına sahiptir.\"\nL: \"Öğrencilerin ders sırasında söz alarak konuşması gerekir.\"\nM: \"Sağlık hakkı devlet tarafından güvence altına alınmıştır.\"\nN: \"Bir yakınımız hastalandığında ona bakmak insanlık görevidir.\"\n\nBu ifadelerden hangileri doğrudan bir sorumluluğu vurgulamaktadır?","choices":["Yalnız L","K ve M","L ve N","K ve N"],"difficultyReason":"Hak ve sorumluluk ifadelerini ayırt etmek temel kavramsal anlayış gerektirir; bu nedenle kolay-orta düzeydedir.","explanation":"K ve M sırasıyla eğitim ve sağlık haklarını belirtir. L, ders sırasında söz alarak konuşma sorumluluğunu; N ise hasta bir yakına bakma yönündeki ahlaki sorumluluğu vurgular. Soru hukuki sorumlulukla sınırlandırılmadığı için sorumluluk belirten ifadeler L ve N'dir.","distractorWhy":["Yalnız L eksiktir; N de hasta bir yakına bakmayı ahlaki bir sorumluluk olarak belirtir.","K ve M eğitim ve sağlık haklarını bildirir; sorumluluk ifade etmez.","Doğru; L okul ortamındaki, N ise hasta yakına yönelik ahlaki sorumluluğu vurgular.","N bir sorumluluk bildirse de K eğitim hakkını bildirir; bu nedenle K ve N birlikte seçilemez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"31184ca46aee143561269cd0b5c36133bc1e9853108b42558b538ea35ea5de23","reviewDecisionSha256":"3a7037113d3f4fd1a3609e694923ab1f797ee08073e22c97de0c12607c7d68d8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:31184ca46aee143561269cd0b5c36133bc1e9853108b42558b538ea35ea5de23","reviewedHash":"sha256:31184ca46aee143561269cd0b5c36133bc1e9853108b42558b538ea35ea5de23","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3a7037113d3f4fd1a3609e694923ab1f797ee08073e22c97de0c12607c7d68d8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q333","contentProjectionSha256":"31184ca46aee143561269cd0b5c36133bc1e9853108b42558b538ea35ea5de23","reviewDecisionSha256":"3a7037113d3f4fd1a3609e694923ab1f797ee08073e22c97de0c12607c7d68d8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q334","questionId":"tr-g05-sosyal-q334","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-074","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q334.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q334.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q334.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q334.visual.c0e225ab39ad"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q334.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q334.visual.867e0dc99078"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q334.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q334.visual.2f00c5117aa4"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q334.visual.c85f865ef716"},"title":"Sınıf Temsilcisi Seçimi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Bu bilgilere göre Ahmet'in afişi, insan hakları ve sorumluluklar açısından Beren'in afişine göre niçin daha uygundur?","choices":["Ahmet'in afişi daha renkli ve dikkat çekici olduğu için","Ahmet'in afişi bireysel haklarla birlikte toplumsal sorumluluğa da vurgu yaptığı için","Ahmet'in afişi daha fazla oy almayı garantilediği için","Ahmet'in afişi daha az sayıda söz verdiği için"],"difficultyReason":"İki metin arasındaki hak-sorumluluk dengesini değerlendirmek üst düzey düşünme gerektirir; zor bir sorudur.","explanation":"Ahmet'in afişinde herkesin düşüncesini dinleme, sorun çözme ve iletişim kurma gibi toplumsal sorumluluklar öne çıkmaktadır. Beren'in afişinde ise yalnızca belirli bir grubun isteklerine yönelik, ayrımcı vaatler bulunmaktadır. İnsan haklarına saygılı bir temsilcinin, herkesin hakkını gözeten ve sorumluluk üstlenen bir tutum sergilemesi beklenir. Bu nedenle Ahmet'in afişi daha uygundur.","distractorWhy":["Ahmet'in afişinin renkli olup olmadığı hakkında bilgi verilmemiştir; uygunluk görsel özelliklere dayandırılamaz.","Ahmet'in afişi bireysel haklarla birlikte toplumsal sorumluluğa da vurgu yaptığı için insan haklarına daha uygundur; bu doğru cevaptır.","Fazla oy almayı garantilemek afişin insan haklarına uygunluğunu belirlemez.","Daha az söz vermek değil, verilen sözlerin niteliği önemlidir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0750ea33319ca18bb2519b950dc912d08939d450217a0f6dfa64ccc1dfdbbff5","reviewDecisionSha256":"3ccb1eac476152f58bb15855e6c01afa164949a3520c26522c7380e3ae2afa7d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0750ea33319ca18bb2519b950dc912d08939d450217a0f6dfa64ccc1dfdbbff5","reviewedHash":"sha256:0750ea33319ca18bb2519b950dc912d08939d450217a0f6dfa64ccc1dfdbbff5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3ccb1eac476152f58bb15855e6c01afa164949a3520c26522c7380e3ae2afa7d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q334","contentProjectionSha256":"0750ea33319ca18bb2519b950dc912d08939d450217a0f6dfa64ccc1dfdbbff5","reviewDecisionSha256":"3ccb1eac476152f58bb15855e6c01afa164949a3520c26522c7380e3ae2afa7d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q335","questionId":"tr-g05-sosyal-q335","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-074","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q335.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q335.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q335.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q335.visual.645de4c9c510"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q335.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q335.visual.eea01da3abf5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q335.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q335.visual.2bad353c2361"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q335.visual.eac003589c3a"},"title":"Dilekçe Hakkı ve Sorumluluk","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Buna göre Murat'ın bu davranışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?","choices":["Murat, şikayet hakkını kullanarak sadece kendini düşünmüştür.","Murat, eğitim hakkını kullanarak okuldan daha iyi derslikler talep etmiştir.","Murat, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını kullanırken aynı zamanda sorumluluk bilinciyle hareket etmiştir.","Murat, dilekçe yazarak seçme ve seçilme hakkını kullanmıştır."],"difficultyReason":"Bir olaydaki hak ve sorumluluk boyutlarını aynı anda değerlendirmek orta düzey çıkarım becerisi gerektirir.","explanation":"Kırık banklar, öğrencilerin sağlıklı ve güvenli bir çevrede yaşama hakkını tehdit etmektedir. Murat dilekçe yazarak bu hakkın korunmasını talep etmekte ve aynı zamanda diğer öğrencilerin de zarar görmemesi için bir sorumluluk üstlenmektedir. Dolayısıyla davranışı hem hak arama hem de sorumluluk bilincini yansıtır.","distractorWhy":["Murat başkalarının güvenliğini de düşündüğü için sadece kendini düşündüğü söylenemez.","Bank tamiri eğitim hakkının kapsamına doğrudan girmez.","Murat, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını ve sorumluluk bilincini birlikte ortaya koyduğu için bu doğrudur.","Dilekçe hakkı, seçme ve seçilme hakkından farklıdır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bff77aa8a96f9bfe430d345a7731b4c6b57d004ef839471bfb5270770c50c5fd","reviewDecisionSha256":"94db9292e89cf6d3656df5c33e9e7909809af64d6ba8f6a59561bcc50822b4cd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bff77aa8a96f9bfe430d345a7731b4c6b57d004ef839471bfb5270770c50c5fd","reviewedHash":"sha256:bff77aa8a96f9bfe430d345a7731b4c6b57d004ef839471bfb5270770c50c5fd","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:94db9292e89cf6d3656df5c33e9e7909809af64d6ba8f6a59561bcc50822b4cd; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q335","contentProjectionSha256":"bff77aa8a96f9bfe430d345a7731b4c6b57d004ef839471bfb5270770c50c5fd","reviewDecisionSha256":"94db9292e89cf6d3656df5c33e9e7909809af64d6ba8f6a59561bcc50822b4cd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q336","questionId":"tr-g05-sosyal-q336","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-074","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sorumluluğun Sonuçları","question":"Bir sınıfta öğrenciler, sosyal bilgiler dersinde \"temel hak ve sorumluluklar\" konusunu işlemektedir. Öğretmen tahtaya şu soruyu yazar:\n\n\"İnsanlar sorumluluklarını yerine getirmediğinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?\"\n\nÖğrencilerin verdikleri cevaplardan hangisi en kapsamlı ve doğrudur?","choices":["Yalnızca o kişiye ceza verilir.","Toplumda düzen bozulur ve başkalarının hakları zarar görebilir.","Sadece devlet otoritesi zayıflar.","Yeni sorumluluklar tanımlanır, sorun kendiliğinden çözülmez."],"difficultyReason":"Sorumlulukların yerine getirilmemesinin çok yönlü sonuçlarını kavramak, temel neden-sonuç ilişkisi kurmayı gerektirir.","explanation":"İnsanlar sorumluluklarını yerine getirmediğinde yalnızca kendileri değil, toplumun diğer bireyleri de olumsuz etkilenir. Toplum düzeni bozulur ve başkalarının hakları zarar görebilir. Bu, sorumlulukların neden önemli olduğunu en iyi açıklayan ifadedir.","distractorWhy":["Yalnızca ceza verilmesi sonucu dar kapsamlıdır; her sorumluluk ihlali ceza gerektirmez.","Doğru; sorumlulukların yerine getirilmemesi toplum düzenini bozabilir ve başkalarının haklarına zarar verebilir.","Sadece devlet otoritesinin zayıflaması, sorumlulukların aksamasının tek sonucu değildir.","Yeni sorumluluklar tanımlanması bir çözüm yolu olabilir ancak sorun kendiliğinden çözülmez ifadesi sorumluluğun yerine getirilmemesinin doğrudan sonucu değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b271d3ffba042bf1ca3f1fa1aeb7d7fe72df8f3d52ce2fe76d0170df6d968c0c","reviewDecisionSha256":"23a515375cd9b07b3754ebf87ff5f6ce6ef18c3e3efcf241aa7b2a9b555d552b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b271d3ffba042bf1ca3f1fa1aeb7d7fe72df8f3d52ce2fe76d0170df6d968c0c","reviewedHash":"sha256:b271d3ffba042bf1ca3f1fa1aeb7d7fe72df8f3d52ce2fe76d0170df6d968c0c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:23a515375cd9b07b3754ebf87ff5f6ce6ef18c3e3efcf241aa7b2a9b555d552b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q336","contentProjectionSha256":"b271d3ffba042bf1ca3f1fa1aeb7d7fe72df8f3d52ce2fe76d0170df6d968c0c","reviewDecisionSha256":"23a515375cd9b07b3754ebf87ff5f6ce6ef18c3e3efcf241aa7b2a9b555d552b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q337","questionId":"tr-g05-sosyal-q337","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-074","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Temel Hak ve Sorumluluk Bilgisi","question":"Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda güvence altına alınan temel haklardan biri değildir?","choices":["İstediğin herkese istediğin ismi takma hakkı","Eğitim ve öğrenim hakkı","Sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı","Düşünceyi açıklama özgürlüğü"],"difficultyReason":"Anayasada güvence altına alınan temel hakları tanımak, ezberden çok kavram bilgisi gerektirir; kolay düzeydedir.","explanation":"Eğitim ve öğrenim hakkı, sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı ve düşünceyi açıklama özgürlüğü Anayasa'da güvence altına alınmış temel haklardır. Ancak \"istediğin herkese istediğin ismi takma\" gibi bir hak Anayasa'da yer almaz; aksine bu tür davranışlar başkalarının haklarını ihlal edebilir.","distractorWhy":["İstediğin herkese istediğin ismi takma hakkı temel haklardan biri olmadığı için doğru cevaptır.","Eğitim ve öğrenim hakkı Anayasa'da güvence altına alınmış temel bir haktır.","Sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı Anayasa'da güvence altına alınmıştır.","Düşünceyi açıklama özgürlüğü temel haklardan biridir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5b64c9ac3d589971e95980e66d6eb56988845b4aa8039b296656cb682fe18d9f","reviewDecisionSha256":"b734b444d620f0d78aa4425f69ece72bd48c3980e7ed4f869aa8c9b7cd3ba670","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5b64c9ac3d589971e95980e66d6eb56988845b4aa8039b296656cb682fe18d9f","reviewedHash":"sha256:5b64c9ac3d589971e95980e66d6eb56988845b4aa8039b296656cb682fe18d9f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b734b444d620f0d78aa4425f69ece72bd48c3980e7ed4f869aa8c9b7cd3ba670; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q337","contentProjectionSha256":"5b64c9ac3d589971e95980e66d6eb56988845b4aa8039b296656cb682fe18d9f","reviewDecisionSha256":"b734b444d620f0d78aa4425f69ece72bd48c3980e7ed4f869aa8c9b7cd3ba670","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q338","questionId":"tr-g05-sosyal-q338","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-074","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Çok Ölçütlü Karar: Sorumluluk Projesi","question":"Bir grup öğrenci \"Sorumluluklarımızı Yerine Getirelim\" konulu bir proje hazırlayacaktır. Proje için aşağıdaki etkinliklerden hangisini seçerlerse hem okul içindeki sorumlulukları kapsar, hem çevreye duyarlılığı artırır, hem de işbirliği yapmayı gerektirir?","choices":["Okul kütüphanesinde sessiz okuma saati düzenlemek","Okul bahçesinde geri dönüşüm malzemelerinden kuş yuvası yapıp ağaçlara asmak","Sınıf panosuna sorumluluk ile ilgili şiirler asmak","Okul çıkışında arkadaşlarıyla birlikte parkta oyun oynamak"],"difficultyReason":"Birden fazla ölçütü aynı anda sağlayan etkinliği seçmek, değerlendirme ve karşılaştırma yapmayı gerektirir.","explanation":"Okul bahçesinde geri dönüşüm malzemelerinden kuş yuvası yapmak, okul içinde gerçekleştirilen bir sorumluluk etkinliğidir. Aynı zamanda geri dönüşüm malzemeleri kullanıldığı için çevre duyarlılığını artırır ve bir grup çalışmasını zorunlu kılar. Diğer seçenekler bu üç ölçütün tamamını birden karşılamamaktadır.","distractorWhy":["Sessiz okuma saati okul içi bir sorumluluktur ancak çevre duyarlılığı ile doğrudan ilgili değildir.","Kuş yuvası yapımı; okul içi sorumluluk, çevre duyarlılığı ve işbirliği ölçütlerinin hepsini karşıladığı için doğrudur.","Şiir asmak okul içi sorumluluktur ama çevre duyarlılığını artırmaz ve bireysel yapılabilir.","Parkta oyun oynamak okul içi bir sorumluluk değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"77a79a94fff64c1297221ebda9d944a6d06efaf6949ae4fd2d1e404a8f3b6995","reviewDecisionSha256":"84e58a417a5f345a5093371713d1e4906ac00041907cb67f2d5f3ea325e448a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:77a79a94fff64c1297221ebda9d944a6d06efaf6949ae4fd2d1e404a8f3b6995","reviewedHash":"sha256:77a79a94fff64c1297221ebda9d944a6d06efaf6949ae4fd2d1e404a8f3b6995","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:84e58a417a5f345a5093371713d1e4906ac00041907cb67f2d5f3ea325e448a3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q338","contentProjectionSha256":"77a79a94fff64c1297221ebda9d944a6d06efaf6949ae4fd2d1e404a8f3b6995","reviewDecisionSha256":"84e58a417a5f345a5093371713d1e4906ac00041907cb67f2d5f3ea325e448a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q339","questionId":"tr-g05-sosyal-q339","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-075","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q339.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q339.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q339.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q339.visual.2a286fddf6d5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q339.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q339.visual.1bc2a0e8f9e4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q339.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q339.visual.21dd36a8d6af"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q339.visual.c056314d9d60"},"title":"Neden-Sonuç: Çevre Hakkı ve Sorumluluk","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgileri karşılaştırın. Bu bilgilere göre, aşağıdaki yorumlardan hangisi sağlıklı çevre hakkı ile bireysel/toplumsal sorumluluk arasındaki ilişkiyi en doğru açıklar?","choices":["Hava kirliliği yalnızca fabrikaların sorumluluğudur, bireylerin yapabileceği bir şey yoktur.","Sağlıklı çevre hakkı sadece devletin görevidir; vatandaşların sorumluluğu söz konusu değildir.","Sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının korunması, hem kurumların hem de bireylerin sorumluluklarını yerine getirmesine bağlıdır.","Yeşil alanların azalması, hava kirliliğini etkilemediği için bu konuda bireylere düşen bir sorumluluk yoktur."],"difficultyReason":"Karmaşık bir çevre sorunu üzerinden hak-sorumluluk ilişkisini analiz etmek üst düzey düşünme becerisi gerektirir.","explanation":"Sağlıklı çevre hakkı, bireylerin ve kurumların ortak sorumluluğudur. Fabrikalara filtre takılması kurumsal, yeşil alanların korunması ve toplu taşıma kullanılması ise bireysel/toplumsal sorumluluklara örnektir. Bu nedenle hakkın korunması ancak tüm tarafların sorumluluk almasıyla mümkündür.","distractorWhy":["Hava kirliliğinde bireylerin araç kullanımı gibi etkileri de vardır; sadece fabrikalar sorumlu değildir.","Vatandaşların da çevreye karşı sorumlulukları bulunmaktadır.","Sağlıklı çevre hakkı için hem kurumların hem bireylerin sorumluluk alması gerektiği doğru açıklamadır.","Yeşil alanlar hava kalitesini etkiler; bireylerin bu konuda sorumluluğu vardır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2ecd60c182ebd7c62eb03e1b4425dfd7473c701a95df9e306f03a724b530d262","reviewDecisionSha256":"53b959abe1a9f60297ad28d59cea57b153340d30ecc19723971de2edb60832aa","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2ecd60c182ebd7c62eb03e1b4425dfd7473c701a95df9e306f03a724b530d262","reviewedHash":"sha256:2ecd60c182ebd7c62eb03e1b4425dfd7473c701a95df9e306f03a724b530d262","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:53b959abe1a9f60297ad28d59cea57b153340d30ecc19723971de2edb60832aa; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q339","contentProjectionSha256":"2ecd60c182ebd7c62eb03e1b4425dfd7473c701a95df9e306f03a724b530d262","reviewDecisionSha256":"53b959abe1a9f60297ad28d59cea57b153340d30ecc19723971de2edb60832aa","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q340","questionId":"tr-g05-sosyal-q340","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-075","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q340.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q340.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.8ea237cb0a53"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.4400ee21424d"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.45f12cc5d484"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.e2ac69fe5fd4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q340.visual.b87f9f5462b3"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q340.visual.fb3e449a4817"},"title":"Otobüste Hak ve Sorumluluk Dengesi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. Bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en doğrudur?","choices":["Mert yer vermek zorunda değildir; çünkü çocukların otobüste oturma hakkı her durumda önceliklidir.","Amcanın teklifi geri çevirmesi, Mert'in sorumluluğunun ortadan kalktığını gösterir.","Sadece yetişkinlerin toplu taşıma araçlarında sorumlulukları vardır.","Mert'in yer verme davranışı, bir sorumluluk bilincini yansıtır; hakkından feragat etme isteği takdire değerdir."],"difficultyReason":"Günlük hayatta sık karşılaşılan bir durum üzerinden hak, sorumluluk ve nezaket kavramlarını ilişkilendirmek yorumlama gerektirir.","explanation":"Mert'in yaşlı birine yer verme girişimi, toplu taşımada başkalarının ihtiyaçlarını gözetme sorumluluğunun bir göstergesidir. Amcanın kibarca reddetmesi Mert'in sorumluluk bilincini ortadan kaldırmaz. Çocuklar da sorumluluk taşıyabilir ve Mert'in bu davranışı takdire değerdir.","distractorWhy":["Çocukların oturma hakkı vardır ancak başkalarının ihtiyaçlarını gözetmek de bir sorumluluktur; bu hak her durumda mutlak öncelikli değildir.","Amcanın teklifi geri çevirmesi Mert'in sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; sorumluluk bilinci davranışın kendisinde saklıdır.","Çocuklar da sorumluluk taşıyabilir; sorumluluk sadece yetişkinlere özgü değildir.","Mert'in yer verme davranışı sorumluluk bilinciyle yapıldığı ve hakkından feragat etme isteği taşıdığı için doğrudur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"afe8985625ea725c570951938cba30c28aa489ede61fe45dd155904979d965b4","reviewDecisionSha256":"b51f0eb75e2cd17ef1953f16a83871c533e3e8b29eba9691c2d527b3a7e92d69","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:afe8985625ea725c570951938cba30c28aa489ede61fe45dd155904979d965b4","reviewedHash":"sha256:afe8985625ea725c570951938cba30c28aa489ede61fe45dd155904979d965b4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b51f0eb75e2cd17ef1953f16a83871c533e3e8b29eba9691c2d527b3a7e92d69; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q340","contentProjectionSha256":"afe8985625ea725c570951938cba30c28aa489ede61fe45dd155904979d965b4","reviewDecisionSha256":"b51f0eb75e2cd17ef1953f16a83871c533e3e8b29eba9691c2d527b3a7e92d69","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q341","questionId":"tr-g05-sosyal-q341","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-075","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Temel İnsan Hakkını Tanıma","question":"Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde yer alan temel haklardan biridir?","choices":["Eğitim hakkı","Araba kullanma hakkı","Sinemaya gitme hakkı","Markalı giysi alma hakkı"],"explanation":"İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 26. maddesinde herkesin eğitim hakkı olduğu belirtilmiştir. Eğitim, bireylerin gelişimi ve topluma katılımı için temel bir haktır. Diğer seçenekler eğlence veya tüketim alışkanlıklarına yöneliktir, temel insan hakları arasında sayılmaz.","difficultyReason":"Öğrencilerin temel hak kavramını ayırt edebilmesini gerektiren basit bir sorudur.","distractorWhy":["İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde eğitim hakkı açıkça yer aldığı için doğru seçenek budur.","Araba kullanmak temel bir ihtiyaç değildir, belirli yaş ve ehliyet şartına bağlıdır; insan hakkı olarak tanımlanmaz.","Sinemaya gitmek kültürel bir etkinliktir ancak temel insan hakları kapsamında değerlendirilmez.","Markalı giysi almak tüketim tercihidir, evrensel insan hakları arasında yer almaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cd8c82d25f7348b1a8e6ddb3421c73d74de02e5b197a3ca5c80fd44c77172120","reviewDecisionSha256":"cfa226741613fb62b63bd6441af6c1de93760130bc874159f3c45adaf9b03f2b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cd8c82d25f7348b1a8e6ddb3421c73d74de02e5b197a3ca5c80fd44c77172120","reviewedHash":"sha256:cd8c82d25f7348b1a8e6ddb3421c73d74de02e5b197a3ca5c80fd44c77172120","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:cfa226741613fb62b63bd6441af6c1de93760130bc874159f3c45adaf9b03f2b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q341","contentProjectionSha256":"cd8c82d25f7348b1a8e6ddb3421c73d74de02e5b197a3ca5c80fd44c77172120","reviewDecisionSha256":"cfa226741613fb62b63bd6441af6c1de93760130bc874159f3c45adaf9b03f2b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q342","questionId":"tr-g05-sosyal-q342","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-075","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Sınıfta Söz Alma Sorumluluğu","question":"Mehmet, sınıf içinde düşüncelerini söylemeden önce parmak kaldırıp söz almayı bir sorumluluk olarak görür. Bu sorumluluk aşağıdaki hangi hakkın doğru kullanımını sağlamaktadır?","choices":["Eğitim hakkı","Düşünceyi ifade etme hakkı","Sağlık hakkı","Barınma hakkı"],"explanation":"Mehmet'in sınıfta söz almak için parmak kaldırması, düşünceyi ifade etme hakkını kullanırken aynı zamanda başkalarının da bu haktan yararlanmasına olanak tanır. Bu davranış, düşünce özgürlüğünün sorumlu bir şekilde kullanılmasıdır. Diğer seçenekler sınıf içi iletişimle doğrudan ilgili değildir.","difficultyReason":"Öğrencinin günlük sınıf yaşantısı üzerinden hak-sorumluluk ilişkisini tanıması beklenir.","distractorWhy":["Eğitim hakkı derslere katılımla ilgilidir; söz alma sırası doğrudan eğitim hakkının kendisi değildir.","Düşünceyi ifade etme hakkı, sırayla ve saygılı bir şekilde konuşma sorumluluğuyla kullanılır; bu nedenle doğru cevaptır.","Sağlık hakkı bedensel ve ruhsal sağlıkla ilgilidir, sınıfta söz alma ile bağlantılı değildir.","Barınma hakkı konut ve yaşam alanıyla ilgilidir; sınıf içi iletişim kapsamında değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2a057a99ad958b148b00678d333411501aa32e7bb7666195684c36882b91922c","reviewDecisionSha256":"1206c34d311ad56f5769852cf36c40f987f2615573d4797badce175661593291","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2a057a99ad958b148b00678d333411501aa32e7bb7666195684c36882b91922c","reviewedHash":"sha256:2a057a99ad958b148b00678d333411501aa32e7bb7666195684c36882b91922c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:1206c34d311ad56f5769852cf36c40f987f2615573d4797badce175661593291; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q342","contentProjectionSha256":"2a057a99ad958b148b00678d333411501aa32e7bb7666195684c36882b91922c","reviewDecisionSha256":"1206c34d311ad56f5769852cf36c40f987f2615573d4797badce175661593291","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q343","questionId":"tr-g05-sosyal-q343","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-075","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Mahalleli Park Talebi","question":"Bir mahalle sakinleri, çocuklarının oyun oynayabileceği bir park olmadığını belirleyerek belediyeye yazılı başvuruda bulunur ve park yapılmasını ister. Bu başvuru aşağıdaki haklardan hangisinin kullanılmasına örnektir?","choices":["Eğitim hakkı","Seyahat hakkı","Dilekçe hakkı","Konut hakkı"],"explanation":"Mahalle sakinlerinin belediyeye yazılı başvurusu, Anayasa'nın 74. maddesinde düzenlenen dilekçe hakkı kapsamındadır. Bu hak, vatandaşların kendileriyle veya kamuyla ilgili dilek ve şikâyetlerini ilgili makamlara iletmesini sağlar. Diğer seçenekler park talebiyle doğrudan ilişkili değildir.","difficultyReason":"Öğrencinin bir senaryodaki hakkı ayırt etmesi ve gerekçelendirmesi beklenir.","distractorWhy":["Eğitim hakkı okul ve öğrenimle ilgilidir; park yapımı doğrudan eğitimle bağlantılı değildir.","Seyahat hakkı yer değiştirme özgürlüğüyle ilgilidir, park talebini kapsamaz.","Dilekçe hakkı, vatandaşların talep ve şikâyetlerini yazılı olarak iletmesidir; bu nedenle doğru cevaptır.","Konut hakkı barınma ile ilgilidir, ortak kullanım alanı olan park bu kapsamın dışındadır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"085690f5c4b70380bf07e255b8b1d7632940819e3de9785a3cceef4f142072aa","reviewDecisionSha256":"9a9829dec3808d8d9966b7dd8a51f1601b358d35f6716bb80057b7a53c92f8ed","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:085690f5c4b70380bf07e255b8b1d7632940819e3de9785a3cceef4f142072aa","reviewedHash":"sha256:085690f5c4b70380bf07e255b8b1d7632940819e3de9785a3cceef4f142072aa","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9a9829dec3808d8d9966b7dd8a51f1601b358d35f6716bb80057b7a53c92f8ed; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q343","contentProjectionSha256":"085690f5c4b70380bf07e255b8b1d7632940819e3de9785a3cceef4f142072aa","reviewDecisionSha256":"9a9829dec3808d8d9966b7dd8a51f1601b358d35f6716bb80057b7a53c92f8ed","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q344","questionId":"tr-g05-sosyal-q344","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-076","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Hak ve Sorumluluk İlişkisi","question":"Aşağıdakilerden hangisi hak ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi en doğru biçimde açıklar?","choices":["Haklar sınırsızdır, sorumluluk kişiye bağlıdır.","Sorumluluk olmadan da haklar rahatça kullanılabilir.","Sadece devlet sorumluluk üstlenmelidir.","Her hak, beraberinde bir sorumluluk getirir."],"explanation":"Temel insan hakları kullanılırken başkalarının haklarına saygı gösterme ve toplumsal düzeni koruma sorumluluğu doğar. Her hakkın bir sorumlulukla denge içinde olması demokratik yaşamın gereğidir. Diğer seçenekler hak-sorumluluk dengesini yanlış yansıtır.","difficultyReason":"Öğrencinin soyut düzeyde hak-sorumluluk ilişkisini ifade eden doğru genellemeyi seçmesi istenir.","distractorWhy":["Haklar başkalarının özgürlükleriyle sınırlıdır, sınırsız değildir.","Sorumluluk olmadan hakların kullanımı başkalarının haklarını ihlal edebilir; bu nedenle birlikte düşünülmelidir.","Sadece devlet değil, bireyler de sorumluluk taşır.","Her hak bir sorumluluk doğurur; bu ifade hak ve sorumluluğun ayrılmazlığını doğru açıklar, bu nedenle doğru cevaptır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9523d3336c12e978378827895d2b8227c6cf96371afebef74d48799e6d391641","reviewDecisionSha256":"c00740caa24c7440e062286082835e886792b4e182e8344550ac9302dbe35c1e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9523d3336c12e978378827895d2b8227c6cf96371afebef74d48799e6d391641","reviewedHash":"sha256:9523d3336c12e978378827895d2b8227c6cf96371afebef74d48799e6d391641","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c00740caa24c7440e062286082835e886792b4e182e8344550ac9302dbe35c1e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q344","contentProjectionSha256":"9523d3336c12e978378827895d2b8227c6cf96371afebef74d48799e6d391641","reviewDecisionSha256":"c00740caa24c7440e062286082835e886792b4e182e8344550ac9302dbe35c1e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q345","questionId":"tr-g05-sosyal-q345","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-076","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Sınırsız Özgürlük Sorunu","question":"Bir ülkede ifade özgürlüğü hiçbir sınırlama olmadan kullanılırsa aşağıdakilerden hangisinin yaşanması en olasıdır?","choices":["Nefret söylemi ve toplumsal çatışmaların artması","İnsanların birbirine daha saygılı olması","Herkesin aynı düşünceyi benimsemesi","Tüm suç türlerinin tamamen ortadan kalkması"],"explanation":"İfade özgürlüğü demokratik toplumların temelidir ancak sınırsız biçimde kullanıldığında nefret söylemi, ayrımcılık ve toplumsal huzursuzluk gibi sorunlara yol açar. Bu nedenle özgürlükler başkalarının haklarına saygı çerçevesinde kullanılmalıdır. Diğer seçenekler gerçekçi sonuçlar değildir.","difficultyReason":"Öğrencinin soyut bir kavramın olası sonuçlarını neden-sonuç ilişkisiyle değerlendirmesi beklenir.","distractorWhy":["Sınırsız özgürlük ortamı nefret söylemi ve çatışmaları artırabilir; bu nedenle doğru seçenektir.","Sınırsız özgürlük genellikle bencilliği artırdığı için saygıyı azaltabilir.","İnsanların aynı düşüncede birleşmesi beklenemez; aksine ayrışmalar derinleşebilir.","Sınırsız özgürlük suçları azaltmaz, yeni suç türlerinin ortaya çıkmasına yol açabilir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0487a4a882fe4b341329dc5285ed108691e361405f8202f772e7780c29ed7eb9","reviewDecisionSha256":"f255869cda09e27e12ff49d548608c19a095c59cb9405e9bd6ae79c3e4a99c9d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0487a4a882fe4b341329dc5285ed108691e361405f8202f772e7780c29ed7eb9","reviewedHash":"sha256:0487a4a882fe4b341329dc5285ed108691e361405f8202f772e7780c29ed7eb9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f255869cda09e27e12ff49d548608c19a095c59cb9405e9bd6ae79c3e4a99c9d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q345","contentProjectionSha256":"0487a4a882fe4b341329dc5285ed108691e361405f8202f772e7780c29ed7eb9","reviewDecisionSha256":"f255869cda09e27e12ff49d548608c19a095c59cb9405e9bd6ae79c3e4a99c9d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q346","questionId":"tr-g05-sosyal-q346","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-076","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Eğitim Hakkı ve Sorumluluk","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bu durumu en doğru değerlendirir?","choices":["Eğitim hakkı olduğu için okula gitmeme özgürlüğü her zaman vardır.","Hakların kullanımı beraberinde sorumluluk getirir; okula devam etmek de bir sorumluluktur.","Sadece istediği derslere girme hakkı vardır.","Eğitim hakkı ailesinin sorumluluğundadır, kendisinin değil."],"explanation":"Eğitim hakkı, Anayasa’nın 42. maddesinde güvence altına alınmış olmakla birlikte ilköğretim çağındaki çocuklar için okula devam zorunluluğu da getirilmiştir. Bu nedenle Ayşe'nin okula gitmeme kararı sorumluluğunu ihmal ettiği anlamına gelir. Haklar sorumluluklarla birlikte var olur.","difficultyReason":"Öğrencinin hak ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi somut bir örnek üzerinden sorgulaması beklenir.","distractorWhy":["Eğitim hakkı kişiye okula gitmeme özgürlüğü vermez; aynı zamanda eğitim alma sorumluluğu vardır.","Hakların sorumlulukla birlikte geldiği doğru seçenektir; okula devam etmek çocuğun hem hakkı hem sorumluluğudur.","Ders seçimi eğitim hakkının bir parçası değildir; müfredat gereği tüm derslere katılım beklenir.","Eğitim hakkı sadece aileye ait bir sorumluluk değil, çocuğun da sorumluluğudur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q346.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q346.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q346.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q346.visual.400c7418d6d3"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q346.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q346.visual.408e0ce1156a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q346.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q346.visual.3b5259a0e5ac"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q346.visual.9207a5814bcd"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"88842a10e7a87350e9e03c77c5b300ed5139d036446bffaf772b757a48c93f88","reviewDecisionSha256":"f0460636e26976e582419630735faeec4e59f851614c1eaf20c7e6aa585b4325","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:88842a10e7a87350e9e03c77c5b300ed5139d036446bffaf772b757a48c93f88","reviewedHash":"sha256:88842a10e7a87350e9e03c77c5b300ed5139d036446bffaf772b757a48c93f88","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f0460636e26976e582419630735faeec4e59f851614c1eaf20c7e6aa585b4325; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q346","contentProjectionSha256":"88842a10e7a87350e9e03c77c5b300ed5139d036446bffaf772b757a48c93f88","reviewDecisionSha256":"f0460636e26976e582419630735faeec4e59f851614c1eaf20c7e6aa585b4325","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q347","questionId":"tr-g05-sosyal-q347","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-076","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Hak ve Sorumluluğu Eşleştir","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Tabloda verilen haktan yola çıkarak bu hakla ilgili sorumluluk hangisidir?","choices":["Sadece özel hastanelerden ücretsiz yararlanmak","Hasta olunca hemen ameliyat talep etmek","Hem kendi sağlığını korumak hem de başkalarının sağlığını tehlikeye atmamak","Sağlık hizmetlerini sadece devletten almak"],"explanation":"Sağlık hakkı, bireye sağlıklı yaşama koşullarına erişme imkânı tanırken aynı zamanda hem kendine hem topluma karşı sağlığı koruma sorumluluğu getirir. Başkalarının sağlığını riske atacak davranışlardan kaçınmak bu sorumluluğun parçasıdır. Diğer seçenekler hatalı ya da eksiktir.","difficultyReason":"Temel bir hakkın kapsamını sorumlulukla ilişkilendirerek ayırt etmesi beklenir.","distractorWhy":["Sadece özel hastaneden yararlanmak sağlık hakkının kapsamını yanlış tanımlar; halk sağlığı hizmetleri de vardır.","Her hasta doğrudan ameliyat talep edemez; tıbbi gereklilik esastır.","Hem bireysel hem toplumsal sağlık sorumluluğu doğru seçenektir.","Sağlık hizmetleri sadece devletten alınmaz, özel sektör de hizmet sunar; hak bununla sınırlı değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q347.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q347.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q347.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q347.visual.47c761b54497"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q347.visual.44210a904b60"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bb06b1ffc38295832de075b0540dbc9677641f81d362ed0309ea25628f754172","reviewDecisionSha256":"a263fc9dc51be42f39b6979432a151f30076083ca7bc375dfecbbcd41d668ee2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bb06b1ffc38295832de075b0540dbc9677641f81d362ed0309ea25628f754172","reviewedHash":"sha256:bb06b1ffc38295832de075b0540dbc9677641f81d362ed0309ea25628f754172","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a263fc9dc51be42f39b6979432a151f30076083ca7bc375dfecbbcd41d668ee2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q347","contentProjectionSha256":"bb06b1ffc38295832de075b0540dbc9677641f81d362ed0309ea25628f754172","reviewDecisionSha256":"a263fc9dc51be42f39b6979432a151f30076083ca7bc375dfecbbcd41d668ee2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q348","questionId":"tr-g05-sosyal-q348","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-076","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"İfade Özgürlüğü ve Sınırı","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Ayrıntıları tek tek kontrol edin. Bu durumda Mehmet’in aşağıdaki davranışlardan hangisi ifade özgürlüğü ile doğru bilgi verme sorumluluğu arasındaki dengeyi en iyi yansıtır?","choices":["Paylaştığı için özür dilemesi yeterlidir, bilgiyi kaldırması gerekmez.","Bilginin yanlış olduğunu görmezden gelip paylaşmaya devam etmelidir.","Bu tür paylaşımlar tamamen yasaklanmalıdır.","Yanlış bilgiyi düzelten bir açıklama yaparak doğru bilgiyi paylaşmalıdır."],"explanation":"İfade özgürlüğü, doğru bilgi verme sorumluluğuyla birlikte kullanılmalıdır. Yanlış bilginin yayılmasına sebep olduğunu fark eden kişinin en doğru davranışı, yanlışı düzelterek doğru bilgiyi yaymaktır. Diğer seçenekler sorumluluğu göz ardı eder.","difficultyReason":"Soyut bir kavram olan ifade özgürlüğü ile somut sorumluluk arasındaki dengeyi değerlendirmesi beklenir.","distractorWhy":["Sadece özür dilemek yanlış bilginin etkisini ortadan kaldırmaz; düzeltme şarttır.","Yanlış bilgiyi yaymaya devam etmek sorumluluğa aykırıdır ve zarar verir.","Tamamen yasaklama özgürlüğü kısıtlar ve çözüm değildir; sorumlu kullanım önemlidir.","Düzeltme yaparak doğru bilgiyi paylaşmak hem özgürlüğü hem sorumluluğu dengeler, doğru seçenektir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q348.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q348.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q348.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q348.visual.bfbf3e2a1360"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q348.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q348.visual.8d04ebb95179"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q348.visual.535cac7b0ffe"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"58978036003bc2388a7972d5fe30120e6c7b2a736fed28eaf1a7bfde04c6c0c3","reviewDecisionSha256":"961825fd229d32e5c3eee157108c4b115e7539aa28213dfba11f247c9070e2d6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:58978036003bc2388a7972d5fe30120e6c7b2a736fed28eaf1a7bfde04c6c0c3","reviewedHash":"sha256:58978036003bc2388a7972d5fe30120e6c7b2a736fed28eaf1a7bfde04c6c0c3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:961825fd229d32e5c3eee157108c4b115e7539aa28213dfba11f247c9070e2d6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q348","contentProjectionSha256":"58978036003bc2388a7972d5fe30120e6c7b2a736fed28eaf1a7bfde04c6c0c3","reviewDecisionSha256":"961825fd229d32e5c3eee157108c4b115e7539aa28213dfba11f247c9070e2d6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q349","questionId":"tr-g05-sosyal-q349","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-077","correct":1,"level":5,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Protesto Hakkı ve Kamu Düzeni","question":"Bir grup öğrenci çevre kirliliğine dikkat çekmek için şehir merkezinde oturma eylemi yapmak istemektedir. Belediye, trafiği aksatacağı gerekçesiyle eyleme izin vermemiştir. Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi hak ve sorumluluk dengesi açısından en doğrudur?","choices":["Öğrencilerin protesto hakkı mutlaktır, izin almadan eylem yapabilirler.","Kamu düzenini bozmamak koşuluyla toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı kullanılabilir.","Çevre kirliliği protesto edilecek kadar önemli bir konu değildir.","Belediyenin izin vermemesi hak ihlalidir, öğrenciler derhal dava açmalıdır."],"explanation":"Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı anayasal bir haktır ancak kamu düzenini bozmayacak şekilde kullanılması zorunludur. Belediyenin trafiği aksatma gerekçesi bu sınırlamaya uygundur. Öğrenciler alternatif güzergâh ya da saat talep ederek haklarını kullanabilirler. Doğru yorum, hakkın kamu düzeniyle dengelenmesi gerektiğidir.","difficultyReason":"Öğrencinin soyut hak kavramlarını somut bir kamu düzeni örneğinde analiz etmesi ve birden çok değeri karşılaştırması beklenir.","distractorWhy":["Protesto hakkı mutlak değildir; kamu düzenini gözeten kurallarla sınırlandırılabilir.","Doğru; toplantı ve gösteri hakkı, kamu düzenini bozmama sorumluluğuyla birlikte kullanılabilir.","Çevre kirliliği önemli bir toplumsal sorundur; bu yargı değer taşımaz ve hatadır.","Belediye kamu düzeni gerekçesiyle izin vermeyebilir; bu doğrudan hak ihlali sayılmaz, ancak sınırlama orantılı olmalıdır; derhal dava açmak bu aşamada doğru değerlendirme değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"476a581796d6e01095d6875cba2b94cf0de177ecaca2a2cdaa53d65241a38562","reviewDecisionSha256":"7fffb63e676a9bf409eecc0607a7cc4b26790247f7345c254cc93083a79e53cd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:476a581796d6e01095d6875cba2b94cf0de177ecaca2a2cdaa53d65241a38562","reviewedHash":"sha256:476a581796d6e01095d6875cba2b94cf0de177ecaca2a2cdaa53d65241a38562","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7fffb63e676a9bf409eecc0607a7cc4b26790247f7345c254cc93083a79e53cd; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q349","contentProjectionSha256":"476a581796d6e01095d6875cba2b94cf0de177ecaca2a2cdaa53d65241a38562","reviewDecisionSha256":"7fffb63e676a9bf409eecc0607a7cc4b26790247f7345c254cc93083a79e53cd","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q350","questionId":"tr-g05-sosyal-q350","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-077","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Kütüphanede Sorumlu Davranış","question":"Okul kütüphanesinden herkesin eşit şekilde yararlanabilmesi için bir öğrenci aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?","choices":["Beğendiği kitapları eve götürüp geri getirmemek","Aldığı kitapları zamanında teslim etmek ve sessiz olmak","Sadece kendi istediği kitapların alınmasını talep etmek","Kütüphanede yüksek sesle müzik dinlemek"],"explanation":"Kütüphane gibi ortak kullanım alanlarında, herkesin hakkına saygı göstermek için kurallara uymak bir sorumluluktur. Kitapları zamanında teslim etmek diğer öğrencilerin de yararlanmasını sağlar; sessiz olmak ise çalışma ortamının korunmasına katkıda bulunur. Diğer seçenekler bencillik veya kuralsızlık içerir.","difficultyReason":"Öğrencinin toplumsal yaşamda sorumluluk bilincini çok yönlü olarak değerlendirmesi gerekir.","distractorWhy":["Kitapları geri getirmemek başkalarının yararlanma hakkını engeller, bencil bir davranıştır.","Zamanında teslim ve sessiz olmak, herkesin hakkını gözeten sorumlu bir davranıştır; doğru seçenektir.","Sadece kendi isteklerini dayatmak, diğer kullanıcıların ihtiyaçlarını görmezden gelmektir.","Yüksek sesle müzik dinlemek kütüphane ortamını bozar ve başkalarının çalışma hakkını ihlal eder."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e083abaf71c108428210342d80895595311725e4bb0ba7a0847afb96d9bec53b","reviewDecisionSha256":"a7409481e93a1befb553a699123b81cc5c1303a8bb162ef28464b6e845bd5bc4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e083abaf71c108428210342d80895595311725e4bb0ba7a0847afb96d9bec53b","reviewedHash":"sha256:e083abaf71c108428210342d80895595311725e4bb0ba7a0847afb96d9bec53b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a7409481e93a1befb553a699123b81cc5c1303a8bb162ef28464b6e845bd5bc4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q350","contentProjectionSha256":"e083abaf71c108428210342d80895595311725e4bb0ba7a0847afb96d9bec53b","reviewDecisionSha256":"a7409481e93a1befb553a699123b81cc5c1303a8bb162ef28464b6e845bd5bc4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q351","questionId":"tr-g05-sosyal-q351","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-077","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Temel İnsan Hakkını Belirleme","question":"Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’ne göre temel bir insan hakkıdır?","choices":["Dilediğimiz yerde yaşamak","Canımızın istediğini yemek","Eğitim almak","Televizyon izlemek"],"difficultyReason":"Öğrencilerin temel hakları günlük isteklerden ayırt etmesi gerektiği için kolay fakat önemli bir ayrımdır.","explanation":"Eğitim hakkı, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 26. maddesi ve Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 28. maddesi başta olmak üzere birçok uluslararası belgede temel bir insan hakkı olarak tanımlanır. Diğer seçenekler ise kişisel tercih veya imkânlarla ilgilidir, evrensel temel hak kapsamına girmez.","distractorWhy":["Bu ifade sınırsız bir hak tanımlar; kişiler istedikleri her yerde hiçbir koşul olmadan yaşayamaz, yerleşme özgürlüğü yasal kurallara tabidir.","Ne yiyeceğine karar vermek kişisel bir tercihtir; seçenek, beslenme veya sağlığa erişim hakkını değil yalnızca isteği anlatır.","Bu seçenek doğrudur; eğitim almak İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nde temel bir hak olarak güvence altına alınmıştır.","Televizyon izlemek boş zaman etkinliğidir; bildirgede ayrı ve temel bir insan hakkı olarak tanımlanmaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"70af8f9c5acfc0f5cd0cfa602c079bef2d85ac1bb5fc79d11d2d0b150a6eb2b1","reviewDecisionSha256":"98527994c6697d750b48f143dca1dfa1080ff22f46497f2aa60f2a7baa774c52","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:70af8f9c5acfc0f5cd0cfa602c079bef2d85ac1bb5fc79d11d2d0b150a6eb2b1","reviewedHash":"sha256:70af8f9c5acfc0f5cd0cfa602c079bef2d85ac1bb5fc79d11d2d0b150a6eb2b1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:98527994c6697d750b48f143dca1dfa1080ff22f46497f2aa60f2a7baa774c52; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q351","contentProjectionSha256":"70af8f9c5acfc0f5cd0cfa602c079bef2d85ac1bb5fc79d11d2d0b150a6eb2b1","reviewDecisionSha256":"98527994c6697d750b48f143dca1dfa1080ff22f46497f2aa60f2a7baa774c52","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q352","questionId":"tr-g05-sosyal-q352","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-077","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Kalem İzinsiz Alınıyor: Hangi Hak İhlal Ediliyor?","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. Bu durum Selin’in öncelikle hangi hakkının ihlal edildiğini gösterir?","choices":["Seyahat özgürlüğü","Eğitim hakkı","Düşünceyi ifade özgürlüğü","Özel mülkiyet hakkı"],"difficultyReason":"Gerçek bir sınıf olayı üzerinden hak ihlalini tanımlamak, olayı soyutlaştırmayı gerektirdiği için orta zorluktadır.","explanation":"Anayasamızın 35. maddesine göre herkes mülkiyet hakkına sahiptir. Selin’in kalemi onun kişisel mülkiyetidir. İzinsiz alınması bu hakkın ihlalidir. Diğer seçeneklerdeki haklar (seyahat özgürlüğü, eğitim, düşünce özgürlüğü) bu somut olayla doğrudan ilgili değildir.","distractorWhy":["Selin'in bir yerden başka bir yere gitmesi engellenmemiştir; olay seyahat özgürlüğüyle ilgili değildir.","Kalemin izinsiz alınması Selin'in okula veya öğrenime erişimini doğrudan engelleyen bir durum değildir.","Selin'in düşüncesini açıklaması engellenmemiştir; olay ifade özgürlüğünü değil bir eşyaya izinsiz el konulmasını anlatır.","Bu seçenek doğrudur; kalem Selin'in kişisel eşyasıdır ve izinsiz alınması mülkiyet hakkını ihlal eder."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q352.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q352.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q352.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q352.visual.30357586ab9c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q352.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q352.visual.b9ff9b1180af"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q352.visual.4a27022c1fd5"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1d427e8afb487a23f86714b09ad716deb7a0647a006e41df050e6cff0250627f","reviewDecisionSha256":"ce4461238e8ef86c108f1317a95c96629020f43492326f010f233c88e2eea405","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1d427e8afb487a23f86714b09ad716deb7a0647a006e41df050e6cff0250627f","reviewedHash":"sha256:1d427e8afb487a23f86714b09ad716deb7a0647a006e41df050e6cff0250627f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ce4461238e8ef86c108f1317a95c96629020f43492326f010f233c88e2eea405; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q352","contentProjectionSha256":"1d427e8afb487a23f86714b09ad716deb7a0647a006e41df050e6cff0250627f","reviewDecisionSha256":"ce4461238e8ef86c108f1317a95c96629020f43492326f010f233c88e2eea405","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q353","questionId":"tr-g05-sosyal-q353","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-077","correct":0,"level":2,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Hak ve Sorumluluk Eşleştirmesi","question":"Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisinde bir hak, kullanımı sırasında ortaya çıkan sorumlulukla birlikte verilmiştir?","choices":["Eğitim hakkı – Zamanında ödev yapmak","Oyun hakkı – Kurallara uymamak","Beslenme hakkı – Sağlıksız beslenmek","Dinlenme hakkı – Uyku saatini aşırı geciktirmek"],"difficultyReason":"Hak ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi doğru eşleştirmek, günlük yaşamdaki davranışlarla bağ kurmayı gerektirdiğinden kolay-orta düzeydedir.","explanation":"Haklar, beraberinde sorumlulukları getirir. Eğitim hakkına sahip olan birey, bu hakkı etkin kullanabilmek için ödev yapma, ders dinleme gibi sorumlulukları yerine getirir. Diğer seçeneklerde sorumluluklar hakla bağdaşmayan olumsuz davranışlar olarak verilmiştir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; eğitim hakkını kullanan öğrencinin ödevlerini zamanında yapması öğrenme sürecine ilişkin bir sorumluluktur.","Oyun sırasında kurallara uymamak sorumluluk değil, diğer oyuncuların hakkını zedeleyen bir davranıştır.","Sağlıksız beslenmek, beslenme hakkıyla birlikte gelen sağlığı koruma sorumluluğuna aykırıdır.","Uyku saatini sürekli geciktirmek dinlenme hakkını bilinçli kullanmak değil, sağlıklı dinlenmeyi aksatmaktır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ffa89591cd44f98255ce855ffa3cac9b90fe80053288d157d4fb910f3c4ab185","reviewDecisionSha256":"bfbc4e3ca8214a39e9127519fe0a51c8fcffedc33042bd8b44f91a620a5c0cba","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ffa89591cd44f98255ce855ffa3cac9b90fe80053288d157d4fb910f3c4ab185","reviewedHash":"sha256:ffa89591cd44f98255ce855ffa3cac9b90fe80053288d157d4fb910f3c4ab185","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:bfbc4e3ca8214a39e9127519fe0a51c8fcffedc33042bd8b44f91a620a5c0cba; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q353","contentProjectionSha256":"ffa89591cd44f98255ce855ffa3cac9b90fe80053288d157d4fb910f3c4ab185","reviewDecisionSha256":"bfbc4e3ca8214a39e9127519fe0a51c8fcffedc33042bd8b44f91a620a5c0cba","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q354","questionId":"tr-g05-sosyal-q354","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-078","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Hak Güvencesi ve Toplumsal Güven İlişkisi","question":"Bir araştırma, temel hak ve özgürlüklerin yasalarla güvence altına alındığı ülkelerde bireylerin devlete ve topluma duyduğu güvenin belirgin biçimde yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçtan hareketle aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?","choices":["Hakların güvence altında olması, toplumsal güveni azaltır.","Hak güvencesi, bireylerin devlete olan güvenini olumlu etkiler.","Güvenli toplumlarda temel haklara ihtiyaç yoktur.","Bireylerin hak talebi, devlet güvenini zedeler."],"difficultyReason":"Araştırma sonucundan doğru çıkarım yapmak, verilen bilgiyi yorumlama ve neden-sonuç ilişkisi kurma becerisi gerektirdiğinden ileri düzeydedir.","explanation":"Verilen araştırmada, temel hak güvencesi ile toplumsal güven arasında doğru orantı olduğu görülmektedir. Buna göre, hak güvencesi arttıkça devlete duyulan güven de artmaktadır. Diğer seçenekler bu bulguyla çelişir ya da yanlış genelleme içerir.","distractorWhy":["Araştırma güvenin azaldığını değil, haklar güvence altına alındığında güvenin yükseldiğini bildirmektedir.","Bu seçenek doğrudur; araştırmadaki iki değişken birlikte arttığı için hak güvencesinin devlete duyulan güveni olumlu etkilediği çıkarılabilir.","Toplumda güvenin bulunması temel hakları gereksiz kılmaz; araştırma böyle bir sonuç vermemektedir.","Araştırma hak talebinin güveni zedelediğini değil, hakların korunmasının güveni güçlendirdiğini göstermektedir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e1c0f773dbc8a21652c6f7a9cc22af360f0df32c026635e8301bde1936a55309","reviewDecisionSha256":"246c902ae217d8bc624c85118d9591b94dc7a02871acf8333552a5dfa0ec69a0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e1c0f773dbc8a21652c6f7a9cc22af360f0df32c026635e8301bde1936a55309","reviewedHash":"sha256:e1c0f773dbc8a21652c6f7a9cc22af360f0df32c026635e8301bde1936a55309","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:246c902ae217d8bc624c85118d9591b94dc7a02871acf8333552a5dfa0ec69a0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q354","contentProjectionSha256":"e1c0f773dbc8a21652c6f7a9cc22af360f0df32c026635e8301bde1936a55309","reviewDecisionSha256":"246c902ae217d8bc624c85118d9591b94dc7a02871acf8333552a5dfa0ec69a0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q355","questionId":"tr-g05-sosyal-q355","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-078","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Bireysel ve Toplumsal Sorumluluk Dengesi","question":"Aşağıdaki davranışlardan hangisi, aynı anda hem bireyin kendisine hem de toplumdaki diğer bireylere karşı sorumluluğunu yerine getirmeye en uygun örnektir?","choices":["Evdeki odasını toplamak","Otobüste yüksek sesle müzik dinlemek","Toplu taşımada hamile birine yer vermek","Sadece sevdiği derslere çalışmak"],"difficultyReason":"Birden çok ölçütü (bireysel fayda, başkalarının hakkı, toplumsal nezaket) bir arada değerlendirmek gerektiğinden orta zorluktadır.","explanation":"Çok ölçütlü karar vermede, bir davranışın hem bireye hem topluma faydası değerlendirilir. Hamile birine yer vermek, bireyin nezaket ve anlayışını gösterir (bireysel), aynı zamanda başkasının sağlık ve konfor hakkını korur (toplumsal). Diğer seçenekler çoğunlukla tek yönlüdür.","distractorWhy":["Odayı toplamak yararlı olsa da öncelikle kişinin kendisine ve ev içindeki düzenine yönelik bir sorumluluktur; toplumsal yararı daha sınırlıdır.","Otobüste yüksek sesle müzik dinlemek diğer yolcuları rahatsız eder; topluma karşı sorumluluğa uygun değildir.","Bu seçenek doğrudur; yer vermek kişinin nezaketli davranmasını sağlarken hamile yolcunun güvenlik ve rahatlığını da gözetir.","Yalnız sevilen derslere çalışmak öğrencinin bütün derslere karşı sorumluluğunu yerine getirmediğini gösterir ve toplumsal yarar ölçütünü karşılamaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bfd883bb35288f96167499f49a2df036d507b9e5627492c5e3f41ed7968869d0","reviewDecisionSha256":"b1cc01a3b00d994468afe8e4c3278e9f37c650e5cf73f873d7448cdc472768a9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bfd883bb35288f96167499f49a2df036d507b9e5627492c5e3f41ed7968869d0","reviewedHash":"sha256:bfd883bb35288f96167499f49a2df036d507b9e5627492c5e3f41ed7968869d0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b1cc01a3b00d994468afe8e4c3278e9f37c650e5cf73f873d7448cdc472768a9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q355","contentProjectionSha256":"bfd883bb35288f96167499f49a2df036d507b9e5627492c5e3f41ed7968869d0","reviewDecisionSha256":"b1cc01a3b00d994468afe8e4c3278e9f37c650e5cf73f873d7448cdc472768a9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q356","questionId":"tr-g05-sosyal-q356","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.3","objective":"SB.5.4.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-078","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Temel insan hak ve sorumluluklarının önemini sorgulayabilme","title":"Çocuk Haklarını Tanıyalım","question":"Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne göre, aşağıdakilerden hangisi çocukların sahip olduğu bir hak değildir?","choices":["Ücretsiz ilköğretim alma hakkı","Sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı","Oyun ve dinlenme hakkı","İstediği motorlu taşıtı kullanma hakkı"],"difficultyReason":"Çocuklara özgü hakları gündelik isteklerden ayırmak, yaş grubu için eğlenceli olmakla birlikte dikkat gerektirir.","explanation":"Çocuk Hakları Sözleşmesi; yaşama, gelişme, korunma ve katılım olmak üzere dört temel ilke üzerine kuruludur. Eğitim (ücretsiz ilköğretim), sağlık, oyun ve dinlenme bu kapsamda yer alır. Araç kullanma ise ehliyet gerektiren yasal bir yetkidir, çocuk hakkı değildir.","distractorWhy":["Ücretsiz ilköğretime erişim çocukların eğitim hakkının bir parçasıdır; bu nedenle 'hak değildir' sorusunun cevabı olamaz.","Sağlık hizmetlerinden yararlanma çocuğun yaşama ve gelişme haklarını koruyan temel bir haktır.","Oyun oynama ve dinlenme, çocuğun sağlıklı gelişimi için sözleşmede tanınan haklardandır.","Bu seçenek doğrudur; motorlu taşıt kullanmak yaş ve ehliyet koşullarına bağlı bir yetkidir, çocuk hakkı değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-3-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-3","subtopicKey":"temel-insan-hak-ve-sorumluluklari","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5a0d7e9b7c3469c5dfa169ba761d7267a72c44a02cf1fdd6e60fa82839f68201","reviewDecisionSha256":"5eb2b39f9ee62d85d4b065baae341cf2c2cccfc131c5950b1f97d1080fef0f59","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5a0d7e9b7c3469c5dfa169ba761d7267a72c44a02cf1fdd6e60fa82839f68201","reviewedHash":"sha256:5a0d7e9b7c3469c5dfa169ba761d7267a72c44a02cf1fdd6e60fa82839f68201","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5eb2b39f9ee62d85d4b065baae341cf2c2cccfc131c5950b1f97d1080fef0f59; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q356","contentProjectionSha256":"5a0d7e9b7c3469c5dfa169ba761d7267a72c44a02cf1fdd6e60fa82839f68201","reviewDecisionSha256":"5eb2b39f9ee62d85d4b065baae341cf2c2cccfc131c5950b1f97d1080fef0f59","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q357","questionId":"tr-g05-sosyal-q357","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-079","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","title":"Sağlık Sorununda Başvuru","question":"Aniden yükselen ateşiniz var ve kendinizi iyi hissetmiyorsunuz. Ailenizle birlikte aşağıdaki kurumlardan hangisine başvurmanız en doğrudur?","choices":["Hastane","Okul müdürlüğü","Belediye","Karakol"],"difficultyReason":"Temel yaşam durumlarında doğru kuruma başvurma alışkanlığını kazandırmak kolay ancak hayati önem taşır.","explanation":"Sağlıkla ilgili acil veya rutin sorunlarda başvurulması gereken yer hastaneler veya sağlık ocaklarıdır. Diğer kurumların (okul, belediye, karakol) görev alanı sağlık hizmeti sunmak değildir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; yüksek ateş bir sağlık sorunudur ve değerlendirme ile tedavi için sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.","Okul müdürlüğü eğitim ve okul yönetimiyle ilgilenir; tıbbi muayene ve tedavi hizmeti vermez.","Belediye yerel ortak hizmetleri yürütür; yüksek ateşin tanı ve tedavisini yapacak sağlık kurumu değildir.","Karakol güvenlik ve adli olaylarla ilgilenir; hastalık belirtisinin değerlendirilmesi için uygun kurum değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0e361d1826db9830581a6e70581dd377d6aeea757cf949cd7257c08b1f0880b4","reviewDecisionSha256":"00c8f92997e8d7fab0f032ffcc7a38b9c98a8f42c6597dedd5fd97e527146e12","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0e361d1826db9830581a6e70581dd377d6aeea757cf949cd7257c08b1f0880b4","reviewedHash":"sha256:0e361d1826db9830581a6e70581dd377d6aeea757cf949cd7257c08b1f0880b4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:00c8f92997e8d7fab0f032ffcc7a38b9c98a8f42c6597dedd5fd97e527146e12; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q357","contentProjectionSha256":"0e361d1826db9830581a6e70581dd377d6aeea757cf949cd7257c08b1f0880b4","reviewDecisionSha256":"00c8f92997e8d7fab0f032ffcc7a38b9c98a8f42c6597dedd5fd97e527146e12","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q358","questionId":"tr-g05-sosyal-q358","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-079","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","title":"Bozuk Ürün Tüketici Mağduriyeti","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. İlk olarak aşağıdakilerden hangisine gitmelisiniz?","choices":["İlçe Emniyet Müdürlüğü","Tüketici Hakem Heyeti","Millî Eğitim Müdürlüğü","Aile Sağlığı Merkezi"],"difficultyReason":"Tüketici sorunlarını çözmekle yetkili özel birimleri bilmek, günlük yaşamda karşılaşılabilecek bir durum olduğu için orta zorluktadır.","explanation":"Satın alınan bir ürünün bozuk çıkması durumunda tüketici hakları devreye girer. Bu tür uyuşmazlıklar ilk aşamada Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurarak çözüme kavuşturulur. Emniyet birimleri suç ve güvenlikle, Millî Eğitim Müdürlüğü eğitim hizmetleriyle, aile sağlığı merkezi ise sağlık hizmetleriyle ilgilenir.","distractorWhy":["Emniyet müdürlüğü güvenlik ve suç olaylarıyla ilgilenir; bozuk ürünün iadesine ilişkin tüketici uyuşmazlığında ilk başvuru yeri değildir.","Bu seçenek doğrudur; ayıplı ürün ve iade uyuşmazlıklarında tüketici, koşullara uygun biçimde Tüketici Hakem Heyetine başvurabilir.","Millî Eğitim Müdürlüğü eğitim hizmetlerini yürütür; pazardan alınan bozuk ürünle ilgili tüketici uyuşmazlığını çözmez.","Aile Sağlığı Merkezi sağlık hizmeti verir; ürün bedelinin iadesi veya satıcıyla uyuşmazlık hakkında karar veren kurum değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q358.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q358.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q358.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q358.visual.e63903e128a5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q358.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q358.visual.674333ad87bb"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q358.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q358.visual.602d3b1a8550"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q358.visual.e32b16149e67"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1f80ed8bf6beb93063e7031f1e7835d459c33190669b465c025287f30293be60","reviewDecisionSha256":"5983bcb140b96bf653e30eba4e20e0e82f87d1c95c6d06c88fbd845e37462542","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1f80ed8bf6beb93063e7031f1e7835d459c33190669b465c025287f30293be60","reviewedHash":"sha256:1f80ed8bf6beb93063e7031f1e7835d459c33190669b465c025287f30293be60","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5983bcb140b96bf653e30eba4e20e0e82f87d1c95c6d06c88fbd845e37462542; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q358","contentProjectionSha256":"1f80ed8bf6beb93063e7031f1e7835d459c33190669b465c025287f30293be60","reviewDecisionSha256":"5983bcb140b96bf653e30eba4e20e0e82f87d1c95c6d06c88fbd845e37462542","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q359","questionId":"tr-g05-sosyal-q359","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-079","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","title":"Farklı Sorunlar, Farklı Kurumlar","question":"Aşağıda verilen sorunlardan hangisinin çözüm yeri, diğerlerinden farklı bir kurumdur?","choices":["Mahallenizdeki çöp konteynerlerinin haftalardır boşaltılmaması","Caddenizdeki sokak lambalarının gece yanmaması","Sınıf arkadaşınızın sürekli olarak sözlü ve fiziksel zorbalığa maruz kalması","Parktaki salıncakların kırılıp tehlike oluşturması"],"difficultyReason":"Benzer görünen gündelik sorunlarda yetkili kurumu tespit etmek, kurumların görev ayrımını kavramayı ve karşılaştırmayı gerektirdiğinden zordur.","explanation":"Belediyeler temizlik, aydınlatma, park ve yeşil alan bakımı gibi mahallî müşterek hizmetleri yürütür. Okulda meydana gelen akran zorbalığı ise eğitim kurumunun sorumluluğundadır ve çözüm için öncelikle okul idaresi veya rehberlik servisine başvurulur. Bu nedenle akran zorbalığı durumu diğerlerinden farklıdır.","distractorWhy":["Çöp toplama ve konteynerlerin boşaltılması belediyenin yerel temizlik hizmetleri arasındadır; bu yönüyle diğer belediye sorunlarıyla aynı gruptadır.","Sokak aydınlatmasındaki arıza ilgili yerel birimlere belediye kanalları üzerinden bildirilebilir; olay okul içi bir sorun değildir.","Bu seçenek doğrudur; okul zorbalığı için öncelikle öğretmen, rehberlik servisi ve okul yönetimine başvurulur, diğer üç sorun ise yerel belediye hizmetleriyle ilgilidir.","Park araçlarının bakım ve güvenliği belediyenin park hizmetleri kapsamındadır; bu nedenle çöp ve aydınlatma sorunlarıyla aynı kurum alanındadır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"91d0557d45fbd3663e69756d1258b82cc48ebb4004153bc422bc83fc5484d68e","reviewDecisionSha256":"2ef2c8ca288587e9901112d27f936d971f66005876adba43c7df948323d1b24b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:91d0557d45fbd3663e69756d1258b82cc48ebb4004153bc422bc83fc5484d68e","reviewedHash":"sha256:91d0557d45fbd3663e69756d1258b82cc48ebb4004153bc422bc83fc5484d68e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2ef2c8ca288587e9901112d27f936d971f66005876adba43c7df948323d1b24b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q359","contentProjectionSha256":"91d0557d45fbd3663e69756d1258b82cc48ebb4004153bc422bc83fc5484d68e","reviewDecisionSha256":"2ef2c8ca288587e9901112d27f936d971f66005876adba43c7df948323d1b24b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q360","questionId":"tr-g05-sosyal-q360","type":"question","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-079","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","title":"Bildirim Yapmamanın Sonucu","question":"Bir öğrenci, okulda yaşadığı akran zorbalığını öğretmenine veya ailesine anlatmak yerine sessiz kalmayı tercih etmektedir. Bu durumun en olası sonucu aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Zorbalığın kendiliğinden sona ermesi","Arkadaş çevresinin genişlemesi","Öğretmenlerin durumu hemen fark edip müdahale etmesi","Zorbalığın şiddetlenerek devam etmesi"],"difficultyReason":"Sorun bildirmemenin sonuçlarını kestirebilmek, neden-sonuç ilişkisi kurmayı ve empati yapmayı gerektirdiği için orta düzeydedir.","explanation":"Akran zorbalığında, mağdur sessiz kaldıkça zorbalık eylemi pekişir ve genellikle artarak sürer. Okul ortamında yetişkinlere haber vermek, sorunun çözülmesi için ilk adımdır. Bildirim yapılmazsa, zorbanın davranışı devam eder ve mağdurun psikolojisi daha fazla zarar görür.","distractorWhy":["Zorbalık bildirilmediğinde onu durduracak destek ve müdahale gecikir; kendiliğinden sona ereceği sonucuna varılamaz.","Sessiz kalmak öğrencinin arkadaş çevresini genişleten bir davranış değildir; senaryoda bunu destekleyen hiçbir kanıt yoktur.","Öğrenci olayı anlatmazsa öğretmenlerin durumu hemen fark edeceği garanti edilemez; seçenekteki 'hemen' ifadesi bu yüzden yanlıştır.","Bu seçenek doğrudur; yetişkin desteği ve okul müdahalesi geciktiğinde zorbalık davranışı pekişebilir ve şiddetlenerek sürebilir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0bfe97baa7107e5c7b8be50f24f5e6d50980e603e4ade9ff067a8c752040e508","reviewDecisionSha256":"667e852eaf98e6294a8ac605819407666924bee5f86d4cd29ad963c8043ccc9b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0bfe97baa7107e5c7b8be50f24f5e6d50980e603e4ade9ff067a8c752040e508","reviewedHash":"sha256:0bfe97baa7107e5c7b8be50f24f5e6d50980e603e4ade9ff067a8c752040e508","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:667e852eaf98e6294a8ac605819407666924bee5f86d4cd29ad963c8043ccc9b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q360","contentProjectionSha256":"0bfe97baa7107e5c7b8be50f24f5e6d50980e603e4ade9ff067a8c752040e508","reviewDecisionSha256":"667e852eaf98e6294a8ac605819407666924bee5f86d4cd29ad963c8043ccc9b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q361","questionId":"tr-g05-sosyal-q361","title":"Mahallede Çöp Toplama Sorunu","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-079","question":"Ali, mahallelerinde çöplerin düzenli toplanmadığını ve kötü kokular oluştuğunu fark etmiştir. Bu sorunun çözümü için ailesiyle birlikte aşağıdaki kurumlardan hangisine başvurması en uygun olur?","choices":["Belediye Temizlik İşleri Müdürlüğü","İl Sağlık Müdürlüğü","Emniyet Müdürlüğü","Milli Eğitim Müdürlüğü"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Çöp toplama hizmetinin belediyeye ait olduğu bilgisi gereklidir; diğer kurumların görevleriyle karıştırma riski vardır.","explanation":"5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre mahallelerde temizlik ve çöp toplama hizmetleri belediyenin sorumluluğundadır. Ali'nin yaşadığı çöp toplanmaması sorununun çözümü için doğrudan belediyenin ilgili birimi olan Temizlik İşleri Müdürlüğü'ne başvurması gerekir.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; çöp toplama hizmeti belediyelerin Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından yürütülür.","İl Sağlık Müdürlüğü sağlık hizmetleri ve bulaşıcı hastalıklarla ilgilenir, çöp toplama görevi yoktur.","Emniyet Müdürlüğü güvenlik, asayiş ve trafik konularından sorumludur; çevre temizliğiyle ilgilenmez.","Milli Eğitim Müdürlüğü okullar ve eğitim öğretim işleriyle ilgilenir; temizlik hizmeti onun görev alanına girmez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"51994ccbec27bbc5328c17915286ddb013d448e3f48cea3e504f03bee4f09cd5","reviewDecisionSha256":"b7e289cd6383d4d15dc7fa8e99e24c97c875e88a195ad47fceee6161c78d1526","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:51994ccbec27bbc5328c17915286ddb013d448e3f48cea3e504f03bee4f09cd5","reviewedHash":"sha256:51994ccbec27bbc5328c17915286ddb013d448e3f48cea3e504f03bee4f09cd5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b7e289cd6383d4d15dc7fa8e99e24c97c875e88a195ad47fceee6161c78d1526; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q361","contentProjectionSha256":"51994ccbec27bbc5328c17915286ddb013d448e3f48cea3e504f03bee4f09cd5","reviewDecisionSha256":"b7e289cd6383d4d15dc7fa8e99e24c97c875e88a195ad47fceee6161c78d1526","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q362","questionId":"tr-g05-sosyal-q362","title":"Parktaki Bozuk Lambalar","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-080","question":"Zeynep, mahallesindeki parkta akşamları aydınlatma lambalarının bozuk olduğunu ve çocukların karanlıkta oynadığını görüyor. Bu sorunu çözmek için Zeynep'in ailesiyle birlikte aşağıdaki kurumlardan hangisine başvurması en uygun olur?","choices":["Kaymakamlık","Belediye","İl Özel İdaresi","Milli Eğitim Müdürlüğü"],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Park aydınlatmasının yerel yönetim hizmeti olduğunu bilmek ve merkezi idare kurumlarından ayırt etmek gerekir.","explanation":"Belediyeler, şehirdeki park ve bahçelerin düzenlenmesi, aydınlatma ve bakım işlerinden sorumludur. Bu nedenle parktaki bozuk lambaların tamiri için belediyeye başvurmak en doğru adımdır.","distractorWhy":["Kaymakamlık, ilçedeki devlet işlerinin yürütülmesini sağlar ancak park aydınlatması gibi belediye hizmetlerine karışmaz.","Doğru seçenektir; parkların bakımı ve aydınlatılması belediyelerin görevidir.","İl Özel İdaresi daha çok kırsal altyapı, tarım ve köy hizmetleriyle ilgilenir.","Milli Eğitim Müdürlüğü eğitim kurumlarının ihtiyaçlarıyla ilgilenir, park sorunlarıyla değil."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d251c9a369ebc14720a99e4d7b3077c452ecc2b4ae383b2dd0611429fd19fbd4","reviewDecisionSha256":"e9e9fc50b31aeaccee97569b3346be7921f368df4b1f095c1661b91062d75435","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d251c9a369ebc14720a99e4d7b3077c452ecc2b4ae383b2dd0611429fd19fbd4","reviewedHash":"sha256:d251c9a369ebc14720a99e4d7b3077c452ecc2b4ae383b2dd0611429fd19fbd4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e9e9fc50b31aeaccee97569b3346be7921f368df4b1f095c1661b91062d75435; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q362","contentProjectionSha256":"d251c9a369ebc14720a99e4d7b3077c452ecc2b4ae383b2dd0611429fd19fbd4","reviewDecisionSha256":"e9e9fc50b31aeaccee97569b3346be7921f368df4b1f095c1661b91062d75435","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q363","questionId":"tr-g05-sosyal-q363","title":"Kurum-Sorun Eşleştirmesi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-080","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgileri karşılaştırın. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?","choices":["Yalnız I","Yalnız II","Yalnız III","Yalnız IV"],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Birden fazla kurumun görev alanını aynı anda karşılaştırarak yanlış olanı belirlemek dikkat ve bilgi gerektirir.","explanation":"Vergi ödeme sorunları vergi daireleri veya Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yetki alanındadır. İl Sağlık Müdürlüğü sağlık hizmetleriyle ilgilenir. Bu nedenle III numaralı eşleştirme yanlıştır.","distractorWhy":["I numaralı eşleştirme doğrudur; su kesintilerinde belediye su işleri birimine başvurulur.","II numaralı eşleştirme doğrudur; trafik kazalarında Emniyet Müdürlüğü'ne haber verilir.","Doğru seçenektir; vergi sorunu için İl Sağlık Müdürlüğü'ne başvurulması yanlıştır.","IV numaralı eşleştirme doğrudur; tüketici sorunlarında Tüketici Hakem Heyeti yetkilidir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q363.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q363.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.04df4c275259"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.3e9e2c113ca5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.ac7dab9cbbe7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.3627baeb88b2"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.18840abd2960"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q363.visual.c3fc34c9a3e8"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q363.visual.01cf3a8b9d87"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5aed10b3e4886a9f14a443a18488775dfadbe24ba102f724e17bf4ed70487308","reviewDecisionSha256":"bb8efd707d1ab1bffb437b0ac8a0d26037d9ca150393ecc27c23141361a4cf71","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5aed10b3e4886a9f14a443a18488775dfadbe24ba102f724e17bf4ed70487308","reviewedHash":"sha256:5aed10b3e4886a9f14a443a18488775dfadbe24ba102f724e17bf4ed70487308","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:bb8efd707d1ab1bffb437b0ac8a0d26037d9ca150393ecc27c23141361a4cf71; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q363","contentProjectionSha256":"5aed10b3e4886a9f14a443a18488775dfadbe24ba102f724e17bf4ed70487308","reviewDecisionSha256":"bb8efd707d1ab1bffb437b0ac8a0d26037d9ca150393ecc27c23141361a4cf71","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q364","questionId":"tr-g05-sosyal-q364","title":"Mahalleye Yeni Okul Talebi","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-080","question":"Mahalle sakinleri, çocuklarının daha yakında bir okula gidebilmesi için yeni bir okul yapılmasını istemektedir. Bu talebin iletilmesi için aşağıdaki kurumlardan hangisine başvurmaları en doğru olur?","choices":["Sağlık Bakanlığı'na","Adalet Bakanlığı'na","Ulaştırma Bakanlığı'na","Millî Eğitim Bakanlığı'na"],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Okul yapımı talebinin ilgili bakanlıkla ilişkilendirilmesi gereklidir; diğer bakanlıklar çeldirici olarak sunulmuştur.","explanation":"Yeni bir okul yapılması talebi doğrudan eğitim alanıyla ilgilidir. Bu nedenle Millî Eğitim Bakanlığı'na başvurmak en uygun yoldur.","distractorWhy":["Sağlık Bakanlığı sağlık hizmetlerinden sorumludur; okul yapımıyla ilgisi yoktur.","Adalet Bakanlığı yargı ve adalet sisteminden sorumludur; eğitim kurumlarıyla ilgilenmez.","Ulaştırma Bakanlığı ulaşım ve altyapı projelerinden sorumludur; okul inşaatı onun görevi değildir.","Doğru seçenektir; okulların yapımı ve yönetimi Millî Eğitim Bakanlığı'nın yetki alanındadır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7837fe56acec93a729b6445346dbe8be32ce1607d955e92b8170df27d1e0e70d","reviewDecisionSha256":"58249b04f766e39ef1ca85c33fb6342b6a2af325dab09bb41f3bc75616f65181","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7837fe56acec93a729b6445346dbe8be32ce1607d955e92b8170df27d1e0e70d","reviewedHash":"sha256:7837fe56acec93a729b6445346dbe8be32ce1607d955e92b8170df27d1e0e70d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:58249b04f766e39ef1ca85c33fb6342b6a2af325dab09bb41f3bc75616f65181; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q364","contentProjectionSha256":"7837fe56acec93a729b6445346dbe8be32ce1607d955e92b8170df27d1e0e70d","reviewDecisionSha256":"58249b04f766e39ef1ca85c33fb6342b6a2af325dab09bb41f3bc75616f65181","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q365","questionId":"tr-g05-sosyal-q365","title":"Su ve Kaldırım Sorunu","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-080","question":"Bir mahallede oturanlar, hem su kesintilerinden hem de kaldırımların engelliler için uygun olmamasından şikâyetçidir. Bu iki farklı sorunun en kapsamlı şekilde çözülmesi için aşağıdaki kurumlardan hangisine başvurmaları gerekir?","choices":["Büyükşehir Belediyesi'ne","Emniyet Müdürlüğü'ne","Kaymakamlığa","Orman Bölge Müdürlüğü'ne"],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Birden çok altyapı sorununu aynı anda çözebilecek en yetkili yerel yönetim birimini değerlendirmek gerekir.","explanation":"Büyükşehir belediyeleri, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürüten idareleri bünyesinde bulundurduğu gibi, kaldırım ve yol düzenleme yetkisine de sahiptir. Bu nedenle her iki sorun için de en kapsamlı çözümü sağlayacak kurum Büyükşehir Belediyesi'dir.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; Büyükşehir Belediyesi hem su hem de kaldırım düzenlemelerinden sorumludur.","Emniyet Müdürlüğü güvenlik ve trafikle ilgilenir; altyapı sorunlarını çözmez.","Kaymakamlık ilçe genel idaresinden sorumludur, doğrudan altyapı hizmeti sunmaz.","Orman Bölge Müdürlüğü orman alanlarıyla ilgilenir; şehir içi su ve kaldırım sorunlarıyla ilgisi yoktur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"10b9ec483c406c94802a4ed9c07ea2eb230c927ca1db180c0d6ca13f59d5aa3f","reviewDecisionSha256":"2700a6a357942825b0d881e1b39c408ecb6fea67c60743b8bac297ba58c9b879","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:10b9ec483c406c94802a4ed9c07ea2eb230c927ca1db180c0d6ca13f59d5aa3f","reviewedHash":"sha256:10b9ec483c406c94802a4ed9c07ea2eb230c927ca1db180c0d6ca13f59d5aa3f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2700a6a357942825b0d881e1b39c408ecb6fea67c60743b8bac297ba58c9b879; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q365","contentProjectionSha256":"10b9ec483c406c94802a4ed9c07ea2eb230c927ca1db180c0d6ca13f59d5aa3f","reviewDecisionSha256":"2700a6a357942825b0d881e1b39c408ecb6fea67c60743b8bac297ba58c9b879","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q366","questionId":"tr-g05-sosyal-q366","title":"Okul Kütüphanesi Eksikliği","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-080","question":"Ayşe, okulunda kütüphane olmadığı için araştırma ödevlerini yapmakta zorlanmaktadır. Bu sorunun çözümü için Ayşe'nin ailesiyle birlikte izlemesi gereken en doğru yol aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Doğrudan valiliğe dilekçe vermek","Önce okul müdürlüğüne, sonuç alınamazsa İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü'ne başvurmak","Belediyeden okula kütüphane yapmasını istemek","Konuyu CİMER'e şikâyet olarak yazmak"],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Okul içi bir sorunda izlenmesi gereken başvuru sıralamasını bilmek gerekir; farklı çözüm yolları çeldirici olabilir.","explanation":"Okullarla ilgili sorunlarda ilk başvuru yeri okul idaresidir. Okul müdürlüğü sorunu çözemezse, bağlı olduğu İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü'ne başvurmak en doğru yoldur.","distractorWhy":["Valiliğe doğrudan başvurmak, okul içi bir sorunda gerekli aşamaları atlamak anlamına gelir ve uygun değildir.","Doğru seçenektir; okul sorunlarında önce okul müdürlüğüne, ardından ilçe millî eğitime başvurulur.","Belediyeler okul binalarının donanımından sorumlu değildir; bu yetki Millî Eğitim Bakanlığı'ndadır.","CİMER'e başvurmak en son başvurulacak yollardandır; önce iç çözüm yolları denenmelidir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c8008d42d8074a0b0a798276d0520a344b2a2281456a8ee7db325d9d6e1a774d","reviewDecisionSha256":"cf6fde33c9350081e7853746dbd456a924c62efd972016c0bf62fa639dbcdbff","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c8008d42d8074a0b0a798276d0520a344b2a2281456a8ee7db325d9d6e1a774d","reviewedHash":"sha256:c8008d42d8074a0b0a798276d0520a344b2a2281456a8ee7db325d9d6e1a774d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:cf6fde33c9350081e7853746dbd456a924c62efd972016c0bf62fa639dbcdbff; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q366","contentProjectionSha256":"c8008d42d8074a0b0a798276d0520a344b2a2281456a8ee7db325d9d6e1a774d","reviewDecisionSha256":"cf6fde33c9350081e7853746dbd456a924c62efd972016c0bf62fa639dbcdbff","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q367","questionId":"tr-g05-sosyal-q367","title":"Yerleşim Yeri Belgesini Çevrim İçi Alma","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-081","question":"Yılmaz ailesi barkodlu yerleşim yeri (ikametgâh) belgesini evden almak istemektedir. Aşağıdaki resmî hizmetlerden hangisini kullanmalıdır?","choices":["Belediyenin etkinlik sayfası","Okulun öğrenci bilgi sistemi","e-Devlet Kapısı","Vergi dairesinin ödeme sayfası"],"correct":2,"level":2,"difficultyReason":"Belgeyi düzenleyen resmî dijital hizmeti, başka kamu kurumlarının çevrim içi hizmetlerinden ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Yerleşim yeri ve diğer adres belgesi, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün e-Devlet Kapısı hizmetinden barkodlu olarak oluşturulabilir.","distractorWhy":["Belediye etkinlik sayfası yerleşim yeri belgesi oluşturmaz.","Okulun öğrenci sistemi yalnız eğitim kayıtlarıyla ilgilidir.","Doğru; e-Devlet Kapısı'ndaki Nüfus ve Vatandaşlık İşleri hizmeti barkodlu yerleşim yeri belgesi oluşturur.","Vergi dairesinin ödeme sayfası adres belgesi oluşturmaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"79eddecf22280794e579fcff1a9eee0b5c0d666aed902a7b7af13d59af535725","reviewDecisionSha256":"d13cafaaca445bbd4e5a50b21d2d7434410a6cf60cab329016c7b84ab0b42932","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:79eddecf22280794e579fcff1a9eee0b5c0d666aed902a7b7af13d59af535725","reviewedHash":"sha256:79eddecf22280794e579fcff1a9eee0b5c0d666aed902a7b7af13d59af535725","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d13cafaaca445bbd4e5a50b21d2d7434410a6cf60cab329016c7b84ab0b42932; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q367","contentProjectionSha256":"79eddecf22280794e579fcff1a9eee0b5c0d666aed902a7b7af13d59af535725","reviewDecisionSha256":"d13cafaaca445bbd4e5a50b21d2d7434410a6cf60cab329016c7b84ab0b42932","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q368","questionId":"tr-g05-sosyal-q368","title":"Çevre Sorunu İçin Doğru Kurum","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-081","question":"Mahallelerinde bir fabrikanın bacasından çıkan dumanların çevreyi kirlettiğini düşünen vatandaşlar, bu sorunu bildirmek için aşağıdaki kurumlardan hangisine başvurmalıdır?","choices":["Elektrik arızası - İl Sağlık Müdürlüğü","Aşı randevusu - Belediye Zabıta","Tüketici şikayeti - Karayolları Genel Müdürlüğü","Çevre kirliliği - Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Çevre kirliliği şikayetinde doğru kurumu bilmek, diğer yanlış eşleştirmeler arasından seçim yapmayı gerektirir.","explanation":"Çevre kirliliği, hava, su ve toprak kirliliği gibi konular Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın taşra teşkilatı olan İl Müdürlüklerinin görev alanına girer. Bu nedenle fabrika dumanı şikâyeti için doğru adres Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'dür.","distractorWhy":["Elektrik arızası için elektrik dağıtım şirketine başvurulur; İl Sağlık Müdürlüğü ilgilenmez.","Aşı randevusu sağlık kuruluşlarından alınır; belediye zabıta bu konuda görevli değildir.","Tüketici şikayeti Tüketici Hakem Heyeti'ne yapılır; Karayolları Genel Müdürlüğü yollarla ilgilenir.","Doğru seçenektir; çevre kirliliği sorunları için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne başvurulur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6b1f55454327cd6e1da082e82b26e27f98a54da0a888ff5a5fcc75bd5fd0d769","reviewDecisionSha256":"2e936aebae7a02d42dfad6cefbec1dd9864fbab5f47d38358d9cf087ac878e7d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6b1f55454327cd6e1da082e82b26e27f98a54da0a888ff5a5fcc75bd5fd0d769","reviewedHash":"sha256:6b1f55454327cd6e1da082e82b26e27f98a54da0a888ff5a5fcc75bd5fd0d769","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2e936aebae7a02d42dfad6cefbec1dd9864fbab5f47d38358d9cf087ac878e7d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q368","contentProjectionSha256":"6b1f55454327cd6e1da082e82b26e27f98a54da0a888ff5a5fcc75bd5fd0d769","reviewDecisionSha256":"2e936aebae7a02d42dfad6cefbec1dd9864fbab5f47d38358d9cf087ac878e7d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q369","questionId":"tr-g05-sosyal-q369","title":"Belediye Hizmetinden Şikâyet","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-081","question":"Ahmet Bey, belediyenin yol yapım çalışması sırasında evinin önündeki yolu aylardır tamamlamadığını ve mağdur olduğunu düşünmektedir. Bu sorunun çözümü için Ahmet Bey'in aşağıdaki yollardan hangisini izlemesi en doğru olur?","choices":["Önce belediyeye dilekçe vermek, sonuç alamazsa CİMER'e başvurmak","Doğrudan mahkemeye dava açmak","Valiliğe şikâyet dilekçesi vermek","Sorunu sosyal medyada paylaşarak duyurmak"],"correct":0,"level":5,"difficultyReason":"Hak arama yollarının sıralamasını ve etkili başvuru yöntemlerini değerlendirmek ileri düzey vatandaşlık bilgisi gerektirir.","explanation":"Kamu hizmetlerinden kaynaklanan sorunlarda, önce hizmeti sunan kuruma dilekçe ile başvurmak gerekir. Belediye sorunu çözmezse, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) aracılığıyla şikâyet iletmek etkili bir hak arama yoludur.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; önce kuruma başvurup çözüm aramak, olmazsa CİMER'e yönelmek doğru sıralamadır.","Doğrudan mahkemeye gitmek, idari başvuru yolları tüketilmediğinden erken bir adım olur.","Valiliğe şikâyet, belediye sorunlarında doğrudan çözüm üretmez; belediyenin üst makamı değildir.","Sosyal medyada paylaşmak resmî bir başvuru değildir ve sorunun çözümünü garanti etmez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e12655c3f41a55976aced5b97108e5d78e14485893f24f403df11cb04a7bd6e5","reviewDecisionSha256":"5e15673992ec68a99c470412802b3083e205bd2a8db3acdbb5d34d37df6026a7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e12655c3f41a55976aced5b97108e5d78e14485893f24f403df11cb04a7bd6e5","reviewedHash":"sha256:e12655c3f41a55976aced5b97108e5d78e14485893f24f403df11cb04a7bd6e5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5e15673992ec68a99c470412802b3083e205bd2a8db3acdbb5d34d37df6026a7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q369","contentProjectionSha256":"e12655c3f41a55976aced5b97108e5d78e14485893f24f403df11cb04a7bd6e5","reviewDecisionSha256":"5e15673992ec68a99c470412802b3083e205bd2a8db3acdbb5d34d37df6026a7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q370","questionId":"tr-g05-sosyal-q370","title":"Mahalleye Hız Kesici Kasis","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-081","question":"Mahalle sakinleri, sokakta hız yapan araçlar nedeniyle çocukların güvenliğinden endişe duymakta ve yola hız kesici kasis yapılmasını istemektedir. Bu talebin iletilmesi gereken kurum aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İl Emniyet Müdürlüğü","Belediye Ulaşım Daire Başkanlığı","Kaymakamlık","Millî Eğitim Müdürlüğü"],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Trafik güvenliğiyle ilgili fiziki düzenlemenin belediye mi emniyet mi tarafından yapıldığını ayırt etmek gerekir.","explanation":"Yol ve kaldırım gibi fiziki düzenlemeler belediyelerin yetki alanındadır. Hız kesici kasis talebi de bir yol düzenlemesi olduğu için Belediye Ulaşım Daire Başkanlığı'na iletilmelidir.","distractorWhy":["İl Emniyet Müdürlüğü hız denetimi yapar ancak kasis yapımından sorumlu değildir.","Doğru seçenektir; kasis gibi yol düzenlemeleri belediye ulaşım birimleri tarafından yapılır.","Kaymakamlık, mahalli idareler üzerinde genel gözetim yetkisine sahiptir ama doğrudan kasis yapmaz.","Millî Eğitim Müdürlüğü okullarla ilgilenir; yol güvenliği düzenlemeleriyle görevi yoktur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3d3aff4aada4b92dcaad77333669df47485bab1720d1115ef5a2a35ed49684db","reviewDecisionSha256":"3589dc131af255aabb726c78acdeeaeac41a6c0e474cd290f23c4c92bebe04bc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3d3aff4aada4b92dcaad77333669df47485bab1720d1115ef5a2a35ed49684db","reviewedHash":"sha256:3d3aff4aada4b92dcaad77333669df47485bab1720d1115ef5a2a35ed49684db","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3589dc131af255aabb726c78acdeeaeac41a6c0e474cd290f23c4c92bebe04bc; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q370","contentProjectionSha256":"3d3aff4aada4b92dcaad77333669df47485bab1720d1115ef5a2a35ed49684db","reviewDecisionSha256":"3589dc131af255aabb726c78acdeeaeac41a6c0e474cd290f23c4c92bebe04bc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q371","questionId":"tr-g05-sosyal-q371","title":"Mahalle Dayanışması İçin Muhtara Başvuru","question":"Aşağıdaki durumlardan hangisinde mahalle muhtarına başvurmak en uygun ilk adımlardan biridir?","choices":["Pasaport başvurusu yapmak","Trafik kazası için olay yeri tutanağı hazırlatmak","Mahalledeki ihtiyaç sahipleri için dayanışma çalışmasını yerel olarak koordine etmek","Gelir vergisi borcunu ödemek"],"correct":2,"level":1,"difficultyReason":"Muhtarın mahalle düzeyindeki iletişim ve koordinasyon rolünü başka kurumların resmî görevlerinden ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Muhtar, mahalle halkını ve yerel ihtiyaçları yakından tanıyan bir kamu görevlisidir. Mahalle dayanışmasının ilgili kurumlar ve gönüllülerle koordine edilmesinde uygun bir başvuru noktasıdır.","distractorWhy":["Pasaport işlemleri nüfus müdürlüklerinde yürütülür.","Trafik kazası tutanağı muhtarlığın görevi değildir.","Doğru; muhtar mahalle ihtiyaçlarının belirlenmesi ve yerel dayanışmanın koordinasyonunda uygun bir başvuru noktasıdır.","Vergi ödemeleri vergi idaresinin hizmetleri üzerinden yapılır."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-081","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d5f21dd53a5a80fef98d08714df8c73d6a3d6f6a642467589229569622a576a6","reviewDecisionSha256":"60feb846e5697ade9dcf0e74f67320ac3f178809be3dd6c14ae24950d2a5fddf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d5f21dd53a5a80fef98d08714df8c73d6a3d6f6a642467589229569622a576a6","reviewedHash":"sha256:d5f21dd53a5a80fef98d08714df8c73d6a3d6f6a642467589229569622a576a6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:60feb846e5697ade9dcf0e74f67320ac3f178809be3dd6c14ae24950d2a5fddf; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q371","contentProjectionSha256":"d5f21dd53a5a80fef98d08714df8c73d6a3d6f6a642467589229569622a576a6","reviewDecisionSha256":"60feb846e5697ade9dcf0e74f67320ac3f178809be3dd6c14ae24950d2a5fddf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q372","questionId":"tr-g05-sosyal-q372","title":"Park Aydınlatma Sorununun Çözüm Mercii","question":"Mahalledeki parkta gece aydınlatmaların çalışmaması nedeniyle çocuklar güvenle oynayamamaktadır. Bu sorunun giderilmesi için başvurulması gereken kurum aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Muhtarlık","Kaymakamlık","İl Millî Eğitim Müdürlüğü","Belediye"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Orta zorlukta, çünkü benzer idari birimler arasından belediyenin park bakım sorumluluğunu ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Belediye, park ve bahçelerin yapımı, bakımı ve aydınlatmasından sorumlu yerel yönetim birimidir. Muhtar, sorunu belediyeye iletebilir ancak teknik ekipleri yoktur. Kaymakamlık ve valilik doğrudan bu tür hizmetleri yürütmez. Bu nedenle doğru cevap Belediye'dir.","distractorWhy":["Muhtarlık: Mahalle sorunlarını ilgili kurumlara iletir, ancak aydınlatma arızasını giderecek ekip ve yetkisi yoktur.","Kaymakamlık: İlçe düzeyinde devleti temsil eder, belediyeyi denetler ama doğrudan park aydınlatmasını yapmaz.","İl Millî Eğitim Müdürlüğü okul ve eğitim hizmetleriyle ilgilenir; park aydınlatması belediyenin yerel hizmetidir.","Belediye: Doğru cevap. Belediye, mahalli müşterek nitelikteki park, yeşil alan ve aydınlatma hizmetlerini yürütmekle yükümlüdür."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-082","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"42334ba7ac3b7ab37e04a8db02ae1cca92e21a98be39b3c2cd05b60c6c6b6765","reviewDecisionSha256":"c83fe40af8a15729a0c2c821615a89699c905c4192ca9e1c80ce0911c0229ea7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:42334ba7ac3b7ab37e04a8db02ae1cca92e21a98be39b3c2cd05b60c6c6b6765","reviewedHash":"sha256:42334ba7ac3b7ab37e04a8db02ae1cca92e21a98be39b3c2cd05b60c6c6b6765","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c83fe40af8a15729a0c2c821615a89699c905c4192ca9e1c80ce0911c0229ea7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q372","contentProjectionSha256":"42334ba7ac3b7ab37e04a8db02ae1cca92e21a98be39b3c2cd05b60c6c6b6765","reviewDecisionSha256":"c83fe40af8a15729a0c2c821615a89699c905c4192ca9e1c80ce0911c0229ea7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q373","questionId":"tr-g05-sosyal-q373","title":"Yetersiz Beslenme Sorunu ve Sosyal Yardım","question":"Ayşe'nin ailesinin maddi durumu yetersiz olduğu için çocuklar yeterli ve dengeli beslenememektedir. Ayşe'nin annesi bu sorun için ilk olarak nereye başvurmalıdır?","choices":["Kaymakamlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı","Belediye Başkanlığı","Sağlık Ocağı (Aile Sağlığı Merkezi)","İl Millî Eğitim Müdürlüğü"],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"Gerçekçi bir aile senaryosunda doğru sosyal yardım kurumunu belirlemek, ilkokul son sınıf öğrencisi için makul bir ayırt etme becerisi gerektirir.","explanation":"Maddi yetersizlik nedeniyle beslenme sorunu yaşayan aileler, kaymakamlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurarak ayni ve nakdî yardım alabilir. Belediye sınırlı yardım yapsa da asıl yetkili kurum vakıftır. Sağlık ocağı ve millî eğitim müdürlüğü bu tür sosyal yardım hizmeti sunmaz.","distractorWhy":["Doğru cevap: Kaymakamlık bünyesindeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, yoksul ailelere gıda ve diğer yardımları sağlayan ana kurumdur.","Belediye Başkanlığı: Belediye sosyal yardımlar yapabilse de kurumsal ve sürekli yardım için vakıf daha yetkilidir.","Sağlık Ocağı: Birinci basamak sağlık hizmeti sunar; gıda yardımı veya sosyal destek sağlamaz.","İl Millî Eğitim Müdürlüğü: Eğitim-öğretim faaliyetlerinden sorumludur, beslenme yardımı yapmaz."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-082","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"26fd8d6b2401108f6bce90934054d6cbab32c5bc87ad451ceea965e14449c6ca","reviewDecisionSha256":"524066831139b51d4df6520c1ed4365c3bce7e05e41d88f791c83e923dd3dbc8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:26fd8d6b2401108f6bce90934054d6cbab32c5bc87ad451ceea965e14449c6ca","reviewedHash":"sha256:26fd8d6b2401108f6bce90934054d6cbab32c5bc87ad451ceea965e14449c6ca","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:524066831139b51d4df6520c1ed4365c3bce7e05e41d88f791c83e923dd3dbc8; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q373","contentProjectionSha256":"26fd8d6b2401108f6bce90934054d6cbab32c5bc87ad451ceea965e14449c6ca","reviewDecisionSha256":"524066831139b51d4df6520c1ed4365c3bce7e05e41d88f791c83e923dd3dbc8","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q374","questionId":"tr-g05-sosyal-q374","title":"Okul Disiplin Sürecinde Başvuru Sıralaması","question":"Bir öğrenci, okulda yaşadığı bir disiplin sorunuyla ilgili önce okul müdürlüğüne başvurmuş, ancak sorun çözülmemiştir. Bu durumda, izlenmesi gereken hiyerarşik başvuru sıralamasında ikinci adım olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Kaymakamlık","İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü","Belediye Başkanlığı","Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER)"],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Zorluk düzeyi yüksektir; okul içi sorunlarda başvuru hiyerarşisini bilmek, kurumlar arasındaki ilişkiyi karşılaştırmayı ve doğru sırayı kavramayı gerektirir.","explanation":"Eğitim kurumlarındaki sorunlarda önce okul müdürlüğüne, çözülemezse sırasıyla ilçe millî eğitim müdürlüğüne, il millî eğitim müdürlüğüne ve gerekirse valilik veya CİMER’e başvurulur. En doğru ikinci adım ilçe millî eğitim müdürlüğüdür.","distractorWhy":["Kaymakamlık: Kaymakamlık ilçenin genel idaresinden sorumludur; doğrudan okul disiplin sorunlarına müdahale etmez, eğitim hiyerarşisinde yer almaz.","Doğru cevap: İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü, okul müdürlüğünün bağlı olduğu ilk üst idari birimdir; disiplin sorunlarında ikinci başvuru makamıdır.","Belediye Başkanlığı yerel hizmetleri yürütür; okul disiplin başvurusunun ikinci basamağı ilçe millî eğitim müdürlüğüdür.","CİMER: Her konuda başvuru alan bir sistemdir, ancak eğitim sorunlarında öncelikle ilgili kurumlara başvuru yapılması hiyerarşi ilkesidir; ikinci adım değildir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-082","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8a14664d3004e1cd6c9cee2bbebc963bd388cb5eb9b6716b6d72aef1dc2bbf3b","reviewDecisionSha256":"46d7f53e78442295b2e86ce1bc0868608c80ab831828ce6428b8a3b8eab9ae70","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8a14664d3004e1cd6c9cee2bbebc963bd388cb5eb9b6716b6d72aef1dc2bbf3b","reviewedHash":"sha256:8a14664d3004e1cd6c9cee2bbebc963bd388cb5eb9b6716b6d72aef1dc2bbf3b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:46d7f53e78442295b2e86ce1bc0868608c80ab831828ce6428b8a3b8eab9ae70; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q374","contentProjectionSha256":"8a14664d3004e1cd6c9cee2bbebc963bd388cb5eb9b6716b6d72aef1dc2bbf3b","reviewDecisionSha256":"46d7f53e78442295b2e86ce1bc0868608c80ab831828ce6428b8a3b8eab9ae70","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q375","questionId":"tr-g05-sosyal-q375","title":"Çevre Kirliliği Şikâyetinde Kanıt Dayanağı","question":"Sınıf öğretmeni, öğrencilerden mahallelerinde gördükleri bir çevre sorununu çözmek için başvurulacak kurumu araştırmalarını istedi. Bir öğrenci, belediyenin resmî internet sitesinde “çevre temizliği ve denetim hizmetleri” bölümünü bularak belediyenin bu konuda yetkili olduğuna dair bir kanıt sundu. Bu kanıta dayanarak öğrenci hangi kuruma başvurmalıdır?","choices":["Muhtarlık","İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü","Belediye","Kaymakamlık"],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Öğrencinin kurum web sitesindeki yetki açıklamasını kanıt olarak yorumlaması ve doğru başvuru yerini belirlemesi, orta düzeyde bir analiz gerektirir.","explanation":"Belediyeler, mahallelerdeki çöp toplama, sokak temizliği gibi çevre temizlik hizmetlerini yürütür. Öğrencinin bulduğu web sitesi bilgisi belediyenin bu görevini belgelemektedir. Bu nedenle çevre kirliliği şikâyeti için belediyeye başvurulmalıdır.","distractorWhy":["Muhtarlık: Mahallenin temsilcisidir; ancak temizlik ekibi ve yetkisi olmadığı için sorunu belediyeye iletmekle yetinir, doğrudan çözüm üretmez.","İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü: Sanayi kaynaklı büyük çevre sorunlarıyla ilgilenir; mahalle temizliği belediyenin asli görevidir.","Doğru cevap: Belediye, resmî sitesindeki bilgiyle de teyit edildiği üzere, çevre temizliğinden sorumlu birimdir; kanıta dayanarak başvuru yapılacak kurum budur.","Kaymakamlık: İlçe yönetimini temsil eder, belediyeyi denetleyebilir ama günlük temizlik hizmetlerini yürütmez."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-082","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"dece508147cf091386d35f0c2b7f2596f6639400121ecad72913f4e47a3e76ac","reviewDecisionSha256":"d2bfeb03e50f25b9da047246b884f31f170024539a5decb25fd712cd43aca27b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:dece508147cf091386d35f0c2b7f2596f6639400121ecad72913f4e47a3e76ac","reviewedHash":"sha256:dece508147cf091386d35f0c2b7f2596f6639400121ecad72913f4e47a3e76ac","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d2bfeb03e50f25b9da047246b884f31f170024539a5decb25fd712cd43aca27b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q375","contentProjectionSha256":"dece508147cf091386d35f0c2b7f2596f6639400121ecad72913f4e47a3e76ac","reviewDecisionSha256":"d2bfeb03e50f25b9da047246b884f31f170024539a5decb25fd712cd43aca27b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q376","questionId":"tr-g05-sosyal-q376","title":"Çok Yönlü İhtiyaçlar İçin Uygun Kurum","question":"Bir ailede hem sağlık sorunları yaşayan bir çocuk var hem de ailenin maddi durumu çok kötü. Aile, aynı zamanda çocuğun eğitim desteğine ve psikolojik danışmanlığa ihtiyaç duyuyor. Bu farklı ihtiyaçların tümünü koordine edebilecek en kapsamlı kurum aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Okul Rehberlik ve Araştırma Merkezi","Kaymakamlık Sosyal Yardımlaşma Vakfı","Devlet Hastanesi Sosyal Hizmet Birimi","Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü"],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Aynı anda sağlık, maddi yardım, eğitim ve psikolojik destek gibi çok sayıda ölçütü değerlendirip en kapsamlı kurumu seçmek, orta-kolay bir karar verme becerisi ister.","explanation":"Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, sosyal yardım, aile danışmanlığı, çocuk koruma, psikososyal destek ve eğitim desteği gibi birçok alanda hizmet sunan en kapsayıcı kurumdur. Diğer seçenekler yalnızca belirli alanlarda destek verir. Bu nedenle çoklu ihtiyaçlarda en uygun başvuru adresidir.","distractorWhy":["Okul Rehberlik ve Araştırma Merkezi: Öğrencilere eğitsel ve psikolojik danışmanlık hizmeti verir; maddi yardım veya sağlık hizmeti sağlamaz.","Kaymakamlık Sosyal Yardımlaşma Vakfı: Yalnızca nakdî ve aynî yardım hizmeti sunar; sağlık ve psikolojik danışmanlık vermez.","Devlet Hastanesi Sosyal Hizmet Birimi: Sağlık kurumunda hastalara yönelik sosyal destek sunar, ancak eğitim ve aile danışmanlığı hizmetleri sınırlıdır.","Doğru cevap: Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, farklı alanlardaki ihtiyaçları (sağlık, ekonomik, eğitsel, psikolojik) tek çatı altında karşılayabilen en kapsamlı kurumdur."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-082","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"62eb0d526c6d08beeee76f0c5b10392a3406aae31b049a2b40b758bcec127021","reviewDecisionSha256":"aeea939c96ff9649d49da27248061085442d80112f96e0ae65d25c307f9b841c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:62eb0d526c6d08beeee76f0c5b10392a3406aae31b049a2b40b758bcec127021","reviewedHash":"sha256:62eb0d526c6d08beeee76f0c5b10392a3406aae31b049a2b40b758bcec127021","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:aeea939c96ff9649d49da27248061085442d80112f96e0ae65d25c307f9b841c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q376","contentProjectionSha256":"62eb0d526c6d08beeee76f0c5b10392a3406aae31b049a2b40b758bcec127021","reviewDecisionSha256":"aeea939c96ff9649d49da27248061085442d80112f96e0ae65d25c307f9b841c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q377","questionId":"tr-g05-sosyal-q377","title":"Kayıp Eşya ve Okul İçi Başvuru","question":"Bir öğrenci, okulun bahçesinde cüzdanını kaybettiğini fark etti. Kayıp eşyasını bulmak için ilk olarak nereye başvurmalıdır?","choices":["Okul Müdürlüğü","İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü","Polis Merkezi","Belediye Zabıta Müdürlüğü"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Çok kolay bir seviyede; okul içinde kaybolan bir eşya için doğrudan okul idaresine başvurulması gerektiği basit bir çıkarımdır.","explanation":"Okul içinde kaybolan eşyalarda öğrenciler öncelikle okul müdürlüğüne veya kayıp eşya bürosuna başvurmalıdır. Okul yönetimi gerekli duyuruları yaparak eşyanın bulunmasına yardımcı olur. Diğer kurumlar okul içi küçük kayıplarla doğrudan ilgilenmez.","distractorWhy":["Doğru cevap: Okul Müdürlüğü, okul içerisinde karşılaşılan kayıp eşya gibi sorunların çözümü için ilk başvuru makamıdır.","İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü: Eğitim-öğretim politikalarını yürütür; küçük çaplı kayıp eşya sorunları için başvuru yeri değildir.","Polis Merkezi: Okul dışındaki kayıplar veya suç teşkil eden durumlarda başvurulur; okul içi buluntu eşyalarla ilgilenmez.","Belediye Zabıta Müdürlüğü: Belediye sınırları içindeki kayıp eşya büroları işletir, ancak okul özel mülk sayılır, ilk başvuru okula yapılmalıdır."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-083","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d63c124436b241d8bff418f0031e209990a3449649880ed6682917a528df5a39","reviewDecisionSha256":"6c5f13d22d13ca6554641b0f5da980dfb5fa71b29cde0f182fb020e65eb3f6c2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d63c124436b241d8bff418f0031e209990a3449649880ed6682917a528df5a39","reviewedHash":"sha256:d63c124436b241d8bff418f0031e209990a3449649880ed6682917a528df5a39","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6c5f13d22d13ca6554641b0f5da980dfb5fa71b29cde0f182fb020e65eb3f6c2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q377","contentProjectionSha256":"d63c124436b241d8bff418f0031e209990a3449649880ed6682917a528df5a39","reviewDecisionSha256":"6c5f13d22d13ca6554641b0f5da980dfb5fa71b29cde0f182fb020e65eb3f6c2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q378","questionId":"tr-g05-sosyal-q378","title":"Park Sorunu İçin Kayıtlı Başvuru Yolu","question":"Aşağıdaki tablodaki ilk başvuru sonuçsuz kalmıştır. Mahalle sakinleri yeni şikâyetlerinin kayıt altına alınmasını, yetkili kamu kurumuna iletilmesini ve işlem sürecinin takip edilebilmesini istiyor. Hangi yolu kullanmalıdır?","choices":["Sosyal medyada anonim bir paylaşım yapmak","CİMER üzerinden kayıtlı bir şikâyet başvurusu yapmak","Park ekipmanını yetkisiz biçimde kendileri onarmak","Aynı sözlü bildirimi kanıt sunmadan tekrarlamak"],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Sorunla ilgili önceki başvurunun sonuçsuz kaldığını görüp kayıt, yetkili kuruma sevk ve süreç takibi işlevlerini birlikte sağlayan resmî kanalı seçmeyi gerektirir.","explanation":"CİMER, vatandaşların şikâyet ve isteklerini kayıtlı olarak işleme alır; başvuruyu görevli kamu kurumuna iletir ve sürecin takip edilmesine imkân verir.","distractorWhy":["Anonim sosyal medya paylaşımı resmî ve izlenebilir bir başvuru süreci oluşturmaz.","Doğru seçenektir; CİMER şikâyet ve istek başvurularını kayda alır, yetkili kamu kurumuna sevk eder ve başvurunun izlenmesini sağlar.","Kırık kamu ekipmanını yetkisiz onarmaya çalışmak güvenli ve resmî bir çözüm yolu değildir.","Kayıtsız sözlü bildirimin yinelenmesi, başvurunun sevk ve takip edilmesi amacını karşılamaz."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-083","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q378.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q378.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q378.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q378.visual.ac7e52072526"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q378.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q378.visual.8fad5835a223"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q378.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q378.visual.744ad5132c45"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q378.visual.fb33c9801e39"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"79a7f6895965d7db36748af8774c9ee81432d51cae893c2bbb71c28d5da7d52f","reviewDecisionSha256":"9ac550c000b9b40e36ccce5ab061d602b469985e75787098b485cdaa3d2123b1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:79a7f6895965d7db36748af8774c9ee81432d51cae893c2bbb71c28d5da7d52f","reviewedHash":"sha256:79a7f6895965d7db36748af8774c9ee81432d51cae893c2bbb71c28d5da7d52f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9ac550c000b9b40e36ccce5ab061d602b469985e75787098b485cdaa3d2123b1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q378","contentProjectionSha256":"79a7f6895965d7db36748af8774c9ee81432d51cae893c2bbb71c28d5da7d52f","reviewDecisionSha256":"9ac550c000b9b40e36ccce5ab061d602b469985e75787098b485cdaa3d2123b1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q379","questionId":"tr-g05-sosyal-q379","title":"Hangi Durumda Başvuru Kurumu Doğrudur?","question":"Aşağıda bazı sorunlar ve başvurulması gereken kurumlar eşleştirilmiştir. Hangi seçenekteki eşleştirme hatasızdır?","choices":["Gürültü kirliliği şikâyeti → Vergi Dairesi","İş kazası sonucu yaralanma → Nüfus Müdürlüğü","Sokak hayvanlarının toplanması → Belediye Zabıta Müdürlüğü","Okulda şiddet olayı → Tapu ve Kadastro Müdürlüğü"],"correct":2,"level":4,"difficultyReason":"Seçeneklerde verilen kurumların görev alanlarını karşılaştırmak ve yanlış eşleştirmeleri eleyerek doğruyu bulmak, üst düzey bir muhakeme gerektirir.","explanation":"Belediye zabıtası, sokak hayvanlarının toplanması, bakımı ve barınaklara götürülmesinden sorumludur. Diğer eşleştirmeler yanlış kurumları göstermektedir: gürültü kirliliği belediyeye, iş kazası SGK'ya, okulda şiddet okul müdürlüğüne iletilmelidir.","distractorWhy":["Gürültü kirliliği için vergi dairesine başvurulmaz; doğru başvuru yeri zabıta veya belediye çevre koruma birimidir.","İş kazası nüfus müdürlüğünün görevi değildir; kazanın SGK’ya ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirilmesi gerekir.","Doğru cevap: Sokak hayvanlarının toplanması belediye zabıtasının yetki alanına girer; bu eşleştirme hatasızdır.","Okulda şiddet olayında tapu müdürlüğüne değil, okul yönetimine ve gerekirse emniyet birimlerine başvurulur."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-083","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"954d347ea4b828d32de97b77e8d081d4e81cdd936095966af9a451b6507558f2","reviewDecisionSha256":"99e2ad56a959dcec47223283a3e5b998fca249e03493f19927e0392e709398be","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:954d347ea4b828d32de97b77e8d081d4e81cdd936095966af9a451b6507558f2","reviewedHash":"sha256:954d347ea4b828d32de97b77e8d081d4e81cdd936095966af9a451b6507558f2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:99e2ad56a959dcec47223283a3e5b998fca249e03493f19927e0392e709398be; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q379","contentProjectionSha256":"954d347ea4b828d32de97b77e8d081d4e81cdd936095966af9a451b6507558f2","reviewDecisionSha256":"99e2ad56a959dcec47223283a3e5b998fca249e03493f19927e0392e709398be","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q380","questionId":"tr-g05-sosyal-q380","title":"Gürültü Cezasının Yasal Dayanağı","question":"Bir apartman sakini, komşusunun gece yarısı yaptığı tadilat nedeniyle gürültüden rahatsız olmuş ve belediyeye şikâyette bulunmuştur. Belediye ekipleri ölçüm yaparak gürültü seviyesinin yasal sınırı aştığını belirlemiş ve komşusuna para cezası kesmiştir. Belediyenin bu cezayı uygulama yetkisi aşağıdaki yasal düzenlemelerin hangisinden kaynaklanmaktadır?","choices":["Kabahatler Kanunu","İmar Kanunu","Türk Ceza Kanunu","Belediye Kanunu"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Orta düzey; cezanın hangi kanundan kaynaklandığını ayırt etmek, idari düzenlemelerle ilgili bilgi ve neden-sonuç ilişkisi kurmayı gerektirir.","explanation":"5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılama, çevre ve gürültü kirliliğini önleme ve bu amaçla idari yaptırım uygulama yetkisi vermiştir. Bu nedenle belediye, gürültü yapan komşuya Belediye Kanunu’na dayanarak ceza kesebilir.","distractorWhy":["Kabahatler Kanunu: İdari para cezalarına genel çerçeve çizer; ancak belediyenin çevresel gürültü konusundaki özel yetkisi Belediye Kanunu'ndan gelir.","İmar Kanunu: Yapı ruhsatı ve imar düzenlemeleriyle ilgilidir; gece gürültüsüne ceza yetkisi bu kanunda yer almaz.","Türk Ceza Kanunu: Gürültü bir suç değil, idari kabahattir; belediye cezayı ceza kanununa göre değil, Belediye Kanunu’na göre keser.","Doğru cevap: Belediye Kanunu, belediyelere mahallinde huzuru bozan eylemleri engelleme ve ceza uygulama yetkisi verir; olaydaki ceza bu yetkiye dayanarak kesilmiştir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-083","objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9fceb786a591aa10435869afce7691be93de5e4b51b3a54e25eabb8b8a9bd754","reviewDecisionSha256":"e7fc43b2d3f9c3959a5f12fadb1b7d70b985ef76af688a40f7139f140ea3d192","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9fceb786a591aa10435869afce7691be93de5e4b51b3a54e25eabb8b8a9bd754","reviewedHash":"sha256:9fceb786a591aa10435869afce7691be93de5e4b51b3a54e25eabb8b8a9bd754","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e7fc43b2d3f9c3959a5f12fadb1b7d70b985ef76af688a40f7139f140ea3d192; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q380","contentProjectionSha256":"9fceb786a591aa10435869afce7691be93de5e4b51b3a54e25eabb8b8a9bd754","reviewDecisionSha256":"e7fc43b2d3f9c3959a5f12fadb1b7d70b985ef76af688a40f7139f140ea3d192","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q381","questionId":"tr-g05-sosyal-q381","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-083","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","title":"Başvuru Kurumunu Ayırt Etme","question":"Mahallesindeki çocuk parkının salıncakları kırılmış ve kum havuzu dağılmıştır. Bu sorunu çözmek için ilk başvuru yeri olarak aşağıdaki kurumlardan hangisi en uygundur?","choices":["Muhtarlık","Kaymakamlık","Nüfus Müdürlüğü","Sahil Güvenlik Komutanlığı"],"difficultyReason":"Soruda verilen sorun yerel ve ilk başvuru kurumunu ayırt etmeyi gerektirir; seçenekler arasında çocuklar için tanıdık olmayan idari kademeler bulunabilir.","explanation":"Kırık park ekipmanı gibi mahalle ölçeğindeki sorunlarda ilk başvurulması gereken kurum muhtarlıktır. Muhtar, mahallenin en yakın yönetim birimi olarak sorunun ilgili belediye veya kuruma iletilmesini sağlar. Kaymakamlık ve valilik daha üst idari birimler olup doğrudan bu tip yerel sorunlara müdahale etmez. Sahil Güvenlik Komutanlığı ise deniz emniyeti ile ilgili bir kurumdur ve park sorunuyla ilgisi yoktur.","distractorWhy":["Doğru cevap budur; muhtarlık, mahalle düzeyindeki sorunlarda ilk başvuru noktasıdır.","Kaymakamlık ilçe düzeyinde bir yönetim birimidir, doğrudan park bakımından sorumlu değildir.","Nüfus Müdürlüğü kimlik ve nüfus işlemlerini yürütür; mahalle parkındaki bakım sorununun ilk başvuru yeri değildir.","Sahil Güvenlik Komutanlığı denizlerde güvenlikle görevlidir, çocuk parkı sorunuyla ilgili değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"881c28d5183127f3e7b54501f11bcbac8c203c477fb60867e78b40790436ec0f","reviewDecisionSha256":"4ecd026b2757a700768f28382f9261488c7b7213b3910367c33e21a63849da49","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:881c28d5183127f3e7b54501f11bcbac8c203c477fb60867e78b40790436ec0f","reviewedHash":"sha256:881c28d5183127f3e7b54501f11bcbac8c203c477fb60867e78b40790436ec0f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:4ecd026b2757a700768f28382f9261488c7b7213b3910367c33e21a63849da49; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q381","contentProjectionSha256":"881c28d5183127f3e7b54501f11bcbac8c203c477fb60867e78b40790436ec0f","reviewDecisionSha256":"4ecd026b2757a700768f28382f9261488c7b7213b3910367c33e21a63849da49","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q382","questionId":"tr-g05-sosyal-q382","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-084","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","title":"Gerçekçi Senaryo ile Başvuru Kurumu","question":"Sınıfça sokak hayvanları için bir mama ve su istasyonu yapmak istiyorsunuz. Malzeme ve izin almak için aşağıdaki kurumlardan hangisine başvurmanız en doğru olur?","choices":["İl Millî Eğitim Müdürlüğü","Belediye","Orman Genel Müdürlüğü","Tapu ve Kadastro Müdürlüğü"],"difficultyReason":"Senaryoda yer alan izin ve malzeme ihtiyacı, belediye ile millî eğitim müdürlüğü gibi kurumların yetki alanlarının karıştırılmasına yol açabilir.","explanation":"Sokak hayvanları için istasyon kurmak şehir içi bir faaliyettir; belediyeler bu tür yerel hizmetlerden sorumludur. İl Millî Eğitim Müdürlüğü okullarla ilgili konularda yetkilidir. Orman Genel Müdürlüğü ormanlık arazilerle, Tapu ve Kadastro Müdürlüğü mülkiyet kayıtlarıyla ilgilenir. Dolayısıyla malzeme ve izin için belediye doğru adrestir.","distractorWhy":["İl Millî Eğitim Müdürlüğü okullarla ilgili işlerden sorumludur, şehir içi hayvan istasyonu kurma izni onun yetki alanına girmez.","Doğru cevap budur; belediye şehirdeki park, bahçe ve hayvan refahı hizmetlerini yürütür.","Orman Genel Müdürlüğü orman alanları ve ağaçlandırma ile ilgilenir, şehir içi küçük projeler onun görev kapsamında değildir.","Tapu ve Kadastro Müdürlüğü taşınmaz malların kayıtlarını tutar, proje izni vermez."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"874999d6302c58ac447d2e15f05487de0647c436efbd2284d28cf62fa0241386","reviewDecisionSha256":"66ca47b0ede543046dd612767060eb9316a88d1a8361e1fefa172e2f62f3b0ce","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:874999d6302c58ac447d2e15f05487de0647c436efbd2284d28cf62fa0241386","reviewedHash":"sha256:874999d6302c58ac447d2e15f05487de0647c436efbd2284d28cf62fa0241386","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:66ca47b0ede543046dd612767060eb9316a88d1a8361e1fefa172e2f62f3b0ce; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q382","contentProjectionSha256":"874999d6302c58ac447d2e15f05487de0647c436efbd2284d28cf62fa0241386","reviewDecisionSha256":"66ca47b0ede543046dd612767060eb9316a88d1a8361e1fefa172e2f62f3b0ce","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q383","questionId":"tr-g05-sosyal-q383","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-084","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","title":"Kurumları Karşılaştırarak Doğru Başvuruyu Belirleme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Buna göre X, Y, Z için en doğru kurumlar sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?","choices":["Belediye — Muhtarlık — Karayolları Genel Müdürlüğü","Kaymakamlık — Nüfus Müdürlüğü — Emniyet Müdürlüğü","Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü — Nüfus Müdürlüğü — Belediye","Valilik — Millî Eğitim Müdürlüğü — Jandarma"],"difficultyReason":"Üç farklı sorun ile üç farklı kurumun eşleştirilmesi, öğrencinin birden çok kurumun yetki alanını aynı anda düşünmesini gerektirir; benzer isimli kurumlar karıştırılabilir.","explanation":"Çevre kirliliği şikâyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne yapılır. Okul kaydı için adres bilgisi Nüfus Müdürlüğü'nden alınır. Şehir içi trafik levhası talebi belediyenin yetki alanındadır. Diğer seçeneklerde kurum eşleşmeleri yanlıştır: Belediye çevre şikâyeti alabilir ancak X için en yetkili kurum çevre müdürlüğüdür. Muhtarlık adres bilgisini resmî olarak belgeleyemez, Karayolları şehirlerarası yollara bakar. Kaymakamlık doğrudan çevre şikâyeti almaz, Emniyet Müdürlüğü levha talebini belediyeye yönlendirir. Valilik genel idari makamdır, Millî Eğitim okul kaydı yapar ama adres belgesi vermez.","distractorWhy":["Belediye çevre kirliliği şikâyeti alabilir ancak en yetkili kurum çevre müdürlüğüdür; muhtarlık adres bilgisini resmî belge olarak sağlamaz, Karayolları şehir içi levhalarla ilgilenmez.","Kaymakamlık doğrudan çevre şikâyeti almaz, Emniyet Müdürlüğü trafik levhası yerleştirme yetkisine sahip değildir.","Doğru eşleştirme budur; çevre müdürlüğü, nüfus müdürlüğü ve belediye sırasıyla doğru kurumlardır.","Valilik genel idari makamdır, tek başına çevre şikâyetini sonuçlandırmaz; Millî Eğitim adres belgesi vermez; Jandarma levha talebinde bulunmaz."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q383.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q383.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q383.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q383.visual.481df8972f98"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q383.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q383.visual.06a0ab827587"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q383.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q383.visual.6f9e7e574757"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q383.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q383.visual.edc8cb525267"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q383.visual.cfd9e9f6f91a"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6294284d63104a7b97f15be4af268d595e157659de9615d2f9966e41d6d4d3ce","reviewDecisionSha256":"3da333be624484638122472cf6b5a977a8e8be0606306d0a9c1de8183a857bd1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6294284d63104a7b97f15be4af268d595e157659de9615d2f9966e41d6d4d3ce","reviewedHash":"sha256:6294284d63104a7b97f15be4af268d595e157659de9615d2f9966e41d6d4d3ce","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3da333be624484638122472cf6b5a977a8e8be0606306d0a9c1de8183a857bd1; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q383","contentProjectionSha256":"6294284d63104a7b97f15be4af268d595e157659de9615d2f9966e41d6d4d3ce","reviewDecisionSha256":"3da333be624484638122472cf6b5a977a8e8be0606306d0a9c1de8183a857bd1","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q384","questionId":"tr-g05-sosyal-q384","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.4.4","objective":"SB.5.4.4","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-52","topic":"Yaşayan Demokrasimiz","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-084","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Bir ihtiyaç hâlinde veya sorun karşısında başvuru yapılabilecek kurumlar hakkında bilgi toplayabilme","title":"Neden-Sonuç Yorumlayarak Başvuru Yolu Seçme","question":"Mahallede çöpler günlerdir toplanmadığı için kötü kokular oluşmuş ve sinekler çoğalmıştır. Bu sorunun en hızlı ve etkili çözümü için aşağıdaki adımlardan hangisi izlenmelidir?","choices":["Sosyal medyada belediye aleyhine paylaşım yapmak","CİMER’e şikâyet dilekçesi yazmak","Belediye otobüsünü durdurup sürücüye durumu bildirmek","Belediyenin temizlik işleri müdürlüğüne telefon veya dilekçe ile ulaşmak"],"difficultyReason":"Öğrenciler CİMER’in gücünü abartabilir veya doğrudan belediye birimine ulaşmanın daha hızlı olacağını gözden kaçırabilir.","explanation":"Çöplerin toplanmaması belediyenin temizlik işleri müdürlüğünün sorumluluk alanına girer. En hızlı çözüm için bu birime doğrudan başvurmak gerekir. CİMER’e yazılan şikâyetler incelenir ve ilgili kuruma iletilir ancak bu süreç daha uzundur. Sosyal medya paylaşımları ilgili birime ulaşmayabilir ve otobüs sürücüsü bu konuda yetkili değildir.","distractorWhy":["Sosyal medya paylaşımı sorunu doğrudan yetkiliye iletmez, sadece kamuoyu oluşturur, çözümü garanti etmez.","CİMER başvuruları etkili olmasına rağmen işleme süresi nedeniyle acil duruma geç çözüm getirir.","Belediye otobüs sürücüsü temizlik işlerinden sorumlu değildir, şikâyeti doğru birime aktaramaz.","Doğru cevap budur; belediyenin ilgili birimiyle doğrudan iletişime geçmek en hızlı ve yetkili çözüm yoludur."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-4-4-note","unitKey":"sb-5-4","topicKey":"sb-5-4-4","subtopicKey":"sorun-ve-ihtiyaclarda-basvurulabilecek-kurumlar","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"77b6d35aa3b635b8ff7246ee8d3fc8e3979243f7a0b6c0df1570c58b907c58ae","reviewDecisionSha256":"a4744682181401ef2cfb75ce6370bbaf7cadebb278c7df29b3fa3f780e3e9c71","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:77b6d35aa3b635b8ff7246ee8d3fc8e3979243f7a0b6c0df1570c58b907c58ae","reviewedHash":"sha256:77b6d35aa3b635b8ff7246ee8d3fc8e3979243f7a0b6c0df1570c58b907c58ae","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a4744682181401ef2cfb75ce6370bbaf7cadebb278c7df29b3fa3f780e3e9c71; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q384","contentProjectionSha256":"77b6d35aa3b635b8ff7246ee8d3fc8e3979243f7a0b6c0df1570c58b907c58ae","reviewDecisionSha256":"a4744682181401ef2cfb75ce6370bbaf7cadebb278c7df29b3fa3f780e3e9c71","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q385","questionId":"tr-g05-sosyal-q385","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-085","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Çok Ölçütlü Karar ile Verimli Kaynak Kullanımı","question":"Bir aile, su faturasını düşürmek ve çevreye katkı sağlamak amacıyla banyoda alınacak önlemleri değerlendirmektedir. Aşağıdaki tabloda dört seçeneğin maliyet, su tasarruf oranı ve uygulama kolaylığı verilmiştir. Tabloyu birlikte yorumladığınızda en uygun seçenek hangisidir?","choices":["Su tasarruflu duş başlığı takmak","Her gün 5 dakika yerine 10 dakika duş almak","Bahçeye açılan musluktan sürekli su akıtmak","Banyo küvetini tamamen doldurup sadece ayakları yıkamak"],"difficultyReason":"Tablodaki verilerin yorumlanması, negatif tasarruf yüzdelerinin fark edilmesi ve maliyet-tasarruf dengesinin çocuk yaşta değerlendirilmesi bilişsel yük getirir.","explanation":"Tabloya göre sadece su tasarruflu duş başlığı pozitif tasarruf (%40) sağlamakta ve uygulama kolaylığı yüksektir. Diğer seçeneklerin tasarruf yüzdeleri negatiftir, yani su tüketimini artırmaktadır. Bu nedenle çevreye katkı ve fatura düşürme amacına en uygun seçenek su tasarruflu duş başlığıdır.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; düşük maliyetle yüksek su tasarrufu sağlar ve kolay uygulanır.","Duş süresini artırmak su tüketimini yükseltir, tasarruf sağlamaz; aksine faturayı artırır.","Bahçe musluğundan sürekli su akıtmak büyük israfa yol açar, çevreye ve bütçeye zarar verir.","Küveti doldurup sadece ayak yıkamak suyun büyük kısmını boşa harcar, verimli kullanım değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q385.visual.h1","tr-g05-sosyal-q385.visual.h2","tr-g05-sosyal-q385.visual.h3","tr-g05-sosyal-q385.visual.h4"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q385.visual.r1c1"},{"v":"150"},{"v":"%40"},{"key":"tr-g05-sosyal-q385.visual.r1c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q385.visual.r2c1"},{"v":"0"},{"v":"% -50"},{"key":"tr-g05-sosyal-q385.visual.r2c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q385.visual.r3c1"},{"v":"0"},{"v":"% -80"},{"key":"tr-g05-sosyal-q385.visual.r3c4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q385.visual.r4c1"},{"v":"120"},{"v":"% -30"},{"key":"tr-g05-sosyal-q385.visual.r4c4"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q385.visual.alt","captionKey":"tr-g05-sosyal-q385.visual.caption"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cabf45018d8f2fda26e0807e4d192811a3280e572b5196965d7bd0a3e00156de","reviewDecisionSha256":"e7d69076e3090140fa464c3a685ee1c22081e9c6e7bb3a1d9133b520e1531236","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cabf45018d8f2fda26e0807e4d192811a3280e572b5196965d7bd0a3e00156de","reviewedHash":"sha256:cabf45018d8f2fda26e0807e4d192811a3280e572b5196965d7bd0a3e00156de","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e7d69076e3090140fa464c3a685ee1c22081e9c6e7bb3a1d9133b520e1531236; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q385","contentProjectionSha256":"cabf45018d8f2fda26e0807e4d192811a3280e572b5196965d7bd0a3e00156de","reviewDecisionSha256":"e7d69076e3090140fa464c3a685ee1c22081e9c6e7bb3a1d9133b520e1531236","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q386","questionId":"tr-g05-sosyal-q386","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-085","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Gerçekçi Senaryo ile Enerji Verimliliği","question":"Yiğit, kış aylarında odasındaki kalorifer peteğinin önüne büyük bir kitaplık yerleştirmiştir. Buna rağmen oda ısınmayınca kombinin derecesini sürekli yükseltmektedir. Yiğit’in bu davranışıyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?","choices":["Oda daha çabuk ısınacağı için enerji tasarrufu sağlar.","Kalorifer peteğinin önü kapatıldığı için enerji verimli kullanılamaz, doğalgaz israfına neden olur.","Kitaplık ısıyı hapsettiği için oda daha iyi ısınır.","Kombi derecesi yükseltildiğinde petek daha az enerji harcar."],"difficultyReason":"Öğrenci, petek önünün kapatılmasının ısı dağılımını engellediğini bilmezse yanlış çıkarımlar yapabilir; ısınma ile enerji tüketimi arasındaki ilişkiyi doğru yorumlamak gerekir.","explanation":"Kalorifer peteğinin önüne eşya yerleştirmek, sıcak havanın oda içinde serbestçe dolaşmasını engeller. Bu nedenle oda yeterince ısınmaz ve kombi daha yüksek derecede çalıştırılarak daha fazla enerji tüketilir. Bu doğrudan enerji israfına ve çevresel etkiye (daha fazla fosil yakıt kullanımı) yol açar.","distractorWhy":["Oda ısınmadığı için enerji tasarrufu sağlanmaz, aksine tüketim artar.","Doğru yorum budur; petek önü kapatıldığında enerji verimliliği düşer ve israf oluşur.","Kitaplık ısıyı hapsetmez, petekle oda arasında bariyer oluşturduğu için ısı kaybına neden olur.","Kombi derecesi yükseltilince petek daha çok enerji harcar, daha az değil."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6228fdeb07908dcfdb7381c6cbb4fa2149a51222d6cdf07a46da0c7302f94737","reviewDecisionSha256":"603d9d44e7f5b5f7d979dffe471f0f829f44c4a1db8e931ae5dc61bad0b8ce4e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6228fdeb07908dcfdb7381c6cbb4fa2149a51222d6cdf07a46da0c7302f94737","reviewedHash":"sha256:6228fdeb07908dcfdb7381c6cbb4fa2149a51222d6cdf07a46da0c7302f94737","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:603d9d44e7f5b5f7d979dffe471f0f829f44c4a1db8e931ae5dc61bad0b8ce4e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q386","contentProjectionSha256":"6228fdeb07908dcfdb7381c6cbb4fa2149a51222d6cdf07a46da0c7302f94737","reviewDecisionSha256":"603d9d44e7f5b5f7d979dffe471f0f829f44c4a1db8e931ae5dc61bad0b8ce4e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q387","questionId":"tr-g05-sosyal-q387","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-085","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Kavram Ayırma: Verimli Kullanım Davranışı","question":"Aşağıdaki alışkanlıklardan hangisi doğal kaynakların verimli kullanılmasına örnek gösterilebilir?","choices":["Diş fırçalarken suyu açık bırakmak","Uyumadan önce televizyonu fişe takılı bırakmak","Defterin boş sayfalarını kullanmadan yenisini almamak","Güneşli günlerde tüm lambaları yakmak"],"difficultyReason":"Verimli kullanım ile israf örnekleri arasındaki ayrımı yapmak, bazı öğrenciler için günlük alışkanlıklarla bağdaştırma zorluğu oluşturabilir.","explanation":"Defterin tüm sayfalarını kullanmadan yenisini almamak kâğıt israfını önleyerek orman kaynaklarının korunmasına katkıda bulunur. Diğer seçenekler su veya elektrik israfına yol açan davranışlardır.","distractorWhy":["Diş fırçalarken suyu açık bırakmak su israfıdır, verimli kullanım değildir.","Uyumadan önce televizyonu fişe takılı bırakmak enerji israfına neden olur.","Doğru cevap budur; defteri tamamen bitirmeden yenisine geçmemek kâğıt israfını önler.","Güneşli günlerde lambaları yakmak doğal ışığı değerlendirmemek, elektriği boşa harcamaktır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3adbd885f5ac75a85a43204462e1781a700ef08e65b6fa21f9f89af9e2d44be3","reviewDecisionSha256":"05a36f3ba8bc8a1ba50305403c533841e7ee80782e8ccc9cb41b54a632ca3c75","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3adbd885f5ac75a85a43204462e1781a700ef08e65b6fa21f9f89af9e2d44be3","reviewedHash":"sha256:3adbd885f5ac75a85a43204462e1781a700ef08e65b6fa21f9f89af9e2d44be3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:05a36f3ba8bc8a1ba50305403c533841e7ee80782e8ccc9cb41b54a632ca3c75; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q387","contentProjectionSha256":"3adbd885f5ac75a85a43204462e1781a700ef08e65b6fa21f9f89af9e2d44be3","reviewDecisionSha256":"05a36f3ba8bc8a1ba50305403c533841e7ee80782e8ccc9cb41b54a632ca3c75","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q388","questionId":"tr-g05-sosyal-q388","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-085","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Karşılaştırma Yoluyla Verimli Kullanım","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. Buna göre suyu en verimli kullanan öğrenci hangisidir?","choices":["Efe","Zeynep","Arda","Elif"],"difficultyReason":"Zeynep de bir verimli alışkanlık sergilemektedir, öğrenci iki olumlu davranış arasında kalabilir; ancak yağmur suyu kullanımı doğrudan içme suyu kaynağını korumaya yöneliktir.","explanation":"Elif, yağmur suyunu biriktirerek şebeke suyu (içme suyu) kullanımını azaltmıştır. Zeynep diş fırçalarken suyu kapatarak tasarruf etse de Elif’in yöntemi doğrudan alternatif bir su kaynağını değerlendirdiği için daha verimli kabul edilir. Efe ve Arda ise suyu israf etmektedir.","distractorWhy":["Efe duşta suyu açık bıraktığı için israf etmektedir.","Zeynep musluğu kapatarak tasarruf yapar ancak Elif’in yağmur suyu kullanımı kadar üst düzey bir verimlilik değildir.","Arda oyuncak yıkarken dakikalarca su akıtarak suyu boşa harcamaktadır.","Doğru cevap budur; Elif yağmur suyu biriktirerek içme suyu kaynaklarının korunmasını sağlar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q388.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q388.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q388.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q388.visual.7dbcd724a01c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q388.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q388.visual.d45f878fed6e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q388.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q388.visual.e5cf6842d6b7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q388.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q388.visual.103bf98cb3d7"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q388.visual.9901ad84ea17"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f929178e25aba90e95372974a642e67054c64cec221cc3e6e06b989d703f559a","reviewDecisionSha256":"fbb67cb2049edc5134c7bd82a9f57b7686533e8330515686063ca818dc16edff","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f929178e25aba90e95372974a642e67054c64cec221cc3e6e06b989d703f559a","reviewedHash":"sha256:f929178e25aba90e95372974a642e67054c64cec221cc3e6e06b989d703f559a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fbb67cb2049edc5134c7bd82a9f57b7686533e8330515686063ca818dc16edff; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q388","contentProjectionSha256":"f929178e25aba90e95372974a642e67054c64cec221cc3e6e06b989d703f559a","reviewDecisionSha256":"fbb67cb2049edc5134c7bd82a9f57b7686533e8330515686063ca818dc16edff","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q389","questionId":"tr-g05-sosyal-q389","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-085","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Kanıt Yorumlama ile Su Tasarrufu Stratejisi","question":"Bir araştırma şirketinin raporuna göre bir evde tüketilen suyun yaklaşık %35’i banyoda, %25’i mutfakta, %20’si tuvalette, %10’u çamaşırda ve %10’u temizlikte kullanılmaktadır. Bu rapora dayanarak su tasarrufu yapmak isteyen bir aile, öncelikle aşağıdakilerden hangisine yönelik önlem almalıdır?","choices":["Banyoda su tüketimini azaltacak yöntemler uygulamak","Halıları gün aşırı silmek","Buzdolabının sıcaklığını artırmak","Elektrikli aletleri prizde bırakmamak"],"difficultyReason":"Öğrencinin grafiksel veriyi yorumlayarak en yüksek tüketim kalemini belirlemesi ve bunu eyleme dönüştürmesi gerekir; dikkat çeldirici olarak ev işleriyle ilgili diğer faaliyetler verilmiştir.","explanation":"Rapora göre en yüksek su tüketimi %35 ile banyoda gerçekleşmektedir. Bu nedenle su tasarrufu için öncelikli olarak banyodaki tüketimi azaltacak önlemler (örneğin duş süresini kısaltmak, su tasarruflu başlık kullanmak) alınmalıdır. Halı silmek su tüketimini artırır, buzdolabı sıcaklığı ve prizde bırakılan aletler elektrikle ilgilidir, su tasarrufuyla bağlantılı değildir.","distractorWhy":["Doğru cevap budur; veriye göre suyun en çok tüketildiği alan banyodur, bu nedenle öncelik buraya verilmelidir.","Halıları gün aşırı silmek daha fazla su harcanmasına yol açar, tasarruf sağlamaz.","Buzdolabı sıcaklığını artırmak enerji ile ilgilidir, su tüketimi üzerinde etkisi yoktur.","Elektrikli aletleri prizde bırakmamak enerji tasarrufu sağlar, su tasarrufu ile ilgili değildir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5d9219537d00e24e03ceb16417215f6c6a28799a189d6321dd4d94b105a18e67","reviewDecisionSha256":"bdfddfc7b8a2a926ded9cce6a640466efb871066f1724ee5f3077f62fa5a0dbc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5d9219537d00e24e03ceb16417215f6c6a28799a189d6321dd4d94b105a18e67","reviewedHash":"sha256:5d9219537d00e24e03ceb16417215f6c6a28799a189d6321dd4d94b105a18e67","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:bdfddfc7b8a2a926ded9cce6a640466efb871066f1724ee5f3077f62fa5a0dbc; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q389","contentProjectionSha256":"5d9219537d00e24e03ceb16417215f6c6a28799a189d6321dd4d94b105a18e67","reviewDecisionSha256":"bdfddfc7b8a2a926ded9cce6a640466efb871066f1724ee5f3077f62fa5a0dbc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q390","questionId":"tr-g05-sosyal-q390","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-086","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Enerji Verimliliğinin İnsan ve Çevreye Etkisi","question":"Enerji kaynaklarını verimli kullanmanın, aşağıdakilerden hangisi hem insan sağlığına hem de doğaya doğrudan fayda sağlar?","choices":["Üretilen enerjinin daha ucuza satılması","Termik santrallerde daha az kömür yakılmasıyla hava kirliliğinin azalması","Sokak lambalarının gündüz de açık bırakılması","Binaların güney cephesine daha az pencere yapılması"],"difficultyReason":"Öğrencinin enerji verimliliğinin çevre ve sağlık üzerindeki dolaylı pozitif etkisini kavraması gerekir; ekonomik fayda ile çevresel faydayı ayırt etmek zor olabilir.","explanation":"Enerjiyi verimli kullanmak, enerji üretimi için yakılan fosil yakıt miktarını azaltır. Termik santrallerde daha az kömür yakıldığında atmosfere salınan kirletici gazlar ve partiküller azalır; bu da hava kirliliğine bağlı astım gibi solunum hastalıklarını azaltarak insan sağlığını korur ve asit yağmurları gibi çevre sorunlarını hafifletir. Diğer seçenekler ya sadece ekonomi ile ilgilidir ya da verimsiz kullanıma örnektir.","distractorWhy":["Enerjinin ucuzlaması ekonomik bir faydadır, insan sağlığına ve doğaya doğrudan bir katkı sağlamaz.","Doğru cevap budur; fosil yakıt kullanımının azalması hem hava kirliliğini hem buna bağlı sağlık sorunlarını azaltır.","Sokak lambalarının gündüz yanması enerji israfıdır, çevreye olumsuz etki eder.","Güney cephede pencere sayısı azaltılırsa güneş ışığından daha az yararlanılır, bu ısınma ve aydınlatma ihtiyacını artırarak enerji tüketimini yükseltir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7f45a51b987c6c8a34711b5784127dda170a8f58fed435a1bc917e9ea06d4550","reviewDecisionSha256":"564d2be589d782370d5a05669603d59df20edcb43747d4c96ee8b735cc8759a5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7f45a51b987c6c8a34711b5784127dda170a8f58fed435a1bc917e9ea06d4550","reviewedHash":"sha256:7f45a51b987c6c8a34711b5784127dda170a8f58fed435a1bc917e9ea06d4550","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:564d2be589d782370d5a05669603d59df20edcb43747d4c96ee8b735cc8759a5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q390","contentProjectionSha256":"7f45a51b987c6c8a34711b5784127dda170a8f58fed435a1bc917e9ea06d4550","reviewDecisionSha256":"564d2be589d782370d5a05669603d59df20edcb43747d4c96ee8b735cc8759a5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q391","questionId":"tr-g05-sosyal-q391","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-086","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Verimli Kaynak Kullanımına Örnek","question":"Bir öğrenci aşağıdaki davranışlardan hangisini yaparsa kaynakları verimli kullanarak doğaya katkıda bulunmuş olur?","choices":["Odadan çıkarken ışıkları açık bırakmak.","Kullanmadığı eşyaları çöpe atmak.","Atık pilleri pil toplama kutusuna atmak.","Temizlik yaparken gereğinden fazla deterjan kullanmak."],"figure":null,"difficultyReason":"Seçenekler birbirinden açıkça ayrıldığı için ayırt etme kolaylığı düşüktür.","explanation":"Kaynakları verimli kullanmak; su, enerji, hammadde gibi kaynakları gereksiz yere tüketmemek, atıkları geri dönüşüme kazandırmak demektir. Atık pillerin toplama kutusuna atılması hem pillerin içindeki zararlı maddelerin doğaya karışmasını önler hem de pil malzemelerinin geri dönüştürülerek yeniden kullanılmasını sağlar. Bu davranış doğa ve insan sağlığı için olumlu etki yapar. Diğer seçenekler ise kaynakların boşa harcanmasına neden olur.","distractorWhy":["Işıkları açık bırakmak enerji israfına yol açar, verimli değildir.","Eşyaları çöpe atmak yeniden kullanım veya geri dönüşüm fırsatını kaçırır.","Atık pillerin toplama kutusuna atılması geri dönüşüm için doğru bir davranıştır.","Fazla deterjan kullanmak hem su hem de kimyasal israfına neden olur."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"39835a3888a3ef53a95bd460b0c211eb7ab526d3c2a90c20f57b2b907a69fa46","reviewDecisionSha256":"1ea84f2c46a34e9d66512ee0df82247ca8e288413bd9a96b4e9f1ab464320043","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:39835a3888a3ef53a95bd460b0c211eb7ab526d3c2a90c20f57b2b907a69fa46","reviewedHash":"sha256:39835a3888a3ef53a95bd460b0c211eb7ab526d3c2a90c20f57b2b907a69fa46","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:1ea84f2c46a34e9d66512ee0df82247ca8e288413bd9a96b4e9f1ab464320043; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q391","contentProjectionSha256":"39835a3888a3ef53a95bd460b0c211eb7ab526d3c2a90c20f57b2b907a69fa46","reviewDecisionSha256":"1ea84f2c46a34e9d66512ee0df82247ca8e288413bd9a96b4e9f1ab464320043","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q392","questionId":"tr-g05-sosyal-q392","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-086","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Okulda Tasarruf","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Ece’nin aşağıdakilerden hangisini projesinde önermesi bu amaca en uygun olur?","choices":["Okul bahçesinde sürekli akan bir süs havuzu yapılması.","Her sınıfta tek kullanımlık plastik bardak bulundurulması.","Kantinde satılan tüm yiyeceklerin ambalajlı olması.","Okul genelinde kağıt atıkların toplanıp geri dönüşüme gönderilmesi."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q392.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q392.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q392.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q392.visual.d46daf6b401e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q392.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q392.visual.84f87c40bead"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q392.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q392.visual.32ce99a516aa"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q392.visual.a6261ad4ded9"},"difficultyReason":"Senaryoda birden çok değişken değerlendirilerek en yüksek faydanın seçilmesi gerekmektedir.","explanation":"Okulda kağıt atıkların toplanıp geri dönüşüme gönderilmesi, hem atık miktarını azaltır hem de yeni kağıt üretimi için ağaç kesimini engeller. Bu sayede orman varlığı korunur, hava temizliği sağlanır ve insanlara daha yaşanabilir bir çevre bırakılır. Süs havuzu sürekli su tüketir, tek kullanımlık plastik bardak ve ambalajlı ürünler ise atık sorununu artırarak çevreye zarar verir.","distractorWhy":["Sürekli akan süs havuzu gereksiz su tüketimine neden olur.","Tek kullanımlık plastik bardaklar plastik atık miktarını artırır, doğaya zarar verir.","Ambalajlı yiyecekler fazla ambalaj atığı oluşturarak geri dönüşüm yükünü artırır.","Kağıt atıkların geri dönüşüme gönderilmesi doğal kaynakları korumak için doğru bir uygulamadır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"592bd3d9495546501877d46573166691a1323857894a4bbbfddd58617c9c2967","reviewDecisionSha256":"9510c84b42b3b064a118eb1f3f3a3496a56dff0e5d1e80f46d1f171d68fe66ef","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:592bd3d9495546501877d46573166691a1323857894a4bbbfddd58617c9c2967","reviewedHash":"sha256:592bd3d9495546501877d46573166691a1323857894a4bbbfddd58617c9c2967","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9510c84b42b3b064a118eb1f3f3a3496a56dff0e5d1e80f46d1f171d68fe66ef; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q392","contentProjectionSha256":"592bd3d9495546501877d46573166691a1323857894a4bbbfddd58617c9c2967","reviewDecisionSha256":"9510c84b42b3b064a118eb1f3f3a3496a56dff0e5d1e80f46d1f171d68fe66ef","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q393","questionId":"tr-g05-sosyal-q393","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-086","correct":0,"level":2,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"İki Farklı Yaklaşım","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Bu iki ailenin su kullanımı karşılaştırıldığında aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılır?","choices":["1. Aile su kaynaklarını daha verimli kullanarak doğaya katkıda bulunur.","2. Aile sürekli su akıttığı için suyun daha temiz kalmasını sağlar.","Her iki aile de eşit miktarda su tüketir, çevreye etkileri aynıdır.","Öğlen sulama yapmak buharlaşmayı azalttığı için daha verimlidir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q393.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q393.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q393.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q393.visual.2bc900d9940a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q393.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q393.visual.7a9d8ce6321c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q393.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q393.visual.d03957c4cc1c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q393.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q393.visual.44da5d0f5d23"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q393.visual.8a8fd2d302c6"},"difficultyReason":"İki farklı durumun karşılaştırılarak çıkarım yapılması gerekmektedir.","explanation":"1. aile; bulaşık makinesini tam dolu çalıştırarak, diş fırçalarken musluğu kapatarak ve bahçeyi akşam sulayarak su tüketimini azaltır. Bu sayede su kaynakları korunur, enerji tasarrufu sağlanır ve doğaya olumlu etki yapılır. 2. aile ise suyu verimsiz kullanarak israfa yol açar. Öğlen sulama buharlaşmayı artırır, bu nedenle daha fazla su harcanır.","distractorWhy":["1. aile suyu verimli kullandığı için doğru sonuç budur.","Suyun sürekli akıtılması temizlik değil israfa yol açar, ayrıca suyun kirlenmesini engellemez.","İki aile farklı alışkanlıklarla farklı miktarlarda su tüketir, çevresel etkileri de farklıdır.","Öğlen güneşinde sulama buharlaşmayı artırır, bu nedenle suyun verimli kullanılmasını engeller."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ac07c7e37fd7aaa2aeda482d69ad51b21ef4c87dc02358ad97f1cadfb2b83da6","reviewDecisionSha256":"e841960e6341fbb90b446ce899de493d707353eeb26a430880939f8532072d18","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ac07c7e37fd7aaa2aeda482d69ad51b21ef4c87dc02358ad97f1cadfb2b83da6","reviewedHash":"sha256:ac07c7e37fd7aaa2aeda482d69ad51b21ef4c87dc02358ad97f1cadfb2b83da6","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e841960e6341fbb90b446ce899de493d707353eeb26a430880939f8532072d18; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q393","contentProjectionSha256":"ac07c7e37fd7aaa2aeda482d69ad51b21ef4c87dc02358ad97f1cadfb2b83da6","reviewDecisionSha256":"e841960e6341fbb90b446ce899de493d707353eeb26a430880939f8532072d18","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q394","questionId":"tr-g05-sosyal-q394","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-086","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Ormanlar ve Kağıt Tüketimi","question":"Bir araştırmaya göre, geri dönüştürülen her bir ton kağıt atık için yaklaşık 17 ağacın kesilmesi önlenmektedir. Bu bilgiden hareketle bir okulun yıl boyunca topladığı 2 ton kağıt atığın geri dönüşüme kazandırılmasının doğa ve insanlar üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?","choices":["Yaklaşık 34 ağacın kesilmesi önlenmiş olur.","Kağıt atıkların geri dönüşümü, su kaynaklarının daha fazla kullanılmasına neden olur.","Orman varlığının korunmasına katkı sağlanır.","Hava kalitesinin iyileşmesine dolaylı yoldan yardımcı olunur."],"figure":null,"difficultyReason":"Verilen kanıta dayanarak olumsuz çıkarımı ayırt etmek ve geri dönüşüm sürecinin etkilerini yorumlamak gerekmektedir.","explanation":"Verilen bilgiye göre 2 ton kağıt atığın geri dönüşümü 34 ağacı kurtarır. Bu, orman varlığını korur ve ağaçların havayı temizleme işlevi sayesinde hava kalitesine katkıda bulunur. Ancak geri dönüşüm süreci, sıfırdan kağıt hamuru üretmeye kıyasla çok daha az su ve enerji tüketir. Bu nedenle su kaynaklarının daha fazla kullanılması gibi bir durum söz konusu değildir, tam tersi su tasarrufu sağlanır. Dolayısıyla 'Kağıt atıkların geri dönüşümü, su kaynaklarının daha fazla kullanılmasına neden olur.' ifadesi söylenemez.","distractorWhy":["1 ton için 17 ağaç, 2 ton için 34 ağaç hesabı doğrudur, söylenebilir.","Geri dönüşüm su tüketimini azaltır, bu ifade yanlıştır, söylenemez; doğru cevap budur.","Ağaç kesimi önlendiği için orman varlığı korunur, söylenebilir.","Ormanlar havayı temizlediği için hava kalitesine katkı yapılır, söylenebilir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"40b0239824ef1d3c205502794ce5ae551bb7e8098300353a37de39d3604289b1","reviewDecisionSha256":"53026e167ae67abb6f0ce2a5c6d87a2883f7ad2d9338f235da4b6940f3fc9af6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:40b0239824ef1d3c205502794ce5ae551bb7e8098300353a37de39d3604289b1","reviewedHash":"sha256:40b0239824ef1d3c205502794ce5ae551bb7e8098300353a37de39d3604289b1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:53026e167ae67abb6f0ce2a5c6d87a2883f7ad2d9338f235da4b6940f3fc9af6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q394","contentProjectionSha256":"40b0239824ef1d3c205502794ce5ae551bb7e8098300353a37de39d3604289b1","reviewDecisionSha256":"53026e167ae67abb6f0ce2a5c6d87a2883f7ad2d9338f235da4b6940f3fc9af6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q395","questionId":"tr-g05-sosyal-q395","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-087","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Mahalle Geri Dönüşüm Projesi","question":"Yaşadığınız mahallede belediye bir geri dönüşüm projesi başlatacaktır. Proje kapsamında evlere ayrı toplama kutuları verilecek ve toplanan atıklar geri dönüştürülecektir. Bu projenin doğa ve insanlar üzerinde yaratacağı olumlu etkileri düşünen bir öğrenci aşağıdakilerden hangisini doğrudan bir sonuç olarak beklemelidir?","choices":["Evlerde üretilen atık miktarının tamamen sıfırlanması.","Geri dönüşüm sayesinde yeni ürünlerin daha pahalı olması.","Çöp depolama alanlarına giden atık miktarının azalması.","Tüm mahalle sakinlerinin zorunlu olarak bahçıvanlığa başlaması."],"figure":null,"difficultyReason":"Gerçek bir uygulamadan beklenen sonucu diğer olasılık dışı senaryolardan ayırt etmek gerekir.","explanation":"Geri dönüşüm projesi ile evsel atıkların bir bölümü (kağıt, plastik, cam, metal) ayrı toplanarak yeniden işlenir. Bu sayede düzenli depolama sahalarına giden çöp miktarı azalır, toprak ve su kirliliği önlenir. Atık miktarının tamamen sıfırlanması mümkün değildir, fiyatların pahalılaşması beklenmez ve bahçıvanlıkla doğrudan bir bağlantı yoktur.","distractorWhy":["Atık miktarı azalsa da sıfırlanması beklenemez, bu aşırı bir genellemedir.","Geri dönüşüm genellikle üretim maliyetlerini düşürür, ürünlerin pahalılaşmasına yol açmaz.","Çöp depolama alanlarına giden atığın azalması, geri dönüşümün doğru ve beklenen bir sonucudur.","Projenin bahçıvanlıkla bir ilgisi yoktur, ilgisiz bir seçenektir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d2e65863fc18b687a35a10acac7aa2c5f40a01f4c598264c507e3faf0904b451","reviewDecisionSha256":"06c09a684cd06eb5c8740c01e93968943705c10afe38a1405d542475bc0ac101","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d2e65863fc18b687a35a10acac7aa2c5f40a01f4c598264c507e3faf0904b451","reviewedHash":"sha256:d2e65863fc18b687a35a10acac7aa2c5f40a01f4c598264c507e3faf0904b451","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:06c09a684cd06eb5c8740c01e93968943705c10afe38a1405d542475bc0ac101; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q395","contentProjectionSha256":"d2e65863fc18b687a35a10acac7aa2c5f40a01f4c598264c507e3faf0904b451","reviewDecisionSha256":"06c09a684cd06eb5c8740c01e93968943705c10afe38a1405d542475bc0ac101","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q396","questionId":"tr-g05-sosyal-q396","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-087","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Eski ve Yeni Alışkanlıklar","question":"Büyüklerimizin çocukluğunda sütler cam şişede, alışverişler file torbalarda yapılırdı. Günümüzde ise sütler genellikle karton kutularda, alışverişler plastik poşetlerle yapılmaktadır. Bu iki dönemin kaynak kullanımı açısından karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Günümüzdeki yöntemler her zaman daha verimlidir.","Cam şişe ve file torba kullanımı daha fazla enerji harcar.","Her iki dönemde de doğaya etkileri aynıdır.","Eski yöntemler yeniden kullanımı teşvik ettiği için daha verimlidir."],"figure":null,"difficultyReason":"Farklı dönem alışkanlıklarını kaynak verimliliği bakımından değerlendirmek gerekmektedir.","explanation":"Cam şişeler yıkanarak defalarca kullanılabilir, file torbalar yırtılmadığı sürece uzun yıllar kullanılır. Bu yöntemler atık miktarını azaltır ve kaynakları korur. Günümüzdeki karton kutu ve plastik poşet gibi tek kullanımlık ambalajlar ise daha fazla atık üretir ve doğal kaynakların tükenmesine yol açar. Bu nedenle eski yöntemler yeniden kullanımı teşvik ettiği için daha verimlidir.","distractorWhy":["Günümüz yöntemleri atık yönünden daha az verimlidir, bu genelleme yanlıştır.","Cam şişe ve file torba uzun ömürlüdür, enerji ve kaynak tasarrufu sağlar.","Farklı yöntemlerin doğaya etkileri farklıdır, aynı değildir.","Eski yöntemler yeniden kullanımı teşvik ettiği için doğru olan budur."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"770b1f5b64fb7c307e64112798898b7a1b018f15beeb1107424a1323763c10fa","reviewDecisionSha256":"c042b59cc21923759d4b88b8a74d1dda6b66a61449f16fa7c71cadea9379d0f7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:770b1f5b64fb7c307e64112798898b7a1b018f15beeb1107424a1323763c10fa","reviewedHash":"sha256:770b1f5b64fb7c307e64112798898b7a1b018f15beeb1107424a1323763c10fa","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c042b59cc21923759d4b88b8a74d1dda6b66a61449f16fa7c71cadea9379d0f7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q396","contentProjectionSha256":"770b1f5b64fb7c307e64112798898b7a1b018f15beeb1107424a1323763c10fa","reviewDecisionSha256":"c042b59cc21923759d4b88b8a74d1dda6b66a61449f16fa7c71cadea9379d0f7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q397","questionId":"tr-g05-sosyal-q397","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-087","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Tasarruflu Davranışlar","question":"Aşağıdaki davranışlardan hangisi elektrik enerjisinin verimli kullanılmasına örnek olarak gösterilebilir?","choices":["Kullanılmayan elektronik cihazların fişini prizden çekmek.","Televizyonu uyku modunda sürekli açık bırakmak.","Aynı anda birden fazla lambayı gereksiz yere yakmak.","Şarj aletini telefon olmadan da prize takılı bırakmak."],"figure":null,"difficultyReason":"Temel düzeyde verimli kullanım örneklerini ayırt etme becerisi gerektirir.","explanation":"Elektrik enerjisinin verimli kullanımı, ihtiyaç olmadığında cihazların tamamen kapatılması veya fişten çekilmesiyle sağlanır. Bekleme modu, gereksiz ışık ve boşta takılı şarj aletleri 'hayalet tüketim'e yol açarak enerji israfına neden olur. Fişi çekmek bu israfı önler ve doğaya salınan sera gazı miktarının azalmasına katkıda bulunur.","distractorWhy":["Fişi prizden çekmek, bekleme modundaki tüketimi engellediği için doğru bir verimli kullanım örneğidir.","Uyku modu az da olsa elektrik tüketmeye devam eder, tam verimlilik sağlamaz.","Gereksiz yere lamba yakmak doğrudan israfa girer.","Şarj aleti prize takılıyken elektrik tüketir, verimli bir davranış değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"65aa2abd12936e61064bba1cf3877ddb7207abd0f4be2e7539b4648dfcdcc885","reviewDecisionSha256":"a6b34e6f333ace0a9a82d10be2b10c67230db25875a7c4d2c9f4ab9e1727c185","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:65aa2abd12936e61064bba1cf3877ddb7207abd0f4be2e7539b4648dfcdcc885","reviewedHash":"sha256:65aa2abd12936e61064bba1cf3877ddb7207abd0f4be2e7539b4648dfcdcc885","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a6b34e6f333ace0a9a82d10be2b10c67230db25875a7c4d2c9f4ab9e1727c185; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q397","contentProjectionSha256":"65aa2abd12936e61064bba1cf3877ddb7207abd0f4be2e7539b4648dfcdcc885","reviewDecisionSha256":"a6b34e6f333ace0a9a82d10be2b10c67230db25875a7c4d2c9f4ab9e1727c185","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q398","questionId":"tr-g05-sosyal-q398","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-087","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Küresel Isınma ve Tasarruf","question":"Bilim insanları, enerji tasarrufu yapmanın küresel ısınmayı yavaşlatmaya yardımcı olduğunu belirtmektedir. Buna göre bir ailenin evinde enerji verimliliğini artırmasının küresel ısınmayla mücadeleye katkı sağlamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Tasarruf edilen paranın iklimlendirme araştırmalarına bağışlanması.","Daha az enerji tüketilince fosil yakıt kullanımının ve sera gazı salınımının azalması.","Evlerin daha konforlu hale gelerek insanların mutlu olması.","Tasarruflu ampullerin daha parlak ışık vermesi."],"figure":null,"difficultyReason":"Küresel bir sorunla bireysel tasarruf arasındaki nedensel bağı kavramayı gerektirir.","explanation":"Enerjinin büyük bölümü kömür, petrol ve doğalgaz gibi fosil yakıtlardan elde edilir. Bu yakıtların yanması sonucu atmosfere sera gazları salınır ve küresel ısınma hızlanır. Evde enerji tasarrufu yapmak, elektrik ve ısıtma için daha az yakıt tüketilmesini sağlar, böylece sera gazı salınımı azalır. Bu, küresel ısınmayla mücadelede doğrudan bir katkıdır. Diğer seçenekler bu nedensellik bağını doğru açıklamaz.","distractorWhy":["Para bağışı dolaylı olabilir, ancak temel neden enerji tüketiminin azalmasıdır.","Fosil yakıt kullanımının azalması sera gazlarını düşürdüğü için doğru cevap budur.","Konfor ve mutluluk, küresel ısınmayla mücadeleyle doğrudan ilgili değildir.","Ampullerin parlaklığı tasarrufla ilgili olsa da küresel ısınmaya etkisi bu şekilde açıklanamaz."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f8da11972be4d91f00a5c5c4c3a198f9d2b1d8ccb6daca67abaa4a9762788ac9","reviewDecisionSha256":"506a2c1b849c8df2bf1bf48b7ba34783c4a38a3cc1a3619ec7b2e5f4c2bec74d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f8da11972be4d91f00a5c5c4c3a198f9d2b1d8ccb6daca67abaa4a9762788ac9","reviewedHash":"sha256:f8da11972be4d91f00a5c5c4c3a198f9d2b1d8ccb6daca67abaa4a9762788ac9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:506a2c1b849c8df2bf1bf48b7ba34783c4a38a3cc1a3619ec7b2e5f4c2bec74d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q398","contentProjectionSha256":"f8da11972be4d91f00a5c5c4c3a198f9d2b1d8ccb6daca67abaa4a9762788ac9","reviewDecisionSha256":"506a2c1b849c8df2bf1bf48b7ba34783c4a38a3cc1a3619ec7b2e5f4c2bec74d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q399","questionId":"tr-g05-sosyal-q399","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-087","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Belediye Bütçesiyle Çevre Yatırımı","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgileri karşılaştırın. Buna göre belediyenin amacına en uygun proje aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["A Projesi","B Projesi","C Projesi","D Projesi"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q399.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q399.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.412addbce47b"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.eeab6ce7ed2d"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.7f4417fa0937"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.616a46da8fee"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q399.visual.f0d36fe28778"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q399.visual.ba4c80c95157"},"difficultyReason":"Birden çok ölçütü (doğa, ekonomi, toplum) aynı anda değerlendirerek en dengeli seçeneğe karar verilmelidir.","explanation":"C Projesi; enerji tüketimini azaltarak karbon salınımını düşürür, uzun vadede belediye bütçesine tasarruf sağlar ve sokakların daha iyi aydınlatılmasıyla toplumsal güvenliği artırır. Diğer projeler ise yeşil alan kaybı, su israfı veya plastik atık artışı gibi olumsuz etkiler doğurur. Bu nedenle çok ölçütlü değerlendirmede C Projesi en uygun olandır.","distractorWhy":["AVM yeşil alanı yok eder, trafiği artırır, doğaya ve yaşam kalitesine olumsuz etkileri vardır.","Süs havuzları su kaynaklarını verimsiz kullanır, bakım maliyeti ile bütçeyi zorlar.","LED ve güneş paneli projesi kaynak verimliliğini artırdığı için doğru cevaptır.","Plastik şişe dağıtımı atık sorununu büyütür, çevre dostu değildir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b15b00f215b7f142dbe338a62710e865a566811399f21eb98a426176bcf5d9c3","reviewDecisionSha256":"64d20ed46485e128744c4dd40fe95a836d97e4f203afc1dc58dfee785a700e33","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b15b00f215b7f142dbe338a62710e865a566811399f21eb98a426176bcf5d9c3","reviewedHash":"sha256:b15b00f215b7f142dbe338a62710e865a566811399f21eb98a426176bcf5d9c3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:64d20ed46485e128744c4dd40fe95a836d97e4f203afc1dc58dfee785a700e33; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q399","contentProjectionSha256":"b15b00f215b7f142dbe338a62710e865a566811399f21eb98a426176bcf5d9c3","reviewDecisionSha256":"64d20ed46485e128744c4dd40fe95a836d97e4f203afc1dc58dfee785a700e33","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q400","questionId":"tr-g05-sosyal-q400","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-088","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","title":"Gıda İsrafını Azaltma","question":"Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünyada üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri israf edilmektedir. Gıda israfını azaltmak için bireysel olarak yapılabilecek en etkili davranış aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Son kullanma tarihi geçmiş tüm gıdaları hemen çöpe atmak.","İhtiyaçtan fazla gıda satın alıp depolamak.","Sadece ambalajlı ve paketli gıdaları tercih etmek.","Alışveriş öncesi liste yaparak ihtiyaç kadar gıda satın almak."],"figure":null,"difficultyReason":"Gıda israfının azaltılması için bireysel alışkanlıkların sonuçlarını karşılaştırmak gerekir.","explanation":"Gıda israfını azaltmanın en etkili yollarından biri, alışverişe çıkmadan önce ihtiyaç listesi hazırlamak ve bu listeye sadık kalmaktır. Böylece gereksiz yere fazla gıda satın alınmaz, alınan gıdalar tazeyken tüketilir ve çöpe gitme olasılığı azalır. Diğer seçenekler israfı artırır: Tarihi geçmiş gıdaları düşünmeden atmak, fazla satın almak veya sürekli ambalajlı ürün tercih etmek hem gıda hem de kaynak israfına yol açar.","distractorWhy":["Son kullanma tarihi geçmiş gıdaları hemen atmak, hâlâ tüketilebilecek gıdaların israfına neden olur.","İhtiyaçtan fazla satın almak, tüketilemeyen gıdaların bozulup atılmasına yol açar.","Sadece ambalajlı gıda tercih etmek gıda israfını önlemez, ayrıca fazla ambalaj atığı çıkarır.","Alışveriş listesi yaparak ihtiyaç kadar almak, planlı tüketim sağlayarak israfı önler; doğru cevap budur."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4634612e648d157846112d92e9bd38b2993dd697c03d69f521d91de7f044a1f7","reviewDecisionSha256":"ee29a8cf16a72dbb468672b6c1632735f8a606f7e50be42445b5f29b5e5c3c37","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4634612e648d157846112d92e9bd38b2993dd697c03d69f521d91de7f044a1f7","reviewedHash":"sha256:4634612e648d157846112d92e9bd38b2993dd697c03d69f521d91de7f044a1f7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ee29a8cf16a72dbb468672b6c1632735f8a606f7e50be42445b5f29b5e5c3c37; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q400","contentProjectionSha256":"4634612e648d157846112d92e9bd38b2993dd697c03d69f521d91de7f044a1f7","reviewDecisionSha256":"ee29a8cf16a72dbb468672b6c1632735f8a606f7e50be42445b5f29b5e5c3c37","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q401","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q401","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-088","title":"Kaynakları Verimli Kullanma Davranışları","question":"Aşağıdaki davranışlardan hangisi kaynakların verimli kullanılmasına örnek olarak gösterilebilir?","choices":["Kullanılmayan eşyaları ihtiyaç sahiplerine vermek","Boş odaların ışığını açık bırakmak","Yiyecekleri ihtiyaçtan fazla satın almak","Diş fırçalarken suyu açık bırakmak"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Seçenekler arasında doğru davranışı belirlemek temel düzeyde ayırt etme becerisi gerektirdiği için kolay düzeydedir.","explanation":"Kaynakları verimli kullanmak; su, elektrik, yiyecek gibi kaynakları israf etmemek ve eldeki eşyaları yeniden değerlendirmekle mümkündür. Kullanılmayan eşyaları ihtiyaç sahiplerine vermek, eşyanın çöpe gitmesini önler ve başka birinin ihtiyacını karşılayarak kaynak tasarrufu sağlar. Diğer üç seçenek ise suyun, elektriğin ve yiyeceğin boşa harcanmasına yol açar.","distractorWhy":["Doğru seçenektir; kullanılmayan eşyanın yeniden değerlendirilmesini sağlar ve kaynak israfını azaltır.","Boş odaların ışığını açık bırakmak elektrik israfıdır.","İhtiyaçtan fazla yiyecek almak tüketim ve atık miktarını artırır.","Diş fırçalarken suyu açık bırakmak su israfıdır."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0d0e937330fcd892137131a53ea3c6972941d6602d22f0bb0995319fc9ef731a","reviewDecisionSha256":"c19cc738b6fa9ce3afca80f2863e7983718693b6d95198b9fce48da3d96b8b9b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0d0e937330fcd892137131a53ea3c6972941d6602d22f0bb0995319fc9ef731a","reviewedHash":"sha256:0d0e937330fcd892137131a53ea3c6972941d6602d22f0bb0995319fc9ef731a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c19cc738b6fa9ce3afca80f2863e7983718693b6d95198b9fce48da3d96b8b9b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q401","contentProjectionSha256":"0d0e937330fcd892137131a53ea3c6972941d6602d22f0bb0995319fc9ef731a","reviewDecisionSha256":"c19cc738b6fa9ce3afca80f2863e7983718693b6d95198b9fce48da3d96b8b9b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q402","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q402","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-088","title":"Aile Bütçesinde Su Tasarrufu","question":"Dört kişilik Yılmaz ailesi, aylık su faturalarının çok yüksek geldiğini fark etmiştir. Aile bireyleri bu durumu düzeltmek için bir toplantı yapmış ve herkes bir öneri sunmuştur. Buna göre aşağıdaki önerilerden hangisi hem su kaynaklarını verimli kullanmayı sağlar hem de fatura tutarını kalıcı olarak düşürür?","choices":["Belediyeden su faturasına indirim talep etmek","Bulaşık makinesini tam dolmadan çalıştırmamak","Su faturasını iki ayda bir ödemek","Yalnızca sıcak su kullanmaktan vazgeçmek"],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Gerçekçi bir aile senaryosunda dört farklı öneri arasından en etkili ve kalıcı çözümü bulmak, orta düzeyde analiz becerisi gerektirir.","explanation":"Bulaşık makinesini tam dolmadan çalıştırmamak, aynı miktarda suyla daha fazla bulaşık yıkamayı sağlar ve toplam çalıştırma sayısını azaltarak su tüketimini doğrudan düşürür. İndirim talep etmek veya ödeme zamanını değiştirmek tüketim miktarını etkilemez. Yalnızca sıcak suyu kesmek ise su tüketimini azaltmaz, sadece enerji tüketimini etkiler.","distractorWhy":["Su tüketim miktarını azaltmadığı için kalıcı çözüm değildir; indirim geçici bir avantaj sağlar.","Doğru cevaptır; tam doldurarak çalıştırmak sefer sayısını ve dolayısıyla su tüketimini azaltır.","Ödeme zamanının değişmesi tüketilen su miktarını azaltmaz, fatura tutarı aynı kalır.","Yalnızca sıcak su kullanmamak su tüketimini azaltmaz; ayrıca soğuk suyla bulaşık yıkamak hijyenik olmayabilir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9e33dd8e820230f4047287fbb7a1b441b37464d4522b379e40aac26066bebcdf","reviewDecisionSha256":"edcc04fd691f754a3766d600e6dcfc60c74b50f402096189ba4e20f9077ae5b7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9e33dd8e820230f4047287fbb7a1b441b37464d4522b379e40aac26066bebcdf","reviewedHash":"sha256:9e33dd8e820230f4047287fbb7a1b441b37464d4522b379e40aac26066bebcdf","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:edcc04fd691f754a3766d600e6dcfc60c74b50f402096189ba4e20f9077ae5b7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q402","contentProjectionSha256":"9e33dd8e820230f4047287fbb7a1b441b37464d4522b379e40aac26066bebcdf","reviewDecisionSha256":"edcc04fd691f754a3766d600e6dcfc60c74b50f402096189ba4e20f9077ae5b7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q403","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q403","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-088","title":"İki Farklı Üretim Yönteminin Karşılaştırılması","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bütün kanıtları hesaba katın. Bu iki yöntemi karşılaştırdığımızda ikinci yöntemin doğaya sağladığı en önemli fayda aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Üretim maliyetinin düşmesi","Kâğıdın daha beyaz olması","Orman varlığının korunmasına katkı sağlaması","Fabrikada çalışan işçi sayısının azalması"],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"İki üretim yönteminin sayısal verilere dayalı olarak karşılaştırılması ve doğrudan doğaya olan etkinin belirlenmesi, dikkatli yorumlama gerektiren orta-üst düzey bir beceridir.","explanation":"İkinci yöntemde atık kâğıtların geri dönüştürülmesi sayesinde ton başına 17 ağaç yerine yalnızca 2 ağaç kesilmektedir. Bu durum ağaç kesimini yaklaşık sekiz kat azaltarak orman varlığının korunmasına doğrudan katkı sağlar. Diğer seçenekler üretim sürecine ait teknik veya ekonomik ayrıntılardır; ancak soru doğaya olan faydayı sormaktadır.","distractorWhy":["Maliyetin düşmesi ekonomik bir faydadır, doğrudan doğaya etkisi sorulmamıştır.","Kâğıdın rengi doğal kaynakların korunmasıyla ilgili bir ölçüt değildir.","Doğru cevaptır; daha az ağaç kesilmesi ormanların korunmasını sağlar.","İşçi sayısının azalması doğaya değil, istihdama ilişkin bir sonuçtur."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q403.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q403.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q403.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q403.visual.27f03ff79a0f"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q403.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q403.visual.7f10265e1f96"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q403.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q403.visual.c5ccfbf28818"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q403.visual.4fca4ec5b962"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f21e380a4bc9ca9249aebd015452e1d6cfd439bcb63fc9fe3bb6d710ea7c6704","reviewDecisionSha256":"d1d3bbe13a7092debc41e783b7fb4fa51476a9e2abecec05b4e5cd794baacb44","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f21e380a4bc9ca9249aebd015452e1d6cfd439bcb63fc9fe3bb6d710ea7c6704","reviewedHash":"sha256:f21e380a4bc9ca9249aebd015452e1d6cfd439bcb63fc9fe3bb6d710ea7c6704","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d1d3bbe13a7092debc41e783b7fb4fa51476a9e2abecec05b4e5cd794baacb44; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q403","contentProjectionSha256":"f21e380a4bc9ca9249aebd015452e1d6cfd439bcb63fc9fe3bb6d710ea7c6704","reviewDecisionSha256":"d1d3bbe13a7092debc41e783b7fb4fa51476a9e2abecec05b4e5cd794baacb44","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q404","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q404","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-088","title":"Tasarruflu Ampul Kullanımının Zincirleme Etkisi","question":"Bir okul, tüm floresan lambalarını LED ampullerle değiştirdiğinde aynı aydınlık seviyesinde elektrik tüketimi yarıya inmiştir. Bu durumun zaman içinde doğa ve insanlar üzerinde aşağıdakilerden hangisine yol açması beklenir?","choices":["Okulun daha geç saatlere kadar açık kalmasına","Derslerin daha verimli işlenmesine","Öğrenci sayısının azalmasına","Elektrik üretimi için yakılan kömür miktarının azalmasına"],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisi kurarak enerji tasarrufunun zincirleme etkisini yorumlamak, somut bir örnek üzerinden orta düzeyde akıl yürütme gerektirir.","explanation":"Elektrik tüketiminin yarıya inmesi, elektrik üretmek için santrallerde daha az kömür yakılması anlamına gelir. Kömür kullanımının azalması hem doğal kaynakları korur hem de havaya salınan zararlı gazları azaltarak hava kirliliğini düşürür. Bu zincirleme olumlu etki, kaynakları verimli kullanmanın doğaya ve insan sağlığına katkısını gösterir.","distractorWhy":["Okulun açık kalma süresi yönetim kararıdır, enerji tasarrufunun doğrudan sonucu değildir.","Ders verimi eğitim yöntemleriyle ilgilidir, ampul değişimiyle doğrudan bağlantılı değildir.","Öğrenci sayısındaki değişim nüfus ve kayıtla ilgilidir, enerji tüketimiyle bağlantısı yoktur.","Doğru cevaptır; daha az elektrik tüketimi daha az kömür yakılması anlamına gelir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"47b935d70a33f03a5872a4b3b47468e36606e9cd7e5bc19fa3c92e51f20ff64c","reviewDecisionSha256":"d3c903a76b36f8ce3e536a67b99be20aa528ffef7e467c3a849aa9a51b8937a5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:47b935d70a33f03a5872a4b3b47468e36606e9cd7e5bc19fa3c92e51f20ff64c","reviewedHash":"sha256:47b935d70a33f03a5872a4b3b47468e36606e9cd7e5bc19fa3c92e51f20ff64c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d3c903a76b36f8ce3e536a67b99be20aa528ffef7e467c3a849aa9a51b8937a5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q404","contentProjectionSha256":"47b935d70a33f03a5872a4b3b47468e36606e9cd7e5bc19fa3c92e51f20ff64c","reviewDecisionSha256":"d3c903a76b36f8ce3e536a67b99be20aa528ffef7e467c3a849aa9a51b8937a5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q405","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q405","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-089","title":"Kaynak Verimliliği ile Kaynak Tasarrufu Arasındaki Fark","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Bu örnekte ikinci yöntemin birinci yöntemden üstünlüğünü en doğru açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["İkinci yöntem daha az suyla daha çok ürün elde ederek kaynak verimliliğini artırmıştır.","İkinci yöntem yalnızca su tasarrufu sağlamış, verimliliğe katkısı olmamıştır.","İkinci yöntemde su miktarı azaldığı için ürün kalitesi de düşmüştür.","Birinci yöntem daha az emek gerektirdiği için çiftçiler tarafından tercih edilir."],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Kaynak tasarrufu ile kaynak verimliliği arasındaki ince kavramsal ayrımı sayısal verilerle yorumlamak, üst düzey soyut düşünme becerisi gerektirir.","explanation":"Damla sulama yöntemi, salma sulamaya göre yarı yarıya daha az su kullanarak daha fazla ürün (%100'e karşı %80) elde edilmesini sağlamıştır. Bu yalnızca su tasarrufu değil, aynı zamanda birim su başına düşen ürün miktarının artmasıyla ölçülen 'kaynak verimliliği'nin artışıdır. Kaynak verimliliği, daha az girdiyle daha çok çıktı almayı ifade eder ve bu örnek bunu net biçimde göstermektedir.","distractorWhy":["Doğru cevaptır; daha az suyla daha çok ürün almak verimlilik artışıdır.","Yanlıştır; su tasarrufunun yanı sıra ürün miktarı da artmıştır, bu verimliliktir.","Verilen bilgide ürün kalitesiyle ilgili bir veri yoktur, yorum dayanaksızdır.","Emek miktarıyla ilgili bilgi verilmemiştir; ayrıca soru yöntemlerin üstünlüğünü sormaktadır."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q405.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q405.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q405.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q405.visual.8561bbfdc51b"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q405.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q405.visual.405f366d9a52"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q405.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q405.visual.a8096314874b"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q405.visual.b8ee27a9e039"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ca678bfa53326d6e80ca052bbdbfd565f10ce0eb18024649356d13130d4be8a7","reviewDecisionSha256":"22bcdf669e3a555b765e14c4c61dcbc2867579dbc796efd62a7e708a8b5e72be","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ca678bfa53326d6e80ca052bbdbfd565f10ce0eb18024649356d13130d4be8a7","reviewedHash":"sha256:ca678bfa53326d6e80ca052bbdbfd565f10ce0eb18024649356d13130d4be8a7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:22bcdf669e3a555b765e14c4c61dcbc2867579dbc796efd62a7e708a8b5e72be; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q405","contentProjectionSha256":"ca678bfa53326d6e80ca052bbdbfd565f10ce0eb18024649356d13130d4be8a7","reviewDecisionSha256":"22bcdf669e3a555b765e14c4c61dcbc2867579dbc796efd62a7e708a8b5e72be","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q406","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q406","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-089","title":"Okulda Atık Pil Toplama Kampanyası","question":"5-A sınıfı, okul genelinde bir atık pil toplama kampanyası başlatmıştır. Kampanya sonunda 120 kilogram atık pil toplanmış ve geri dönüşüm tesisine gönderilmiştir. Bu kampanyanın doğaya ve insanlara sağladığı en kapsamlı fayda aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Okulun kampanya sayesinde ödül kazanması","Atık pillerin toprağa ve suya karışarak çevreye zarar vermesinin önlenmesi","Öğrencilerin kampanya boyunca eğlenmesi","Okulda pil kullanımının tamamen sona ermesi"],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Gerçek bir okul kampanyası üzerinden çevresel faydayı diğer olası sonuçlardan ayırt etmek, neden-sonuç ve değerlendirme becerisi gerektiren orta düzey bir sorudur.","explanation":"Atık piller; kurşun, cıva, kadmiyum gibi ağır metaller içerir. Doğrudan çöpe atıldıklarında bu metaller toprağa ve yeraltı sularına karışarak bitkileri, hayvanları ve insanları zehirleyebilir. Kampanya sayesinde 120 kilogram atık pil geri dönüşüme gönderilmiş, böylece hem toprak ve su kirliliği önlenmiş hem de pilin içindeki metaller yeniden kullanıma kazandırılmıştır.","distractorWhy":["Ödül kazanmak kampanyanın olası bir sonucu olabilir ancak çevreye fayda sağlamaz.","Doğru cevaptır; atık pillerin güvenli şekilde geri dönüşüme gitmesi toprağı ve suyu korur.","Eğlenmek sosyal bir faydadır, doğrudan doğaya ve insan sağlığına etki etmez.","Kampanya pil kullanımını sona erdirmez; yalnızca atık pillerin doğru yönetilmesini sağlar."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a1296e8ceee096ae486f4e4d5c142bfaee01c223660b51e78e95c6879bdba98a","reviewDecisionSha256":"1336fb0e2aed337ec98a437b89be596963f5061fb40854851d1a9adf973d15ed","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a1296e8ceee096ae486f4e4d5c142bfaee01c223660b51e78e95c6879bdba98a","reviewedHash":"sha256:a1296e8ceee096ae486f4e4d5c142bfaee01c223660b51e78e95c6879bdba98a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:1336fb0e2aed337ec98a437b89be596963f5061fb40854851d1a9adf973d15ed; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q406","contentProjectionSha256":"a1296e8ceee096ae486f4e4d5c142bfaee01c223660b51e78e95c6879bdba98a","reviewDecisionSha256":"1336fb0e2aed337ec98a437b89be596963f5061fb40854851d1a9adf973d15ed","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q407","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q407","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-089","title":"İki Alışveriş Alışkanlığının Karşılaştırılması","question":"Elif ve Mert'in alışveriş alışkanlıkları şöyledir: Elif, alışverişe çıkmadan önce bir liste hazırlar ve yalnızca listedekileri alır. Mert ise listesiz alışverişe çıkar, canının istediği ürünleri sepete atar ve sık sık aldığı yiyecekleri tüketemeden çöpe atar. Bu iki alışkanlık karşılaştırıldığında Elif'in yönteminin en belirgin üstünlüğü aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Elif'in alışverişe daha az zaman ayırması","Elif'in daha çok ürün çeşidi denemesi","Elif'in gereksiz tüketimi azaltarak gıda israfını önlemesi","Elif'in markette daha çok sosyalleşmesi"],"correct":2,"level":2,"difficultyReason":"İki farklı alışveriş davranışını somut örneklerle karşılaştırarak kaynak verimliliği açısından üstünlüğü belirlemek, orta düzeyde değerlendirme becerisi ister.","explanation":"Elif'in liste yöntemi, yalnızca ihtiyaç duyulan ürünleri satın almayı sağlayarak gereksiz tüketimi ve gıda israfını önler. Mert'in alışkanlığı ise plansız alım nedeniyle ihtiyaç fazlası gıdanın çöpe gitmesine yol açar. Gıda israfı; su, enerji ve emek gibi üretim kaynaklarının da boşa harcanması anlamına gelir. Dolayısıyla liste yöntemi kaynak verimliliği sağlar.","distractorWhy":["Zaman kullanımıyla ilgili veri verilmemiştir; liste hazırlamak zaman alabilir.","Ürün çeşidi denemek kaynak verimliliğiyle ilgili bir üstünlük değildir.","Doğru cevaptır; ihtiyaca yönelik alışveriş gıda israfını önleyerek kaynakları korur.","Sosyalleşme düzeyiyle ilgili bilgi verilmemiştir ve kaynak verimliliğiyle ilgisizdir."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"32830812a873479e38e3fd0e12262e2ed5c4faa3e0e821e7d63ddedcdce9b2c1","reviewDecisionSha256":"5a7fd668e690ade09cc74c868b014c7bec22965ca488f0abf6d140102d7f7919","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:32830812a873479e38e3fd0e12262e2ed5c4faa3e0e821e7d63ddedcdce9b2c1","reviewedHash":"sha256:32830812a873479e38e3fd0e12262e2ed5c4faa3e0e821e7d63ddedcdce9b2c1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5a7fd668e690ade09cc74c868b014c7bec22965ca488f0abf6d140102d7f7919; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q407","contentProjectionSha256":"32830812a873479e38e3fd0e12262e2ed5c4faa3e0e821e7d63ddedcdce9b2c1","reviewDecisionSha256":"5a7fd668e690ade09cc74c868b014c7bec22965ca488f0abf6d140102d7f7919","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q408","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q408","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-089","title":"Geri Dönüşümün Hava Kirliliğine Etkisi","question":"Bir şehirde kâğıt atıkların %60'ı geri dönüştürülmeye başlanmıştır. Geri dönüşüm sayesinde yeni kâğıt üretimi için ağaç kesimi azalmış ve kâğıt fabrikaları daha az enerji harcamıştır. Bu gelişmenin şehirdeki insanların yaşamına aşağıdakilerden hangisi yoluyla olumlu katkı yapması beklenir?","choices":["Geri dönüşüm kutularının şehrin görünümünü güzelleştirmesi","Şehirde yeni kâğıt fabrikalarının açılması","Hava kirliliğinin azalmasıyla solunum hastalıklarının azalması","Kâğıt fiyatlarının yükselmesiyle esnafın kazanması"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Geri dönüşümün enerji tasarrufu ve hava kirliliği üzerinden insan sağlığına zincirleme etkisini yorumlamak, birden çok nedensel bağ kurmayı gerektirdiğinden orta-üst düzeydir.","explanation":"Kâğıt geri dönüşümü, yeni kâğıt üretimine kıyasla çok daha az enerji gerektirir. Azalan enerji ihtiyacı, termik santrallerde daha az kömür yakılması anlamına gelir. Kömür yanmasıyla açığa çıkan kükürtdioksit ve partikül maddeler hava kirliliğine ve buna bağlı olarak astım, bronşit gibi solunum hastalıklarına yol açar. Geri dönüşüm oranının artması bu zinciri tersine çevirerek hava kalitesini iyileştirir ve halk sağlığını korur.","distractorWhy":["Kutuların görünümü estetik bir konudur, insan sağlığına doğrudan katkısı yoktur.","Yeni fabrika açılması bu bağlamda bir sonuç değildir; aksine geri dönüşüm fabrika ihtiyacını azaltır.","Kâğıt fiyatlarının yükselmesi tüketici için olumsuzdur, üstelik soruda böyle bir veri yoktur.","Doğru cevaptır; azalan enerji tüketimi hava kirliliğini ve buna bağlı hastalıkları azaltır."],"figure":null,"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e83195e8849bc4da3f856b064eb92fb124feca0808ec4804ca13fd386a9c93d7","reviewDecisionSha256":"b226b3ffddd5a6f82f8d8b0117212dabdbc12ff77c61cdf1433fe6f139e15f20","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e83195e8849bc4da3f856b064eb92fb124feca0808ec4804ca13fd386a9c93d7","reviewedHash":"sha256:e83195e8849bc4da3f856b064eb92fb124feca0808ec4804ca13fd386a9c93d7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b226b3ffddd5a6f82f8d8b0117212dabdbc12ff77c61cdf1433fe6f139e15f20; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q408","contentProjectionSha256":"e83195e8849bc4da3f856b064eb92fb124feca0808ec4804ca13fd386a9c93d7","reviewDecisionSha256":"b226b3ffddd5a6f82f8d8b0117212dabdbc12ff77c61cdf1433fe6f139e15f20","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q409","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q409","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-089","title":"Sürdürülebilir Yaşam İçin En Etkili Adım","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Çevreye bir bütün olarak en kapsamlı ve kalıcı faydayı sağlayacak proje seçilmek istendiğinde, yalnızca verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?","choices":["En kapsamlı faydayı yağmur suyu toplama sistemi sağlar çünkü su tasarrufu diğer tüm kaynaklardan daha önemlidir.","En kapsamlı faydayı ağaç dikme projesi sağlar çünkü ağaçlar hem havayı temizler hem toprağı korur hem de yaşam alanı sunar.","En kapsamlı faydayı LED dönüşümü sağlar çünkü enerji tasarrufu en büyük yüzdeye sahiptir.","En kapsamlı faydayı geri dönüşüm projesi sağlar çünkü maliyeti en düşük olandır."],"correct":0,"level":5,"difficultyReason":"Birden çok ölçütün (su tasarrufu, enerji, atık, ağaçlandırma ve maliyet) bir arada değerlendirilmesi ve en kapsamlı çevresel faydanın belirlenmesi, üst düzey karar verme ve sentez becerisi gerektiren çok zor bir sorudur.","explanation":"Ağaç dikme projesi; havayı temizleme (karbon emilimi), toprağı koruma (erozyon önleme), biyolojik çeşitliliği destekleme (canlılara yaşam alanı), gölgelik alan oluşturarak mikro iklimi düzenleme gibi birden çok çevresel faydayı aynı anda sağlar. Diğer projeler tekil alanlara (enerji, atık, su) odaklanmıştır. Bu nedenle ağaç dikme projesi ekosisteme bütüncül ve kalıcı katkı sunar.","distractorWhy":["Doğru cevaptır; ağaçlar ekosistemin birçok bileşenine aynı anda katkı sağlayarak en kapsamlı faydayı sunar.","Yağmur suyu toplama yalnızca su kaynağına odaklıdır; kapsamlılık açısından sınırlıdır.","LED dönüşümü yalnızca enerji alanında fayda sağlar, kapsamlı değildir.","Düşük maliyet kapsamlı çevresel faydayı göstermez; geri dönüşüm projesi yalnızca atık alanına katkıdır."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q409.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q409.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.28748731fd08"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.f24791f316bf"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.2f8063d48f89"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.a727876d74e3"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.33069f08d0e1"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q409.visual.3fd3b6b349c4"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q409.visual.b717090b3a71"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5c4f4c6320a91b4662813523d8866e444256f442f05541a9f63fb416b43440ec","reviewDecisionSha256":"e28132ec1e5826990e7dc738f7efa25dfcc070ce074104df0533e17ee77115a2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5c4f4c6320a91b4662813523d8866e444256f442f05541a9f63fb416b43440ec","reviewedHash":"sha256:5c4f4c6320a91b4662813523d8866e444256f442f05541a9f63fb416b43440ec","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e28132ec1e5826990e7dc738f7efa25dfcc070ce074104df0533e17ee77115a2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q409","contentProjectionSha256":"5c4f4c6320a91b4662813523d8866e444256f442f05541a9f63fb416b43440ec","reviewDecisionSha256":"e28132ec1e5826990e7dc738f7efa25dfcc070ce074104df0533e17ee77115a2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q410","type":"question","questionId":"tr-g05-sosyal-q410","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-090","title":"Mahallede Su Kıtlığıyla Mücadele","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtları birlikte değerlendirin. Bu önerilerden hangisi suyun verimli kullanılması ilkesine aykırıdır?","choices":["Yalnız I","I ve II","II ve III","III ve IV"],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Dört önerinin tek tek değerlendirilmesi ve verimli kullanıma aykırı olanın belirlenmesi, ayrıca birden çok seçenekli cevap yapısı nedeniyle ileri düzey bir analiz gerektirir.","explanation":"I. öneride araba yıkamak için hortum kullanılması tavsiye edilmektedir. Oysa hortumla araba yıkamak, kova kullanmaya göre kat kat daha fazla su harcanmasına neden olur. Bu nedenle I. öneri suyun verimli kullanılması ilkesine aykırıdır. Buna karşılık II. öneri (musluk tamiri) damlatarak su kaybını, III. öneri (kapta yıkama) açık muslukta su israfını, IV. öneri (tam doldurma) ise makine başına su tüketimini azaltarak verimli kullanım sağlar.","distractorWhy":["Yanlıştır; I. öneri hortum kullanımını önerdiği için aykırıdır ancak II, III ve IV verimli kullanıma uygundur.","Doğru cevaptır; yalnız I. öneri hortumla yıkamayı önererek verimli kullanıma aykırıdır.","II ve III. öneriler musluk tamiri ve kapta yıkamayla su tasarrufu sağladığı için verimli kullanıma uygundur.","III ve IV. öneriler kapta yıkama ve tam doldurma ile su tasarrufu sağladığı için aykırı değildir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q410.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q410.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.024da20be1d8"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.33a8e3ab0c0b"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.3460461d0468"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.2107dfbe07e3"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.bbd16ef02da9"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.1b510298fe24"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.1c21451175ad"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.b799b14b3a8e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.7e2251affbaa"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.353a63ab20ba"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.2077e5fd7cf8"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.f6e7617ed0c3"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.aa34d72d26a2"},{"key":"tr-g05-sosyal-q410.visual.d3842fb05d75"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q410.visual.69c6d0afdea2"},"noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"fb4aaad84871991a59ca12c13f7d309dc9bd5ef381aad63322ede15a5c9ed3bd","reviewDecisionSha256":"7307587a87c9bd6cc61897c54f3ab58715fddf52f188b316d8d1d1f9eaf5d4bb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:fb4aaad84871991a59ca12c13f7d309dc9bd5ef381aad63322ede15a5c9ed3bd","reviewedHash":"sha256:fb4aaad84871991a59ca12c13f7d309dc9bd5ef381aad63322ede15a5c9ed3bd","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7307587a87c9bd6cc61897c54f3ab58715fddf52f188b316d8d1d1f9eaf5d4bb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q410","contentProjectionSha256":"fb4aaad84871991a59ca12c13f7d309dc9bd5ef381aad63322ede15a5c9ed3bd","reviewDecisionSha256":"7307587a87c9bd6cc61897c54f3ab58715fddf52f188b316d8d1d1f9eaf5d4bb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q411","questionId":"tr-g05-sosyal-q411","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-090","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Kaynakları Verimli Kullanma Örneği","question":"Aşağıdaki davranışlardan hangisi kaynakları verimli kullanmaya örnektir?","choices":["Gündüz aydınlık olmasına rağmen lambaları açık bırakmak","Diş fırçalarken suyu sürekli akıtmak","Kâğıdın ön ve arka yüzünü kullanıp sonra geri dönüşüme atmak","Sık sık yeni ve gereksiz eşya satın almak"],"correct":2,"level":1,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","difficultyReason":"Öğrencinin günlük hayatta kaynakları verimli kullanma kavramını ayırt etmesi gerekir.","explanation":"Kaynakları verimli kullanmak, bir ürünü ihtiyacımız kadar tüketmek ve israfı önlemek demektir. Kâğıdın iki yüzünü kullanmak, daha az kâğıt tüketilmesini sağlayarak ağaç kesimini azaltır ve doğayı korur. Lambaları gereksiz yere açık bırakmak elektrik, diş fırçalarken suyu akıtmak su israfına yol açar. Sürekli yeni eşya almak ise doğal kaynak tüketimini artırır.","distractorWhy":["Gereksiz yere lamba yakmak elektrik enerjisinin boşa harcanmasına neden olur.","Diş fırçalarken suyu açık bırakmak su kaynaklarını israf eder.","Bu seçenek doğru; kâğıdın iki yüzünü kullanmak kaynakları verimli kullanmaktır.","Sık sık gereksiz eşya almak maddi ve doğal kaynakların israfına yol açar."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b4c6981b7c147dc9465c9a88f2df09ac96d2d90729942ed44e5a088a67d29a2d","reviewDecisionSha256":"df73def24ca5f31031da8bb3da95970132d29516abe3c23bb98525cd5962a699","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b4c6981b7c147dc9465c9a88f2df09ac96d2d90729942ed44e5a088a67d29a2d","reviewedHash":"sha256:b4c6981b7c147dc9465c9a88f2df09ac96d2d90729942ed44e5a088a67d29a2d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:df73def24ca5f31031da8bb3da95970132d29516abe3c23bb98525cd5962a699; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q411","contentProjectionSha256":"b4c6981b7c147dc9465c9a88f2df09ac96d2d90729942ed44e5a088a67d29a2d","reviewDecisionSha256":"df73def24ca5f31031da8bb3da95970132d29516abe3c23bb98525cd5962a699","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q412","questionId":"tr-g05-sosyal-q412","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-090","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Enerji Tasarrufu İçin Doğru Adımlar","question":"Ayşe’nin ailesi elektrik faturasını düşürmek ve doğaya katkı sağlamak istiyor. Aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu hedefe en çok yardımcı olur?","choices":["Evdeki bütün lambaları yüksek wattlı lambalarla değiştirmek","Gündüz perdeleri kapalı tutup sürekli yapay ışık kullanmak","Buzdolabını her zaman en soğuk ayarda çalıştırmak","Gündüz perdeleri açıp doğal ışıktan yararlanmak, tasarruflu ampuller takmak ve kullanılmayan cihazları prizden çekmek"],"correct":3,"level":3,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","difficultyReason":"Öğrencilerin enerji verimliliği stratejilerini bir senaryoda uygulaması gereklidir.","explanation":"Enerjiyi verimli kullanmak için gündüz perdeleri açarak güneş ışığından en üst düzeyde yararlanmak, lambaları enerji tasarruflu olanlarla değiştirmek ve kullanılmayan elektronik cihazları prizden çekmek en doğru adımlardır. Yüksek wattlı ampuller yüksek elektrik tüketir. Gündüz yapay ışık kullanmak israf olur. Buzdolabını en soğuk ayarda çalıştırmak gereksiz yere enerji harcar.","distractorWhy":["Yüksek wattlı ampuller daha fazla elektrik harcar, enerji tasarrufunu azaltır.","Gündüz perdeleri kapatıp ışık yakmak doğal ışığın boşa gitmesine ve enerji israfına yol açar.","Buzdolabının sürekli en soğuk ayarda çalışması gereğinden çok enerji tüketir.","Bu seçenek doğru; doğal ışık, tasarruflu ampul ve prizden çekme birleşimi enerji verimliliği sağlar."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"aed7cf7f60ab6e9a0f8a34bf0451537cec1698cc3007a5b8c6c6f0f6b6ae4e3b","reviewDecisionSha256":"e4b095c359f18489fd3e8fad872cc89228845303999aef73f56c42f56d639f85","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:aed7cf7f60ab6e9a0f8a34bf0451537cec1698cc3007a5b8c6c6f0f6b6ae4e3b","reviewedHash":"sha256:aed7cf7f60ab6e9a0f8a34bf0451537cec1698cc3007a5b8c6c6f0f6b6ae4e3b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e4b095c359f18489fd3e8fad872cc89228845303999aef73f56c42f56d639f85; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q412","contentProjectionSha256":"aed7cf7f60ab6e9a0f8a34bf0451537cec1698cc3007a5b8c6c6f0f6b6ae4e3b","reviewDecisionSha256":"e4b095c359f18489fd3e8fad872cc89228845303999aef73f56c42f56d639f85","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q413","questionId":"tr-g05-sosyal-q413","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.1","objective":"SB.5.5.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-090","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Su Tüketimini Karşılaştırma","question":"Aşağıdaki iki durumdan hangisi su kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlar?\n1. Durum: Beş dakikalık duş almak ve damlatan muslukları tamir etmek\n2. Durum: Her gün küveti doldurup banyo yapmak","choices":["1. durum; çünkü kısa duş ve tamirat su tüketimini azaltır","2. durum; çünkü küvet keyifli bir banyodur","Her ikisi de aynı miktarda su harcar","Su verimliliği açısından karşılaştırma yapılamaz"],"correct":0,"level":2,"objectiveText":"Kaynakları verimli kullanmanın doğa ve insanlar üzerindeki etkisini yorumlayabilme","difficultyReason":"Öğrenci iki farklı davranışı karşılaştırarak su tasarrufu olanı belirlemelidir.","explanation":"Su kaynaklarını verimli kullanmak, günlük hayatta suyu tutumlu tüketmekle mümkün olur. Beş dakikalık duş almak, küvet doldurmaya göre çok daha az su harcar. Damlatan muslukların tamir edilmesi ise tonlarca suyun boşa gitmesini engeller. Bu nedenle birinci durum su verimliliği açısından doğru bir örnektir.","distractorWhy":["1. durum doğru; kısa duş ve tamir su kaynaklarının korunmasına katkı sağlar.","Küvet keyifli olabilir ancak çok miktarda su israfına neden olur.","İki durum aynı su miktarını harcamaz; küvet duştan kat kat fazla su tüketir.","Aralarında su tüketimi açısından net fark vardır, karşılaştırma yapılabilir."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-1-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-1","subtopicKey":"kaynaklarin-verimli-ve-surdurulebilir-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8e6cd54a8caa1144e8a2c49dd3c36f81030bfc812204af88ffa8869aa95c0ced","reviewDecisionSha256":"37e8609bbfa6c08da516634cc9ab00547277577323727117bbb40ae44b4fac1f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8e6cd54a8caa1144e8a2c49dd3c36f81030bfc812204af88ffa8869aa95c0ced","reviewedHash":"sha256:8e6cd54a8caa1144e8a2c49dd3c36f81030bfc812204af88ffa8869aa95c0ced","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:37e8609bbfa6c08da516634cc9ab00547277577323727117bbb40ae44b4fac1f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q413","contentProjectionSha256":"8e6cd54a8caa1144e8a2c49dd3c36f81030bfc812204af88ffa8869aa95c0ced","reviewDecisionSha256":"37e8609bbfa6c08da516634cc9ab00547277577323727117bbb40ae44b4fac1f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q414","questionId":"tr-g05-sosyal-q414","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-091","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q414.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q414.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.00285f28fc73"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.d428d992efe5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.97a55cfcc5d5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.c3cdc4c13f37"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.c4ffd96b330d"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q414.visual.888bfe7457bc"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q414.visual.6d972849c8ef"},"title":"Aylık Harçlık Bütçesi Planlama","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. Aşağıdaki planlardan hangisi zorunlu ihtiyaçları, acil durumu, hedef birikimi karşılar ve istek için makul bir harcama içerir?","choices":["Kırtasiye 50 TL, ulaşım 30 TL, acil durum 0 TL, sinema 40 TL, oyun 80 TL","Kırtasiye 50 TL, ulaşım 30 TL, acil durum 20 TL, birikim 50 TL, sinema 50 TL","Kırtasiye 50 TL, ulaşım 30 TL, acil durum 10 TL, sinema 40 TL, oyun 70 TL","Kırtasiye 60 TL, ulaşım 30 TL, acil durum 20 TL, birikim 40 TL, sinema 50 TL"],"correct":1,"level":4,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","difficultyReason":"Öğrenci birden çok kritere (ihtiyaç, tasarruf, istek) göre bütçe oluşturmayı başarmalıdır.","explanation":"Doğru bütçe planı şu şekilde olmalıdır: 50 TL kırtasiye + 30 TL ulaşım + 20 TL acil durum = 100 TL. Daha sonra 50 TL birikim ayrıldığında toplam 150 TL olur. Kalan 50 TL ile isteklerden yalnızca sinema bileti alınabilir, bu da makul bir harcamadır. Diğer seçenekler; acil durumun atlanması, birikim hedefinin altında kalınması ya da ihtiyaç miktarının yanlış belirlenmesi gibi nedenlerle bütçe dengesini bozar.","distractorWhy":["Acil durum payı ayrılmamış, birikim yapılmamış; sadece isteklere harcanmış.","Bu seçenek doğru; tüm zorunluluklar karşılanmış, birikim hedefi tutturulmuş ve kalan parayla sinemaya gidilmiş.","Acil durum için ayrılan miktar yetersiz ve hedef birikim olan 50 TL’ye ulaşılamamış.","Kırtasiye ihtiyacı gereksiz yere 60 TL olarak şişirilmiş ve birikim 40 TL’de kalmıştır."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"48d7bdd93883aaab216f54b29b7f6b2212e08890012aa1ef62b01dbe6e145c05","reviewDecisionSha256":"027d6d2e0902de2f2c88d9e076f773f16b3f34924c88629f0689b77806c5b203","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:48d7bdd93883aaab216f54b29b7f6b2212e08890012aa1ef62b01dbe6e145c05","reviewedHash":"sha256:48d7bdd93883aaab216f54b29b7f6b2212e08890012aa1ef62b01dbe6e145c05","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:027d6d2e0902de2f2c88d9e076f773f16b3f34924c88629f0689b77806c5b203; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q414","contentProjectionSha256":"48d7bdd93883aaab216f54b29b7f6b2212e08890012aa1ef62b01dbe6e145c05","reviewDecisionSha256":"027d6d2e0902de2f2c88d9e076f773f16b3f34924c88629f0689b77806c5b203","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q415","questionId":"tr-g05-sosyal-q415","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-091","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Düzenli Birikimin Sonuçları","question":"Bir aile, gelirinin bir kısmını her ay düzenli olarak biriktirmektedir. Bu davranışın uzun vadede aileye sağlayacağı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Anlık harcamaların artması","Beklenmedik durumlarda borçlanmak zorunda kalmaları","Büyük hedeflere ulaşmayı kolaylaştırması ve maddi güvence oluşturması","İsteklerini hiç ertelemek zorunda kalmamaları"],"correct":2,"level":3,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","difficultyReason":"Öğrencilerin birikim yapmanın neden-sonuç ilişkisini kavraması beklenir.","explanation":"Aylık gelirden bir miktarın düzenli biriktirilmesi, ailenin zaman içinde birikim oluşturarak büyük hedeflerini (örneğin ev almak, eğitim masrafları, tatil) gerçekleştirmesine yardımcı olur. Ayrıca acil durumlarda borçlanmayı engelleyerek maddi güvence sağlar. Anlık harcamaların artması birikimi azaltır, isteklerin hiç ertelenmemesi ise birikim yapmaya engel olur.","distractorWhy":["Birikim yapmak anlık harcamaları artırmaz, harcamaları kısıtlamayı gerektirir.","Beklenmedik durumlarda zorlanmamak için birikim yapılır; birikim borçlanmayı önler.","Bu seçenek doğru; düzenli birikim büyük hedeflere ulaşmayı kolaylaştırır ve güvence sağlar.","Birikim yapmak için istekleri bazen ertelemek gerekir; bu seçenek gerçeğe aykırıdır."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d4548e1f7279141d88c61ac2359462ea1789b34a67eafc5ad74ceea07cfccfeb","reviewDecisionSha256":"abaf68921fc697f4c277673d44dbc523126de0aee5a393d5b193b076a5cd3b6e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d4548e1f7279141d88c61ac2359462ea1789b34a67eafc5ad74ceea07cfccfeb","reviewedHash":"sha256:d4548e1f7279141d88c61ac2359462ea1789b34a67eafc5ad74ceea07cfccfeb","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:abaf68921fc697f4c277673d44dbc523126de0aee5a393d5b193b076a5cd3b6e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q415","contentProjectionSha256":"d4548e1f7279141d88c61ac2359462ea1789b34a67eafc5ad74ceea07cfccfeb","reviewDecisionSha256":"abaf68921fc697f4c277673d44dbc523126de0aee5a393d5b193b076a5cd3b6e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q416","questionId":"tr-g05-sosyal-q416","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-091","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q416.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q416.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q416.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q416.visual.7f6679cf6842"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q416.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q416.visual.9a569d56e5fd"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q416.visual.c97c2865188d"},"title":"Harcama Alışkanlıklarını Karşılaştırma","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Buna göre hangi davranış doğru bir bütçe planlamasıdır?","choices":["Ece’nin davranışı; çünkü canının istediğini hemen alıyor","Mert’in davranışı; çünkü para biriktirmek gereksizdir","Her ikisi de aynıdır; ikisi de parasını harcamaktadır","Mert’in davranışı; çünkü birikim yaparak gelecekteki ihtiyaçlarına hazırlık yapıyor"],"correct":3,"level":2,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","difficultyReason":"Öğrenci iki farklı para yönetimini karşılaştırarak bütçe planlamasının önemini değerlendirmelidir.","explanation":"Doğru bütçe planlamasında, gelirin öncelikle temel ihtiyaçlara ayrılması ve belirli bir kısmının birikime yönlendirilmesi gerekir. Ece’nin tüm parasını tatlıya harcaması ihtiyaçları ihmal etmesine ve birikim yapamamasına yol açar. Mert ise birikim yaparak hem şimdiki ihtiyaçlarını karşılar hem geleceğe yatırım yapar. Bu nedenle Mert’in davranışı doğru bütçe planlamasına örnektir.","distractorWhy":["Ece’nin sadece isteklerine harcaması, ihtiyaçlarını karşılamadığı ve birikim yapmadığı için yanlıştır.","Mert’in birikim yapması gereksiz değil, tam tersine gelecek için yararlıdır; bu seçenek yanlıştır.","İkisi aynı değildir; biri sadece tatlıya harcıyor, diğeri ihtiyaç ve birikime önem veriyor.","Bu seçenek doğru; Mert birikim yaparak gelecekteki ihtiyaçlarına hazırlık yapıyor."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b1049c5f0de3908cef010a35ee8ce8526d299547409651e9d3bc7bd017687b57","reviewDecisionSha256":"8075025a6e900fa244464e064baf73d50071653c1c89271dd476dce22e3d4732","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b1049c5f0de3908cef010a35ee8ce8526d299547409651e9d3bc7bd017687b57","reviewedHash":"sha256:b1049c5f0de3908cef010a35ee8ce8526d299547409651e9d3bc7bd017687b57","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8075025a6e900fa244464e064baf73d50071653c1c89271dd476dce22e3d4732; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q416","contentProjectionSha256":"b1049c5f0de3908cef010a35ee8ce8526d299547409651e9d3bc7bd017687b57","reviewDecisionSha256":"8075025a6e900fa244464e064baf73d50071653c1c89271dd476dce22e3d4732","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q417","questionId":"tr-g05-sosyal-q417","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-091","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İhtiyaç ve İstek Ayrımı","question":"Aşağıdakilerden hangisi zorunlu bir ihtiyaçtır?","choices":["Kışın giymek için kalın bir mont","Son çıkan model bir cep telefonu","Hafta sonu sinema bileti","Markalı spor ayakkabı"],"correct":0,"level":1,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","difficultyReason":"Öğrenci ihtiyaç kavramını istekten ayırt ederek bütçe önceliğini belirlemelidir.","explanation":"İhtiyaçlar, hayatta kalmak ve sağlıklı bir yaşam sürdürmek için mutlaka karşılanması gereken temel gereksinimlerdir. Barınma, beslenme, giyinme gibi. Kışlık mont, soğuktan korunmak için bir ihtiyaçtır. Diğer seçenekler ise bireyin zevkine kalmış, olmasa da yaşamını sürdürebileceği istekler arasındadır.","distractorWhy":["Kalın mont soğuktan korunmak için zorunlu bir ihtiyaçtır, doğru cevap.","Yeni model telefon bir istektir; iletişim için mevcut bir telefon yeterlidir.","Sinema bileti eğlence isteğidir, zorunlu değildir.","Markalı ayakkabı da istektir; ihtiyaç olan ayakkabıdır, marka zorunlu değildir."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ac3af61ddd61b12e008a4162f8b7e82919b4d239b436a83d1c0f04638b82f2b2","reviewDecisionSha256":"26fca1c640dc3ada700ce716f42e650a8bf4ba062f423041ec36658c75f00c38","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ac3af61ddd61b12e008a4162f8b7e82919b4d239b436a83d1c0f04638b82f2b2","reviewedHash":"sha256:ac3af61ddd61b12e008a4162f8b7e82919b4d239b436a83d1c0f04638b82f2b2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:26fca1c640dc3ada700ce716f42e650a8bf4ba062f423041ec36658c75f00c38; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q417","contentProjectionSha256":"ac3af61ddd61b12e008a4162f8b7e82919b4d239b436a83d1c0f04638b82f2b2","reviewDecisionSha256":"26fca1c640dc3ada700ce716f42e650a8bf4ba062f423041ec36658c75f00c38","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q418","questionId":"tr-g05-sosyal-q418","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-091","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q418.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q418.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q418.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q418.visual.b0c5c8b359fb"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q418.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q418.visual.6c3dfe5094dc"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q418.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q418.visual.925ad9b42107"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q418.visual.e7929665b10e"},"title":"Haftalık Harçlığı Yönetme","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Buna göre harçlığını en verimli şekilde kullanacağı plan aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["50 TL’nin tamamını etkinliğe harcayıp kırtasiye alışverişini ertelemek","20 TL kırtasiye, 15 TL etkinlik, kalan 15 TL’yi biriktirmek","30 TL kırtasiye alıp kalan 20 TL ile etkinliğe katılıp hiç birikim yapmamak","10 TL kırtasiye alıp 40 TL etkinliğe harcayıp birikim yapmamak"],"correct":1,"level":3,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","difficultyReason":"Öğrenci sınırlı bütçeyle ihtiyaç, istek ve birikimi aynı anda dengelemeyi öğrenmelidir.","explanation":"Mehmet’in önce zorunlu ihtiyacı olan kırtasiye için 20 TL ayırması gerekir. Daha sonra sosyal bir isteği olan etkinlik için en az 15 TL ayırmalıdır. Kalan 15 TL’yi de birikime ekleyerek hem ihtiyacı hem isteği karşılamış hem de tasarruf yapmış olur. Diğer seçeneklerde ya ihtiyaç ihmal edilmiş ya birikim yapılmamıştır.","distractorWhy":["Tamamını etkinliğe harcamak, zorunlu kırtasiye ihtiyacının karşılanmamasına yol açar.","Bu plan doğru; ihtiyaç, istek ve birikim dengesi sağlanmıştır.","Kırtasiyeye ihtiyaçtan fazla para harcamak ve hiç birikim yapmamak verimsizdir.","Kırtasiyeye ayrılan para ihtiyacı karşılamaz, ayrıca birikim de yapılmamıştır."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"010125e7d1d2e4b19569f125383f1706d9eef4d749b1c5e352f9c788b35bafce","reviewDecisionSha256":"9f143b8967c4341409bcdbee06f71107625605d890036cccaa68280e8315a831","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:010125e7d1d2e4b19569f125383f1706d9eef4d749b1c5e352f9c788b35bafce","reviewedHash":"sha256:010125e7d1d2e4b19569f125383f1706d9eef4d749b1c5e352f9c788b35bafce","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9f143b8967c4341409bcdbee06f71107625605d890036cccaa68280e8315a831; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q418","contentProjectionSha256":"010125e7d1d2e4b19569f125383f1706d9eef4d749b1c5e352f9c788b35bafce","reviewDecisionSha256":"9f143b8967c4341409bcdbee06f71107625605d890036cccaa68280e8315a831","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q419","questionId":"tr-g05-sosyal-q419","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-092","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q419.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q419.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q419.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q419.visual.d7b76ff8f6a6"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q419.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q419.visual.98ee35c96ec7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q419.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q419.visual.0e96589219dc"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q419.visual.f9989ed6a753"},"title":"Aile Bütçesinde Kriterleri Karşılama","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Sonucu bütün verilere dayandırın. Kalan para ile aşağıdaki planlardan hangisi her iki şartı da sağlar?","choices":["Birikim 1000 TL, eğlence 400 TL","Birikim 400 TL, eğlence 1000 TL","Birikim 800 TL, eğlence 600 TL","Birikim 200 TL, eğlence 1200 TL"],"correct":2,"level":4,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","difficultyReason":"Öğrenci gelir-gider dengesini kurup birden fazla tasarruf ve harcama kriterini değerlendirmelidir.","explanation":"Gelirin 5000 TL’sinden zorunlu harcamalar çıkarıldığında geriye 1400 TL kalır. Aile, eğlence için en az 500 TL, birikim için en az 600 TL ayırmak istemektedir. 800 TL birikim ve 600 TL eğlence dağılımı her iki asgari sınırı da karşılar ve kalan paranın tamamını kullanır. Diğer seçeneklerde eğlence 400 TL, birikim 400 TL veya birikim 200 TL olarak sınırların altında kalır.","distractorWhy":["Eğlence 400 TL, en az 500 TL şartını karşılamaz.","Birikim 400 TL, en az 600 TL olma şartını sağlamaz.","Bu seçenek doğru; birikim 800 TL ve eğlence 600 TL ile her iki şart da karşılanır.","Birikim 200 TL, en düşük birikim sınırının çok altında kalır."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6f1b7f0ae7cfc7fbdfceebadde871bb78dec0f1e62ebf3d6c2dd971db0f1f1f7","reviewDecisionSha256":"5438d5eee88cbe9e24ae22e774868a19a2651d5a9c558f9f20fb13415797c25b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6f1b7f0ae7cfc7fbdfceebadde871bb78dec0f1e62ebf3d6c2dd971db0f1f1f7","reviewedHash":"sha256:6f1b7f0ae7cfc7fbdfceebadde871bb78dec0f1e62ebf3d6c2dd971db0f1f1f7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5438d5eee88cbe9e24ae22e774868a19a2651d5a9c558f9f20fb13415797c25b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q419","contentProjectionSha256":"6f1b7f0ae7cfc7fbdfceebadde871bb78dec0f1e62ebf3d6c2dd971db0f1f1f7","reviewDecisionSha256":"5438d5eee88cbe9e24ae22e774868a19a2651d5a9c558f9f20fb13415797c25b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q420","questionId":"tr-g05-sosyal-q420","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-092","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Birikim Yapmamanın Etkileri","question":"Burak haftalık harçlığının tamamını her seferinde hemen harcıyor ve hiçbir şekilde birikim yapmıyor. Bu alışkanlığın Burak’a getireceği en olası olumsuzluk aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Kısa sürede büyük bir miktar para biriktirmesi","Pahalı bir oyuncağı istediği an alabilmesi","Arkadaşlarına borç vermeye başlaması","Ani bir ihtiyacında para bulamayıp zor durumda kalması"],"correct":3,"level":3,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","difficultyReason":"Öğrencinin birikim yapmamanın neden olacağı sonuçları anlaması ve değerlendirmesi gerekir.","explanation":"Para biriktirmemek, ileride ortaya çıkabilecek acil ihtiyaçlar ya da istenen önemli bir şey için kaynak bulunamamasına yol açar. Burak, tüm harçlığını harcadığı için örneğin kalemi kırıldığında ya da bir etkinliğe katılması gerektiğinde parası olmaz ve zor durumda kalır. Diğer seçeneklerde belirtilen durumlar birikimsiz bir birey için mümkün değildir.","distractorWhy":["Harçlığın tamamını harcamak birikim yapmayı engeller, kısa sürede büyük birikim olmaz.","Pahalı bir şeyi alabilmek için birikim gerekir; bu alışkanlıkla alması mümkün değildir.","Birikim yapmayan birinin arkadaşlarına borç verecek parası da olmaz.","Bu seçenek doğru; birikimsiz kalınca ani ihtiyaçta para bulamaz ve zorlanır."],"type":"question","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6a5a892926c63cc455d2b6afa2cbd0c2f6bd635404189ae30c7fc0aa530ba303","reviewDecisionSha256":"59dfac163ec8a86366998123c4f43dd37f1add0265f57302e10b39ae42625757","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6a5a892926c63cc455d2b6afa2cbd0c2f6bd635404189ae30c7fc0aa530ba303","reviewedHash":"sha256:6a5a892926c63cc455d2b6afa2cbd0c2f6bd635404189ae30c7fc0aa530ba303","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:59dfac163ec8a86366998123c4f43dd37f1add0265f57302e10b39ae42625757; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q420","contentProjectionSha256":"6a5a892926c63cc455d2b6afa2cbd0c2f6bd635404189ae30c7fc0aa530ba303","reviewDecisionSha256":"59dfac163ec8a86366998123c4f43dd37f1add0265f57302e10b39ae42625757","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q421","questionId":"tr-g05-sosyal-q421","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-092","title":"İhtiyaçları Bütçede Öne Alma","question":"Ailesiyle bütçe planlaması yapan bir çocuk, öncelikli olarak aşağıdakilerden hangisine para ayrılması gerektiğini söylemelidir?","choices":["Evin kirası","Yeni bir bilgisayar oyunu","Abur cubur alışverişi","Sinema bileti"],"correct":0,"level":1,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Günlük hayattan seçenekler sunulsa da ihtiyaç ile isteği ayırt etmek en temel bütçe becerisidir.","explanation":"Barınma, temel bir ihtiyaçtır ve aile bütçesinde ilk sırada yer almalıdır. Bilgisayar oyunu, abur cubur ve sinema bileti ise istektir; bunlar ancak zorunlu ihtiyaçlar karşılandıktan sonra düşünülebilir.","distractorWhy":["Evin kirası barınma ihtiyacını karşıladığı için doğru cevaptır.","Yeni bir bilgisayar oyunu eğlence amaçlı bir istektir, zorunlu değildir.","Abur cubur alışverişi keyfî bir harcamadır, beslenme ihtiyacının yerine geçmez.","Sinema bileti bir istektir, temel ihtiyaçlar karşılanmadan buna para ayrılmaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3f5dfd2fe212bfc4adb67f959de3e8a9f92453bd7e0d6e3917faacd48f84d6ed","reviewDecisionSha256":"bd09b6eb23d97c9e009217530a0a22da9d78df87fdfac1fbf6df94d17191c207","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3f5dfd2fe212bfc4adb67f959de3e8a9f92453bd7e0d6e3917faacd48f84d6ed","reviewedHash":"sha256:3f5dfd2fe212bfc4adb67f959de3e8a9f92453bd7e0d6e3917faacd48f84d6ed","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:bd09b6eb23d97c9e009217530a0a22da9d78df87fdfac1fbf6df94d17191c207; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q421","contentProjectionSha256":"3f5dfd2fe212bfc4adb67f959de3e8a9f92453bd7e0d6e3917faacd48f84d6ed","reviewDecisionSha256":"bd09b6eb23d97c9e009217530a0a22da9d78df87fdfac1fbf6df94d17191c207","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q422","questionId":"tr-g05-sosyal-q422","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-092","title":"Harçlığı İhtiyaca Göre Planlamak","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtları birlikte değerlendirin. Parasının tamamını doğru şekilde planlaması için Ahmet aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?","choices":["Önce poğaça alıp kalan parayı diğerlerine bölüştürmelidir.","Defteri alıp kalan 17 lirayla sinemaya gitmeli, poğaçadan vazgeçmelidir.","Tüm parayı biriktirip haftaya harcamalıdır.","Sadece sinemaya gidip defteri sonraki hafta almalıdır."],"correct":1,"level":2,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q422.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q422.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q422.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q422.visual.65f3fcd634af"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q422.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q422.visual.df718081d49a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q422.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q422.visual.d506cb0d5057"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q422.visual.f5064d7f9dcd"},"difficultyReason":"Verilen üç farklı harcama seçeneği arasından ihtiyaç önceliğini uygulamak bütçe disiplini gerektirir.","explanation":"Defter okul eğitimi için zorunlu bir ihtiyaçtır ve ilk sırada karşılanmalıdır. Kalan para 17 liradır. Sinema 15 lira olduğu için buna yeter; poğaça ekstra istek olduğundan bu haftalık bütçenin dışında kalır.","distractorWhy":["Kantinden poğaça almak istektir; bütçeyi önceliksiz yönetmektir.","Defter ihtiyacını öne alıp kalan parayla bir isteği seçtiği için doğru bir planlamadır.","Tüm parayı biriktirmek, acil ihtiyaç olan defteri almayı geciktirir.","Defter acil ihtiyaçtır, sinema eğlence isteğidir; öncelik sıralaması yanlıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"885590c88e2e35bfa75b83e438c82bc7034d313e3db8c0da2860660cacef1cb9","reviewDecisionSha256":"550f975d515a935ea4d474ba8619580c649778d16b4fbd8fd8e321001737aa86","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:885590c88e2e35bfa75b83e438c82bc7034d313e3db8c0da2860660cacef1cb9","reviewedHash":"sha256:885590c88e2e35bfa75b83e438c82bc7034d313e3db8c0da2860660cacef1cb9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:550f975d515a935ea4d474ba8619580c649778d16b4fbd8fd8e321001737aa86; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q422","contentProjectionSha256":"885590c88e2e35bfa75b83e438c82bc7034d313e3db8c0da2860660cacef1cb9","reviewDecisionSha256":"550f975d515a935ea4d474ba8619580c649778d16b4fbd8fd8e321001737aa86","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q423","questionId":"tr-g05-sosyal-q423","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-092","title":"Aile Bütçelerini Karşılaştırma","question":"İki aile bütçe planlarını şöyle açıklıyor: Aile X gelirinin çoğunu mutfak ve fatura gibi zorunlu giderlere ayırırken eğlenceye çok az pay ayırıyor. Aile Y ise gelirinin büyük kısmını tatile ve dışarıda yemeğe harcıyor, faturaları ise bazen ödeyemiyor. Hangi ailenin bütçe planlaması daha doğrudur?","choices":["Aile Y, çünkü eğlenerek daha mutlu oluyorlar.","İkisi de yanlıştır; hiç harcama yapmamalılar.","Aile X, çünkü temel ihtiyaçlara öncelik veriyor.","Aile Y, çünkü hayat sadece faturalardan ibaret değildir."],"correct":2,"level":3,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"İki farklı planın uzun vadeli sonuçlarını ve ihtiyaç-istek dengesini yorumlamak gerekir.","explanation":"Sağlıklı bir bütçede öncelik, hayatı devam ettirmeye yarayan barınma, beslenme, fatura gibi temel harcamalardır. Aile Y, eğlenceye ağırlık vererek temel giderlerini riske attığı için yanlış planlama yapmıştır.","distractorWhy":["Sadece mutlu olmak bütçe için geçerli bir ölçüt değildir; zorunlu ödemeler aksar.","Bütçe yapmak harcamaları tamamen kesmek demek değildir, öncelikleri doğru belirlemektir.","Temel ihtiyaçlara öncelik verdiği için Aile X'in planı doğru kabul edilir.","Bütçe planlamasında sorumluluklar eğlenceden önce gelir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"07e496a7581c13221c23094b098a1330a52338f20ef1e889c93e76794bf128b7","reviewDecisionSha256":"680d1a5fcc047bfb29a44e4421908eec7b0511d72f4b656ce46b8f4353725f52","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:07e496a7581c13221c23094b098a1330a52338f20ef1e889c93e76794bf128b7","reviewedHash":"sha256:07e496a7581c13221c23094b098a1330a52338f20ef1e889c93e76794bf128b7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:680d1a5fcc047bfb29a44e4421908eec7b0511d72f4b656ce46b8f4353725f52; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q423","contentProjectionSha256":"07e496a7581c13221c23094b098a1330a52338f20ef1e889c93e76794bf128b7","reviewDecisionSha256":"680d1a5fcc047bfb29a44e4421908eec7b0511d72f4b656ce46b8f4353725f52","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q424","questionId":"tr-g05-sosyal-q424","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-093","title":"Gelir ve Gideri Ayırt Etme","question":"Bütçe hazırlarken aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir gruba girer?","choices":["Elektrik faturası ödemesi","Ev sahibine ödenen kira","Haftalık pazar alışverişi","Aylık maaş"],"correct":3,"level":2,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Bütçe kavramlarından gelir ve gideri karıştırmak öğrenciler arasında yaygındır, dikkat gerektirir.","explanation":"Aylık maaş, eve giren para olduğu için gelir kalemidir. Elektrik faturası, kira ve pazar alışverişi ise evden çıkan para yani gider kalemleridir.","distractorWhy":["Elektrik faturası ödemesi bir giderdir.","Kira ödemesi bir giderdir.","Haftalık pazar alışverişi bir giderdir.","Maaş gelir olduğu için diğerlerinden farklıdır ve doğru cevaptır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3708e802bceffba18f93325ea21dd09e0b2dd028fd16b9f32e40e6197f985bc7","reviewDecisionSha256":"e3c24b72a5db7d6c258e21867b1276a12e29b895efa22ddf940acd8f6f378658","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3708e802bceffba18f93325ea21dd09e0b2dd028fd16b9f32e40e6197f985bc7","reviewedHash":"sha256:3708e802bceffba18f93325ea21dd09e0b2dd028fd16b9f32e40e6197f985bc7","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e3c24b72a5db7d6c258e21867b1276a12e29b895efa22ddf940acd8f6f378658; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q424","contentProjectionSha256":"3708e802bceffba18f93325ea21dd09e0b2dd028fd16b9f32e40e6197f985bc7","reviewDecisionSha256":"e3c24b72a5db7d6c258e21867b1276a12e29b895efa22ddf940acd8f6f378658","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q425","questionId":"tr-g05-sosyal-q425","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-093","title":"Zorunlu Birikimli Planlama","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Verilen ayrıntıları ilişkilendirin. Zeynep'in tüm zorunlulukları yerine getirip isteklerine de yetişmesi için en iyi plan aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Atlas ve birikime toplam 75 lira ayırır, kalan 105 liradan sinema ve kalemleri alır.","Önce renkli kalemleri alır, sonra kalan parayı atlas ve birikime böler.","Birikimi bu ay yapmayıp erteler, sinema ve atlas alır.","Sadece atlası alıp kalan tüm parayı biriktirir, istekleri unutur."],"correct":0,"level":4,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q425.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q425.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q425.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q425.visual.61878942fed5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q425.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q425.visual.dc5efeb50084"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q425.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q425.visual.a016de0bbed5"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q425.visual.23f0794fa6b6"},"difficultyReason":"Birden çok harcama kalemi ve zorunlu birikim olduğu için hem hesaplama hem de önceliklendirme gerekir.","explanation":"Zeynep önce zorunlu atlas ve birikim için 75 lirayı ayırmalıdır. Kalan 105 lira, sinema (25) ve renkli kalemler (20) isteklerini karşılamaya yeter. Artan para ise küçük bir ek birikim olarak kalır.","distractorWhy":["Zorunlu ihtiyaçları önce ayırdığı, sonra isteklerine yöneldiği için doğru planlamadır.","Önce istekleri almak, zorunlu ödemeleri riske atar.","Birikimi ertelemek aile planına uymaz ve tasarruf alışkanlığını bozar.","Tüm parayı biriktirmek mevcut zorunlu ihtiyacı görmezden gelmektir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"71112c9be09a48404053bb86f3eaec28357c4653d24188e707595e9702af504d","reviewDecisionSha256":"8cb002fc2b2426de73753ec57e8a29ad03aa592d9e654bd2814267c7ed5edf20","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:71112c9be09a48404053bb86f3eaec28357c4653d24188e707595e9702af504d","reviewedHash":"sha256:71112c9be09a48404053bb86f3eaec28357c4653d24188e707595e9702af504d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8cb002fc2b2426de73753ec57e8a29ad03aa592d9e654bd2814267c7ed5edf20; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q425","contentProjectionSha256":"71112c9be09a48404053bb86f3eaec28357c4653d24188e707595e9702af504d","reviewDecisionSha256":"8cb002fc2b2426de73753ec57e8a29ad03aa592d9e654bd2814267c7ed5edf20","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q426","questionId":"tr-g05-sosyal-q426","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-093","title":"İki Harçlık Planını Karşılaştırma","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. Buna göre aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?","choices":["İkisi de aynı miktarda birikim yapmıştır.","Mert'in planı, beklenmedik durumlara karşı daha güvenlidir.","Ege'nin planı daha özgür olduğu için tercih edilmelidir.","Mert gereksiz yere birikim yaparak eğlenceden fedakârlık etmiştir."],"correct":1,"level":3,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q426.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q426.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q426.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q426.visual.205359841f29"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q426.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q426.visual.72bb72b39293"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q426.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q426.visual.7d5800911774"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q426.visual.e4ae415f5a84"},"difficultyReason":"İki somut bütçe yaklaşımının avantaj ve dezavantajlarını çözümlemek gerekir.","explanation":"Mert, ihtiyaçlarını karşılamanın yanında birikim yaparak beklenmedik giderlere hazırlıklı olur. Ege ise hiç birikim yapmadığı için acil bir ihtiyaçta zorlanır.","distractorWhy":["Mert 10 lira birikim yaparken Ege hiç yapmamıştır.","Mert ihtiyaç ve birikimi birlikte planladığı için güvenli bütçe oluşturmuştur; doğrudur.","Daha özgür olmak değil, sorumlu olmak önemlidir.","Birikim gereksiz değil, aksine akıllıca bir harekettir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"aeabf764bfca9023fdba300d465c638c046e652e34cc3ca271843cf2159b80f9","reviewDecisionSha256":"8223949d4b63bb77a585849cfb32c4d0cff58f688506a898b7b548cd42fcfaab","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:aeabf764bfca9023fdba300d465c638c046e652e34cc3ca271843cf2159b80f9","reviewedHash":"sha256:aeabf764bfca9023fdba300d465c638c046e652e34cc3ca271843cf2159b80f9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8223949d4b63bb77a585849cfb32c4d0cff58f688506a898b7b548cd42fcfaab; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q426","contentProjectionSha256":"aeabf764bfca9023fdba300d465c638c046e652e34cc3ca271843cf2159b80f9","reviewDecisionSha256":"8223949d4b63bb77a585849cfb32c4d0cff58f688506a898b7b548cd42fcfaab","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q427","questionId":"tr-g05-sosyal-q427","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-093","title":"Tasarruf İçin Kanıt Yorumlama","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bütün kanıtları hesaba katın. Bu durum aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?","choices":["Elektrik fiyatları genel olarak düşmüştür.","LED ampuller bozuktur.","Enerji tasarrufu önlemleri bütçeye olumlu yansır.","Aile daha az televizyon izlemiştir."],"correct":2,"level":2,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q427.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q427.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q427.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q427.visual.f6fad18f665c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q427.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q427.visual.5d97b611e7f3"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q427.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q427.visual.2846b4ca4b2f"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q427.visual.394327f12038"},"difficultyReason":"Olaydaki neden-sonuç ilişkisini verilerle yorumlamak mantıksal çıkarım ister.","explanation":"Ailenin aldığı enerji tasarrufu önlemleri sayesinde elektrik tüketimi düştüğü için fatura azalmıştır. Bu, bilinçli tüketimin bütçeyi rahatlattığını doğrudan gösterir.","distractorWhy":["Elektrik fiyatlarının düştüğüne dair bilgi yok; asıl neden ailenin tasarruf önlemleridir.","LED ampuller bozuk olsaydı fatura azalmazdı.","Ailenin önlemleri sayesinde fatura azaldığı için doğru kanıt budur.","Televizyon izleme süresi ile ilgili herhangi bir bilgi verilmemiştir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"db52aa6378f7bc7e8dfce569c1a70c7d16a8bf677142747659d7fd5539781cf5","reviewDecisionSha256":"75f9d0f75ab36ee064ced9383ee61d5b8dff2534ded128c838210db0a09a9e4d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:db52aa6378f7bc7e8dfce569c1a70c7d16a8bf677142747659d7fd5539781cf5","reviewedHash":"sha256:db52aa6378f7bc7e8dfce569c1a70c7d16a8bf677142747659d7fd5539781cf5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:75f9d0f75ab36ee064ced9383ee61d5b8dff2534ded128c838210db0a09a9e4d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q427","contentProjectionSha256":"db52aa6378f7bc7e8dfce569c1a70c7d16a8bf677142747659d7fd5539781cf5","reviewDecisionSha256":"75f9d0f75ab36ee064ced9383ee61d5b8dff2534ded128c838210db0a09a9e4d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q428","questionId":"tr-g05-sosyal-q428","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-093","title":"Birden Çok Ölçütle Karar","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. En doğru seçim aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Spor ayakkabı ve sinema.","Okul çantası ve hikâye seti.","Sadece spor ayakkabı, çantayı sonraya bırakır.","Okul çantası alıp kalan 50 lirayı biriktirerek sonraki harçlıklarla ayakkabıya tamamlar."],"correct":3,"level":3,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q428.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q428.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q428.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q428.visual.86c476ca8226"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q428.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q428.visual.a68ac8147be4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q428.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q428.visual.f67c10e39994"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q428.visual.f56ceb25c6c6"},"difficultyReason":"Acil ihtiyaç, bütçe sınırı ve gelecek planlamasını aynı anda tartmayı gerektiren çok boyutlu bir karardır.","explanation":"Okul çantası acilen alınmalı, kalan 50 lira biriktirilmeli. Sonraki haftalarda eklenecek harçlıklarla 100 liralık spor ayakkabı için gerekli miktar tamamlanabilir. Bu sayede hem mevcut sorun çözülür hem de gelecek ihtiyaç planlanır.","distractorWhy":["Ayakkabı ve sinema bütçeyi aşar ve acil ihtiyaç olan çanta alınmaz.","Çanta doğru ama hikâye seti istektir; önceliği yoktur.","Sadece ayakkabı almak, acil ihtiyaç olan çantayı ihmal etmektir.","Acil ihtiyacı karşılayıp geleceğe yönelik birikim yaparak plan oluşturduğu için doğru karardır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4051b0cbb6bd15769f868b2da3658af2c4ce7b46fcd4261b6269a6ff646f95e4","reviewDecisionSha256":"bfd541b382069141567a896f47b04e21a9fc734f983b701403fc87b3495031a2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4051b0cbb6bd15769f868b2da3658af2c4ce7b46fcd4261b6269a6ff646f95e4","reviewedHash":"sha256:4051b0cbb6bd15769f868b2da3658af2c4ce7b46fcd4261b6269a6ff646f95e4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:bfd541b382069141567a896f47b04e21a9fc734f983b701403fc87b3495031a2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q428","contentProjectionSha256":"4051b0cbb6bd15769f868b2da3658af2c4ce7b46fcd4261b6269a6ff646f95e4","reviewDecisionSha256":"bfd541b382069141567a896f47b04e21a9fc734f983b701403fc87b3495031a2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q429","questionId":"tr-g05-sosyal-q429","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-094","title":"Toplumsal Bütçede Öncelik","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Sizce en uygun karar aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Yol tamirini yaparak en çok talep edilen güvenlik ihtiyacını karşılamak.","Çocuk parkı ve kitap kafeyi birlikte yapmak.","Sadece basketbol sahası yapmak.","Hiçbirini yapmayıp bütçeyi gelecek yıla aktarmak."],"correct":0,"level":5,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q429.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q429.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q429.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q429.visual.577d257f39d7"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q429.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q429.visual.5682c5eedfa8"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q429.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q429.visual.d6e21f20b5c5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q429.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q429.visual.1d24e5e8af09"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q429.visual.c59d7e2429f4"},"difficultyReason":"Toplumsal talep, güvenlik gereksinimi ve bütçe kısıtı arasında çok boyutlu değerlendirme yapılmalıdır.","explanation":"Yol ve kaldırım tamiri hem en büyük talep oranına sahiptir hem de güvenlik gibi vazgeçilmez bir ihtiyacı karşılar. Bütçenin büyük kısmını kullansa da öncelik güvenliktedir.","distractorWhy":["En çok talep edilen ve güvenlik ihtiyacını karşılayan proje olduğu için doğru tercihtir.","Çocuk parkı ve kitap kafe istekleri daha az talep görmektedir ve güvenlikten sonra düşünülmelidir.","Sadece basketbol sahası en düşük talep oranına sahiptir, verimsiz olur.","Hiçbir şey yapmadan beklemek, mevcut sorunların büyümesine yol açar."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e96b1e0db1ea8aa856b7f10f9a48707bcfa095c3e2dbd85aef8a7b71eef60d96","reviewDecisionSha256":"a2d0ef3620718c0c305d43a428fa7821cc7ba372dc89e57bd360b276abd57e16","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e96b1e0db1ea8aa856b7f10f9a48707bcfa095c3e2dbd85aef8a7b71eef60d96","reviewedHash":"sha256:e96b1e0db1ea8aa856b7f10f9a48707bcfa095c3e2dbd85aef8a7b71eef60d96","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a2d0ef3620718c0c305d43a428fa7821cc7ba372dc89e57bd360b276abd57e16; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q429","contentProjectionSha256":"e96b1e0db1ea8aa856b7f10f9a48707bcfa095c3e2dbd85aef8a7b71eef60d96","reviewDecisionSha256":"a2d0ef3620718c0c305d43a428fa7821cc7ba372dc89e57bd360b276abd57e16","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q430","questionId":"tr-g05-sosyal-q430","objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-094","title":"Bütçe ve Gelecek Yatırımı","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. En uygun seçim aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["En ucuz olduğu için yüzme kursu.","Teknoloji çağında kalıcı beceri kazandıracağı için robotik kodlama kursu.","Bütçeye uygun olduğu için dil kursu.","Kursa yazılmayıp parayı tatilde harcamak."],"correct":1,"level":4,"objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q430.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q430.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.8637146363c0"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.372c9e090947"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.523d72ddd242"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.5ca0c7e35ed9"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q430.visual.4706c417ab4d"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q430.visual.04030d5924ba"},"difficultyReason":"Maliyet, ilgi alanı ve gelecek getirisi gibi farklı kriterleri ortak bir karara dönüştürmek gerekir.","explanation":"Robotik kodlama kursu, bütçe sınırları içinde kalarak hem günümüzün aranan becerilerinden birini kazandırır hem de uygulamalı etkinliklerle eğlencelidir. Dil kursu da faydalıdır ancak robotik kodlama daha özgün bir yatırımdır.","distractorWhy":["Fiyat tek başına belirleyici değildir; önemli olan kursun sağlayacağı katkıdır.","Robotik kodlama, bütçeye uygun, eğlenceli ve geleceğe yönelik olduğu için doğru seçimdir.","Dil kursu faydalıdır ancak robotik kodlama spesifik ve çağın gereksinimidir.","Parayı tatilde harcamak öğrenme fırsatını tamamen kaçırmaktır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"23ab93885772c44dfa8131679a6cc329f6f8c2ed0c1bde5928dea225b2f74120","reviewDecisionSha256":"26f0d0485f76f1690fead9b59f766cbd6bb56b6ab6e6588b83546b547502dfef","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:23ab93885772c44dfa8131679a6cc329f6f8c2ed0c1bde5928dea225b2f74120","reviewedHash":"sha256:23ab93885772c44dfa8131679a6cc329f6f8c2ed0c1bde5928dea225b2f74120","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:26f0d0485f76f1690fead9b59f766cbd6bb56b6ab6e6588b83546b547502dfef; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q430","contentProjectionSha256":"23ab93885772c44dfa8131679a6cc329f6f8c2ed0c1bde5928dea225b2f74120","reviewDecisionSha256":"26f0d0485f76f1690fead9b59f766cbd6bb56b6ab6e6588b83546b547502dfef","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q431","questionId":"tr-g05-sosyal-q431","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-094","title":"İhtiyaç nedir?","question":"Aşağıdakilerden hangisi bir ihtiyaçtır?","choices":["Sinemaya gitmek","Yeni bir oyuncak almak","Beslenmek","Bilgisayar oyunu satın almak"],"correct":2,"level":1,"difficultyReason":"Seçenekler arasındaki ihtiyaç-istek ayrımı çok belirgindir ve doğru cevap yaşamın temel gereksinimlerinden biridir.","explanation":"Beslenme, insanın hayatta kalması ve sağlıklı bir yaşam sürmesi için zorunlu olduğundan ihtiyaçtır. Sinemaya gitmek, oyuncak ya da bilgisayar oyunu almak ise eğlenceye yönelik isteklerdir. Bunlar yaşamsal zorunluluk taşımaz.","distractorWhy":["Sinemaya gitmek bir eğlence etkinliği olduğu için istektir; zorunlu değildir.","Oyuncak almak oyun ve eğlence amaçlıdır, yaşamı sürdürmek için gerekli değildir.","Beslenme temel ve zorunlu bir gereksinim olduğu için doğru cevaptır.","Bilgisayar oyunu satın almak boş zaman etkinliğidir, istek kategorisindedir."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4ae1ea21873d8d2e20ef7b69765d0f9b933f0ad1423ef6b4e303edf175ad85dc","reviewDecisionSha256":"eda0b7837b953f89e7db1226375dcf2e8af248eb566cb02b5c81dfd71d91ff51","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4ae1ea21873d8d2e20ef7b69765d0f9b933f0ad1423ef6b4e303edf175ad85dc","reviewedHash":"sha256:4ae1ea21873d8d2e20ef7b69765d0f9b933f0ad1423ef6b4e303edf175ad85dc","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:eda0b7837b953f89e7db1226375dcf2e8af248eb566cb02b5c81dfd71d91ff51; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q431","contentProjectionSha256":"4ae1ea21873d8d2e20ef7b69765d0f9b933f0ad1423ef6b4e303edf175ad85dc","reviewDecisionSha256":"eda0b7837b953f89e7db1226375dcf2e8af248eb566cb02b5c81dfd71d91ff51","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q432","questionId":"tr-g05-sosyal-q432","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-094","title":"Öncelikli harcama senaryosu","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Ayrıntıları tek tek kontrol edin. Bütçesine göre öncelikle aşağıdakilerden hangisini almalıdır?","choices":["Dondurma","Hikâye kitabı","Telefon oyunu","Defter"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Senaryoda dört harcama kalemi sunulmuş olup ihtiyaç ile istekleri ayırmak ve bütçe sınırı içinde önceliklendirme yapmak gerekir.","explanation":"Verilen bütçede okul defteri zorunlu bir ihtiyaçtır; onsuz dersler aksar. Dondurma, hikâye kitabı ve oyun ise istektir. Planlı bir bütçede ilk sıra ihtiyaçlara verilmelidir; bu yüzden Ayşe öncelikle defteri almalıdır.","distractorWhy":["Dondurma yemek keyfi bir harcamadır, okul defteri kadar öncelikli değildir.","Hikâye kitabı okuma zevkine yöneliktir; ders için gerekli defter daha önceliklidir.","Telefon oyunu tamamen eğlence amaçlı bir istektir, zorunluluk içermez.","Defter okulda kullanılacak temel bir ihtiyaç olduğu için doğru seçenektir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q432.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q432.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q432.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q432.visual.75da47016841"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q432.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q432.visual.fe0ebd392146"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q432.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q432.visual.1c26aaa8d040"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q432.visual.ca291e829449"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"19fcc11c54ee6c88dd73ef3692861774b53f219ca062ee516a6ec9086b8311ff","reviewDecisionSha256":"8b83f7b49b541d61b8d7d7aae39526ce3a25071dfc888b1b6acc64bc1c4d73b2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:19fcc11c54ee6c88dd73ef3692861774b53f219ca062ee516a6ec9086b8311ff","reviewedHash":"sha256:19fcc11c54ee6c88dd73ef3692861774b53f219ca062ee516a6ec9086b8311ff","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:8b83f7b49b541d61b8d7d7aae39526ce3a25071dfc888b1b6acc64bc1c4d73b2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q432","contentProjectionSha256":"19fcc11c54ee6c88dd73ef3692861774b53f219ca062ee516a6ec9086b8311ff","reviewDecisionSha256":"8b83f7b49b541d61b8d7d7aae39526ce3a25071dfc888b1b6acc64bc1c4d73b2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q433","questionId":"tr-g05-sosyal-q433","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-094","title":"Biriktirememenin nedeni","question":"Mehmet, harçlığının tamamını her hafta düşünmeden şeker ve oyuncağa harcamakta, bu yüzden ay sonunda katılmak istediği sınıf gezisi için hiç para biriktirememektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Bütçe planlaması yapmaması","Harçlığının az olması","Gezinin pahalı olması","Şekerlerin pahalı olması"],"correct":0,"level":2,"difficultyReason":"Olayda planlama eksikliği dolaylı biçimde verilmiş olup öğrencinin neden-sonuç ilişkisini kurması beklenmektedir.","explanation":"Mehmet'in sorunu harçlığının miktarından ya da gezinin pahalı olmasından değil, harcamalarını önceden planlamamasından kaynaklanmaktadır. Bütçe planlaması yaparak isteklerine sınır koyabilir ve sınıf gezisi gibi önemli etkinlikler için birikim yapabilirdi.","distractorWhy":["Bütçe planlaması yapmaması, birikim yapamamasının doğru nedenidir.","Harçlık miktarı az olsa bile planlama ile birikim mümkündür; asıl sorun plansızlıktır.","Gezinin pahalı olması bütçe planlamayı daha da gerekli kılar, sorunun kaynağı değildir.","Şeker fiyatları ne olursa olsun, planlama ile diğer isteklerden kısıp birikim yapılabilirdi."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0ec652944dbbf6bcf7126d9407ff93bacee64c48ef08311c9769e19605ed8f95","reviewDecisionSha256":"e10edbeda919e6160d519f05fba3b0f0096d3dd2d97941bdd6d313280d8832ec","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0ec652944dbbf6bcf7126d9407ff93bacee64c48ef08311c9769e19605ed8f95","reviewedHash":"sha256:0ec652944dbbf6bcf7126d9407ff93bacee64c48ef08311c9769e19605ed8f95","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e10edbeda919e6160d519f05fba3b0f0096d3dd2d97941bdd6d313280d8832ec; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q433","contentProjectionSha256":"0ec652944dbbf6bcf7126d9407ff93bacee64c48ef08311c9769e19605ed8f95","reviewDecisionSha256":"e10edbeda919e6160d519f05fba3b0f0096d3dd2d97941bdd6d313280d8832ec","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q434","questionId":"tr-g05-sosyal-q434","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-095","title":"İki farklı bütçe yaklaşımı","question":"Ali ve Zeynep'in haftalık harçlıkları eşittir. Ali harcamalarında önce ihtiyaçlarını karşılayıp kalan parayla isteklerine yönelirken, Zeynep önce isteklerini alıp kalan parayı ihtiyaçlarına ayırmaktadır. Bu iki yaklaşım karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Zeynep'in yöntemi daha hızlı mutlu olmasını sağlar.","Ali'nin yöntemi ihtiyaçların karşılanmasını garanti eder.","İkisi de aynı sayıda ihtiyaç karşılayabilir.","Zeynep'in yöntemi bütçe planlamasına daha uygundur."],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"İki farklı öncelik sıralamasının sonuçlarını karşılaştırmak ve bütçe yönetimi ilkelerine göre yorumlamak üst düzey düşünme gerektirir.","explanation":"Bütçe planlamasının temel ilkesi önce zorunlu ihtiyaçları karşılamak, ardından istekler için harcama yapmaktır. Ali'nin yöntemi bu ilkeye uygun olduğu için ihtiyaçlarının karşılanması garanti altındadır. Zeynep'in yöntemi ise önce istekleri aldığında ihtiyaçlar için para kalmaması riski taşır.","distractorWhy":["Zeynep'in mutlu olması kişisel bir yorumdur; garanti değildir ve bütçe sağlığı açısından risklidir.","Ali'nin yönteminde ihtiyaçlar önce alındığı için karşılanmaları garantidir; doğru cevap budur.","Zeynep istekleri öncelediğinde ihtiyaçlara yeterli para kalmayabilir, bu yüzden aynı sayıda ihtiyaç karşılayamazlar.","Zeynep'in yöntemi plansızlığa yakındır ve bütçe planlamasına uygun değildir; doğru yöntem Ali'nin yaklaşımıdır."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9586e8ee8d9eb2fac735eabe2f331fe74c64c45095be97d4f17286f57a3555ae","reviewDecisionSha256":"dff02875085736cd020e7ce8913cdf3e35194ff92231de5619986d054e5ec3e0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9586e8ee8d9eb2fac735eabe2f331fe74c64c45095be97d4f17286f57a3555ae","reviewedHash":"sha256:9586e8ee8d9eb2fac735eabe2f331fe74c64c45095be97d4f17286f57a3555ae","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:dff02875085736cd020e7ce8913cdf3e35194ff92231de5619986d054e5ec3e0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q434","contentProjectionSha256":"9586e8ee8d9eb2fac735eabe2f331fe74c64c45095be97d4f17286f57a3555ae","reviewDecisionSha256":"dff02875085736cd020e7ce8913cdf3e35194ff92231de5619986d054e5ec3e0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q435","questionId":"tr-g05-sosyal-q435","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-095","title":"Bütçeye uygun harcama planı","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgileri karşılaştırın. Bütçesini aşmayan bir plan yapması gerektiğine göre aşağıdakilerden hangisi uygun bir harcama planıdır?","choices":["Okul çantası, forma ve sinema (210 TL)","Spor ayakkabı, sinema ve abur cubur (190 TL)","Okul çantası, spor ayakkabı ve abur cubur (230 TL)","Okul çantası, spor ayakkabı ve forma (290 TL)"],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Birden fazla ihtiyaç ve istek kalemi içinden bütçe sınırı ve öncelik kuralına uygun olanı seçmek gerekir; aritmetik kontrol de yapılmalıdır.","explanation":"Ahmet'in öncelikle iki ihtiyacı olan çanta ve ayakkabıyı alması gerekir (200 TL). Kalan 50 TL ile sinema (40 TL) veya abur cubur (30 TL) alabilir. Forma (90 TL) bütçeyi aşar. Verilen seçeneklerden yalnızca 'okul çantası, spor ayakkabı ve abur cubur' kombinasyonu hem tüm ihtiyaçları karşılar hem de toplam 230 TL ile bütçeyi aşmaz.","distractorWhy":["Bu planda spor ayakkabı alınmamış, ihtiyaç eksik kalmıştır.","Spor ayakkabı alınmış ancak okul çantası alınmadığı için bir ihtiyaç eksiktir.","Bu plan tüm ihtiyaçları ve bir isteği karşılayıp bütçeye uyduğu için doğru cevaptır.","Forma eklendiğinde toplam 290 TL olur ve bütçeyi aştığı için uygun değildir."],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q435.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q435.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q435.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q435.visual.3a8d6a05d97a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q435.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q435.visual.f937dd55ca7e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q435.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q435.visual.a7227992287c"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q435.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q435.visual.835e2d2663df"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q435.visual.cf45f51bd3ed"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1db7db2d193abc526f5521490bd5d6dd88c402ef1718dfa64b181dc2fef4ee7c","reviewDecisionSha256":"1cb031c8df53f93f30599aad9544241074b559e77f8ace1da09cb142f942e59c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1db7db2d193abc526f5521490bd5d6dd88c402ef1718dfa64b181dc2fef4ee7c","reviewedHash":"sha256:1db7db2d193abc526f5521490bd5d6dd88c402ef1718dfa64b181dc2fef4ee7c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:1cb031c8df53f93f30599aad9544241074b559e77f8ace1da09cb142f942e59c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q435","contentProjectionSha256":"1db7db2d193abc526f5521490bd5d6dd88c402ef1718dfa64b181dc2fef4ee7c","reviewDecisionSha256":"1cb031c8df53f93f30599aad9544241074b559e77f8ace1da09cb142f942e59c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q436","questionId":"tr-g05-sosyal-q436","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-095","title":"Bütçe planlaması yapılmamasının sonucu","question":"Bütçe planlaması yapılmadığında bir ailenin karşılaşabileceği en önemli sorun aşağıdakilerden hangisi olabilir?","choices":["Daha fazla eğlenceye vakit ayırabilirler.","İsteklerine daha çabuk ulaşabilirler.","Beklenmedik gelir elde edebilirler.","Zorunlu harcamalar için para bulamayabilirler."],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Planlamamanın temel ekonomik sonucunu diğer olası olumlu ya da ilgisiz ifadelerden ayırt etmek gerekir.","explanation":"Bütçe planlamasının amacı sınırlı geliri önceliklere göre dağıtarak zorunlu harcamaları garanti altına almaktır. Planlama yapılmazsa para istekler için harcanabilir ve ay sonunda elektrik, su, gıda gibi temel ihtiyaçlar karşılanamayabilir.","distractorWhy":["Planlama yapılmaması eğlenceyi artırsa da asıl sorun değildir; asıl sorun ihtiyaçların karşılanamamasıdır.","İsteklere çabuk ulaşmak kısa vadede olumlu gibi görünse de uzun vadede sıkıntı yaratır.","Beklenmedik gelir planlama ile ilgili değildir ve her durumda gerçekleşmeyebilir.","Zorunlu harcamalar için para bulunamaması, plansızlığın en önemli sonucudur ve doğru cevaptır."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0b922ebc36fe5047defadb77b5fe41edf5b419aab46c12259de078623e1fc090","reviewDecisionSha256":"14d594cabd30fa0931cf5081cfc1cc3b77bbe74d06f709ae6afa8f65ddcbd840","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0b922ebc36fe5047defadb77b5fe41edf5b419aab46c12259de078623e1fc090","reviewedHash":"sha256:0b922ebc36fe5047defadb77b5fe41edf5b419aab46c12259de078623e1fc090","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:14d594cabd30fa0931cf5081cfc1cc3b77bbe74d06f709ae6afa8f65ddcbd840; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q436","contentProjectionSha256":"0b922ebc36fe5047defadb77b5fe41edf5b419aab46c12259de078623e1fc090","reviewDecisionSha256":"14d594cabd30fa0931cf5081cfc1cc3b77bbe74d06f709ae6afa8f65ddcbd840","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q437","questionId":"tr-g05-sosyal-q437","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-095","title":"İstek kavramı","question":"Aşağıdakilerden hangisi bir istektir?","choices":["Sinemaya gitmek","Su içmek","Uyumak","Yemek yemek"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Yaşamsal gereksinimler ile eğlenceye yönelik etkinlikler arasındaki ayrım çok açık olduğu için soru kolaydır.","explanation":"İstekler, yaşamı sürdürmek için zorunlu olmayan, kişinin keyfi olarak tercih ettiği harcamalardır. Sinemaya gitmek bir eğlence etkinliği olduğundan istektir. Su içmek, uyumak ve yemek yemek ise insanın sağlıklı kalabilmesi için mutlaka karşılaması gereken ihtiyaçlardır.","distractorWhy":["Sinemaya gitmek eğlence amaçlı olduğu için bir istektir ve doğru cevaptır.","Su içmek vücudun sıvı ihtiyacını karşılar, temel bir ihtiyaçtır.","Uyumak dinlenme ve sağlık için zorunludur, ihtiyaçtır.","Yemek yemek enerji almak ve yaşamak için zorunludur; ihtiyaçtır."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7fbfd1ecabc70f486a2d1b52b78c2f2afbded3cdb3c8a815443d391543e1558f","reviewDecisionSha256":"7479bba745239d99ee70a908feb8caa67e1cebf6fe6b25c3bc05c146c2ad0a45","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7fbfd1ecabc70f486a2d1b52b78c2f2afbded3cdb3c8a815443d391543e1558f","reviewedHash":"sha256:7fbfd1ecabc70f486a2d1b52b78c2f2afbded3cdb3c8a815443d391543e1558f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7479bba745239d99ee70a908feb8caa67e1cebf6fe6b25c3bc05c146c2ad0a45; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q437","contentProjectionSha256":"7fbfd1ecabc70f486a2d1b52b78c2f2afbded3cdb3c8a815443d391543e1558f","reviewDecisionSha256":"7479bba745239d99ee70a908feb8caa67e1cebf6fe6b25c3bc05c146c2ad0a45","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q438","questionId":"tr-g05-sosyal-q438","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-095","title":"Bütçede ilk sıra","question":"Bir öğrencinin aylık bütçesini planlarken aşağıdaki harcamalardan hangisini ilk sıraya koyması en doğrudur?","choices":["Arkadaşlarıyla sinemaya gitmek","Okul araç gereçlerini almak","Yıl sonunda oyun konsolu almak için para ayırmak","Kantinden her gün simit almak"],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Birden çok harcama seçeneği arasından öncelik kriterine göre seçim yapmayı gerektirir; bazı seçenekler istek gibi görünse de eğitim ihtiyacını öncelemek önemlidir.","explanation":"Bütçe planlamasında öncelik ihtiyaçlara verilmelidir. Bir öğrenci için okul araç gereçleri eğitim hayatının devamı için zorunludur ve gelmediğinde dersleri aksar. Diğer seçenekler (sinema, oyun konsolu, simit) istek ya da ikincil öncelikli harcamalardır.","distractorWhy":["Sinemaya gitmek sosyal bir etkinliktir, eğitim kadar öncelikli bir ihtiyaç değildir.","Okul araç gereçleri eğitim için zorunlu olduğundan bütçede ilk sıraya konulması doğru olandır.","Oyun konsolu için birikim yapmak bir istektir, öncelik ihtiyaçlardadır.","Kantinden simit almak açlık ihtiyacını karşılasa da okul araç gereçleri eğitim için daha temel bir ihtiyaçtır."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ae8dd726588f7ab0ff3bd3704cffd1dfdf9bed78e770c6c5ac5f3a6589df6ee4","reviewDecisionSha256":"42c3e65268ffe7fbd1581cac54f12e9c9c460a6cf6d9247f53f8163b1ed0978a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ae8dd726588f7ab0ff3bd3704cffd1dfdf9bed78e770c6c5ac5f3a6589df6ee4","reviewedHash":"sha256:ae8dd726588f7ab0ff3bd3704cffd1dfdf9bed78e770c6c5ac5f3a6589df6ee4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:42c3e65268ffe7fbd1581cac54f12e9c9c460a6cf6d9247f53f8163b1ed0978a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q438","contentProjectionSha256":"ae8dd726588f7ab0ff3bd3704cffd1dfdf9bed78e770c6c5ac5f3a6589df6ee4","reviewDecisionSha256":"42c3e65268ffe7fbd1581cac54f12e9c9c460a6cf6d9247f53f8163b1ed0978a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q439","questionId":"tr-g05-sosyal-q439","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-096","title":"Planlı ve plansız harcamanın karşılaştırılması","question":"Can, haftalık harçlığının %20'sini biriktirir, %50'sini ihtiyaçlara, %30'unu isteklere ayırır. Deniz ise harçlığının tamamını harcar, bitince ailesinden ek para ister. Uzun vadede Can'ın Deniz'e göre en önemli avantajı aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Daha pahalı oyuncaklar alabilmesi","Daha sık dışarıda yemek yiyebilmesi","Beklenmedik masraflara karşı hazırlıklı olması","Arkadaşlarına daha fazla hediye alabilmesi"],"correct":2,"level":4,"difficultyReason":"İki farklı harcama alışkanlığının uzun vadeli sonuçlarını değerlendirmek ve birikimin acil durumlardaki avantajını kavramak üst düzey düşünme gerektirir.","explanation":"Can'ın bütçe planlaması sayesinde düzenli birikim yapması, onu gelecekte ortaya çıkabilecek acil veya beklenmedik masraflara karşı hazırlıklı kılar. Deniz ise tüm parasını harcadığı ve ek para istediği için böyle bir güvenceye sahip değildir. Pahalı oyuncak veya dışarıda yemek gibi avantajlar birikimden çok harcama alışkanlığına bağlıdır.","distractorWhy":["Can birikim yapsa da pahalı oyuncak alabilmek için birikimin amacının bu olduğu soruda belirtilmemiştir; asıl avantaj güvencedir.","Daha sık dışarıda yemek planlı harcamanın değil, plansız harcamanın sonucu olabilir.","Beklenmedik masraflara karşı hazırlıklı olmak, birikimin en önemli faydasıdır ve doğru cevaptır.","Hediye almak harcama tercihidir, birikimin doğrudan avantajı değildir."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0606801838c32c710981116664de99a0ec3d3918f64d638254b8d4d96d7eb69b","reviewDecisionSha256":"6e9555ab07ea21b7d30494ad100ab945f82126513bffd70e1a8e6228572eb07f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0606801838c32c710981116664de99a0ec3d3918f64d638254b8d4d96d7eb69b","reviewedHash":"sha256:0606801838c32c710981116664de99a0ec3d3918f64d638254b8d4d96d7eb69b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6e9555ab07ea21b7d30494ad100ab945f82126513bffd70e1a8e6228572eb07f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q439","contentProjectionSha256":"0606801838c32c710981116664de99a0ec3d3918f64d638254b8d4d96d7eb69b","reviewDecisionSha256":"6e9555ab07ea21b7d30494ad100ab945f82126513bffd70e1a8e6228572eb07f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q440","questionId":"tr-g05-sosyal-q440","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-096","title":"Hafta sonu partisine gidememenin sebebi","question":"Bir öğrenci, hafta başında harçlığının tamamını oyuncak ve atıştırmalıklara harcıyor. Hafta sonunda ise en yakın arkadaşının doğum günü partisine gitmek istiyor ancak yeterli parası kalmadığını fark ediyor. Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Partiye katılmanın zorunlu olmaması","Haftalık harçlığın düşük olması","Arkadaşının pahalı bir hediye bekliyor olması","Harcamalarını öncelik sırasına göre planlamaması"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Olayın sonuçtan yola çıkarak temel nedenini bulmak, ihtiyaç ve istek ayrımı ile planlama eksikliğini ilişkilendirmeyi gerektirir.","explanation":"Öğrencinin partiye gidecek parasının kalmamasının nedeni, hafta başında tüm harçlığını isteklerine harcayarak bir plan yapmamasıdır. Bütçe planlaması yapsaydı parti için para ayırabilir, diğer harcamalarını buna göre düzenlerdi. Harçlık miktarı ya da partinin zorunlu olmaması burada belirleyici değildir.","distractorWhy":["Partiye katılmak zorunlu olmasa da öğrenci istediği için planlama yapmalıydı; bu açıklama sorunu çözmez.","Harçlık miktarı belirtilmemiş olup yeterli olabilir; asıl sorun planlamadır.","Hediye beklentisi soruda geçmemektedir, ayrıca planlamayla bu da çözülebilirdi.","Harcamalarını planlamadığı için öncelik belirleyemedi ve partiye para kalmadı; doğru cevap budur."],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"dc1de092d741850b0dcdd2b90adef88edbe18eaef8e511659cba9f63aea2e4f0","reviewDecisionSha256":"e6335339207d14869099b1fb30ca149ed4b07277f531f5077ff5953bc569fd0b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:dc1de092d741850b0dcdd2b90adef88edbe18eaef8e511659cba9f63aea2e4f0","reviewedHash":"sha256:dc1de092d741850b0dcdd2b90adef88edbe18eaef8e511659cba9f63aea2e4f0","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e6335339207d14869099b1fb30ca149ed4b07277f531f5077ff5953bc569fd0b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q440","contentProjectionSha256":"dc1de092d741850b0dcdd2b90adef88edbe18eaef8e511659cba9f63aea2e4f0","reviewDecisionSha256":"e6335339207d14869099b1fb30ca149ed4b07277f531f5077ff5953bc569fd0b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q441","questionId":"tr-g05-sosyal-q441","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İhtiyaç ve İstek Ayrımı","question":"Aşağıdakilerden hangisi temel bir ihtiyaçtır?","choices":["Beslenme","Sinema bileti","Oyuncak","Bilgisayar oyunu"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"İhtiyaç ve istek kavramlarını ayırt etme becerisi gerektirir.","explanation":"Beslenme, hayatta kalmak ve sağlıklı bir yaşam sürdürmek için gereklidir; bu nedenle zorunlu bir ihtiyaçtır. Sinema bileti, oyuncak ve bilgisayar oyunu ise eğlence amaçlıdır ve temel ihtiyaç değildir.","distractorWhy":["Beslenme zorunlu ihtiyaç olduğu için doğru cevaptır.","Sinema bileti eğlence amaçlıdır, zorunlu bir ihtiyaç değildir.","Oyuncak isteğe bağlıdır, temel ihtiyaç değildir.","Bilgisayar oyunu isteğe bağlıdır, hayatta kalmak için gerekli değildir."],"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-096","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c82ce1063b25294a0889e4a6441cd716cd019876d292600b7b569491a34e65f2","reviewDecisionSha256":"12f388c2a0b74af42903e04ed160fe019a0ec42b80dfac647a1085121e71253e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c82ce1063b25294a0889e4a6441cd716cd019876d292600b7b569491a34e65f2","reviewedHash":"sha256:c82ce1063b25294a0889e4a6441cd716cd019876d292600b7b569491a34e65f2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:12f388c2a0b74af42903e04ed160fe019a0ec42b80dfac647a1085121e71253e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q441","contentProjectionSha256":"c82ce1063b25294a0889e4a6441cd716cd019876d292600b7b569491a34e65f2","reviewDecisionSha256":"12f388c2a0b74af42903e04ed160fe019a0ec42b80dfac647a1085121e71253e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q442","questionId":"tr-g05-sosyal-q442","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q442.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q442.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q442.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q442.visual.2097c0558a36"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q442.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q442.visual.aa3a5c9db45e"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q442.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q442.visual.c038ca557ae2"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q442.visual.019a7731fcb6"},"title":"Harçlık Bütçesi Planlama","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Buna göre Elif'in bütçesine en uygun karar aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Sinema ve telefon kılıfını birlikte almak, çünkü toplam 110 TL yapar ve 80 TL'yi aşmaz.","Yalnızca sinemaya gidip 60 TL harcamak, kalan 20 TL'yi biriktirmek.","Yalnızca telefon kılıfını almak, sinemaya gitmemek.","Hiçbir isteğini gerçekleştirmeyip tüm 80 TL'yi biriktirmek."],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Bütçe hesaplaması ve istek sıralaması yapmayı gerektirir, temel planlama becerisi ölçer.","explanation":"Zorunlu ihtiyaçlardan sonra kalan 80 TL ile iki istek birden karşılanamaz (110 TL). Telefon kılıfı alınsa 30 TL birikir, sinemaya gidilse 20 TL birikir. Bütçeyi aşmadan isteği gerçekleştirip birikime devam etmek en dengeli seçenektir, bu nedenle sinemaya gitmek en uygunudur.","distractorWhy":["110 TL harcamak bütçeyi aştığı için bu seçenek yanlıştır.","Doğru karar; bütçeyi aşmaz, isteği karşılar ve birikim yapmayı sürdürür.","Telefon kılıfı almak mümkündür ancak en dengeli tercih değildir; soruda en uygun karar sorulmaktadır.","Tamamını biriktirmek mümkün olsa da planlı bütçede bir isteğin değerlendirilmesi daha dengeli bir yaklaşımdır."],"objectiveId":"SB.5.5.2","objective":"SB.5.5.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-096","objectiveText":"İhtiyaç ve isteklerini karşılamak için gerekli bütçeyi planlayabilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-2-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-2","subtopicKey":"ihtiyac-istek-ve-butce-planlama","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"13d03d85e63822db962d423f1478d6d6bc85c9c9e537403ac50941b511eead7c","reviewDecisionSha256":"85370f2ddacbb4a0d2b1bb57ca466010887bdd7b285d75d750146f95594eab0f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:13d03d85e63822db962d423f1478d6d6bc85c9c9e537403ac50941b511eead7c","reviewedHash":"sha256:13d03d85e63822db962d423f1478d6d6bc85c9c9e537403ac50941b511eead7c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:85370f2ddacbb4a0d2b1bb57ca466010887bdd7b285d75d750146f95594eab0f; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q442","contentProjectionSha256":"13d03d85e63822db962d423f1478d6d6bc85c9c9e537403ac50941b511eead7c","reviewDecisionSha256":"85370f2ddacbb4a0d2b1bb57ca466010887bdd7b285d75d750146f95594eab0f","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q443","questionId":"tr-g05-sosyal-q443","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İki İlin Ekonomik Faaliyetlerinin Karşılaştırılması","question":"Konya'da tahıl tarımı, hayvancılık ve sanayi; Antalya'da ise turizm, seracılık ve ticaret yaygın ekonomik faaliyetlerdir. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Konya'da turizm, Antalya'dan daha gelişmiştir.","Antalya'da hayvancılık en önemli geçim kaynağıdır.","Konya'da tarım ve sanayi ön plandadır.","Antalya, madencilik faaliyetleriyle tanınır."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"İki farklı ilin verilen ekonomik verilerini karşılaştırmayı ve doğru çıkarım yapmayı gerektirir.","explanation":"Konya ile ilgili verilen bilgiler tahıl tarımı ve sanayiyi içerir; bu nedenle 'Konya'da tarım ve sanayi ön plandadır' ifadesi doğrudur. Diğer seçenekler metindeki bilgilerle uyuşmaz.","distractorWhy":["Metinde Konya'da turizmden söz edilmediği için karşılaştırma yapılamaz, yanlıştır.","Antalya'da hayvancılık değil, turizm ve seracılık yaygındır.","Doğru bilgidir; metinde Konya için tarım ve sanayi vurgulanmıştır.","Antalya'da madencilikten bahsedilmemiştir, bu nedenle bu ifade yanlıştır."],"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-097","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cd218084a9df52b5ac4bf80741bde54b717dfc8ecfaebdaa2a0589ff9c5fa5c8","reviewDecisionSha256":"cbeb2b562013d2324c06999f8991586911707f77aef0ee749ead6d75034c77cf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cd218084a9df52b5ac4bf80741bde54b717dfc8ecfaebdaa2a0589ff9c5fa5c8","reviewedHash":"sha256:cd218084a9df52b5ac4bf80741bde54b717dfc8ecfaebdaa2a0589ff9c5fa5c8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:cbeb2b562013d2324c06999f8991586911707f77aef0ee749ead6d75034c77cf; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q443","contentProjectionSha256":"cd218084a9df52b5ac4bf80741bde54b717dfc8ecfaebdaa2a0589ff9c5fa5c8","reviewDecisionSha256":"cbeb2b562013d2324c06999f8991586911707f77aef0ee749ead6d75034c77cf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q444","questionId":"tr-g05-sosyal-q444","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Ekonomik Faaliyet ve Coğrafi Bölge Eşleştirme","question":"Bir ilde yapılan başlıca ekonomik faaliyetler fındık yetiştiriciliği, balıkçılık ve çay tarımıdır. Bu il aşağıdaki coğrafi bölgelerden hangisinde yer alıyor olabilir?","choices":["İç Anadolu","Güneydoğu Anadolu","Doğu Anadolu","Karadeniz"],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"Ekonomik faaliyetleri coğrafi bölgelerle ilişkilendirme bilgisi gerektirir.","explanation":"Fındık, çay ve balıkçılık Karadeniz Bölgesi'nin karakteristik ekonomik etkinliklerindendir. Diğer bölgelerde bu üç faaliyet bir arada bu düzeyde yaygın değildir.","distractorWhy":["İç Anadolu'da tahıl tarımı yaygındır, fındık ve çay üretimi yapılmaz.","Güneydoğu Anadolu'da fındık ve çay üretimi görülmez.","Doğu Anadolu'nun iklimi fındık ve çay tarımına uygun değildir.","Doğru eşleşmedir; Karadeniz Bölgesi fındık, çay ve balıkçılıkla bilinir."],"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-097","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d9b5e5647a5ed90a23a465a18452c1418ab068159552a71ccb2d6b896e5600c9","reviewDecisionSha256":"5ad4dc27f0ae37aff6cd8df9560e4f4229120b5ed468e5da6f8e2b30c1c832fc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d9b5e5647a5ed90a23a465a18452c1418ab068159552a71ccb2d6b896e5600c9","reviewedHash":"sha256:d9b5e5647a5ed90a23a465a18452c1418ab068159552a71ccb2d6b896e5600c9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5ad4dc27f0ae37aff6cd8df9560e4f4229120b5ed468e5da6f8e2b30c1c832fc; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q444","contentProjectionSha256":"d9b5e5647a5ed90a23a465a18452c1418ab068159552a71ccb2d6b896e5600c9","reviewDecisionSha256":"5ad4dc27f0ae37aff6cd8df9560e4f4229120b5ed468e5da6f8e2b30c1c832fc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q445","questionId":"tr-g05-sosyal-q445","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İzmir'in Ticaret Merkezi Olmasının Nedenleri","question":"İzmir, Türkiye'nin en önemli ticaret merkezlerinden biridir. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun en önemli nedenidir?","choices":["Limanının olması ve ulaşım ağlarının gelişmesi","Geniş orman alanlarına sahip olması","Dağlık bir bölgede yer alması","Nüfus yoğunluğunun çok düşük olması"],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Ticareti etkileyen coğrafi ve altyapısal nedenleri ayırt etme ve neden-sonuç ilişkisi kurma gerektirir.","explanation":"İzmir'in Ege Denizi kıyısındaki limanı ve gelişmiş ulaşım ağları, malların kolay taşınmasını sağlayarak ticareti geliştirmiştir. Orman alanları, dağlık arazi veya düşük nüfus ticari açıdan avantaj sağlamaz.","distractorWhy":["Doğrudur; liman ve ulaşım olanakları ticaretin temel gereksinimleridir ve İzmir'de mevcuttur.","Orman alanları ticaretin gelişmesinde doğrudan etkili bir faktör değildir.","Dağlık arazi ulaşımı zorlaştırarak ticareti olumsuz etkiler; İzmir dağlık değildir.","Ticaret merkezleri genellikle yoğun nüfusludur; düşük nüfus ticareti sınırlar."],"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-097","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0f76bee46b928625120bc0f716c87549223c839cf5abd745ad63aa8bbac427c4","reviewDecisionSha256":"9b1c79e66bc71155cd5470f54c7c5a9119780f963f0b9102c5ff8c8d25196739","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0f76bee46b928625120bc0f716c87549223c839cf5abd745ad63aa8bbac427c4","reviewedHash":"sha256:0f76bee46b928625120bc0f716c87549223c839cf5abd745ad63aa8bbac427c4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:9b1c79e66bc71155cd5470f54c7c5a9119780f963f0b9102c5ff8c8d25196739; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q445","contentProjectionSha256":"0f76bee46b928625120bc0f716c87549223c839cf5abd745ad63aa8bbac427c4","reviewDecisionSha256":"9b1c79e66bc71155cd5470f54c7c5a9119780f963f0b9102c5ff8c8d25196739","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q446","questionId":"tr-g05-sosyal-q446","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Yatırım Kararında Çok Ölçütlü Değerlendirme","question":"Bir aile, yaşadığı ilde geçim sağlamak için bir iş yeri açmak istemektedir. İlde tarım arazileri geniş, sanayi gelişmemiş, turizm potansiyeli ise orta düzeydedir. Aile hangi alanda iş kurarsa en başarılı olma ihtimali yüksektir?","choices":["Büyük bir tatil köyü inşa etmek","Organik tarım ürünlerini işleyen bir tesis kurmak","Otomotiv fabrikası açmak","Yazılım ve bilişim şirketi kurmak"],"correct":1,"level":3,"difficultyReason":"Birden çok ekonomik ölçütü değerlendirerek en uygun yatırım alanına karar vermeyi gerektirir.","explanation":"İlin en güçlü kaynağı geniş tarım arazileridir; bu nedenle tarıma dayalı bir işletme en yüksek başarı şansını sunar. Turizm potansiyeli büyük tesis için yetersiz, sanayi altyapısı otomotiv için uygun değil, bilişim ise farklı bir uzmanlık gerektirir.","distractorWhy":["Orta düzeyde turizm potansiyeli büyük bir tatil köyü için yeterli değildir, risklidir.","Doğru karardır; tarım kaynağına dayalı üretim yapmak en uygun seçenektir.","Sanayinin gelişmediği bir yerde otomotiv fabrikası kurmak için gerekli iş gücü ve altyapı yoktur.","Bilişim şirketi için nitelikli iş gücü ve teknoloji altyapısı gerekir, ilde tarım önceliklidir."],"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-097","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4c7275ad5f28b168f0e868fed11b1a49e5a218583abf63a83e83ec0e8cfc37a1","reviewDecisionSha256":"6e38232a6a552cc2d16eed5b2b4852400a0bb9ad3b882a0c816a4c96e712a79c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4c7275ad5f28b168f0e868fed11b1a49e5a218583abf63a83e83ec0e8cfc37a1","reviewedHash":"sha256:4c7275ad5f28b168f0e868fed11b1a49e5a218583abf63a83e83ec0e8cfc37a1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6e38232a6a552cc2d16eed5b2b4852400a0bb9ad3b882a0c816a4c96e712a79c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q446","contentProjectionSha256":"4c7275ad5f28b168f0e868fed11b1a49e5a218583abf63a83e83ec0e8cfc37a1","reviewDecisionSha256":"6e38232a6a552cc2d16eed5b2b4852400a0bb9ad3b882a0c816a4c96e712a79c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q447","questionId":"tr-g05-sosyal-q447","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Yaz İşi Seçimi ve Yerel Ekonomik Faaliyetler","question":"Mehmet, yaz tatilinde çalışarak harçlık kazanmak istiyor. Yaşadığı ilde yaygın olarak kiraz ve elma bahçeleri bulunuyor, ayrıca küçükbaş hayvancılık yapılıyor. Mehmet aşağıdaki işlerden hangisini seçerse ilinin ekonomik faaliyetlerine en uygun çalışmayı yapmış olur?","choices":["Kıyıda balıkçılık","Maden ocağında işçilik","Meyve bahçelerinde toplama işçiliği","Tekstil fabrikasında çalışma"],"correct":2,"level":2,"difficultyReason":"Yerel ekonomik faaliyetlerle bireysel iş seçimini eşleştirme becerisi gerektirir.","explanation":"Mehmet'in yaşadığı ilde meyvecilik yaygın olduğundan, meyve toplama işçiliği hem kolay bulunur hem de yerel ekonomiyle uyumludur. Balıkçılık, madencilik ve tekstil işleri ilde yaygın değildir.","distractorWhy":["Balıkçılık deniz veya göl kıyısı gerektirir; ilde bu belirtilmemiştir.","Madencilik ilin yaygın faaliyetleri arasında sayılmamıştır.","Doğru seçimdir; ilin ekonomik faaliyetleriyle uyumludur.","Tekstil fabrikası sanayi faaliyetidir, ilde yaygın olarak belirtilmemiştir."],"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-097","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c00c4b8fd4f1952a2288520b08f1603ee9c41e877815ab02ea2299a7644079d5","reviewDecisionSha256":"299007d157e93c47108d976758aebafd9eb02a387ebc19421353bebc4aa10ac6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c00c4b8fd4f1952a2288520b08f1603ee9c41e877815ab02ea2299a7644079d5","reviewedHash":"sha256:c00c4b8fd4f1952a2288520b08f1603ee9c41e877815ab02ea2299a7644079d5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:299007d157e93c47108d976758aebafd9eb02a387ebc19421353bebc4aa10ac6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q447","contentProjectionSha256":"c00c4b8fd4f1952a2288520b08f1603ee9c41e877815ab02ea2299a7644079d5","reviewDecisionSha256":"299007d157e93c47108d976758aebafd9eb02a387ebc19421353bebc4aa10ac6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q448","questionId":"tr-g05-sosyal-q448","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Ekonomik Faaliyetleri Özetleme Ölçütleri","question":"Bir ilin ekonomik faaliyetlerini özetlerken aşağıdaki ölçütlerden hangisini kullanmak en uygun olur?","choices":["İldeki park sayısı","İlin nüfus yoğunluğu","İlin yüzölçümü","Tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinin dağılımı"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Ekonomik faaliyetleri doğru ölçütlerle değerlendirme bilgisi gerektirir.","explanation":"Ekonomik faaliyetlerin özetlenmesinde en anlamlı ölçüt, tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinin dağılımıdır. Park sayısı, nüfus yoğunluğu veya yüzölçümü doğrudan ekonomik yapıyı açıklamaz.","distractorWhy":["Park sayısı yeşil alan miktarını gösterir, ekonomik faaliyetleri özetlemez.","Nüfus yoğunluğu demografik bir ölçüttür; ekonomik faaliyet türlerini belirtmez.","Yüzölçümü coğrafi büyüklüktür, ekonomik faaliyetlerle ilgili değildir.","Doğru ölçüttür; sektör dağılımı il ekonomisinin özeti niteliğindedir."],"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-098","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f51f085c3b1d9532dd8bb3905e59e1be761299bbe2a06bb732cdc49cb143b99e","reviewDecisionSha256":"614dd9c2fb275f1fc2f265317bc5074e360cf2893348ee6315da97fe2ca95af2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f51f085c3b1d9532dd8bb3905e59e1be761299bbe2a06bb732cdc49cb143b99e","reviewedHash":"sha256:f51f085c3b1d9532dd8bb3905e59e1be761299bbe2a06bb732cdc49cb143b99e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:614dd9c2fb275f1fc2f265317bc5074e360cf2893348ee6315da97fe2ca95af2; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q448","contentProjectionSha256":"f51f085c3b1d9532dd8bb3905e59e1be761299bbe2a06bb732cdc49cb143b99e","reviewDecisionSha256":"614dd9c2fb275f1fc2f265317bc5074e360cf2893348ee6315da97fe2ca95af2","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q449","questionId":"tr-g05-sosyal-q449","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sanayileşme ve Çevresel Etkiler","question":"Bir ilde son on yılda fabrika sayısı hızla artmış, iş imkânları çoğalmış ve başka şehirlerden yoğun göç yaşanmıştır. Ancak tarım alanlarının daraldığı ve hava kirliliğinin arttığı gözlemlenmiştir. Bu açıklamaya göre aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?","choices":["Sanayileşme, ekonomik büyüme sağlasa da çevre sorunlarına yol açabilir.","Tarım alanlarının azalmasının tek nedeni göçtür.","Fabrika sayısı ile hava kirliliği arasında hiçbir ilişki yoktur.","Hava kirliliği yalnızca tarım arazilerini olumsuz etkiler."],"correct":0,"level":5,"difficultyReason":"Karmaşık bir sosyoekonomik durumdan genel ve geçerli çıkarım yapabilmeyi gerektirir.","explanation":"Verilen bilgiler sanayileşmenin iş imkânı yaratma gibi olumlu bir yönünü ortaya koyarken, tarım alanlarının daralması ve hava kirliliği gibi olumsuz sonuçlara da dikkat çekmektedir. Dolayısıyla sanayileşme hem ekonomik büyüme sağlamış hem de çevre sorunlarına yol açmıştır.","distractorWhy":["Doğru çıkarımdır; metindeki olumlu ve olumsuz yönleri bir arada yorumlar.","Tarım alanlarının azalmasında fabrika inşaatları, şehirleşme gibi başka nedenler de vardır; göç tek neden değildir.","Metinde fabrikaların hava kirliliğine yol açtığı ima edilmiştir, dolayısıyla ilişki vardır.","Hava kirliliği insan sağlığı ve su kaynakları gibi birçok alanı etkiler; yalnızca tarım arazileriyle sınırlı değildir."],"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-098","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4a77125d1440a5e5b6c21d834fe506b81eb4f8887b13b612b17feea6daccef06","reviewDecisionSha256":"d87a28ff6a7048786503d6948e60af8900ecc5e92a912466dd01cd686b189ade","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4a77125d1440a5e5b6c21d834fe506b81eb4f8887b13b612b17feea6daccef06","reviewedHash":"sha256:4a77125d1440a5e5b6c21d834fe506b81eb4f8887b13b612b17feea6daccef06","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d87a28ff6a7048786503d6948e60af8900ecc5e92a912466dd01cd686b189ade; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q449","contentProjectionSha256":"4a77125d1440a5e5b6c21d834fe506b81eb4f8887b13b612b17feea6daccef06","reviewDecisionSha256":"d87a28ff6a7048786503d6948e60af8900ecc5e92a912466dd01cd686b189ade","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q450","questionId":"tr-g05-sosyal-q450","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q450.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q450.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q450.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q450.visual.132cc0b9a523"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q450.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q450.visual.7fe6685bd0c6"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q450.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q450.visual.0cf88f972642"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q450.visual.21a05ff7a0ca"},"title":"Muğla İlinin Ekonomik Faaliyetleri ve Senaryo","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?","choices":["Turizm, ilin önemli gelir kaynaklarındandır.","Muğla'da madencilik en önemli ekonomik faaliyettir.","İlde tarımsal üretim de yapılmaktadır.","Yaz aylarında hizmet sektörü canlanır."],"correct":1,"level":4,"difficultyReason":"Metinde yer almayan bir bilgiyi tespit ederek çıkarımda bulunma becerisi gerektirir.","explanation":"Muğla ile ilgili verilen bilgilerde zeytin tarımı, balıkçılık ve turizm vurgulanmıştır. Madencilikten hiç söz edilmediğinden 'en önemli ekonomik faaliyet' olduğu söylenemez. Diğer ifadeler metindeki bilgilere dayanarak söylenebilir.","distractorWhy":["Turizmin yaygın olması ve yaz nüfusunun artması, turizmin önemli gelir kaynağı olduğunu gösterir; bu söylenebilir.","Doğru yanıttır; metinde madencilikten söz edilmediği için bu ifade söylenemez.","Zeytin tarımı ve balıkçılık yapıldığı belirtildiğinden tarımsal üretim yapıldığı söylenebilir.","Yaz aylarında nüfusun artması ve turizm tesisleri hizmet sektörünü canlandırır; bu nedenle söylenebilir."],"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-098","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"77e93156f0331a0132daafa2c92e34f0e3ac59fc04d0d04443bfa3e76b3d1645","reviewDecisionSha256":"b8d32d859806df604c4602c2210c0c91f7cfee4f243c27194b33980cd5cd1518","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:77e93156f0331a0132daafa2c92e34f0e3ac59fc04d0d04443bfa3e76b3d1645","reviewedHash":"sha256:77e93156f0331a0132daafa2c92e34f0e3ac59fc04d0d04443bfa3e76b3d1645","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b8d32d859806df604c4602c2210c0c91f7cfee4f243c27194b33980cd5cd1518; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q450","contentProjectionSha256":"77e93156f0331a0132daafa2c92e34f0e3ac59fc04d0d04443bfa3e76b3d1645","reviewDecisionSha256":"b8d32d859806df604c4602c2210c0c91f7cfee4f243c27194b33980cd5cd1518","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q451","questionId":"tr-g05-sosyal-q451","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-098","correct":2,"level":1,"title":"Ekonomik faaliyetleri ayırt ediyorum","question":"Bir grup öğrenci yaşadıkları ilin ekonomik faaliyetlerini araştırmaktadır. Dört öğrencinin kendi illerinde öne çıkan bir faaliyetle ilgili gözlemleri şöyledir:\n\nI. Nermin: İlimizde rüzgârlı geniş düzlükler var; dev pervaneli kuleler elektrik üretiyor.\nII. Okan: İlimizin dağ eteklerinde mermer ocakları işletiliyor; bloklar halinde çıkarılıyor.\nIII. Pelin: İlimiz verimli ovalara sahip; pamuk, mısır ve ayçiçeği tarlaları uzanıyor.\nIV. Rıza: İlimiz tarihî medreseleri ve kümbetleriyle ünlü; yıl boyu yerli turist ağırlıyor.\n\nBuna göre hangi iki öğrencinin gözlemi tarım faaliyetleriyle daha çok ilgilidir? (Yalnızca verilenler dikkate alınacaktır.)","choices":["Nermin ve Okan","Okan ve Rıza","Yalnız Pelin","Pelin ve Rıza"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"difficultyReason":"Temel düzeyde birden çok ekonomik faaliyet türü arasından yalnızca tarıma ait olanı belirlemek; seçeneklerdeki kombinasyonlar ayırt ediciliği düşük düzeyde sınamaktadır.","explanation":"Verilen gözlemler incelendiğinde Nermin rüzgâr enerjisi santrallerini, Okan mermer madenciliğini, Rıza ise kültür turizmini anlatmaktadır. Pelin’in sözünü ettiği pamuk, mısır ve ayçiçeği yetiştiriciliği ise tarım faaliyetidir. Bu nedenle tarımla ilgili olan yalnızca Pelin’in gözlemidir ve doğru cevap \"Yalnız Pelin\" seçeneğidir.","distractorWhy":["A) Nermin rüzgâr enerjisi, Okan madencilik faaliyetinden söz ettiği için ikisi de tarım kapsamında değildir.","B) Okan madencilik, Rıza turizm faaliyetini anlattığı için ikisi de tarımla ilgili değildir.","C) Pelin’in gözlemi doğrudan tarımı işaret eder; \"doğru\" cevap bu olduğu için gerekçesi de burada verilmelidir.","D) Pelin tarımı anlatsa da Rıza turizmden söz ettiği için ikisi birlikte tarım faaliyeti sayılmaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ad34905d4cbc1a66c026e9085d080bf177079327b298b173a17eee045771d16b","reviewDecisionSha256":"89b1889433d2ce198805c9b6427f5f7567467f5c7632bdd06c71738daa325342","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ad34905d4cbc1a66c026e9085d080bf177079327b298b173a17eee045771d16b","reviewedHash":"sha256:ad34905d4cbc1a66c026e9085d080bf177079327b298b173a17eee045771d16b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:89b1889433d2ce198805c9b6427f5f7567467f5c7632bdd06c71738daa325342; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q451","contentProjectionSha256":"ad34905d4cbc1a66c026e9085d080bf177079327b298b173a17eee045771d16b","reviewDecisionSha256":"89b1889433d2ce198805c9b6427f5f7567467f5c7632bdd06c71738daa325342","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q452","questionId":"tr-g05-sosyal-q452","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-098","correct":3,"level":3,"title":"Emine Teyze’nin geçim kaynağı","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Bu parçaya göre Emine Teyze’nin yaptığı ekonomik faaliyetler aşağıdakilerin hangisinde en doğru biçimde bir arada verilmiştir?","choices":["Sanayi üretimi ve iç ticaret","Yalnızca hayvancılık ve gıda sanayi","Madencilik ve pazarcılık","Tarım, gıda işleme ve ticaret"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q452.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q452.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q452.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q452.visual.f50a4c4e6585"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q452.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q452.visual.872891495988"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q452.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q452.visual.9d8c688065eb"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q452.visual.91e1ed345d7f"},"difficultyReason":"Orta düzeyde, verilen günlük yaşam senaryosundan birden fazla ekonomik faaliyeti ayırt edip doğru kategorilerle eşleştirmeyi gerektirir; seçeneklerdeki eksik ve fazla unsurlar dikkatle okunmadığında yanıltıcı olabilir.","explanation":"Senaryoda Emine Teyze’nin kendi bahçesinde sebze yetiştirmesi tarım, zeytinleri işleyerek zeytinyağı üretmesi gıda işleme ve bunları pazarda satması ticaret faaliyetlerine girer. Metinde sanayi tesisi, maden ya da hayvancılıkla ilgili herhangi bir anlatım yoktur. Bu nedenle verilen ekonomik faaliyetleri en doğru biçimde bir araya getiren seçenek \"Tarım, gıda işleme ve ticaret\"tir.","distractorWhy":["A) Emine Teyze herhangi bir fabrikada üretim yapmadığı için sanayi üretimi söz konusu değildir.","B) Metinde hayvan yetiştiriciliğine dair bilgi bulunmadığı gibi gıda sanayi de zeytinyağı işlemeyi tam karşılamaz ve yalnızca ifadesi eksiktir.","C) Madencilikle ilgili hiçbir ayrıntı yer almamaktadır; pazarcılık yalnızca ticaretin bir parçasıdır.","D) Emine Teyze’nin yaptığı işlerin tamamını kapsayan doğru seçenek budur; sebze yetiştirme tarım, zeytinyağı üretimi gıda işleme, pazarda satış ise ticaret faaliyetidir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ee065e09d5f6f930e6d5f58f889ff51d78c40380ab7b5251d45cc9986534cb5e","reviewDecisionSha256":"db093d61c41cce58673e0912b20f12d7296eb3bcd7af74ed5f7a0f810e15e1d4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ee065e09d5f6f930e6d5f58f889ff51d78c40380ab7b5251d45cc9986534cb5e","reviewedHash":"sha256:ee065e09d5f6f930e6d5f58f889ff51d78c40380ab7b5251d45cc9986534cb5e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:db093d61c41cce58673e0912b20f12d7296eb3bcd7af74ed5f7a0f810e15e1d4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q452","contentProjectionSha256":"ee065e09d5f6f930e6d5f58f889ff51d78c40380ab7b5251d45cc9986534cb5e","reviewDecisionSha256":"db093d61c41cce58673e0912b20f12d7296eb3bcd7af74ed5f7a0f810e15e1d4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q453","questionId":"tr-g05-sosyal-q453","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-099","correct":0,"level":2,"title":"İki şehrin ekonomik fotoğrafı","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtlar arasındaki ilişkiyi belirleyin. Bu iki ilin ekonomik faaliyetleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?","choices":["Kıyı ilinde hizmet sektörü, iç bölge ilinde ise tarım ve hayvancılığa dayalı sanayi ön plandadır.","Her iki ilde de ekonomik faaliyetler yalnızca tarıma dayanmaktadır.","İç bölge ilinde turizm, kıyı ilinde ise hayvancılık temel geçim kaynağıdır.","İki ilin de ekonomisi ağır sanayi tesislerine bağlıdır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q453.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q453.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.0196492ab08a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.968477221ff4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.070c9a40dfe5"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.4a4f56c46e97"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.f24521bb86e9"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q453.visual.7f6e8742d3ad"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q453.visual.0a3d020058d3"},"difficultyReason":"İkiden fazla ekonomik etkinliğin bir arada verildiği illerin özelliklerini karşılaştırarak baskın faaliyeti belirlemek; ifadelerin birbirine karıştırılması zorluk yaratabilir.","explanation":"Verilen bilgilere göre kıyı ili turizm ağırlıklı bir hizmet sektörüne sahipken iç bölge ili buğday, arpa tarımı ve küçükbaş hayvancılıkla birlikte un fabrikası ve yün işleme atölyeleri gibi tarım ve hayvancılığa dayalı sanayiye sahiptir. Dolayısıyla karşılaştırma yapıldığında kıyı ilinde hizmet, iç bölgede tarım-hayvancılığa dayalı sanayinin ön planda olduğu söylenebilir.","distractorWhy":["A) Kıyı ilinde hizmet sektörü, iç bölge ilinde tarım ve hayvancılığa dayalı sanayi ön planda olduğu için \"doğru\" cevap budur.","B) Kıyı ilinde turizmden söz edildiğinden yalnızca tarım ifadesi yanlıştır.","C) İllerin özellikleri tam tersi biçimde eşleştirilmiştir; iç bölgede turizm, kıyıda hayvancılık bilgisi metinde yoktur.","D) Metinde iki il için de ağır sanayiye dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"2a08a4321040bfb7072caf7a2abdf49b781e48e7c730e1548beaca0f85b3d40c","reviewDecisionSha256":"5a0a2bc849a25f64a6e37ad92a5a25820d9041e66c250890220891374d996b61","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:2a08a4321040bfb7072caf7a2abdf49b781e48e7c730e1548beaca0f85b3d40c","reviewedHash":"sha256:2a08a4321040bfb7072caf7a2abdf49b781e48e7c730e1548beaca0f85b3d40c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5a0a2bc849a25f64a6e37ad92a5a25820d9041e66c250890220891374d996b61; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q453","contentProjectionSha256":"2a08a4321040bfb7072caf7a2abdf49b781e48e7c730e1548beaca0f85b3d40c","reviewDecisionSha256":"5a0a2bc849a25f64a6e37ad92a5a25820d9041e66c250890220891374d996b61","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q454","questionId":"tr-g05-sosyal-q454","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-099","correct":1,"level":4,"title":"Fabrika nereye kurulmalı?","question":"Bir yatırımcı, domates salçası üretmek için fabrika kurmayı planlamaktadır. Fabrikanın kurulacağı il için şu dört ölçütü belirlemiştir:\n\n1. Domates üretiminin yaygın olması\n2. Fabrikada çalışacak yeterli insan gücünün bulunması\n3. Ulaşım yollarına (karayolu veya demiryolu) yakın olması\n4. Enerji maliyetlerinin düşük olması\n\nAraştırma sonucunda dört farklı ilin özellikleri şöyledir:\n\nK ili: Domates üretiminde ülke birincisidir; genç nüfus oranı yüksektir ancak dağlık arazi yüzünden karayolu bağlantısı kısıtlıdır, enerji santraline uzaktır.\nL ili: Sulanabilir tarım arazileri geniştir; yıllık domates rekoltesi yüksektir, hem karayolu hem demiryolu kavşağındadır, organize sanayi bölgesinde ucuz enerji tarifesi uygulanmaktadır; iş gücü yeterlidir.\nM ili: Turizm şehridir; seracılık yaygındır ancak domates üretimi sınırlıdır; ulaşım ağı gelişmiştir, enerji maliyeti orta düzeydedir, çalışabilir nüfus fazladır.\nN ili: Büyükbaş hayvancılığın merkezidir; domates üretimi yok denecek kadar azdır; demiryolu bağlantısı bulunmamakla birlikte karayolu ulaşımı iyidir, enerji maliyeti ortalamadır.\n\nYatırımcı tüm ölçütleri eşit önemde değerlendirdiğine göre fabrika için en uygun il aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["K ili","L ili","M ili","N ili"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"difficultyReason":"Üst düzey düşünme becerisi gerektirir; dört farklı ölçütü dört ilin özellikleriyle eşleştirip en çok ölçütü karşılayan ili belirlemek, eksik ya da fazla özelliğe göre yanlış seçeneğe yönelme riskini taşır.","explanation":"Yatırımcının belirlediği dört ölçüt birlikte değerlendirildiğinde L ili tüm ölçütleri karşılamaktadır: Domates üretimi yüksektir, iş gücü yeterlidir, karayolu ve demiryolu kavşağındadır, enerji maliyeti düşüktür. K ili ulaşım ve enerjide yetersiz, M ili domates üretiminde sınırlı, N ili ise domates üretimi neredeyse hiç olmadığı ve demiryolu bağlantısı bulunmadığı için uygun değildir.","distractorWhy":["A) K ili domates üretiminde birinci olsa da ulaşım kısıtlılığı ve enerji santraline uzaklık iki önemli ölçütü karşılamaz.","B) L ili tüm ölçütleri eksiksiz karşıladığı için \"doğru\" cevaptır; en uygun ildir.","C) M ilinde domates üretimi sınırlı olduğundan birinci ölçütü tam olarak karşılamaz.","D) N ilinde domates üretimi yok denecek kadar azdır ve demiryolu bağlantısı olmadığından iki ölçütü karşılayamaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"882b55eef6802cf2fd987628b41d7048496222024f81d7d0ee0e874b1b0455f5","reviewDecisionSha256":"ec7ad3f6d6fcb3e8fe13a348f4a64cdfbf58c9ca0f79e95b758967cb0843933d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:882b55eef6802cf2fd987628b41d7048496222024f81d7d0ee0e874b1b0455f5","reviewedHash":"sha256:882b55eef6802cf2fd987628b41d7048496222024f81d7d0ee0e874b1b0455f5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:ec7ad3f6d6fcb3e8fe13a348f4a64cdfbf58c9ca0f79e95b758967cb0843933d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q454","contentProjectionSha256":"882b55eef6802cf2fd987628b41d7048496222024f81d7d0ee0e874b1b0455f5","reviewDecisionSha256":"ec7ad3f6d6fcb3e8fe13a348f4a64cdfbf58c9ca0f79e95b758967cb0843933d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q455","questionId":"tr-g05-sosyal-q455","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-099","correct":2,"level":3,"title":"Bir kararın birden çok yüzü","question":"Bir ilin belediye meclisinde, il sınırları içinde bulunan geniş bir mera alanının kullanımıyla ilgili üç farklı öneri tartışılmaktadır:\n\n1. Öneri: Mera alanına büyük bir rüzgâr enerji santrali kurulması\n2. Öneri: Mera alanının sulama kanallarıyla desteklenerek tarıma açılması\n3. Öneri: Mera alanının mevcut haliyle korunup küçükbaş hayvancılığın sürdürülmesi\n\nMeclis üyeleri karar verirken şu bilgileri dikkate almıştır: Yöre halkının önemli bir kısmı geçimini koyun ve keçi yetiştiriciliğinden sağlamaktadır. Bölgede rüzgâr enerji potansiyeli yüksektir ancak enerji santrali kurulduğunda hayvanların otlayacağı alanın yarısı kullanılamaz hale gelecektir. Mera toprağı çok ince bir bitki örtüsüne sahip olduğu için tarıma açılması durumunda erozyon riski artacaktır.\n\nBuna göre, hem yöre halkının bugünkü geçim kaynağını korumak hem de çevresel riskleri azaltmak isteyen bir meclis üyesi için en tutarlı karar aşağıdakilerden hangisi olur?","choices":["1. öneriyi desteklemek","2. öneriyi desteklemek","3. öneriyi desteklemek","Önerilerden herhangi birini desteklemek arasında fark yoktur"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"difficultyReason":"Karar verme sürecinde birden çok değişkeni (halkın geçim kaynağı, çevresel sürdürülebilirlik, enerji ihtiyacı) bir arada değerlendirip en tutarlı seçeneği belirlemek orta-üst düzey akıl yürütme gerektirir.","explanation":"Verilen bilgiler doğrultusunda yöre halkı geçimini hayvancılıktan sağlamaktadır. Rüzgâr santrali mera alanını daraltarak hayvancılığı olumsuz etkileyecek, tarıma açma ise erozyon riskini artıracaktır. Oysa 3. öneri mevcut hayvancılık faaliyetini sürdürülebilir kıldığı gibi çevresel risk de yaratmamaktadır. Bu yüzden en tutarlı karar 3. öneriyi desteklemektir.","distractorWhy":["A) 1. öneri mera alanını daraltacağı için halkın geçim kaynağı olan hayvancılığa zarar verir.","B) 2. öneri erozyon riskini artırdığı için çevresel sürdürülebilirliğe uygun değildir.","C) 3. öneri hem mevcut ekonomik faaliyeti korur hem de çevresel riskten kaçınır; \"doğru\" ve en tutarlı karar budur.","D) Önerilerin yöre halkı ve çevre üzerindeki etkileri birbirinden farklı olduğu için aralarında fark vardır; bu ifade yanlıştır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"a9e1be001b3684be3937c37976b47e3cb87938beea5ad2381b7cbe7c8fdecd88","reviewDecisionSha256":"0c84d8d17b496f4fa48b28f3744841edc1deb48ff828dd8d1332102e6cb1fae6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:a9e1be001b3684be3937c37976b47e3cb87938beea5ad2381b7cbe7c8fdecd88","reviewedHash":"sha256:a9e1be001b3684be3937c37976b47e3cb87938beea5ad2381b7cbe7c8fdecd88","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0c84d8d17b496f4fa48b28f3744841edc1deb48ff828dd8d1332102e6cb1fae6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q455","contentProjectionSha256":"a9e1be001b3684be3937c37976b47e3cb87938beea5ad2381b7cbe7c8fdecd88","reviewDecisionSha256":"0c84d8d17b496f4fa48b28f3744841edc1deb48ff828dd8d1332102e6cb1fae6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q456","questionId":"tr-g05-sosyal-q456","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-099","correct":3,"level":2,"title":"Geçim kaynakları ve mevsimler","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Ayrıntıları tek tek kontrol edin. Bu bilgilere dayanarak ilin ekonomisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?","choices":["İlin ekonomisi yalnızca yaz turizmine bağlıdır.","Kış aylarında ilde hiçbir ekonomik faaliyet yapılmamaktadır.","İldeki ekonomik faaliyetler yıl boyunca sabit ve değişmezdir.","İlde turizmin yanı sıra tarım ve balıkçılık faaliyetleri de sürdürülmektedir."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q456.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q456.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q456.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q456.visual.d28c45823368"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q456.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q456.visual.ae21d1199795"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q456.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q456.visual.73ecf205dd47"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q456.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q456.visual.098d3de37229"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q456.visual.9210ccf97722"},"difficultyReason":"Mevsimsel değişim içeren bir ekonomi profilinde verilen bilgilerden genel çıkarım yapmak; metinde yer almayan aşırı genellemeleri ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Metinde ilde yaz aylarında turizm hareketliliğinin yaşandığı, kış aylarında seracılık ve zeytin hasadı gibi tarım faaliyetlerinin yapıldığı, yıl boyunca da balıkçılığın sürdüğü belirtilmektedir. Dolayısıyla ilin ekonomisinin yalnızca turizme bağlı olmadığı, tarım ve balıkçılığın da etkin olduğu sonucuna ulaşılır.","distractorWhy":["A) Kış aylarında tarım, yıl boyunca balıkçılık yapıldığı için \"yalnızca turizm\" ifadesi yanlıştır.","B) Kışın seracılık ve zeytin hasadı yapıldığından \"hiçbir ekonomik faaliyet yapılmamaktadır\" söylenemez.","C) Yaz ve kış faaliyetleri değiştiğinden \"sabit ve değişmez\" ifadesi doğru değildir.","D) Turizm, tarım ve balıkçılığın bir arada bulunması metinle uyumludur; \"doğru\" seçenek budur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"02de05dda845544a1b79dc10bc820ed775f422b682bfbbb17a1a3f38e7c417f2","reviewDecisionSha256":"70c8addb448117b2a6269dc89bee051fd3e29a02a393cc77166851eb295101ba","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:02de05dda845544a1b79dc10bc820ed775f422b682bfbbb17a1a3f38e7c417f2","reviewedHash":"sha256:02de05dda845544a1b79dc10bc820ed775f422b682bfbbb17a1a3f38e7c417f2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:70c8addb448117b2a6269dc89bee051fd3e29a02a393cc77166851eb295101ba; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q456","contentProjectionSha256":"02de05dda845544a1b79dc10bc820ed775f422b682bfbbb17a1a3f38e7c417f2","reviewDecisionSha256":"70c8addb448117b2a6269dc89bee051fd3e29a02a393cc77166851eb295101ba","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q457","questionId":"tr-g05-sosyal-q457","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-099","correct":0,"level":1,"title":"Hangi faaliyet?","question":"Aşağıdaki görsellerden hangisi bir ilde yürütülebilecek hizmet sektörüne ait bir ekonomik faaliyeti temsil eder?\n\n(1) Tarlada traktörle çift süren bir çiftçi\n(2) Hastanede muayene yapan bir doktor\n(3) Fabrikada otomobil montajı yapan işçiler\n(4) Maden ocağında kömür çıkaran madenciler","choices":["Yalnız 2","1 ve 3","3 ve 4","1, 2 ve 4"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"difficultyReason":"Temel düzeyde; görsellerle temsil edilen faaliyetleri ana ekonomik sektörlere (tarım, sanayi, hizmet, madencilik) göre sınıflandırmak; yalnızca hizmet sektörünü seçmek kolay ancak seçeneklerdeki kombinasyonlar dikkatsiz öğrencileri yanıltabilir.","explanation":"Görseller incelendiğinde 1 numaralı görsel tarımı, 3 numaralı görsel sanayiyi, 4 numaralı görsel madenciliği (sanayi) temsil etmektedir. Sağlık hizmeti sunan doktor ise hizmet sektörüne girer. Bu nedenle hizmet sektörüne ait olan yalnızca 2 numaralı görseldir.","distractorWhy":["A) Yalnızca 2 numaralı görsel hizmet sektöründe olduğu için \"doğru\" seçenektir.","B) 1 numara tarım, 3 numara sanayi sektöründe olduğundan hizmet sektörüne ait değildir.","C) 3 numara sanayi, 4 numara madencilik olduğu için ikisi de hizmet sektöründe değildir.","D) 1 tarım, 4 madencilik olduğu için 2 ile birlikte hizmet sektörü olarak değerlendirilemezler."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"f23f0cf7c3571cab58b2d10af62e4c739c445433e9b151554b037d5a6c856d5e","reviewDecisionSha256":"af241a05f1fd292bc8e506574f562107fe2c901f7cde11cccc593d1f5cc583b7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:f23f0cf7c3571cab58b2d10af62e4c739c445433e9b151554b037d5a6c856d5e","reviewedHash":"sha256:f23f0cf7c3571cab58b2d10af62e4c739c445433e9b151554b037d5a6c856d5e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:af241a05f1fd292bc8e506574f562107fe2c901f7cde11cccc593d1f5cc583b7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q457","contentProjectionSha256":"f23f0cf7c3571cab58b2d10af62e4c739c445433e9b151554b037d5a6c856d5e","reviewDecisionSha256":"af241a05f1fd292bc8e506574f562107fe2c901f7cde11cccc593d1f5cc583b7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q458","questionId":"tr-g05-sosyal-q458","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-100","correct":1,"level":3,"title":"Afet sonrası yeni geçim yolları","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kanıtları birlikte değerlendirin. Bu bilgilere göre deprem sonrasında il halkı için aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisi öncelikli bir geçim kaynağı hâline getirilebilir?","choices":["Yeni tekstil fabrikaları kurmak","Tarım, hayvancılık ve arıcılığı yaygınlaştırmak","Maden arama çalışmaları başlatmak","Şehir merkezine alışveriş merkezleri inşa etmek"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q458.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q458.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q458.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q458.visual.06a42852d2dc"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q458.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q458.visual.de9553b2da87"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q458.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q458.visual.da2886ab4049"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q458.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q458.visual.72faee98c930"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q458.visual.54cc1e7713a4"},"difficultyReason":"Gerçekçi bir afet senaryosu üzerinden mevcut doğal kaynakları ve potansiyeli değerlendirerek en uygun alternatif ekonomik faaliyete karar vermek; şehir merkezindeki yıkım ile kırsal alanın durumunu ilişkilendirmeyi gerektirir.","explanation":"Deprem sonrası şehir merkezindeki sanayi tesisleri zarar gördüğü için aynı alana yeniden yatırım yapmak kısa vadeli bir çözüm değildir. Buna karşılık tarım arazileri, meralar ve arıcılık potansiyeli gibi doğal kaynaklar zarar görmemiştir ve hemen değerlendirilebilir durumdadır. Bu nedenle öncelikli geçim kaynağı olarak tarım, hayvancılık ve arıcılığı yaygınlaştırmak en mantıklı seçenektir.","distractorWhy":["A) Depremle zarar gören bölgede yeniden fabrika kurmak hem maliyetli hem de zaman alıcıdır; öncelikli çözüm değildir.","B) Mevcut zarar görmemiş kaynaklara dayandığı için \"doğru\" ve öncelikli geçim kaynağı seçeneğidir.","C) Metinde maden potansiyeliyle ilgili hiçbir bilgi verilmemiştir.","D) Altyapısı zarar görmüş şehir merkezine AVM inşa etmek, acil geçim ihtiyacını karşılamaktan uzaktır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"18e5f4ca54c384ba16eb25092f13e4cdd144540be27b8cbd53ae5605d71a715d","reviewDecisionSha256":"e2dd3e240caf586373b166b191f525e944db6382a9d8b424006d353e6ecc84b5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:18e5f4ca54c384ba16eb25092f13e4cdd144540be27b8cbd53ae5605d71a715d","reviewedHash":"sha256:18e5f4ca54c384ba16eb25092f13e4cdd144540be27b8cbd53ae5605d71a715d","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:e2dd3e240caf586373b166b191f525e944db6382a9d8b424006d353e6ecc84b5; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q458","contentProjectionSha256":"18e5f4ca54c384ba16eb25092f13e4cdd144540be27b8cbd53ae5605d71a715d","reviewDecisionSha256":"e2dd3e240caf586373b166b191f525e944db6382a9d8b424006d353e6ecc84b5","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q459","questionId":"tr-g05-sosyal-q459","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-100","correct":2,"level":4,"title":"İlin ekonomik karnesi","question":"Bir ilin yıllık ekonomik raporundan alınan aşağıdaki göstergeleri inceleyiniz:\n\n• Tarımsal üretim değeri: 2,1 milyar TL\n• Sanayi üretim değeri: 3,8 milyar TL\n• Turizm geliri: 4,5 milyar TL\n• İhracatın toplam gelir içindeki payı: %55\n• İstihdamın sektörel dağılımı: Tarım %20, Sanayi %25, Hizmet (turizm dâhil) %55\n\nRaporun sonuç bölümünde il için şu yorumlardan hangisinin yapılması en doğru olur?","choices":["İlin ekonomisi büyük ölçüde tarımsal üretime dayanmaktadır.","Sanayi üretimi, tarımsal üretimden düşük olduğu için il ekonomisinde belirleyici değildir.","Hizmet sektörü hem gelir hem istihdam bakımından il ekonomisinde en büyük paya sahiptir.","İhracatın büyük kısmı tarım ürünlerinden oluşmaktadır."],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":null,"difficultyReason":"İleri düzey yorumlama gerektirir; birden çok ekonomik göstergeyi (üretim değeri, gelir, istihdam) birbiriyle karşılaştırarak en kapsamlı ve doğru sonuca ulaşmak; seçeneklerdeki kısmi doğrular ve çeldirici ifadeler dikkat gerektirir.","explanation":"Verilen verilere göre turizm geliri 4,5 milyar TL ile hem tarım (2,1 milyar) hem de sanayi (3,8 milyar) gelirinden yüksektir. İstihdamda da hizmet sektörü %55 ile en büyük paya sahiptir. Bu nedenle hizmet sektörü il ekonomisinde hem gelir hem istihdam bakımından en büyük paya sahiptir. Diğer seçenekler verilerle çelişmekte ya da raporda dayanağı bulunmamaktadır.","distractorWhy":["A) Tarımsal üretim değeri 2,1 milyar TL ile sanayi ve turizm gelirlerinin gerisindedir; dayanak ifade yanlıştır.","B) Sanayi üretimi 3,8 milyar TL ile tarımdan yüksektir; öncüldeki karşılaştırma veriyle uyuşmamaktadır.","C) Turizm geliri ve hizmet istihdamı en yüksek olduğu için hizmet sektörü en büyük paya sahiptir; \"doğru\" yorum budur.","D) Raporda ihracatın hangi sektörlerden oluştuğuna dair bilgi verilmediğinden bu kesin bir yorum değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"72f908e7b751f3c7e8b0fd5f861140c9b5be3e7705bc2c6a540afb543ca67686","reviewDecisionSha256":"282d3df77ec551e17ce95a34618fee4ba9dd26e572686f580ce56645f4dd7019","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:72f908e7b751f3c7e8b0fd5f861140c9b5be3e7705bc2c6a540afb543ca67686","reviewedHash":"sha256:72f908e7b751f3c7e8b0fd5f861140c9b5be3e7705bc2c6a540afb543ca67686","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:282d3df77ec551e17ce95a34618fee4ba9dd26e572686f580ce56645f4dd7019; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q459","contentProjectionSha256":"72f908e7b751f3c7e8b0fd5f861140c9b5be3e7705bc2c6a540afb543ca67686","reviewDecisionSha256":"282d3df77ec551e17ce95a34618fee4ba9dd26e572686f580ce56645f4dd7019","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q460","questionId":"tr-g05-sosyal-q460","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-100","correct":3,"level":3,"title":"Bölgenin kaynaklarına uygun yatırım","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Açık kanıtlardan yararlanın. Buna göre iller için önerilebilecek en uygun faaliyetler aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?","choices":["X: Mermer işleme tesisi, Y: Bal üretimi ve paketleme, Z: Tekstil fabrikası","X: Gemi söküm tesisi, Y: Arıcılık, Z: Mermer ocağı","X: Unlu mamul fabrikası, Y: Dalış turizmi, Z: Orman ürünleri işleme","X: Bal ve arı ürünleri üretimi, Y: Mermer işleme ve ihracatı, Z: Dalış ve doğa turizmi"],"sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q460.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q460.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.3fd5d816cf9a"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.bb7e99b942b9"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.1cac13812678"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.9bcb22e03a9f"},{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.1041d7574962"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.3a010f5235e6"},{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.0c3dc78b7427"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.255509a5ec5d"},{"key":"tr-g05-sosyal-q460.visual.70d83e122f5e"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q460.visual.9ad57c5b4775"},"difficultyReason":"Orta düzeyde; üç farklı ilin doğal ve beşerî kaynaklarına uygun ekonomik faaliyetleri eşleştirmek; seçenekler mantıklı görünen ama kaynakla uyuşmayan çapraz eşleştirmeler içerdiğinden karıştırma olasılığı yüksektir.","explanation":"X ilinde gezici arıcılık zaten yapılmaktadır; zengin bitki örtüsü bal üretimi için idealdir. Y ilinde geniş mermer yatakları vardır ancak işlenmeden satılmaktadır; mermer işleme tesisi ile katma değer artırılabilir. Z ilinde doğal koylar, plajlar ve su altı mağaraları dalış ve doğa turizmi için büyük potansiyel taşır. Bu nedenle en uygun eşleştirme doğru seçenekte verilmiştir.","distractorWhy":["A) X’e mermer işleme, Y’ye bal üretimi önermek kaynaklarla uyuşmamaktadır; X’te mermer, Y’de arıcılıkla ilgili bilgi yoktur.","B) X’te gemi sökümü için gereken kıyı tesisi veya gemi trafiği bilgisi verilmemiştir; Z’ye mermer ocağı uygun değildir.","C) X’te unlu mamul için tahıl üretimiyle ilgili bilgi yoktur; Y’ye dalış turizmi önermek için deniz kıyısı veya su altı zenginliği bilgisi verilmemiştir.","D) Doğal ve beşerî kaynakları en verimli şekilde değerlendiren eşleştirme olduğu için \"doğru\" seçenektir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"cc63b44b8806cc22847c70ba6002c0d7cf205d890671c5dbfc77769517df6efd","reviewDecisionSha256":"356e090180f21fec2275c38a6fbe24829af3b96aec4a01fbbbfd878147d70dd6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:cc63b44b8806cc22847c70ba6002c0d7cf205d890671c5dbfc77769517df6efd","reviewedHash":"sha256:cc63b44b8806cc22847c70ba6002c0d7cf205d890671c5dbfc77769517df6efd","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:356e090180f21fec2275c38a6fbe24829af3b96aec4a01fbbbfd878147d70dd6; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q460","contentProjectionSha256":"cc63b44b8806cc22847c70ba6002c0d7cf205d890671c5dbfc77769517df6efd","reviewDecisionSha256":"356e090180f21fec2275c38a6fbe24829af3b96aec4a01fbbbfd878147d70dd6","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q461","questionId":"tr-g05-sosyal-q461","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-100","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Bursa'daki Fabrikalar ve Ekonomik Faaliyet","question":"Bursa ilinde birçok otomobil fabrikası ve tekstil atölyesi bulunmaktadır. Bu bilgiye göre Bursa ekonomisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Sanayi faaliyetleri gelişmiştir.","Tarımsal üretim temel geçim kaynağıdır.","Turizm gelirleri ilk sıradadır.","Ormancılık faaliyetleri yaygındır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Öğrencilerin temel ekonomik faaliyet türlerini ayırt etmesi gerekir.","explanation":"Bursa, otomotiv ve tekstil fabrikalarıyla tanınır. Bu tür fabrika ve atölyeler sanayi faaliyeti olarak adlandırılır. Dolayısıyla Bursa'da sanayi faaliyetleri gelişmiştir. Tarım, turizm ve ormancılık Bursa'da bulunsa da verilen bilgi doğrudan sanayiyi işaret etmektedir.","distractorWhy":["doğru, çünkü fabrika ve atölyeler sanayi faaliyetidir; Bursa bu alanda gelişmiştir.","Tarımsal üretim Bursa'da yapılsa da verilen bilgide fabrika ve atölyelerden söz edildiği için bu seçenek çeldiricidir.","Turizm Bursa'nın öne çıkan ekonomik faaliyeti değildir; verilenlerle uyuşmaz.","Ormancılık faaliyetleri Bursa'da sınırlıdır; fabrika ve atölye bilgisiyle ilgili değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c34c3dc9ea5d8d965bf4839eb954f53787c2325602bba003f8ff2ab972d13790","reviewDecisionSha256":"12afbfcf37da9c40dc001d0344ba45491a899e53d326540fb2f01c6cef4ad044","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c34c3dc9ea5d8d965bf4839eb954f53787c2325602bba003f8ff2ab972d13790","reviewedHash":"sha256:c34c3dc9ea5d8d965bf4839eb954f53787c2325602bba003f8ff2ab972d13790","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:12afbfcf37da9c40dc001d0344ba45491a899e53d326540fb2f01c6cef4ad044; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q461","contentProjectionSha256":"c34c3dc9ea5d8d965bf4839eb954f53787c2325602bba003f8ff2ab972d13790","reviewDecisionSha256":"12afbfcf37da9c40dc001d0344ba45491a899e53d326540fb2f01c6cef4ad044","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q462","questionId":"tr-g05-sosyal-q462","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-100","correct":1,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Ahmet'in Ailesi ve Bursa Ekonomisi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. Bu durum Bursa'nın ekonomisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?","choices":["Hayvancılık en yaygın ekonomik faaliyettir.","Sanayi, halkın önemli geçim kaynaklarından biridir.","Bursa'da tarım sanayiden daha fazla insan çalıştırır.","Turizm sektörü ilk sırada gelir."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q462.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q462.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q462.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q462.visual.fd0cec63b5ec"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q462.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q462.visual.ed45a69a55b4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q462.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q462.visual.851fbffebbae"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q462.visual.72b2050f22e4"},"difficultyReason":"Senaryodaki ipuçlarını genel ekonomik bilgiyle birleştirerek çıkarım yapmayı gerektirir.","explanation":"Ahmet'in ailesinin ve arkadaşlarının ailelerinin fabrika ve atölyelerde çalışması, Bursa'da sanayinin halk için önemli bir geçim kaynağı olduğunu gösterir. Hayvancılık, tarım veya turizme dair böyle bir çıkarım yapılamaz.","distractorWhy":["Hayvancılık yaygın olsaydı insanlar ahır veya besicilik işlerinde çalışırdı, ancak senaryoda böyle bir bilgi yok.","doğru, çünkü ailelerin fabrika ve atölyelerde çalışması sanayinin yaygın bir geçim kaynağı olduğunu kanıtlar.","Tarımın sanayiden daha fazla insan çalıştırdığına dair bir veri bulunmamaktadır.","Turizmden bahsedilmemiş, bu çıkarım desteklenmez."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"50216f8f1c16d844fef5a9a1d7a3bf6a24383f48adafb00b37a0588b42d09c6b","reviewDecisionSha256":"65edd18076e6fe29a12f4f55345446ea8f0dbcfaf9d901f2d8e638d4cf73405a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:50216f8f1c16d844fef5a9a1d7a3bf6a24383f48adafb00b37a0588b42d09c6b","reviewedHash":"sha256:50216f8f1c16d844fef5a9a1d7a3bf6a24383f48adafb00b37a0588b42d09c6b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:65edd18076e6fe29a12f4f55345446ea8f0dbcfaf9d901f2d8e638d4cf73405a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q462","contentProjectionSha256":"50216f8f1c16d844fef5a9a1d7a3bf6a24383f48adafb00b37a0588b42d09c6b","reviewDecisionSha256":"65edd18076e6fe29a12f4f55345446ea8f0dbcfaf9d901f2d8e638d4cf73405a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q463","questionId":"tr-g05-sosyal-q463","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-101","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Antalya Ekonomisinde Yanlış Bilgi","question":"Antalya ili hakkında şunlar bilinmektedir: Yıl boyunca yerli ve yabancı turist çeker, sahil kesimlerinde balıkçılık yapılır, seracılık oldukça yaygındır. Buna göre Antalya'nın ekonomik faaliyetleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?","choices":["Turizm önemli bir gelir kaynağıdır.","Seracılık yapılmaktadır.","Büyükbaş hayvancılık turizmden daha fazla gelir getirir.","Balıkçılık kıyı kesimlerinde geçim kaynağıdır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Doğru bilinen ifadeler arasından yanlış olanı ayırt etmek dikkatli okuma gerektirir.","explanation":"Antalya'da turizm en büyük gelir kaynaklarındandır; büyükbaş hayvancılık turizm kadar yaygın ve yüksek gelirli değildir. Diğer ifadeler verilen bilgilerle uyumlu ve doğrudur.","distractorWhy":["Bu ifade doğrudur, dolayısıyla yanlış değildir; öğrenci soruyu dikkatli okumazsa yanlış seçenek olarak işaretleyebilir.","Seracılık yaygındır, ifade doğrudur; öğrenci bunu yanlış sanabilir.","doğru, çünkü Antalya'da turizm en büyük gelir kaynaklarındandır, büyükbaş hayvancılık turizm gelirini geçmez.","Balıkçılık kıyıda yapılır, bu da doğrudur; öğrenci emin olamayıp bu seçeneği işaretleyebilir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7f84a9de3d4aa0e0a2f0e9351d34a300e0bcab0d32d66ee7b9f23a386f4eb611","reviewDecisionSha256":"a61851464d7aa671ce6009e1fc4019da2c87ee59191498bfab05d95d4109f90c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7f84a9de3d4aa0e0a2f0e9351d34a300e0bcab0d32d66ee7b9f23a386f4eb611","reviewedHash":"sha256:7f84a9de3d4aa0e0a2f0e9351d34a300e0bcab0d32d66ee7b9f23a386f4eb611","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a61851464d7aa671ce6009e1fc4019da2c87ee59191498bfab05d95d4109f90c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q463","contentProjectionSha256":"7f84a9de3d4aa0e0a2f0e9351d34a300e0bcab0d32d66ee7b9f23a386f4eb611","reviewDecisionSha256":"a61851464d7aa671ce6009e1fc4019da2c87ee59191498bfab05d95d4109f90c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q464","questionId":"tr-g05-sosyal-q464","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-101","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Ali'nin Ailesinin Mevsimlik İşleri","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Buna göre Antalya ekonomisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?","choices":["Ekonomik faaliyet sadece turizme dayalıdır.","Kış aylarında hiçbir iş yapılmaz.","Tarım ve turizm birbirini etkilemez.","Turizm ve tarım birlikte önemli geçim kaynaklarıdır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q464.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q464.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q464.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q464.visual.36eacc5cff02"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q464.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q464.visual.cbebfeb0de69"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q464.visual.d2d9b5a391cb"},"difficultyReason":"Gerçek yaşam örneği üzerinden birden çok ekonomik faaliyetin varlığını fark ettirmeyi amaçlar.","explanation":"Ali'nin ailesinin hem turizm (otel) hem de tarım (sera) işlerinde çalışması, bu iki faaliyetin Antalya'da birlikte önemli geçim kaynakları olduğunu kanıtlar.","distractorWhy":["Sadece turizm denemez, kışın tarım yapılmaktadır; bu ifade eksiktir.","Kışın seralarda çalışılıyor, bu nedenle ifade yanlıştır.","Bu durum tam tersine iki sektörün mevsimlere göre birbirini tamamladığını gösterir.","doğru, çünkü ailenin hem turizm hem tarım işlerinde çalışması iki sektörün de geçim kaynağı olduğunu gösterir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"85b9d7fe9d910af3b20edab69396124cd95033b4e2a54edbe39ab9c600facf2c","reviewDecisionSha256":"839afe13032cbca053851d696b2e218acb45b29601cc7709939f4c8bda923b4a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:85b9d7fe9d910af3b20edab69396124cd95033b4e2a54edbe39ab9c600facf2c","reviewedHash":"sha256:85b9d7fe9d910af3b20edab69396124cd95033b4e2a54edbe39ab9c600facf2c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:839afe13032cbca053851d696b2e218acb45b29601cc7709939f4c8bda923b4a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q464","contentProjectionSha256":"85b9d7fe9d910af3b20edab69396124cd95033b4e2a54edbe39ab9c600facf2c","reviewDecisionSha256":"839afe13032cbca053851d696b2e218acb45b29601cc7709939f4c8bda923b4a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q465","questionId":"tr-g05-sosyal-q465","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-101","correct":0,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Antalya ve Bursa Ekonomilerini Karşılaştırma","question":"Antalya'da turizm ve seracılık, Bursa'da ise otomotiv ve tekstil sanayisi yaygındır. Bu iki ilin ekonomik faaliyetleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Antalya'da turizm, Bursa'da sanayi ön plandadır.","Her iki ilde de sanayi en önemli faaliyettir.","Her iki ilde de tarım başat sektördür.","Antalya sanayide, Bursa turizmde öne çıkar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"İki farklı ilin verilen ekonomik özelliklerini karşılaştırarak doğru çıkarımı yapmayı gerektirir.","explanation":"Verilen bilgilere göre Antalya'da turizm öne çıkarken Bursa'da otomotiv ve tekstil sanayisi yaygındır. Dolayısıyla Antalya turizmle, Bursa sanayiyle ön plana çıkar.","distractorWhy":["doğru, çünkü Antalya denince turizm, Bursa denince sanayi akla gelir; verilen bilgiler de bunu destekler.","Her iki ilde sanayi en önemli değil, Antalya'da turizm daha baskındır.","Her ikisinde tarım başat değil, Bursa'da sanayi, Antalya'da turizm önceliklidir.","Antalya sanayide değil turizmde, Bursa turizmde değil sanayide öne çıkar."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c9f2fd9dc047deaf084611c1e8af0293798ab528d6ca4a39d829e37f59bed9b4","reviewDecisionSha256":"313f864866ae5b652918ac6112046d1f151409bc7f9f61ff619384685ea9681b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c9f2fd9dc047deaf084611c1e8af0293798ab528d6ca4a39d829e37f59bed9b4","reviewedHash":"sha256:c9f2fd9dc047deaf084611c1e8af0293798ab528d6ca4a39d829e37f59bed9b4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:313f864866ae5b652918ac6112046d1f151409bc7f9f61ff619384685ea9681b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q465","contentProjectionSha256":"c9f2fd9dc047deaf084611c1e8af0293798ab528d6ca4a39d829e37f59bed9b4","reviewDecisionSha256":"313f864866ae5b652918ac6112046d1f151409bc7f9f61ff619384685ea9681b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q466","questionId":"tr-g05-sosyal-q466","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-101","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Antalya'da Seracılığın Gelişme Nedeni","question":"Antalya'da seracılık (serada sebze-meyve yetiştiriciliği) çok yaygındır. Buna göre seracılığın Antalya'da bu kadar gelişmiş olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Maden yataklarının bol olması","İklimin yıl boyu üretime uygun olması","Sanayi tesislerinin çokluğu","Orman alanlarının genişliği"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Ekonomik faaliyetin gelişme nedenini coğrafi ve iklimsel faktörlerle ilişkilendirmeyi gerektirir.","explanation":"Antalya'nın ılıman iklimi sebze ve meyvelerin yıl boyu yetişmesine olanak tanır. Bu durum seracılığın gelişmesinin temel nedenidir. Maden, sanayi ve orman alanları seracılıkla doğrudan ilişkili değildir.","distractorWhy":["Madenler seracılık için gerekli değildir; toprak ve iklim önemlidir.","doğru, çünkü Antalya'nın ılıman iklimi sebze ve meyvelerin yıl boyu yetişmesine olanak tanır; bu da seracılığı geliştirir.","Sanayi tesisleri seracılıkla doğrudan bağlantılı değildir.","Orman alanları seracılık yapmaya uygun araziler değildir, hatta ormanlar korunur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3603636412891b987d5e79e15d159a046ad0bf6c9aad14441d23466f92f4ee1b","reviewDecisionSha256":"156ccf48d9d453354c0a2016ab2721ec1a36c6e2d10220cc6cfb20ea6bc484a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3603636412891b987d5e79e15d159a046ad0bf6c9aad14441d23466f92f4ee1b","reviewedHash":"sha256:3603636412891b987d5e79e15d159a046ad0bf6c9aad14441d23466f92f4ee1b","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:156ccf48d9d453354c0a2016ab2721ec1a36c6e2d10220cc6cfb20ea6bc484a3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q466","contentProjectionSha256":"3603636412891b987d5e79e15d159a046ad0bf6c9aad14441d23466f92f4ee1b","reviewDecisionSha256":"156ccf48d9d453354c0a2016ab2721ec1a36c6e2d10220cc6cfb20ea6bc484a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q467","questionId":"tr-g05-sosyal-q467","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-101","correct":2,"level":2,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Antalya'da Yatırım Tercihi","question":"Antalya'nın mevcut ekonomik yapısı düşünüldüğünde, bir yatırımcının aşağıdaki alanlardan hangisine yatırım yapması başarı şansı en düşük olur?","choices":["Otel işletmeciliği","Sera sebze üretimi","Büyükbaş hayvancılık","Deniz turizmi ekipmanları satışı"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Birden çok ölçütü değerlendirerek en uygun olmayan faaliyeti belirlemeyi gerektirir.","explanation":"Antalya'nın iklimi ve arazi yapısı daha çok turizm ve seracılığa elverişlidir. Büyükbaş hayvancılık için geniş mera alanlarına ihtiyaç vardır; Antalya bu bakımdan sınırlıdır, bu nedenle başarı şansı en düşük olan yatırım budur.","distractorWhy":["Otel işletmeciliği turizm bölgesinde yüksek kazanç sağlayabilir, bu nedenle çeldirici olabilir.","Sera üretimi Antalya'da yaygın ve kârlıdır; yanlış bir tercih olmaz.","doğru, çünkü Antalya'nın iklimi ve arazi yapısı büyükbaş hayvancılığa uygun geniş mera alanları sunmaz, bu nedenle başarı şansı düşüktür.","Deniz turizmi ekipmanları turizmle uyumlu bir iştir, talep görür; çeldirici olarak düşünülebilir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"280d7bb9bd4ae67f2b3842fe49de0c0581096ad22a28c48adaf493bc6569fa24","reviewDecisionSha256":"b8a099975d20e57e256322dbb1ec8acb5ba4bdedfe493aad4d8e1426590e36a0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:280d7bb9bd4ae67f2b3842fe49de0c0581096ad22a28c48adaf493bc6569fa24","reviewedHash":"sha256:280d7bb9bd4ae67f2b3842fe49de0c0581096ad22a28c48adaf493bc6569fa24","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b8a099975d20e57e256322dbb1ec8acb5ba4bdedfe493aad4d8e1426590e36a0; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q467","contentProjectionSha256":"280d7bb9bd4ae67f2b3842fe49de0c0581096ad22a28c48adaf493bc6569fa24","reviewDecisionSha256":"b8a099975d20e57e256322dbb1ec8acb5ba4bdedfe493aad4d8e1426590e36a0","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q468","questionId":"tr-g05-sosyal-q468","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-102","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Zeynep'in Ailesi ve Gaziantep Ekonomisi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Ayrıntıları tek tek kontrol edin. Bu bilgilere göre Gaziantep için hangisi söylenebilir?","choices":["Ekonominin temeli balıkçılıktır.","En yaygın faaliyet turizmdir.","Şehirde yalnızca tarım yapılmaktadır.","Tarıma dayalı sanayi ve el sanatları önemli yer tutar."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q468.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q468.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q468.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q468.visual.af46d7bd0fc1"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q468.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q468.visual.4847a532cd74"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q468.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q468.visual.93236ed8840f"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q468.visual.f35b4c4c6f1f"},"difficultyReason":"Verilen somut mesleklerden hareketle şehrin genel ekonomik yapısını çıkarsamayı gerektirir.","explanation":"Gaziantep'te fıstık işleme fabrikası tarıma dayalı bir sanayi kuruluşudur. Halı dokuma ise geleneksel el sanatları arasında yer alır. Bu nedenle şehirde tarıma dayalı sanayi ve el sanatları önemli bir yer tutar.","distractorWhy":["Gaziantep denize kıyısı olmadığı için balıkçılık yaygın olamaz.","Turizm Gaziantep'te gelişmekle birlikte verilen işler bu seçeneği desteklemez.","Sadece tarım değil, işleme ve atölye çalışmaları da bulunmaktadır.","doğru, çünkü fıstık işleme fabrikası tarıma dayalı sanayiyi, halı dokuma ise el sanatlarını temsil eder."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"0a1af4ee82d66f94fe0e9a9cc709672a6dae1456029f7ff9f278d0ccb77034be","reviewDecisionSha256":"616dc3038fc5c43bca415d53b3f95731be667ace7022a919e548625b58c6126b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:0a1af4ee82d66f94fe0e9a9cc709672a6dae1456029f7ff9f278d0ccb77034be","reviewedHash":"sha256:0a1af4ee82d66f94fe0e9a9cc709672a6dae1456029f7ff9f278d0ccb77034be","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:616dc3038fc5c43bca415d53b3f95731be667ace7022a919e548625b58c6126b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q468","contentProjectionSha256":"0a1af4ee82d66f94fe0e9a9cc709672a6dae1456029f7ff9f278d0ccb77034be","reviewDecisionSha256":"616dc3038fc5c43bca415d53b3f95731be667ace7022a919e548625b58c6126b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q469","questionId":"tr-g05-sosyal-q469","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-102","correct":0,"level":5,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Gaziantep ve Antalya Ekonomilerinin Karşılaştırılması","question":"Gaziantep'te Antep fıstığı tarımı ve gıda sanayisi, Antalya'da ise turizm ve seracılık yaygındır. Buna göre bu iki il karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?","choices":["Gaziantep'te tarıma dayalı sanayi, Antalya'da turizm öne çıkar.","İki ilin ekonomik faaliyetleri birbirinin aynıdır.","Antalya'da sanayi, Gaziantep'te turizm ilk sıradadır.","Her iki ilde de en önemli gelir kaynağı balıkçılıktır."],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Verilen farklı ekonomik özellikleri karşılaştırarak her ile özgü doğru genellemeyi bulmayı gerektirir.","explanation":"Verilen bilgiler Gaziantep'te fıstık tarımına dayalı gıda sanayisinin, Antalya'da ise turizmin öne çıktığını gösterir. Diğer seçenekler gerçeği yansıtmamaktadır.","distractorWhy":["doğru, çünkü verilen bilgiler Gaziantep'te fıstığa dayalı sanayiyi, Antalya'da turizmi vurgular.","İki ilin faaliyetleri birbirinden farklıdır; bu seçenek yanlıştır.","Antalya sanayiyle değil turizmle, Gaziantep turizmle değil gıda sanayisiyle öne çıkar.","Her iki il de denize kıyısı olan iller değildir, balıkçılık ana faaliyet olamaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"724e4abbb148a30a75237f90c84965fa30ccaf30dfbe33303b485f50aeb7fc93","reviewDecisionSha256":"3dabc1962da37ee032e399229147c506292f9455e1ac9fb53f179045421dab35","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:724e4abbb148a30a75237f90c84965fa30ccaf30dfbe33303b485f50aeb7fc93","reviewedHash":"sha256:724e4abbb148a30a75237f90c84965fa30ccaf30dfbe33303b485f50aeb7fc93","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3dabc1962da37ee032e399229147c506292f9455e1ac9fb53f179045421dab35; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q469","contentProjectionSha256":"724e4abbb148a30a75237f90c84965fa30ccaf30dfbe33303b485f50aeb7fc93","reviewDecisionSha256":"3dabc1962da37ee032e399229147c506292f9455e1ac9fb53f179045421dab35","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q470","questionId":"tr-g05-sosyal-q470","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-102","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","title":"Gaziantep'te Fıstık Sanayisinin Gelişme Nedeni","question":"Gaziantep'te Antep fıstığı yetiştiriciliği ve fıstık işleme fabrikaları oldukça gelişmiştir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Şehrin büyük limanlara sahip olması","İklim ve toprağın fıstık yetiştiriciliğine uygun olması","Maden rezervlerinin fazlalığı","Yoğun turist ziyareti"],"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"difficultyReason":"Bir tarımsal sanayinin gelişme nedenini doğal koşullarla ilişkilendirmeyi gerektirir.","explanation":"Antep fıstığı yetiştiriciliği için en önemli faktör uygun iklim ve toprak koşullarıdır. Gaziantep'in sahip olduğu iklim ve toprak yapısı fıstık üretimine elverişlidir; bu nedenle bu alanda sanayi de gelişmiştir.","distractorWhy":["Gaziantep denize kıyısı olmayan bir ildir, limanı yoktur; bu seçenek yanıltıcıdır.","doğru, çünkü fıstık yetiştiriciliği için uygun iklim ve toprak şartları gereklidir; Gaziantep bu koşullara sahiptir.","Madenler fıstık yetiştiriciliği için gerekli değildir; bu seçenek ilgisizdir.","Turizm fıstık üretimini etkilemez; bu seçenek konuyla bağlantılı değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"ce637a73aa99d64c7c79db9063a7e1e9b660e319a4c0c04b870b4a84e5020086","reviewDecisionSha256":"f35b5bd86448c1880dddc0cc502319ce237487f18eabf4f4d0ab5d12ac4c6d21","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:ce637a73aa99d64c7c79db9063a7e1e9b660e319a4c0c04b870b4a84e5020086","reviewedHash":"sha256:ce637a73aa99d64c7c79db9063a7e1e9b660e319a4c0c04b870b4a84e5020086","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:f35b5bd86448c1880dddc0cc502319ce237487f18eabf4f4d0ab5d12ac4c6d21; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q470","contentProjectionSha256":"ce637a73aa99d64c7c79db9063a7e1e9b660e319a4c0c04b870b4a84e5020086","reviewDecisionSha256":"f35b5bd86448c1880dddc0cc502319ce237487f18eabf4f4d0ab5d12ac4c6d21","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q471","questionId":"tr-g05-sosyal-q471","objectiveId":"SB.5.5.3","objective":"SB.5.5.3","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-57","topic":"Hayatımızdaki Ekonomi","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-102","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Yaşadığı ildeki ekonomik faaliyetleri özetleyebilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Bir İldeki Ekonomik Faaliyetleri Tanıma","question":"Bir ilde zeytincilik, seracılık ve turizm faaliyetleri yaygın olarak yürütülmektedir. Yalnızca bu bilgilere göre ilin ekonomik faaliyetleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?","choices":["Bu ilde sadece tarım yapılır.","Bu ilde sanayi hiç gelişmemiştir.","İlde hem tarım hem de hizmet sektörüne ait faaliyetler vardır.","İldeki tüm insanlar turizmle uğraşır."],"difficultyReason":"Basit düzey bir çıkarım sorusudur; öğrenciden verilen faaliyetleri sektörlere ayırarak doğru genellemeyi bulması beklenir.","explanation":"Zeytincilik ve seracılık tarım sektörüne; turizm ise hizmet sektörüne girer. Dolayısıyla bu ilde hem tarım hem de hizmet sektöründe ekonomik faaliyetler yürütüldüğü söylenebilir. Diğer seçeneklerde 'sadece', 'hiç', 'tüm' gibi kesin ve yanlış genellemeler yapılmıştır.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır çünkü ilde turizm de yapılmaktadır; ‘sadece tarım’ ifadesi gerçeği yansıtmaz.","Bu seçenek yanlıştır çünkü sanayinin gelişip gelişmediğine dair herhangi bir bilgi verilmemiştir.","Bu seçenek doğrudur; zeytincilik ve seracılık tarım, turizm ise hizmet sektörü kapsamındadır.","Bu seçenek yanlıştır çünkü ilde turizm olsa da herkesin turizmle uğraştığı söylenemez."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-5-3-note","unitKey":"sb-5-5","topicKey":"sb-5-5-3","subtopicKey":"yasadigim-ildeki-ekonomik-faaliyetler","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"08b61448a74b2c88702bb57f7bd3fe40a23431f96c09eb5402cb220350a90d56","reviewDecisionSha256":"86ccd450e025c173ccc6b7eea0d8b86d8a5d7e60b0c81e0507a1a62e345139df","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:08b61448a74b2c88702bb57f7bd3fe40a23431f96c09eb5402cb220350a90d56","reviewedHash":"sha256:08b61448a74b2c88702bb57f7bd3fe40a23431f96c09eb5402cb220350a90d56","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:86ccd450e025c173ccc6b7eea0d8b86d8a5d7e60b0c81e0507a1a62e345139df; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q471","contentProjectionSha256":"08b61448a74b2c88702bb57f7bd3fe40a23431f96c09eb5402cb220350a90d56","reviewDecisionSha256":"86ccd450e025c173ccc6b7eea0d8b86d8a5d7e60b0c81e0507a1a62e345139df","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q472","questionId":"tr-g05-sosyal-q472","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-103","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mektuptan Anlık Mesaja İletişim","question":"Mehmet, dedesinin gençliğinde haberleşmek için haftalarca mektup beklediğini, kendisinin ise cep telefonuyla anında mesaj gönderebildiğini fark ediyor. Bu durum teknolojinin öncelikle aşağıdaki alanlardan hangisindeki etkisini göstermektedir?","choices":["Sağlık","Ulaşım","Eğitim","İletişim"],"difficultyReason":"Gerçekçi senaryo üzerinden teknolojinin farklı alanlara etkisini ayırt etmeyi gerektirir; öğrencinin günlük hayatla bağ kurması beklenir.","explanation":"Mehmet'in dedesi mektupla haberleşirken kendisi anlık mesajlaşma imkânına sahiptir. Bu değişim, teknolojinin iletişim alanındaki hız ve kolaylık etkisini açıkça ortaya koymaktadır. Diğer seçenekler sağlık, ulaşım ya da eğitimle ilgili doğrudan bir çıkarım içermez.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır; örnekte tedavi, ilaç ya da hastalıkla ilgili hiçbir durum anlatılmamıştır.","Bu seçenek yanlıştır; bir yerden bir yere gitmekle ilgili bilgi bulunmamaktadır.","Bu seçenek yanlıştır; okul, ders ya da öğrenme aracı olarak değil haberleşme amacıyla kullanılmıştır.","Bu seçenek doğrudur; hem mektup hem cep telefonu mesajlaşma işleviyle iletişim alanına girer."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"627a9250e180b99f324e172ee9ac939284b1f93bdefd7d46c193677a838e9e6c","reviewDecisionSha256":"d038d3cd3297a62ce460277caabf9ec6794a2c8fc6e81b836fbbaa0ea2e0ebd7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:627a9250e180b99f324e172ee9ac939284b1f93bdefd7d46c193677a838e9e6c","reviewedHash":"sha256:627a9250e180b99f324e172ee9ac939284b1f93bdefd7d46c193677a838e9e6c","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d038d3cd3297a62ce460277caabf9ec6794a2c8fc6e81b836fbbaa0ea2e0ebd7; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q472","contentProjectionSha256":"627a9250e180b99f324e172ee9ac939284b1f93bdefd7d46c193677a838e9e6c","reviewDecisionSha256":"d038d3cd3297a62ce460277caabf9ec6794a2c8fc6e81b836fbbaa0ea2e0ebd7","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q473","questionId":"tr-g05-sosyal-q473","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-103","correct":0,"level":2,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Olumlu ve Olumsuz Teknoloji Etkilerini Ayırma","question":"Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin toplumsal hayata olumlu bir etkisidir?","choices":["Bilgiye hızlı ve kolay erişim sağlaması","İnsanlar arasında yüz yüze iletişimin azalması","Uzun süreli ekran kullanımına bağlı sağlık sorunlarının artması","İnternet bağımlılığının yaygınlaşması"],"difficultyReason":"Olumlu ve olumsuz etkileri kavramayı ölçen temel düzeyde bir ayırt etme sorusudur; öğrencinin dikkatli okuma yapması yeterlidir.","explanation":"Teknolojinin olumlu etkilerinden biri bilgiye hızlı ve kolay erişim imkânı sunmasıdır. Diğer seçenekler ise teknolojinin yol açabileceği olumsuz sonuçlara örnektir.","distractorWhy":["Bu seçenek doğrudur; bilgiye erişimin kolaylaşması teknolojinin sağladığı olumlu bir katkıdır.","Bu seçenek yanlıştır; yüz yüze iletişimin azalması genellikle olumsuz bir etki olarak değerlendirilir.","Bu seçenek yanlıştır; sağlık sorunlarının artması istenmeyen bir durumdur.","Bu seçenek yanlıştır; bağımlılığın yaygınlaşması olumsuz bir toplumsal sorundur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"bf6c6019debba3d0d1439124cdc648a533e5a6457c4fc57fe31095df2454c256","reviewDecisionSha256":"335cc8f2be3442dfe502bc58dbbe97484670bfe94a13949f43d311998d1d98a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:bf6c6019debba3d0d1439124cdc648a533e5a6457c4fc57fe31095df2454c256","reviewedHash":"sha256:bf6c6019debba3d0d1439124cdc648a533e5a6457c4fc57fe31095df2454c256","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:335cc8f2be3442dfe502bc58dbbe97484670bfe94a13949f43d311998d1d98a3; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q473","contentProjectionSha256":"bf6c6019debba3d0d1439124cdc648a533e5a6457c4fc57fe31095df2454c256","reviewDecisionSha256":"335cc8f2be3442dfe502bc58dbbe97484670bfe94a13949f43d311998d1d98a3","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q474","questionId":"tr-g05-sosyal-q474","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-103","correct":1,"level":4,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Eğitim Araçlarının Dünü ve Bugünü","question":"Aşağıdakilerden hangisi, teknolojik gelişmeler sayesinde eğitim alanında yaşanan değişimi en kapsamlı biçimde karşılaştıran bir ifadedir?","choices":["Eskiden okullarda kara tahta varken bugün akıllı tahta kullanılmaktadır.","Eskiden yalnızca sınıftaki öğretmenden öğrenilirken bugün internet sayesinde dünyanın her yerindeki kaynaklara ulaşılabilmektedir.","Eskiden öğrenciler kitap okurken bugün tableti tercih etmektedir.","Eskiden sınavlar kâğıtla yapılırken bugün çevrim içi sınavlar yaygınlaşmıştır."],"difficultyReason":"Öğrenciden yalnızca araç değişimini değil, eğitimin kapsam ve yöntemindeki dönüşümü kavrayarak en kapsamlı karşılaştırmayı seçmesi beklenir; bu da üst düzey karşılaştırma becerisi gerektirir.","explanation":"Birinci, üçüncü ve dördüncü seçenekler yalnızca belirli bir aracın değişimine odaklanmıştır. İkinci seçenek ise kimden, nereden ve hangi kaynaklarla öğrenildiği bakımından eğitim anlayışındaki kapsamlı dönüşümü ifade etmektedir. Bu nedenle en kapsamlı karşılaştırma doğru seçenekte verilmiştir.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır; yalnızca bir araç değişimini anlattığı için dar kapsamlıdır.","Bu seçenek doğrudur; eğitimin kaynağı, yeri ve imkânlarındaki genişlemeyi en kapsamlı şekilde ifade eder.","Bu seçenek yanlıştır; sadece okuma aracının değişimine değinmiştir.","Bu seçenek yanlıştır; sadece sınav yöntemindeki değişikliğe işaret etmektedir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"8cc93d44ebe12f2d231a5270b9ad68beba26b2b375bdc7cff64c1456ceb96fb5","reviewDecisionSha256":"5bc301f739cfccad9f2fb9a04318dbd2289f404da53f417956a867279c10b9a4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:8cc93d44ebe12f2d231a5270b9ad68beba26b2b375bdc7cff64c1456ceb96fb5","reviewedHash":"sha256:8cc93d44ebe12f2d231a5270b9ad68beba26b2b375bdc7cff64c1456ceb96fb5","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5bc301f739cfccad9f2fb9a04318dbd2289f404da53f417956a867279c10b9a4; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q474","contentProjectionSha256":"8cc93d44ebe12f2d231a5270b9ad68beba26b2b375bdc7cff64c1456ceb96fb5","reviewDecisionSha256":"5bc301f739cfccad9f2fb9a04318dbd2289f404da53f417956a867279c10b9a4","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q475","questionId":"tr-g05-sosyal-q475","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-103","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"İnternetin Alışveriş Alışkanlıklarına Etkisi","question":"İnternetin yaygınlaşmasıyla birlikte insanların alışveriş alışkanlıklarında önemli değişiklikler gözlenmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi internetin alışveriş üzerindeki etkilerinden biri olarak gösterilemez?","choices":["Mağazaya gitmeden ürün satın alınabilmesi","Farklı ülkelerdeki satıcılardan alışveriş yapılabilmesi","Tüm alışverişlerin yalnızca fiziksel mağazalardan yapılması","Ürünler hakkında kullanıcı yorumlarının okunabilmesi"],"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisi içinde öğrencinin internetin alışverişe getirdiği yenilikleri ayırt etmesini, dolayısıyla değişmeyen unsuru bulmasını gerektirir.","explanation":"İnternet, çevrim içi alışveriş, küresel pazarlara erişim ve ürün yorumları gibi yenilikler getirmiştir. Ancak ‘tüm alışverişlerin fiziksel mağazalardan yapılması’ internetin etkisiyle ortaya çıkan bir durum değil, aksine internetin alışverişte değiştirdiği eski bir alışkanlıktır. Bu nedenle bu seçenek internetin bir etkisi olarak gösterilemez.","distractorWhy":["Bu seçenek bir etkidir; internet sayesinde mağazaya gitmeden alışveriş mümkün hâle gelmiştir.","Bu seçenek bir etkidir; internet sınır ötesi alışverişi kolaylaştırmıştır.","Bu seçenek doğrudur; bu durum internetin değil geleneksel alışverişin özelliğidir, internetin etkisi olarak sunulamaz.","Bu seçenek bir etkidir; kullanıcı yorumları internetin getirdiği bir bilgi paylaşım imkânıdır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"9554ebe412f84a8330c66376376fdcdb3e7e343414879d8abf30ce37acf4ca72","reviewDecisionSha256":"fb828576470575cc6b3c008309076b266ed9f9275f8de2a05799921857a68a9a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:9554ebe412f84a8330c66376376fdcdb3e7e343414879d8abf30ce37acf4ca72","reviewedHash":"sha256:9554ebe412f84a8330c66376376fdcdb3e7e343414879d8abf30ce37acf4ca72","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:fb828576470575cc6b3c008309076b266ed9f9275f8de2a05799921857a68a9a; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q475","contentProjectionSha256":"9554ebe412f84a8330c66376376fdcdb3e7e343414879d8abf30ce37acf4ca72","reviewDecisionSha256":"fb828576470575cc6b3c008309076b266ed9f9275f8de2a05799921857a68a9a","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q476","questionId":"tr-g05-sosyal-q476","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-103","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Araştırma İçin En Uygun Kaynağı Seçme","question":"Bir öğrenci, ödevi için güvenilir, hızlı ve kolay ulaşılabilir bilgiye ihtiyaç duymaktadır. Bu üç ölçütü birlikte düşündüğünde aşağıdaki kaynaklardan hangisini tercih etmesi en uygundur?","choices":["Sosyal medyada en çok beğenilen gönderiler","Yalnızca basılı ansiklopediler","Arkadaşlarından duyduğu bilgiler","Millî Eğitim Bakanlığının resmî web sitesi"],"difficultyReason":"Birden çok ölçütü (güvenilirlik, hız, erişim) aynı anda değerlendirmeyi gerektiren bir seçim sorusudur; öğrencinin karar verme becerisini ölçer.","explanation":"Millî Eğitim Bakanlığının resmî web sitesi, güvenilir bilgi sunması, internet üzerinden hızlı ve kolay erişilebilir olması nedeniyle üç ölçütü de karşılayan en uygun kaynaktır. Sosyal medya güvenilirlik, basılı ansiklopediler hız ve erişim, arkadaş bilgisi ise güvenilirlik açısından yetersizdir.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır; beğeni sayısı bilginin doğruluğunu garanti etmez.","Bu seçenek yanlıştır; basılı ansiklopedilere her an ulaşmak zor ve zaman alıcıdır.","Bu seçenek yanlıştır; arkadaşlardan duyulan bilgiler yanlış veya eksik olabilir.","Bu seçenek doğrudur; resmî bir kaynak olması güvenilir, internet üzerinde olması hızlı ve kolay ulaşılabilir olmasını sağlar."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"44566a7867a91c44c706a42f52a4a20a12fe1be25594da7e0cc5060e9459963e","reviewDecisionSha256":"2b1bce43c5c1556115504a9d4308303668d9cf96589a9fa875f0eb4445b3669c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:44566a7867a91c44c706a42f52a4a20a12fe1be25594da7e0cc5060e9459963e","reviewedHash":"sha256:44566a7867a91c44c706a42f52a4a20a12fe1be25594da7e0cc5060e9459963e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:2b1bce43c5c1556115504a9d4308303668d9cf96589a9fa875f0eb4445b3669c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q476","contentProjectionSha256":"44566a7867a91c44c706a42f52a4a20a12fe1be25594da7e0cc5060e9459963e","reviewDecisionSha256":"2b1bce43c5c1556115504a9d4308303668d9cf96589a9fa875f0eb4445b3669c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q477","questionId":"tr-g05-sosyal-q477","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-104","correct":0,"level":1,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Teknolojinin Olumsuz Etkisini Belirleme","question":"Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin toplum hayatı üzerindeki olumsuz etkilerinden biridir?","choices":["Bilgisayar oyunlarına aşırı zaman ayırmak","Hastanelerde gelişmiş cihazlarla teşhis konulması","İnternet sayesinde yabancı dil öğrenmenin kolaylaşması","Cep telefonuyla acil durumlarda yardım çağrılabilmesi"],"difficultyReason":"Temel düzeyde olumlu-olumsuz ayrımı yapmayı hedefler; öğrencinin günlük yaşamdaki basit örnekleri sınıflandırması beklenir.","explanation":"Bilgisayar oyunlarına gereğinden fazla zaman ayırmak; ders, uyku, hareket ve yüz yüze iletişim için ayrılan zamanı azaltabilir. Diğer seçenekler teknolojinin sağlık, eğitim ve güvenlik alanındaki olumlu kullanımlarına örnektir.","distractorWhy":["Doğru; aşırı oyun süresi günlük sorumluluklar, hareket ve sosyal iletişim için ayrılan zamanı azaltabilir.","Bu seçenek yanlıştır; hastalıkların erken ve doğru teşhisi olumlu bir gelişmedir.","Bu seçenek yanlıştır; dil öğrenmenin kolaylaşması eğitim açısından faydalıdır.","Bu seçenek yanlıştır; acil durumda yardım çağırabilmek güvenliği artıran olumlu bir özelliktir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"7aed9950fa49c8c417856e56b6ec4c22a7fb9fcc0b459481ee17ca9295e686c9","reviewDecisionSha256":"5e493e10596fd1b97e9913f3025ecdbe99f92dad54fc8300b3c388199ae6e8fb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:7aed9950fa49c8c417856e56b6ec4c22a7fb9fcc0b459481ee17ca9295e686c9","reviewedHash":"sha256:7aed9950fa49c8c417856e56b6ec4c22a7fb9fcc0b459481ee17ca9295e686c9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5e493e10596fd1b97e9913f3025ecdbe99f92dad54fc8300b3c388199ae6e8fb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q477","contentProjectionSha256":"7aed9950fa49c8c417856e56b6ec4c22a7fb9fcc0b459481ee17ca9295e686c9","reviewDecisionSha256":"5e493e10596fd1b97e9913f3025ecdbe99f92dad54fc8300b3c388199ae6e8fb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q478","questionId":"tr-g05-sosyal-q478","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-104","correct":1,"level":3,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q478.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q478.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q478.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q478.visual.61ab218dd779"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q478.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q478.visual.57ec2bf48867"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q478.visual.4698949cc7e1"},"title":"Bayram Kutlamasında Teknoloji Seçimi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Önce açık bilgileri ayırın. Elif, dedesiyle hem sesini duyup hem de yüzünü görebileceği bir konuşma yapmak için aşağıdakilerden hangisini kullanmalıdır?","choices":["Mektup","İnternet bağlantılı tablet ve görüntülü konuşma uygulaması","Radyo","Sabit telefon"],"difficultyReason":"Gerçekçi bir senaryoda uygun teknolojik aracı seçmeyi gerektirir; öğrencinin araçların işlevlerini bilmesi ve iletişim biçimine karar vermesi beklenir.","explanation":"Elif'in hem sesli hem görüntülü iletişim kurması için internete bağlanabilen ve kamerası olan bir cihaz gereklidir. Tablet bu işlevi sağlayan uygun bir araçtır. Mektup yalnızca yazılıdır; radyo yalnızca ses yayınını dinletir; sabit telefon ise yalnızca ses iletir.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır; mektupla görüntülü ve anlık sesli iletişim kurulamaz.","Bu seçenek doğrudur; tablet ve görüntülü konuşma uygulaması Elif'in tüm isteklerini karşılar.","Bu seçenek yanlıştır; radyo karşılıklı konuşma ve görüntü iletme özelliğine sahip değildir.","Bu seçenek yanlıştır; sabit telefon yalnızca sesli iletişim sağlar, görüntü aktarmaz."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"b8e92bf3b452461309fbebe22217806591ea1e38f07a1b0b263bd4d73fecf176","reviewDecisionSha256":"90d04d40a4955dc03f71aaf0a659fa0b9ab6a94da76873c910b53876c3e343cf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:b8e92bf3b452461309fbebe22217806591ea1e38f07a1b0b263bd4d73fecf176","reviewedHash":"sha256:b8e92bf3b452461309fbebe22217806591ea1e38f07a1b0b263bd4d73fecf176","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:90d04d40a4955dc03f71aaf0a659fa0b9ab6a94da76873c910b53876c3e343cf; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q478","contentProjectionSha256":"b8e92bf3b452461309fbebe22217806591ea1e38f07a1b0b263bd4d73fecf176","reviewDecisionSha256":"90d04d40a4955dc03f71aaf0a659fa0b9ab6a94da76873c910b53876c3e343cf","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q479","questionId":"tr-g05-sosyal-q479","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-104","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Ulaşımın Geçmişten Günümüze Karşılaştırılması","question":"Aşağıdakilerden hangisi ulaşım alanındaki teknolojik gelişmelerin insan hayatına etkisini en doğru biçimde karşılaştırmalı olarak ifade eder?","choices":["Geçmişte at arabası kullanılırken bugün otomobil vardır.","Geçmişte şehirler arası yolculuk haftalar sürerken bugün uçakla birkaç saate inmiştir.","Teknoloji sayesinde ulaşım araçları hem hızlanmış hem de daha konforlu hâle gelmiştir.","Günümüzde insanlar eskiye göre daha çok seyahat etmektedir."],"difficultyReason":"Öğrencinin yüzeysel değişim örneklerini değil, karşılaştırmalı ve genelleyici bir yargıyı ayırt edebilmesini gerektirir; üst düzey karşılaştırma ve genelleme becerisi ölçülür.","explanation":"A ve B seçenekleri yalnızca belirli araçları veya süreleri örnek vererek dar bir karşılaştırma sunar. D seçeneği bir değişimi belirtse de karşılaştırma değil, gözlem içerir. Doğru cevap ise ulaşım araçlarının hem hız hem konfor bakımından geçmişe kıyasla nasıl geliştiğini genel bir ifadeyle doğru biçimde ortaya koyar.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır; yalnızca bir araç değişimi örneğidir, kapsamlı bir karşılaştırma değildir.","Bu seçenek yanlıştır; süre üzerinden verilmiş dar bir örnektir, genelleyici değildir.","Bu seçenek doğrudur; hem hız hem konfor açısından geçmişle kapsamlı bir karşılaştırma yapmaktadır.","Bu seçenek yanlıştır; seyahat sıklığını belirtir ancak ulaşım araçlarının değişimini karşılaştırmalı olarak vermez."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"62173ec2de590431dbf379ce2336e9d341e7e4dcd88c525fcaec6bcaf80aadd9","reviewDecisionSha256":"21532cf2435b12806a8ce57be008328e596f0a23e740e9cf5efb4af2f5cd77fc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:62173ec2de590431dbf379ce2336e9d341e7e4dcd88c525fcaec6bcaf80aadd9","reviewedHash":"sha256:62173ec2de590431dbf379ce2336e9d341e7e4dcd88c525fcaec6bcaf80aadd9","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:21532cf2435b12806a8ce57be008328e596f0a23e740e9cf5efb4af2f5cd77fc; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q479","contentProjectionSha256":"62173ec2de590431dbf379ce2336e9d341e7e4dcd88c525fcaec6bcaf80aadd9","reviewDecisionSha256":"21532cf2435b12806a8ce57be008328e596f0a23e740e9cf5efb4af2f5cd77fc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q480","questionId":"tr-g05-sosyal-q480","objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-104","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerini tartışabilme","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Sosyal Medyanın Kültürel Etkileşime Katkısı","question":"Sosyal medya kullanımının tüm dünyada yaygınlaşması, aşağıdaki toplumsal sonuçlardan hangisini doğurmuştur?","choices":["İnsanların tamamen evden çıkmaması","Gazete satışlarının tamamen sona ermesi","Komşuluk ilişkilerinin tümüyle yok olması","Farklı kültürlerden insanların birbirini daha yakından tanıması"],"difficultyReason":"Neden-sonuç ilişkisi kurarak sosyal medyanın kültürel etkileşim üzerindeki olumlu sonucunu ayırt etmeyi gerektirir; diğer seçenekler abartılı veya gerçek dışıdır.","explanation":"Sosyal medya, insanların farklı ülkelerden ve kültürlerden bireylerle kolayca etkileşim kurmasını sağlar. Bu da kültürler arası tanıma ve anlayışı artırır. Diğer seçeneklerdeki ‘tamamen’ ve ‘tümüyle’ gibi ifadeler gerçekle bağdaşmadığı için doğru değildir.","distractorWhy":["Bu seçenek yanlıştır; sosyal medya kullanımı insanların tamamen evden çıkmaması gibi bir sonuç yaratmamıştır.","Bu seçenek yanlıştır; gazete satışları azalsa da tamamen sona erdiği söylenemez.","Bu seçenek yanlıştır; komşuluk ilişkileri zayıflasa da tümüyle yok olduğu abartılı bir ifadedir.","Bu seçenek doğrudur; sosyal medya farklı kültürleri tanıma fırsatı sunarak kültürel etkileşimi güçlendirmiştir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"94e7887dd62ad2bebd5a6d6e1dd06536cccf8708e2fc1e7c70e29f51363703b4","reviewDecisionSha256":"cf68ab4b2c071d11417fa259e745b90b0613bb197f97e8e5e851493ab948259c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:94e7887dd62ad2bebd5a6d6e1dd06536cccf8708e2fc1e7c70e29f51363703b4","reviewedHash":"sha256:94e7887dd62ad2bebd5a6d6e1dd06536cccf8708e2fc1e7c70e29f51363703b4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:cf68ab4b2c071d11417fa259e745b90b0613bb197f97e8e5e851493ab948259c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q480","contentProjectionSha256":"94e7887dd62ad2bebd5a6d6e1dd06536cccf8708e2fc1e7c70e29f51363703b4","reviewDecisionSha256":"cf68ab4b2c071d11417fa259e745b90b0613bb197f97e8e5e851493ab948259c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q481","questionId":"tr-g05-sosyal-q481","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-104","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Teknolojinin Günlük Yaşama Olumlu Etkisi","question":"Aşağıdakilerden hangisi teknolojik bir gelişmenin toplum hayatına sağladığı olumlu etkilerden biridir?","choices":["İnternet sayesinde bilgiye hızlıca ulaşılabilmesi","Telefon bataryalarının kısa sürede boşalması","Sosyal medyanın zaman kaybına yol açması","Bilgisayar oyunlarının bağımlılık yapması"],"correct":0,"level":1,"difficultyReason":"Temel düzeyde olumlu teknoloji etkisini tanımayı gerektirir, çok açık seçenekler sunar.","explanation":"Teknolojik gelişmeler toplum hayatını birçok yönden etkiler. İnternetin yaygınlaşması, insanların bilgiye hızla ulaşmasını sağlayarak eğitim, iş ve günlük yaşamda büyük kolaylıklar getirmiştir. Bu olumlu bir etkidir. Diğer seçenekler ise teknolojinin bilinçsiz veya aşırı kullanımından kaynaklanan olumsuz durumlardır.","distractorWhy":["İnternetin bilgiye hızlı erişim sağlaması, teknolojinin topluma sunduğu olumlu etkilerden biridir; bu nedenle doğru cevaptır.","Telefon bataryalarının çabuk bitmesi bir teknik yetersizlik olup toplumsal açıdan olumsuz bir durumdur, olumlu etki değildir.","Sosyal medyanın zaman kaybına yol açması, bilinçsiz kullanımın olumsuz bir sonucudur.","Bilgisayar oyunlarının bağımlılık yapması, teknolojinin aşırı kullanımının zararlarındandır, olumlu değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"43da8d229ee18bb33e0624a0754e69828d63867eb8fe98d45f8f556574e240d3","reviewDecisionSha256":"0f8806e415cd92f601296034c2ab83936fd8261b3b3f6b825d2c51d00504944c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:43da8d229ee18bb33e0624a0754e69828d63867eb8fe98d45f8f556574e240d3","reviewedHash":"sha256:43da8d229ee18bb33e0624a0754e69828d63867eb8fe98d45f8f556574e240d3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:0f8806e415cd92f601296034c2ab83936fd8261b3b3f6b825d2c51d00504944c; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q481","contentProjectionSha256":"43da8d229ee18bb33e0624a0754e69828d63867eb8fe98d45f8f556574e240d3","reviewDecisionSha256":"0f8806e415cd92f601296034c2ab83936fd8261b3b3f6b825d2c51d00504944c","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q482","questionId":"tr-g05-sosyal-q482","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-105","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Teknolojik Gelişmelerin Olumsuz Yüzü","question":"Aşağıdakilerden hangisi teknolojik bir gelişmenin toplumsal hayata olumsuz etkisine bir örnektir?","choices":["Tıp alanındaki ilerlemeler sayesinde ortalama insan ömrünün uzaması","Otomasyon sistemleri nedeniyle bazı mesleklerin ortadan kalkması","İnternet sayesinde dünyanın farklı yerlerindeki insanlarla anında iletişim kurulabilmesi","Tarım makineleri sayesinde daha fazla ürün elde edilmesi"],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Olumlu ve olumsuz etkileri bir arada verip ayırt etmeyi gerektirir, iki kavram arasında karıştırma riski vardır.","explanation":"Teknolojik gelişmelerin hem olumlu hem olumsuz etkileri vardır. Otomasyon sistemleri üretimi hızlandırıp maliyeti düşürürken, bazı işlerin makineler tarafından yapılması insanların işsiz kalmasına neden olabilir. Bu, teknolojinin olumsuz toplumsal etkilerine bir örnektir. Diğer seçenekler olumlu gelişmelerdir.","distractorWhy":["Tıptaki ilerlemeler insan ömrünü uzatarak topluma fayda sağlar, olumlu etkidir.","Otomasyonun bazı meslekleri yok etmesi, teknolojinin olumsuz toplumsal etkisine doğru bir örnektir.","İnternetle anında iletişim kurabilmek, bilgi alışverişini kolaylaştıran olumlu bir etkidir.","Tarım makineleri sayesinde verimin artması, gıda üretimini artıran olumlu bir gelişmedir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"99cb9ce51975cc244a85cb9c5117706288dbc1f9f340a3879580e0a32806e5f2","reviewDecisionSha256":"77a9c8f615c3f9587045c4354a290480c5a163f34fc53148bb3455486c8593d9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:99cb9ce51975cc244a85cb9c5117706288dbc1f9f340a3879580e0a32806e5f2","reviewedHash":"sha256:99cb9ce51975cc244a85cb9c5117706288dbc1f9f340a3879580e0a32806e5f2","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:77a9c8f615c3f9587045c4354a290480c5a163f34fc53148bb3455486c8593d9; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q482","contentProjectionSha256":"99cb9ce51975cc244a85cb9c5117706288dbc1f9f340a3879580e0a32806e5f2","reviewDecisionSha256":"77a9c8f615c3f9587045c4354a290480c5a163f34fc53148bb3455486c8593d9","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q483","questionId":"tr-g05-sosyal-q483","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-105","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q483.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q483.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q483.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q483.visual.be9fe1e7e4e6"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q483.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q483.visual.41c4503f5b50"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q483.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q483.visual.3376239a265a"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q483.visual.0fa00f4d5f2a"},"title":"Fabrikada Robot Kullanımı ve Sonuçları","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgileri karşılaştırın. Bu durum teknolojik gelişmelerin toplumsal etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?","choices":["Teknolojik gelişmelerin yalnızca olumlu etkileri vardır.","Teknolojik gelişmelerin yalnızca olumsuz etkileri vardır.","Teknolojik gelişmelerin hem olumlu hem olumsuz etkileri olabilir.","Teknolojik gelişmelerin toplumsal hayata hiçbir etkisi yoktur."],"correct":2,"level":3,"difficultyReason":"Gerçekçi bir senaryoda olumlu ve olumsuz sonuçları birlikte değerlendirip doğru yargıya ulaşmayı test eder.","explanation":"Verilen örnekte teknoloji sayesinde verimlilik artmış, ancak işçiler işlerini kaybetmiştir. Bu, teknolojik gelişmelerin hem olumlu (üretim artışı, düşük maliyet) hem de olumsuz (işsizlik) etkileri olabileceğini açıkça gösterir. Teknolojiyi değerlendirirken çok yönlü düşünmek gerekir.","distractorWhy":["Sadece olumlu etki olduğunu söylemek yanlıştır, çünkü işsizlik gibi olumsuz bir sonuç da vardır.","Sadece olumsuz etki olduğunu söylemek yanlıştır, çünkü üretim artışı gibi olumlu bir sonuç da vardır.","Bu örnekte teknolojinin hem olumlu hem olumsuz etkileri bir arada görüldüğü için doğru cevap budur.","Teknolojinin açıkça görülen olumlu ve olumsuz etkileri olduğu için 'hiçbir etkisi yoktur' demek doğru değildir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"5aeae2c9161c6ad1641cb587a8d13f28ee3c5ce3d935dabf6709148c3f75d5c8","reviewDecisionSha256":"365994685b9e7d9a61ad5f0d8606126355f5180404fc4342e9e8fb2b123081aa","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:5aeae2c9161c6ad1641cb587a8d13f28ee3c5ce3d935dabf6709148c3f75d5c8","reviewedHash":"sha256:5aeae2c9161c6ad1641cb587a8d13f28ee3c5ce3d935dabf6709148c3f75d5c8","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:365994685b9e7d9a61ad5f0d8606126355f5180404fc4342e9e8fb2b123081aa; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q483","contentProjectionSha256":"5aeae2c9161c6ad1641cb587a8d13f28ee3c5ce3d935dabf6709148c3f75d5c8","reviewDecisionSha256":"365994685b9e7d9a61ad5f0d8606126355f5180404fc4342e9e8fb2b123081aa","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q484","questionId":"tr-g05-sosyal-q484","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-105","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Mektuptan E-postaya İletişim","question":"Geçmişte insanlar haberleşmek için mektup yazardı, bir mektubun yerine ulaşması günler hatta haftalar sürerdi. Günümüzde e-posta sayesinde mesajlar saniyeler içinde dünyanın her yerine ulaşabilmektedir. Bu karşılaştırmaya göre e-postanın toplumsal hayata etkisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?","choices":["Mektuba göre daha pahalı bir iletişim yöntemidir.","Mektuba göre daha yavaş bir iletişim sağlar.","Sadece iş dünyasında kullanılan bir araçtır.","İletişimi hızlandırarak bilgi alışverişini kolaylaştırmıştır."],"correct":3,"level":2,"difficultyReason":"İki farklı dönemin iletişim araçlarını karşılaştırıp teknolojik gelişmenin hız ve erişim etkisini kavramayı ölçer.","explanation":"E-posta, mektuba kıyasla çok daha hızlıdır ve düşük maliyetlidir. Bu sayede insanlar arasındaki bilgi alışverişi hızlanmış, kişisel ve kurumsal iletişim büyük kolaylık kazanmıştır. Bu, teknolojinin iletişim alanındaki en önemli toplumsal etkilerinden biridir.","distractorWhy":["E-posta genellikle mektuptan daha ucuzdur, pahalı olduğu söylenemez.","E-posta saniyeler içinde ulaştığı için mektuptan çok daha hızlıdır.","E-posta yalnızca iş dünyasında değil, arkadaşlar ve aile arasında da yaygın kullanılır.","İletişimi hızlandırarak bilgi alışverişini kolaylaştırması, e-postanın en temel olumlu etkisidir; bu nedenle doğru cevaptır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"57f972b72a764986470456dce5ad0f29ce18e576db16d47d9d723fe0b029fa1a","reviewDecisionSha256":"704ef1044feffb7850c4e1c551ebc2fd6d7758c5da5ba20bd285afffa4e39dfb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:57f972b72a764986470456dce5ad0f29ce18e576db16d47d9d723fe0b029fa1a","reviewedHash":"sha256:57f972b72a764986470456dce5ad0f29ce18e576db16d47d9d723fe0b029fa1a","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:704ef1044feffb7850c4e1c551ebc2fd6d7758c5da5ba20bd285afffa4e39dfb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q484","contentProjectionSha256":"57f972b72a764986470456dce5ad0f29ce18e576db16d47d9d723fe0b029fa1a","reviewDecisionSha256":"704ef1044feffb7850c4e1c551ebc2fd6d7758c5da5ba20bd285afffa4e39dfb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q485","questionId":"tr-g05-sosyal-q485","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-105","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Teknoloji ve Arkadaşlık İlişkileri","question":"Yapılan bir araştırmada, gençlerin büyük bir kısmının arkadaşlarıyla iletişim kurmak için sosyal medya uygulamalarını kullandığı, yüz yüze görüşme sıklığının ise azaldığı belirlenmiştir. Bu araştırmanın sonucu aşağıdakilerden hangisini destekler?","choices":["Teknolojik gelişmeler, iletişim alışkanlıklarımızı değiştirmiştir.","Teknoloji, arkadaşlıkları tamamen bitirmiştir.","İnsanlar artık sadece yüz yüze görüşmektedir.","Sosyal medya kullanımı yalnızlığı artırır."],"correct":0,"level":4,"difficultyReason":"Araştırma verisini yorumlayarak doğru çıkarımı yapmayı, aşırı ifadelerden kaçınmayı gerektirir.","explanation":"Araştırma sonuçları, teknolojinin iletişim biçimlerini dönüştürdüğünü göstermektedir. Yüz yüze görüşmeler azalmış olsa da sosyal medya üzerinden iletişim devam etmektedir, dolayısıyla arkadaşlıklar tamamen bitmemiş, farklı bir kanala kaymıştır. Bu nedenle doğru çıkarım, teknolojik gelişmelerin iletişim alışkanlıklarımızı değiştirdiğidir.","distractorWhy":["Araştırma, iletişim alışkanlıklarında dönüşüm yaşandığını ortaya koyduğu için bu çıkarım doğrudur.","Arkadaşlıkların tamamen bittiğini söylemek, araştırmada belirtilen sosyal medya iletişimini yok saymaktır.","Araştırmada yüz yüze görüşmenin azaldığı belirtilmiş, sadece yüz yüze görüşme yapıldığı iddia edilemez.","Araştırma yalnızlık artışından bahsetmemektedir; bu seçenek araştırma verisini aşan bir yorumdur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1f87056de3960d005c0bf5319824253ebd555f6a0437a4a741151b2bfcbfc9af","reviewDecisionSha256":"3c5f27f5a0409b266f3177ef792134d2051d82c94cef3bdb3fa1ccc861422f16","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1f87056de3960d005c0bf5319824253ebd555f6a0437a4a741151b2bfcbfc9af","reviewedHash":"sha256:1f87056de3960d005c0bf5319824253ebd555f6a0437a4a741151b2bfcbfc9af","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:3c5f27f5a0409b266f3177ef792134d2051d82c94cef3bdb3fa1ccc861422f16; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q485","contentProjectionSha256":"1f87056de3960d005c0bf5319824253ebd555f6a0437a4a741151b2bfcbfc9af","reviewDecisionSha256":"3c5f27f5a0409b266f3177ef792134d2051d82c94cef3bdb3fa1ccc861422f16","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q486","questionId":"tr-g05-sosyal-q486","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.1","objective":"SB.5.6.1","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-105","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Okulda Tablet Kullanımı Kararı","question":"Bir okul, derslerde kağıt kitap ve defterlerin yerine tablet kullanmayı düşünmektedir. Bu kararı almadan önce aşağıdaki ölçütlerden hangisini dikkate almak en doğru olur?","choices":["Sadece tabletlerin maliyetine bakmak yeterlidir.","Öğrencilerin isteği tek başına yeterlidir.","Sadece çevre dostu olup olmadığına bakılmalıdır.","Öğrenci sağlığı, maliyet, eğitimdeki etkisi ve çevresel faktörler birlikte değerlendirilmelidir."],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Teknolojik bir kararın çok yönlü değerlendirilmesi gerektiğini kavratmayı amaçlar.","explanation":"Okulda tablet kullanımı gibi teknolojik bir karar alınırken yalnızca maliyet, yalnızca öğrenci isteği veya sadece çevre dostu olması yeterli değildir. Öğrenci sağlığı, eğitime katkısı, maliyet ve çevresel etkilerinin tamamı birlikte düşünülmelidir. Bütüncül değerlendirme, daha doğru ve sürdürülebilir kararlar alınmasını sağlar.","distractorWhy":["Sadece maliyete bakmak, eğitimdeki faydayı veya öğrenci sağlığını ihmal etmektir.","Öğrencilerin isteği önemli olsa da tek ölçüt olarak yetersizdir.","Sadece çevre dostu olduğuna bakmak, diğer önemli faktörleri görmezden gelmektir.","Tüm bu faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği için doğru cevap budur."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-1-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-1","subtopicKey":"teknolojik-gelismelerin-toplum-hayatina-etkileri","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"dfaa7f1b23d746c7cbe57f0cc3b5c4ea71c53ea32337730056552185e43fa7b1","reviewDecisionSha256":"c135f758e9c787f997bb0880f4c0aecf81fe439bd095e32fa0bb0e9ba976e743","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:dfaa7f1b23d746c7cbe57f0cc3b5c4ea71c53ea32337730056552185e43fa7b1","reviewedHash":"sha256:dfaa7f1b23d746c7cbe57f0cc3b5c4ea71c53ea32337730056552185e43fa7b1","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c135f758e9c787f997bb0880f4c0aecf81fe439bd095e32fa0bb0e9ba976e743; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q486","contentProjectionSha256":"dfaa7f1b23d746c7cbe57f0cc3b5c4ea71c53ea32337730056552185e43fa7b1","reviewDecisionSha256":"c135f758e9c787f997bb0880f4c0aecf81fe439bd095e32fa0bb0e9ba976e743","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q487","questionId":"tr-g05-sosyal-q487","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-106","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Bilinçli Teknoloji Kullanımı","question":"Aşağıdakilerden hangisi teknolojik araçların bilinçli kullanıldığını gösterir?","choices":["Teneffüslerde sürekli cep telefonuyla oyun oynamak","Ödevlerini yaparken bilgisayardan araştırma yapıp not almak","Gece yatmadan önce tablette film izlemek","Arkadaşının telefon şifresini sormak"],"correct":1,"level":2,"difficultyReason":"Günlük hayattan bilinçli ve bilinçsiz kullanım örneklerini ayırt etmeyi gerektirir.","explanation":"Teknolojik araçların bilinçli kullanımı, onları öğrenme ve gelişim amacıyla, sağlığımızı ve güvenliğimizi tehlikeye atmadan kullanmaktır. Ödev için bilgisayarda araştırma yapıp not almak, teknolojinin öğretici yönünü kullanmaya iyi bir örnektir. Diğer davranışlar bilinçsiz ve risklidir.","distractorWhy":["Teneffüste sürekli oyun oynamak, teknolojinin aşırı ve amaçsız kullanımıdır.","Doğru; Ödev için araştırma yapmak, teknolojinin bilinçli ve amaçlı kullanımına örnektir.","Gece tablette film izlemek uyku düzenini bozar ve sağlıksızdır.","Arkadaşının şifresini sormak, kişisel gizliliğe saygısızlıktır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"c523492d7e22eab58646dfe53e401a076f0a61d9311d0f572446733f4afda2b3","reviewDecisionSha256":"c6deaf4e605d7b63bd42c3b57c3d15698d04953172ac7e2f193528ac2734cd88","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:c523492d7e22eab58646dfe53e401a076f0a61d9311d0f572446733f4afda2b3","reviewedHash":"sha256:c523492d7e22eab58646dfe53e401a076f0a61d9311d0f572446733f4afda2b3","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c6deaf4e605d7b63bd42c3b57c3d15698d04953172ac7e2f193528ac2734cd88; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q487","contentProjectionSha256":"c523492d7e22eab58646dfe53e401a076f0a61d9311d0f572446733f4afda2b3","reviewDecisionSha256":"c6deaf4e605d7b63bd42c3b57c3d15698d04953172ac7e2f193528ac2734cd88","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q488","questionId":"tr-g05-sosyal-q488","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-106","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q488.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q488.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q488.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q488.visual.5b612c8a1eb4"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q488.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q488.visual.548df1424eb0"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q488.visual.1eace85089f0"},{"key":"tr-g05-sosyal-q488.visual.e8fa6bc14786"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q488.visual.a1ae1f7383de"},"title":"Can'ın Tablet Süresi","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Bilgilerin tümünü birlikte düşünün. Babasının bu çözümü öncelikle neyi amaçlamaktadır?","choices":["Tableti tamamen ortadan kaldırmayı","Can'ın tableti unutmasını sağlamayı","Ders çalışma süresini azaltmayı","Teknolojiyi sağlıklı ve kontrollü kullanmayı"],"correct":3,"level":3,"difficultyReason":"Gerçekçi bir senaryoda aile içi çözümün amacını doğru yorumlamayı gerektirir, yüzeysel çeldiriciler içerir.","explanation":"Babanın koyduğu süre sınırı ve mola kuralı, Can'ın göz sağlığını korumayı ve derslerine zaman ayırmasını amaçlamaktadır. Bu yaklaşım, teknolojik araçların tamamen yasaklanması yerine, bilinçli ve kontrollü kullanımını teşvik eder. Amaç tabletten kurtulmak değil, sağlıklı bir kullanım alışkanlığı kazandırmaktır.","distractorWhy":["Tablet tamamen ortadan kaldırılmamış, kullanım süresi sınırlanmıştır.","Can'ın tableti unutması amaçlanmamış, sadece süresi ve koşulları düzenlenmiştir.","Ders çalışma süresini azaltmak gibi bir amaç yoktur; aksine derslerine çalışamama sorununa çözüm getirilmiştir.","Doğru; Sağlıklı ve kontrollü kullanımı sağlamak, babanın asıl hedefidir."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"4a84f5db771ff07909300ef5d7bed7006e3462c7cd012e455e42e1cc6ba24fde","reviewDecisionSha256":"5d4fb49304851c5b96fe284d94e1e8b494386fc8b97485dc5bbac3dda4d2c282","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:4a84f5db771ff07909300ef5d7bed7006e3462c7cd012e455e42e1cc6ba24fde","reviewedHash":"sha256:4a84f5db771ff07909300ef5d7bed7006e3462c7cd012e455e42e1cc6ba24fde","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5d4fb49304851c5b96fe284d94e1e8b494386fc8b97485dc5bbac3dda4d2c282; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q488","contentProjectionSha256":"4a84f5db771ff07909300ef5d7bed7006e3462c7cd012e455e42e1cc6ba24fde","reviewDecisionSha256":"5d4fb49304851c5b96fe284d94e1e8b494386fc8b97485dc5bbac3dda4d2c282","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q489","questionId":"tr-g05-sosyal-q489","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-106","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Çoklu Görevin Teknoloji Kullanımına Etkisi","question":"Mehmet, bilgisayarda araştırma yaparken aynı anda sosyal medyada gezinmekte, oyun oynamakta ve video izlemektedir. Bu çoklu kullanım sonucunda araştırmasını bitirmesi planladığından çok daha uzun sürüyor ve yaptığı hatalar artıyor. Mehmet'in yaşadığı bu sorunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Araştırma konusunun çok zor olması","İnternet bağlantısının yavaş olması","Teknolojik cihazlarının yetersiz olması","Dikkatini birden çok işe bölerek teknolojiyi bilinçsiz kullanması"],"correct":3,"level":5,"difficultyReason":"Öğrencinin, bir sorunun kök nedenini bulmak için dikkat dağınıklığı ve bilinçsiz kullanım ilişkisini kavraması gerekir.","explanation":"Mehmet'in yaşadığı gecikme ve hatalar, dikkatinin bölünmesinden kaynaklanmaktadır. Bilinçli teknoloji kullanımı, aynı anda tek bir işe odaklanmayı gerektirir. Diğer seçenekler sorunun dış faktörler olduğunu varsayar, oysa asıl neden kullanım biçimidir.","distractorWhy":["Araştırma konusunun zorluğu ile ilgili bilgi verilmemiştir, asıl sorun odaklanamamaktır.","Yavaş internet bağlantısı belirtilmemiştir; sorun kullanım alışkanlığındadır.","Teknolojik cihazların yetersizliğinden bahsedilmemektedir; Mehmet'in yaptığı işler için cihazı yeterlidir.","Doğru, çünkü dikkatin bölünmesi bilinçsiz kullanımdır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"169d54367181c294df7913b913d2a60464e36c1add7f5645b8e5c5a1869a26db","reviewDecisionSha256":"5d0bb722c2519f8024692a8b2ee86a15c9e2b92e010df4d9e613e49b9bc8fdab","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:169d54367181c294df7913b913d2a60464e36c1add7f5645b8e5c5a1869a26db","reviewedHash":"sha256:169d54367181c294df7913b913d2a60464e36c1add7f5645b8e5c5a1869a26db","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:5d0bb722c2519f8024692a8b2ee86a15c9e2b92e010df4d9e613e49b9bc8fdab; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q489","contentProjectionSha256":"169d54367181c294df7913b913d2a60464e36c1add7f5645b8e5c5a1869a26db","reviewDecisionSha256":"5d0bb722c2519f8024692a8b2ee86a15c9e2b92e010df4d9e613e49b9bc8fdab","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q490","questionId":"tr-g05-sosyal-q490","subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-106","objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"title":"Bilinçli Kullanım Örneği","question":"Aşağıdakilerden hangisi bilinçli teknoloji kullanımına örnek bir davranıştır?","choices":["Gece geç saatlere kadar oyun oynamak","Yemek yerken bile tabletten video izlemek","Ders çalışırken sürekli telefonla mesajlaşmak","İnternette ihtiyaç duyulan bilgiyi araştırdıktan sonra cihazı kapatmak"],"correct":3,"level":4,"difficultyReason":"Bilinçli kullanımın ne olduğunu, amaçlı ve sınırlı kullanımı ayırt etmeyi gerektirir; bu yaş grubu için doğrudan bir kavrama sorusudur.","explanation":"Bilinçli teknoloji kullanımı, cihazları belli bir amaç için ve gerektiği süreyle kullanıp sonra hayatın diğer alanlarına devam edebilmektir. Araştırma yaptıktan sonra cihazı kapatmak buna örnektir. Diğer seçenekler aşırı veya amaçsız kullanımdır.","distractorWhy":["Gece geç saatlere kadar oyun oynamak kontrolsüz kullanımdır.","Yemek yerken video izlemek, sosyal etkileşimi ve farkındalığı azaltır, bilinçsiz kullanımdır.","Sürekli mesajlaşmak dikkati dağıtır, bilinçli kullanım değildir.","Doğru; İhtiyaç giderildikten sonra cihazı bırakmak bilinçli kullanımdır."],"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"e850037c4654eba033381b2938d7f705b5c41e3102c5e9f53d4742d4105507dd","reviewDecisionSha256":"42f1522a4aaacc6d78b9979997766a36f559a52dfd12d764f834884136f7a443","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:e850037c4654eba033381b2938d7f705b5c41e3102c5e9f53d4742d4105507dd","reviewedHash":"sha256:e850037c4654eba033381b2938d7f705b5c41e3102c5e9f53d4742d4105507dd","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:42f1522a4aaacc6d78b9979997766a36f559a52dfd12d764f834884136f7a443; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q490","contentProjectionSha256":"e850037c4654eba033381b2938d7f705b5c41e3102c5e9f53d4742d4105507dd","reviewDecisionSha256":"42f1522a4aaacc6d78b9979997766a36f559a52dfd12d764f834884136f7a443","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q491","questionId":"tr-g05-sosyal-q491","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-106","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Bilinçli Teknoloji Kullanımı Nedir?","question":"Aşağıdakilerden hangisi teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımına bir örnektir?","choices":["Akşam yemeğinde telefonda oyun oynamaya devam etmek.","Tablet kullanırken ekranı yüze çok yakın tutmak.","Bilgisayar başında her yarım saatte bir mola vermek.","İnternette bulduğu her siteye şifresini girmek."],"difficultyReason":"Temel bilinçli kullanım örneğini ayırt etmek, düşük düzey.","explanation":"Bilgisayar başında düzenli mola vermek göz ve vücut sağlığını korur, aynı zamanda verimliliği artırır. Diğer seçenekler sağlıksız veya güvenlik riski taşıyan davranışlardır.","distractorWhy":["Yemekte telefonla oynamak sosyal ilişkilere ve sindirime zarar verebilir, bilinçsiz kullanımdır.","Ekranı yüze yakın tutmak göz bozukluklarına yol açabilir, doğru değildir.","Düzenli mola vermek sağlığı korumaya yönelik doğru bir bilinçli kullanım örneğidir.","Her siteye şifre girmek güvenlik riski taşır, kimlik hırsızlığına kadar gidebilir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"eebd9afdcd6f9b3d74d8f34b060b5ac8cf55dc757a009b9d110e8f058d7f6194","reviewDecisionSha256":"be2c0fedb5f3cc94f3e72d8b85f53bfdd7f6a35a95186d8fbe5d30868f6e3ecb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:eebd9afdcd6f9b3d74d8f34b060b5ac8cf55dc757a009b9d110e8f058d7f6194","reviewedHash":"sha256:eebd9afdcd6f9b3d74d8f34b060b5ac8cf55dc757a009b9d110e8f058d7f6194","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:be2c0fedb5f3cc94f3e72d8b85f53bfdd7f6a35a95186d8fbe5d30868f6e3ecb; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q491","contentProjectionSha256":"eebd9afdcd6f9b3d74d8f34b060b5ac8cf55dc757a009b9d110e8f058d7f6194","reviewDecisionSha256":"be2c0fedb5f3cc94f3e72d8b85f53bfdd7f6a35a95186d8fbe5d30868f6e3ecb","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q492","questionId":"tr-g05-sosyal-q492","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-107","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Teknoloji Kullanımını Düzenleme - Senaryo","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Ayrıntıları tek tek kontrol edin. Ali'nin bilinçli bir kullanım alışkanlığı geliştirmesi için aşağıdakilerden hangisi en uygundur?","choices":["Bilgisayarı tamamen kullanmayı bırakıp ödevleri deftere yazmak.","Ödevlerini yapmak için daha hızlı bir internet paketi satın almak.","Yalnızca hafta sonları bilgisayar başına geçmesine izin verilmesini istemek.","Her gün belirli bir süre oyun/video, belirli bir süre ödev için zaman çizelgesi hazırlamak."],"difficultyReason":"Gerçekçi bir durumda en etkili ve bilinçli çözümü seçmek orta düzey analiz gerektirir.","explanation":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımı, kullanım sürelerini planlamayı ve öncelikleri belirlemeyi gerektirir. Ali'nin hem eğlenmesi hem de ödev yapması için zaman çizelgesi hazırlaması en uygun çözümdür.","distractorWhy":["Bilgisayarı tamamen bırakmak, eğitim kaynaklarından mahrum kalmak anlamına gelir; aşırı bir tepkidir.","Daha hızlı internet, asıl sorun olan zaman yönetimi eksikliğini çözmez.","Sadece hafta sonu kullanım, yine dengesiz olabilir ve ödev yoğunluğunu hafta sonuna biriktirir.","Zaman çizelgesi hazırlamak, teknolojik ürünlerin doğru kullanımı için en etkili yöntemdir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q492.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q492.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q492.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q492.visual.dbade4f68fd9"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q492.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q492.visual.bc7b77873172"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q492.visual.b8089947e16b"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"182020fefc93c5e624ad27f5147e57fdb342ed5589f92bbaed45d40d6107c512","reviewDecisionSha256":"7d0688849ef4fdfce97bfb42d600b2d32d9916009373f3bf146239b59c5b8cac","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:182020fefc93c5e624ad27f5147e57fdb342ed5589f92bbaed45d40d6107c512","reviewedHash":"sha256:182020fefc93c5e624ad27f5147e57fdb342ed5589f92bbaed45d40d6107c512","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7d0688849ef4fdfce97bfb42d600b2d32d9916009373f3bf146239b59c5b8cac; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q492","contentProjectionSha256":"182020fefc93c5e624ad27f5147e57fdb342ed5589f92bbaed45d40d6107c512","reviewDecisionSha256":"7d0688849ef4fdfce97bfb42d600b2d32d9916009373f3bf146239b59c5b8cac","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q493","questionId":"tr-g05-sosyal-q493","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-107","correct":0,"level":2,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Hangisi Bilinçli Kullanımdır?","question":"Aşağıdakilerden hangisi teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımına örnek olarak diğerlerinden ayrılır?","choices":["Yatmadan önce telefonun ekran ışığını azaltıp kullanım süresini kısaltmak.","Şarjı bitene kadar tablette oyun oynamak.","Gece boyunca telefonu şarjda bırakmak.","Kulaklıkla yüksek sesle müzik dinlemek."],"difficultyReason":"Bilinçli ve bilinçsiz kullanım örneklerini karşılaştırarak ayırt etmek temel kavrama üstü düzey.","explanation":"Yatmadan önce telefon ışığını azaltmak ve süreyi kısaltmak uyku kalitesini korur ve göz sağlığını destekler. Diğer davranışlar aşırı kullanım, işitme kaybı riski veya pil ömrünü azaltma gibi olumsuz etkiler doğurur.","distractorWhy":["Bu seçenek hem sağlığı hem de cihazı koruyan doğru bir bilinçli kullanım örneğidir.","Şarj bitene kadar oyun oynamak aşırı kullanımdır ve bağımlılık belirtisi olabilir.","Gece boyu şarj etmek pil ömrünü kısaltır ve enerji israfına yol açar.","Yüksek sesle müzik dinlemek kalıcı işitme problemlerine neden olabilir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6be84f775f542722fb4a89f2f107e2ef0ea37f02c8f5f27d04664e36aac3134e","reviewDecisionSha256":"83a6a2b2d68d150d43fdc9b68dc7b0829c5acb4e5d45569bb5ed65ad523588bc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6be84f775f542722fb4a89f2f107e2ef0ea37f02c8f5f27d04664e36aac3134e","reviewedHash":"sha256:6be84f775f542722fb4a89f2f107e2ef0ea37f02c8f5f27d04664e36aac3134e","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:83a6a2b2d68d150d43fdc9b68dc7b0829c5acb4e5d45569bb5ed65ad523588bc; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q493","contentProjectionSha256":"6be84f775f542722fb4a89f2f107e2ef0ea37f02c8f5f27d04664e36aac3134e","reviewDecisionSha256":"83a6a2b2d68d150d43fdc9b68dc7b0829c5acb4e5d45569bb5ed65ad523588bc","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q494","questionId":"tr-g05-sosyal-q494","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-107","correct":3,"level":4,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Araştırma Sonucundan Çıkarım","question":"Okulda yapılan bir ankette, günde iki saatten az internete giren öğrencilerin kitap okuma sürelerinin, dört saatten fazla girenlere göre belirgin biçimde daha fazla olduğu görülmüştür. Bu sonuçtan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?","choices":["İnternet kullanmayan her öğrenci çok kitap okur.","Dört saat internete girmek yasaklanmalıdır.","İnternet kullanımı kitap okumayı tamamen engeller.","Teknoloji kullanım süresinin sınırlanması, okuma gibi yararlı alışkanlıklara daha fazla zaman ayrılmasını sağlayabilir."],"difficultyReason":"İstatistiksel bir ilişkiden nedensellik çıkarımı yapmadan mantıklı sonuca ulaşmak üst düzey yorumlama gerektirir.","explanation":"Anket sonucu, internet kullanım süresi ile kitap okuma süresi arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. Doğru çıkarım, bu ilişkinin süre sınırlandırmasının faydalı olabileceği yönünde yorumlanmasıdır. Diğer seçenekler kanıtı aşan, abartılı veya kesin yargılardır.","distractorWhy":["İnternet kullanmayan 'her' öğrenci için genelleme yapılamaz, başka etkenler de vardır.","Dört saat internete girmenin yasaklanması gerektiği sonucu anketteki verilerden çıkmaz, çözüm önerisi değildir.","İnternet kullanımının kitap okumayı 'tamamen engellediği' kanıtlanmamıştır, bu aşırı bir çıkarımdır.","Anket, sınırlı kullanımın okuma süresini artırabileceğine dair doğru bir çıkarım yapmamızı sağlar."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"3085ea9507ea2d22680e16abdcf32c7ea93a319ce865ff530b92898b666297c4","reviewDecisionSha256":"6d55a817586bd889a624e2f6557cace8851e18c5dd696920ba54a0427711494d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:3085ea9507ea2d22680e16abdcf32c7ea93a319ce865ff530b92898b666297c4","reviewedHash":"sha256:3085ea9507ea2d22680e16abdcf32c7ea93a319ce865ff530b92898b666297c4","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:6d55a817586bd889a624e2f6557cace8851e18c5dd696920ba54a0427711494d; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q494","contentProjectionSha256":"3085ea9507ea2d22680e16abdcf32c7ea93a319ce865ff530b92898b666297c4","reviewDecisionSha256":"6d55a817586bd889a624e2f6557cace8851e18c5dd696920ba54a0427711494d","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q495","questionId":"tr-g05-sosyal-q495","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-107","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Dengeli Teknoloji Kullanımı İçin Karar","question":"Öğrencilerin hem derslerinde başarılı olmak, hem sosyal ilişkilerini sürdürmek, hem de fiziksel sağlığını korumak istedikleri düşünülürse, aşağıdaki teknoloji kullanım planlarından hangisi en uygun olur?","choices":["Günde yalnızca 30 dakika telefon kullanımı, geri kalan zamanda tüm cihazları kapatmak.","Tüm ödevleri internetten kopyalayıp, kalan zamanda serbestçe oyun oynamak.","Okul çıkışı 1 saat fiziksel aktivite, ardından 1,5 saat ödev ve araştırma, akşam 1 saat sosyal medya ve oyun; toplam ekran süresini 2,5 saatle sınırlamak.","Dersleri tamamen dijital materyallerden takip edip, sosyalleşmeyi sadece çevrimiçi sohbetle yapmak."],"difficultyReason":"Birden fazla ihtiyacı karşılayacak dengeli bir plan oluşturmak analitik değerlendirme ister.","explanation":"Bilinçli teknoloji kullanımı, ders, sağlık ve sosyal yaşamı dengelemeyi gerektirir. Bu plan; fiziksel aktivite, planlı ders çalışma ve sınırlı eğlence süresi ile tüm ihtiyaçları karşılayan en uygun plandır.","distractorWhy":["Çok kısıtlayıcıdır, sosyal ilişkileri ve eğlenceyi tamamen kesmek sürdürülebilir değildir.","Ödevleri kopyalamak öğrenmeyi engeller, serbest oyun süresi kontrolsüzdür.","Bu plan, ders, fiziksel aktivite ve sosyal kullanımı dengeli ve doğru biçimde birleştirir.","Sosyalleşmeyi sadece çevrimiçi yapmak yüz yüze ilişkileri zayıflatır ve fiziksel aktiviteyi ihmal eder."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"6e7c1dcdf6590ba1ffb5957ffcacfedc30edcdfab2a27807c7c0c6be5ac51923","reviewDecisionSha256":"7b4c4aee026736d523c0ed2da4c29e1bbd30117c96979f3602d9d42e2e6ff57e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:6e7c1dcdf6590ba1ffb5957ffcacfedc30edcdfab2a27807c7c0c6be5ac51923","reviewedHash":"sha256:6e7c1dcdf6590ba1ffb5957ffcacfedc30edcdfab2a27807c7c0c6be5ac51923","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:7b4c4aee026736d523c0ed2da4c29e1bbd30117c96979f3602d9d42e2e6ff57e; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q495","contentProjectionSha256":"6e7c1dcdf6590ba1ffb5957ffcacfedc30edcdfab2a27807c7c0c6be5ac51923","reviewDecisionSha256":"7b4c4aee026736d523c0ed2da4c29e1bbd30117c96979f3602d9d42e2e6ff57e","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q496","questionId":"tr-g05-sosyal-q496","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-107","correct":3,"level":2,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Bilinçli Kullanım Farkındalığı","question":"Aşağıdaki ifadelerden hangisi teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımına uygun bir davranışı ifade eder?","choices":["En yeni çıkan telefonu almak için aileye ısrar etmek.","Çevrimiçi oyunlarda zamanın nasıl geçtiğini fark etmemek.","Şifrelerini yakın arkadaşlarıyla paylaşmak.","Eğitim amaçlı uygulamaları düzenli saatlerde kullanmak."],"difficultyReason":"Bilinçli kullanıma örnek olabilecek ifadeyi seçmek kavramsal farkındalık gerektirir.","explanation":"Düzenli ve amacına uygun olarak eğitim uygulamalarını kullanmak, bilinçli teknoloji kullanımının bir parçasıdır. Diğer seçenekler aşırı tüketim, bilinçsizlik veya güvenlik ihlali örnekleridir.","distractorWhy":["Yeni telefon almak için ısrar etmek tüketim odaklıdır, bilinçli kullanım değildir.","Oyunlarda zamanı unutmak kontrol kaybına işaret eder, bilinçsizdir.","Şifre paylaşımı güvenlik riski oluşturur, bilinçli kullanımla bağdaşmaz.","Eğitim uygulamalarını planlı kullanmak teknolojiyi verimli ve doğru kullanmaya örnektir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"47fdc2c081a75552551c925764b7662e58e3b97e84cd97bbe89648fafad1144f","reviewDecisionSha256":"aab26d4c1f3585c640044f26bef194df0138aad4dd310e2e2713ffa6b4105740","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:47fdc2c081a75552551c925764b7662e58e3b97e84cd97bbe89648fafad1144f","reviewedHash":"sha256:47fdc2c081a75552551c925764b7662e58e3b97e84cd97bbe89648fafad1144f","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:aab26d4c1f3585c640044f26bef194df0138aad4dd310e2e2713ffa6b4105740; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q496","contentProjectionSha256":"47fdc2c081a75552551c925764b7662e58e3b97e84cd97bbe89648fafad1144f","reviewDecisionSha256":"aab26d4c1f3585c640044f26bef194df0138aad4dd310e2e2713ffa6b4105740","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q497","questionId":"tr-g05-sosyal-q497","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-108","correct":2,"level":1,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Hangisi Doğru Davranış?","question":"Aşağıdakilerden hangisi bilinçli bir teknoloji kullanıcısının yapacağı bir davranıştır?","choices":["Tableti sürekli prize takılı bırakmak.","Her yeni çıkan uygulamayı hemen telefonuna yüklemek.","Sanal ortamda tanımadığı kişilerin arkadaşlık isteğini kabul etmemek.","Canı sıkıldığında saatlerce internette gezinmek."],"difficultyReason":"Bilinçli kullanımın temel güvenlik ilkesini vurgular, ayırt etme kolaydır.","explanation":"Tanımadığı kişilerin isteklerini kabul etmemek, siber güvenlik açısından çok önemli bir bilinç göstergesidir. Diğerleri zaman yönetimi ve cihaz bakımı açısından hatalıdır.","distractorWhy":["Cihazı sürekli prize takılı bırakmak pil ömrünü kısaltır, bilinçsiz bir alışkanlıktır.","Her uygulamayı hemen yüklemek, cihaz güvenliğini ve depolamasını riske atar.","Bu, çevrimiçi güvenliği korumak için doğru bir bilinçli kullanım davranışıdır.","Saatlerce amaçsız internette gezinmek, zaman israfıdır ve bilinçsiz kullanımdır."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d449a27cff0363652073e7a406ab698e01f1b0d5deae123591f8476475a72726","reviewDecisionSha256":"d9772f0ca04c36f010d92c5dd54aa44b3f1787cfa0eb042b61c0bd8ddc93a376","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d449a27cff0363652073e7a406ab698e01f1b0d5deae123591f8476475a72726","reviewedHash":"sha256:d449a27cff0363652073e7a406ab698e01f1b0d5deae123591f8476475a72726","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:d9772f0ca04c36f010d92c5dd54aa44b3f1787cfa0eb042b61c0bd8ddc93a376; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q497","contentProjectionSha256":"d449a27cff0363652073e7a406ab698e01f1b0d5deae123591f8476475a72726","reviewDecisionSha256":"d9772f0ca04c36f010d92c5dd54aa44b3f1787cfa0eb042b61c0bd8ddc93a376","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q498","questionId":"tr-g05-sosyal-q498","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-108","correct":2,"level":3,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Okul Projesi İçin Teknoloji Kullanımı - Senaryo","question":"Aşağıdaki tabloyu inceleyin. Kararınızı tablodaki kanıtlara dayandırın. Zeynep'in bilinçli teknoloji kullanıcısı olarak yapması gereken en iyi şey aşağıdakilerden hangisidir?","choices":["Öğretmenine hiçbir şey söylemeden rastgele bilgilerle projeyi tamamlamak.","Bulduğu ilk siteyi kaynak olarak kullanmak.","Sitenin uzantısını, yazarını ve kurum bilgisini kontrol ederek doğruluğunu araştırmak.","Sadece arkadaşlarının önerdiği her siteye güvenmek."],"difficultyReason":"Güvenilir kaynak seçimi ve bilgi doğrulama, araştırma yaparken kritik ve orta düzey bilinç gerektirir.","explanation":"Bilinçli teknoloji kullanımı, internetten alınan bilgilerin doğruluğunu sorgulamayı gerektirir. Site uzantısı (.edu, .gov vb.), yazar bilgisi ve kurum kontrolü, güvenilirliği artırır.","distractorWhy":["Projeyi rastgele bilgilerle tamamlamak sorumsuzluktur ve yanlış öğrenmeye yol açar.","İlk bulunan site doğru olmayabilir, araştırmacı mutlaka kontrol etmelidir.","Kaynak güvenilirliğini araştırmak, bilinçli teknoloji kullanımının doğru bir yöntemidir.","Arkadaş önerisi tek başına yeterli değildir, herkes yanlış bilgiye ulaşabilir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":{"kind":"table","headerKeys":["tr-g05-sosyal-q498.visual.c634b6a49080","tr-g05-sosyal-q498.visual.8d1b01a0cd67"],"rows":[[{"key":"tr-g05-sosyal-q498.visual.f86978ecd7c4"},{"key":"tr-g05-sosyal-q498.visual.34cecca4ec45"}],[{"key":"tr-g05-sosyal-q498.visual.fd744b564b32"},{"key":"tr-g05-sosyal-q498.visual.b177023db2e1"}]],"altTextKey":"tr-g05-sosyal-q498.visual.38892e14ebd7"},"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"1bf7ec1500bfaf2dd1efc3168cf103b4d5a9f009e84532c0597de64dcb0470db","reviewDecisionSha256":"c820b39c8bacc26515468008fa6dde267a1d92941f44738631b961dab767f048","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:1bf7ec1500bfaf2dd1efc3168cf103b4d5a9f009e84532c0597de64dcb0470db","reviewedHash":"sha256:1bf7ec1500bfaf2dd1efc3168cf103b4d5a9f009e84532c0597de64dcb0470db","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:c820b39c8bacc26515468008fa6dde267a1d92941f44738631b961dab767f048; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q498","contentProjectionSha256":"1bf7ec1500bfaf2dd1efc3168cf103b4d5a9f009e84532c0597de64dcb0470db","reviewDecisionSha256":"c820b39c8bacc26515468008fa6dde267a1d92941f44738631b961dab767f048","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q499","questionId":"tr-g05-sosyal-q499","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-108","correct":2,"level":4,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"İki Farklı Kullanım Alışkanlığını Karşılaştırma","question":"Bir öğrenci grubuyla yapılan çalışmada, A grubu ders çalışırken telefonlarını başka bir odada bırakırken, B grubu telefonlarını yanlarında bulundurmuş ve bildirimlere açık tutmuştur. A grubunun sınavlarda daha başarılı olduğu görülmüştür. Bu durum, aşağıdaki karşılaştırmalı yargılardan hangisini destekler?","choices":["Telefon taşımak her zaman başarısızlığa yol açar.","Bildirimleri açık olan öğrenciler daha sosyaldir.","Telefonun dikkat dağıtıcı etkisini azaltan bilinçli kullanım, başarıyı olumlu etkiler.","Ders çalışırken telefon asla kullanılmamalıdır."],"difficultyReason":"Bir deney sonucundan sınırlı ve doğru çıkarım yaparak karşılaştırma yapmak üst düzey akıl yürütme ister.","explanation":"Çalışma, telefonun fiziksel olarak ayrı olmasının dikkati toplamayı kolaylaştırdığını göstermektedir. Buradan, dikkat dağıtıcı etkiyi bilinçli olarak azaltmanın başarıya katkı sağladığı sonucu çıkar. Diğer seçenekler genelleme veya konu dışıdır.","distractorWhy":["Telefon taşımanın her zaman başarısızlığa yol açtığı iddiası veride kanıtlanmamıştır.","Sosyallik bu çalışmada ölçülmemiştir, sonuçla ilgisi yoktur.","Bu çıkarım deneydeki kontrol edilen değişkenin etkisini doğru biçimde yorumlamaktadır.","Telefonun asla kullanılmaması gerektiği sonucu aşırı bir yorumdur, çalışma sadece bir koşulu test etmiştir."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"d7e589a14498c0a73f39fffe0552f1a10ec7036c21e8a1cedcfe07ae51268413","reviewDecisionSha256":"b36749b2c47955b9b44040606dabef69eba3dac27f9f4e4bc41dbe63356fd123","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:d7e589a14498c0a73f39fffe0552f1a10ec7036c21e8a1cedcfe07ae51268413","reviewedHash":"sha256:d7e589a14498c0a73f39fffe0552f1a10ec7036c21e8a1cedcfe07ae51268413","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:b36749b2c47955b9b44040606dabef69eba3dac27f9f4e4bc41dbe63356fd123; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q499","contentProjectionSha256":"d7e589a14498c0a73f39fffe0552f1a10ec7036c21e8a1cedcfe07ae51268413","reviewDecisionSha256":"b36749b2c47955b9b44040606dabef69eba3dac27f9f4e4bc41dbe63356fd123","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}
{"id":"tr-g05-sosyal-q500","questionId":"tr-g05-sosyal-q500","objectiveId":"SB.5.6.2","objective":"SB.5.6.2","objectiveEvidenceId":"tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024:pdf-page-61","topic":"Teknoloji ve Sosyal Bilimler","noteId":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","familyId":"tr-g05-sosyal-fam-108","correct":3,"level":3,"objectiveText":"Teknolojik ürünlerin bilinçli kullanımının önemine ilişkin ürün oluşturabilme","title":"Aile İçin Teknoloji Kullanım Kuralları","question":"Bir aile, evde teknoloji kullanımını düzenlemek istemektedir. Aşağıdaki kurallardan hangisi hem çocukların sağlığını korur, hem aile içi iletişimi destekler, hem de ders başarısını olumlu etkiler?","choices":["Her çocuğun odasında ayrı bir televizyon ve tablet bulundurmak.","Teknolojik cihazları sadece eğlence amacıyla kullanmak.","Evde hiç internet bağlantısı bulundurmamak.","Yemek saatlerinde tüm ekranların kapalı olması ve ortak alanda belirli saatte çalışma düzeni uygulamak."],"difficultyReason":"Birden çok faydayı aynı anda gözeten en uygun kuralı belirlemek çok yönlü düşünmeyi gerektirir.","explanation":"Yemek saatlerinde ekranları kapatmak aile içi sohbeti artırır, ortak çalışma düzeni ders başarısını destekler, ekran süresi sınırlaması sağlığı korur. Bu kural tüm ölçütleri karşılar. Diğer seçenekler ya aşırı, ya tek yönlü ya da yanlıştır.","distractorWhy":["Her odada ayrı cihazlar bireysel kullanımı artırır, aile iletişimini azaltır.","Sadece eğlence amaçlı kullanım ders başarısını olumsuz etkiler.","İnterneti tamamen kaldırmak, eğitim kaynaklarına erişimi engeller ve diğer faydaları yok eder.","Bu kural, sağlığı (ekran süresi), iletişimi (yemek sohbeti) ve başarıyı (çalışma düzeni) birden destekleyen doğru bir çözümdür."],"subject":"Sosyal Bilgiler","grade":5,"objectiveSource":"https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202582516728345-sosyal%20bilgiler.pdf","sourceRefs":["tr-meb-sosyal-g04-g07-program-2024"],"figure":null,"type":"question","noteKey":"tr-g05-sosyal-sb-5-6-2-note","unitKey":"sb-5-6","topicKey":"sb-5-6-2","subtopicKey":"teknolojik-urunlerin-bilincli-kullanimi","reviewStatus":"ai-verified","humanReviewed":false,"reviewMode":"ai-only","reviewModel":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","reviewDeclaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","reviewedContentSha256":"52bbc83d4917cc14782e6a2b355748e4a26b30f910f8b63f33bbcb44a522d916","reviewDecisionSha256":"a74f419ac27e5f7580ed244f84083a8cbdafeb27d1588967ec356f56bd0d056b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","contentHash":"sha256:52bbc83d4917cc14782e6a2b355748e4a26b30f910f8b63f33bbcb44a522d916","reviewedHash":"sha256:52bbc83d4917cc14782e6a2b355748e4a26b30f910f8b63f33bbcb44a522d916","publishReady":true,"publishBlocked":false,"productionStatus":"codex-self-reviewed-release-candidate","disclosure":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review","provenance":"ai-verified:a74f419ac27e5f7580ed244f84083a8cbdafeb27d1588967ec356f56bd0d056b; review-manifest:ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c; model:gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer; mode:ai-only; human-review:false","reviewAttestation":{"schema":"alika-bank-record-self-review-attestation/1.0.0","decision":"PASS","recordId":"tr-g05-sosyal-q500","contentProjectionSha256":"52bbc83d4917cc14782e6a2b355748e4a26b30f910f8b63f33bbcb44a522d916","reviewDecisionSha256":"a74f419ac27e5f7580ed244f84083a8cbdafeb27d1588967ec356f56bd0d056b","reviewManifestSha256":"ffcf832569bd73b79b917d7bd7ccdd8d73a690c96efbaf0bffd3ec87eb66917c","reviewMethodVersion":"alika-codex-self-review/1.0.0","model":"gpt-5.6-sol-codex-self-reviewer","mode":"ai-only","humanReviewed":false,"declaration":"ai-generated-and-codex-self-reviewed-no-human-review"}}