{"type": "pack", "schemaVersion": "2.2", "id": "tr.g05.bty.2-donem", "version": 7, "country": "TR", "lang": "tr", "grade": 5, "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "theme": "5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım — 2. Dönem — Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "license": "CC-BY-NC-4.0", "source": "alika-atolye-yeni-sistem-b5", "sources": [{"sourceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p", "documentType": "curriculum", "purpose": "curriculum", "sourceFormat": "pdf", "title": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (5 ve 6. Sınıflar), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, 2025", "downloadUrl": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "publicationYear": 2025, "sha256": "432a22b3a5a34abf64057ee0ea460662de056dd29b66bce32f4761813a8231c7", "pageCount": 116}], "levelScale": [1, 5], "contentContractVersion": "2.2", "contractPolicy": {"questionCount": 50, "answerBalance": [13, 13, 12, 12], "minFamilies": 12, "maxPerFamily": 5, "objectiveBalanceMode": "coverage", "everyNoteHasFigure": false, "minFiguredQuestions": 0}, "visualPolicy": {"version": "1.3.0", "everyNote": false, "questionMinimumPercent": 0, "balancedByObjective": false, "rationale": "Görsel yalnız çözüm kanıtı gerektirdiğinde kullanılır."}, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "objectives": ["BTY.5.4.1", "BTY.5.4.2", "BTY.5.5.1", "BTY.5.5.2", "BTY.5.6.1", "BTY.5.6.2", "BTY.5.6.3", "BTY.5.6.4"], "coverage": {"BTY.5.4.1": {"notes": ["tr.g05.bty.b5-t03.n01"], "questions": 5}, "BTY.5.4.2": {"notes": ["tr.g05.bty.b5-t03.n01"], "questions": 6}, "BTY.5.5.1": {"notes": ["tr.g05.bty.b5-t03.n01"], "questions": 6}, "BTY.5.5.2": {"notes": ["tr.g05.bty.b5-t03.n01"], "questions": 5}, "BTY.5.6.1": {"notes": ["tr.g05.bty.b5-t03.n01"], "questions": 8}, "BTY.5.6.2": {"notes": ["tr.g05.bty.b5-t03.n01"], "questions": 7}, "BTY.5.6.3": {"notes": ["tr.g05.bty.b5-t03.n01"], "questions": 7}, "BTY.5.6.4": {"notes": ["tr.g05.bty.b5-t03.n01"], "questions": 6}}, "counts": {"notes": 1, "questions": 50}, "producerId": "claude-b5-birlestir", "labels": {"b5-t03": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "b5-t03-ana": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-alt": "Dikey akış şeması: Başla, Toprağa parmağınla dokun, Evet ve Hayır çıkışlı Toprak kuru mu? karar kutusu, iki ayrı işlem kutusu (Bitkiyi sula ve Bitkiyi bırak) ve Bitir görülür.", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-cap": "Günlük bir işin akış şeması", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-e-evet": "Evet", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-e-hayir": "Hayır", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-a": "Toprağa parmağınla dokun", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-b": "Bitir", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-d": "Toprak kuru mu?", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-h": "Bitkiyi bırak", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-s": "Başla", "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-y": "Bitkiyi sula", "b5-t03.b5-t03-q008-alt": "Üç satırlı iki sütunlu tablo: sol sütunda birer bilgi güvenliği olayı, sağ sütunda ihlal edilen bileşen yazılıdır; son satırın bileşen hücresinde soru işareti vardır.", "b5-t03.b5-t03-q008-h0": "Durum", "b5-t03.b5-t03-q008-h1": "İhlal edilen bileşen", "b5-t03.b5-t03-q008-r0c0": "Bir spor kulübünün üye listesi yetkisiz kişilerin eline geçti", "b5-t03.b5-t03-q008-r0c1": "Gizlilik", "b5-t03.b5-t03-q008-r1c0": "Maç skorlarının bulunduğu dosyadaki rakamlar izinsiz değiştirildi", "b5-t03.b5-t03-q008-r1c1": "Bütünlük", "b5-t03.b5-t03-q008-r2c0": "Bir bilet satış sitesine erişim kesildiği için sayfa açılmadı", "b5-t03.b5-t03-q014-alt": "Beş satırlı tablo: her satırda bir meyve fotoğrafının rengi, şekli ve etiketi yazılıdır; son satırın etiketi soru işaretidir.", "b5-t03.b5-t03-q014-h0": "Fotoğraf", "b5-t03.b5-t03-q014-h1": "Renk", "b5-t03.b5-t03-q014-h2": "Şekil", "b5-t03.b5-t03-q014-h3": "Etiket", "b5-t03.b5-t03-q014-r0c0": "Fotoğraf 1", "b5-t03.b5-t03-q014-r0c1": "kırmızı", "b5-t03.b5-t03-q014-r0c2": "yuvarlak", "b5-t03.b5-t03-q014-r0c3": "elma", "b5-t03.b5-t03-q014-r1c0": "Fotoğraf 2", "b5-t03.b5-t03-q014-r1c1": "sarı", "b5-t03.b5-t03-q014-r1c2": "uzun", "b5-t03.b5-t03-q014-r1c3": "muz", "b5-t03.b5-t03-q014-r2c0": "Fotoğraf 3", "b5-t03.b5-t03-q014-r2c1": "turuncu", "b5-t03.b5-t03-q014-r2c2": "yuvarlak", "b5-t03.b5-t03-q014-r2c3": "portakal", "b5-t03.b5-t03-q014-r3c0": "Fotoğraf 4", "b5-t03.b5-t03-q014-r3c1": "kırmızı", "b5-t03.b5-t03-q014-r3c2": "yuvarlak", "b5-t03.b5-t03-q014-r3c3": "elma", "b5-t03.b5-t03-q014-r4c0": "Fotoğraf 5", "b5-t03.b5-t03-q014-r4c1": "sarı", "b5-t03.b5-t03-q014-r4c2": "uzun", "b5-t03.b5-t03-q024-alt": "Yukarıdan aşağıya altı kutulu akış şeması: Başla, Bardağı al, soru işaretli kutu, Musluğu kapat, Bardağı masaya götür ve Bitir kutuları oklarla bağlıdır.", "b5-t03.b5-t03-q024-n-n0": "Başla", "b5-t03.b5-t03-q024-n-n1": "Bardağı al", "b5-t03.b5-t03-q024-n-n2": "?", "b5-t03.b5-t03-q024-n-n3": "Musluğu kapat", "b5-t03.b5-t03-q024-n-n4": "Bardağı masaya götür", "b5-t03.b5-t03-q024-n-n5": "Bitir", "b5-t03.b5-t03-q026-alt": "Dikey akış şeması: Başla, Hava durumuna bak, Evet ve Hayır çıkışlı Hava yağmurlu mu? karar kutusu, iki ayrı işlem kutusu (Şemsiye al ve Güneş gözlüğü tak) ve Bitir görülür.", "b5-t03.b5-t03-q026-e-evet": "Evet", "b5-t03.b5-t03-q026-e-hayir": "Hayır", "b5-t03.b5-t03-q026-n-a": "Hava durumuna bak", "b5-t03.b5-t03-q026-n-b": "Bitir", "b5-t03.b5-t03-q026-n-d": "Hava yağmurlu mu?", "b5-t03.b5-t03-q026-n-h": "Güneş gözlüğü tak", "b5-t03.b5-t03-q026-n-s": "Başla", "b5-t03.b5-t03-q026-n-y": "Şemsiye al", "b5-t03.b5-t03-q028-alt": "Dikey akış şeması: Başla, Sayaç 1 olsun, Sayacı ekrana yaz, Sayacı 1 artır, Evet ve Hayır çıkışlı karar kutusu ve Bitir görülür; Hayır çıkışı oku Sayacı ekrana yaz kutusuna geri döner.", "b5-t03.b5-t03-q028-e-evet": "Evet", "b5-t03.b5-t03-q028-e-hayir": "Hayır", "b5-t03.b5-t03-q028-n-a": "Sayaç 1 olsun", "b5-t03.b5-t03-q028-n-b": "Sayacı ekrana yaz", "b5-t03.b5-t03-q028-n-c": "Sayacı 1 artır", "b5-t03.b5-t03-q028-n-d": "Sayaç 3'ten büyük mü?", "b5-t03.b5-t03-q028-n-e": "Bitir", "b5-t03.b5-t03-q028-n-s": "Başla", "b5-t03.b5-t03-q032-alt": "Yukarıdan aşağıya altı kutulu akış şeması: Başla, Elleri kurula, Musluğu aç, Elleri sabunla ovala, Elleri suyla durula ve Bitir kutuları oklarla bağlıdır.", "b5-t03.b5-t03-q032-n-n0": "Başla", "b5-t03.b5-t03-q032-n-n1": "Elleri kurula", "b5-t03.b5-t03-q032-n-n2": "Musluğu aç", "b5-t03.b5-t03-q032-n-n3": "Elleri sabunla ovala", "b5-t03.b5-t03-q032-n-n4": "Elleri suyla durula", "b5-t03.b5-t03-q032-n-n5": "Bitir", "b5-t03.b5-t03-q035-alt": "Yukarıdan aşağıya beş kutulu akış şeması: Başla, Ekmeği tezgâha koy, soru işaretli kutu, Dilimlerin arasına peynir koy ve Bitir kutuları oklarla bağlıdır.", "b5-t03.b5-t03-q035-n-n0": "Başla", "b5-t03.b5-t03-q035-n-n1": "Ekmeği tezgâha koy", "b5-t03.b5-t03-q035-n-n2": "?", "b5-t03.b5-t03-q035-n-n3": "Dilimlerin arasına peynir koy", "b5-t03.b5-t03-q035-n-n4": "Bitir", "b5-t03.b5-t03-q039-alt": "Beş sütunlu ve beş satırlı ızgara: alt satırda ikinci sütunda K karakteri, üst satırda ve ortadaki satırlarda A, B, C ve D adlı dört aday hücre vardır.", "b5-t03.b5-t03-q039-c1": "C", "b5-t03.b5-t03-q039-c11": "B", "b5-t03.b5-t03-q039-c2": "D", "b5-t03.b5-t03-q039-c21": "K", "b5-t03.b5-t03-q039-c3": "A", "b5-t03.b5-t03-q042-ada": "Ada", "b5-t03.b5-t03-q042-alt": "Soldan sağa sol kıyı, iki kollu nehir bölümü, ada, tek köprülü nehir bölümü ve sağ kıyı görülür; nehrin ilk bölümünde K1 ve K2 köprüleri yan yana, ikinci bölümünde K3 köprüsü bulunur.", "b5-t03.b5-t03-q042-k1": "K1", "b5-t03.b5-t03-q042-k2": "K2", "b5-t03.b5-t03-q042-k3": "K3", "b5-t03.b5-t03-q042-sag": "Sağ kıyı", "b5-t03.b5-t03-q042-sol": "Sol kıyı", "b5-t03.b5-t03-q047-alt": "Altı sütunlu ve dört satırlı ızgara: alt satırda en solda K karakteri, üst satırda beşinci sütunda H hedefi vardır; üç hücre gölgeli engeldir.", "b5-t03.b5-t03-q047-c18": "K", "b5-t03.b5-t03-q047-c4": "H", "b5-u03": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}, "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "applicationYear": "2026–2027", "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "publishBlocked": false, "publishReady": true, "productionStatus": "pre-publication-test", "producerDistribution": {"anthropic-claude-family": 1}, "disclosure": "Yeni sistem (12 Eki 2026): 1 görev Anthropic Claude modelleriyle üretildi. Claude yapısal denetim, Qoder üzerinden bağımsız kör inceleme (Qoder Efficient), DÜZELTME-1 (Claude Sonnet) ve Claude doğrulaması. Claude birleştirdi. İnsan/öğretmen incelemesi yapılmadı.", "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "3a269098fc2c8861700a7411b82f65a5c11fcd570e14c33e69f543174e1e4783", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "contentContractHash": "sha256:74b5ee649f01933fd50dfeb7e29706e7dc1ddf0fe3e014ead2fe5cd0896ae7a1"}
{"type": "note", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "title": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "objectives": ["BTY.5.4.1", "BTY.5.4.2", "BTY.5.5.1", "BTY.5.5.2", "BTY.5.6.1", "BTY.5.6.2", "BTY.5.6.3", "BTY.5.6.4"], "body": "Ne öğreneceğim\nBilişim etiği kurallarını günlük durumlara uygulamayı, dijital ortamlarda gizlilik ve güvenlik önlemleri almayı, yapay zekâ uygulamalarının nasıl çalıştığını ve hangi riskleri taşıdığını öğreneceğim. Bir problemi girdi ve çıktısıyla belirleyip algoritmaya ve akış şemasına dönüştürmeyi, algoritmayı test edip hatasını ayıklamayı, komut, sabit, değişken ve operatörleri tanımayı öğreneceğim. Son olarak blok tabanlı ortamda bir yazılımı planlamayı, tasarlamayı, oluşturmayı ve değerlendirmeyi öğreneceğim.\n\nTemel kavramlar\nBilişim etiği: Bilgisayar, telefon ve internet kullanırken doğru ve dürüst davranmayı sağlayan kural ve ilkelerdir. Örneğin başkalarının kişisel bilgilerini izinsiz paylaşmayız.\nTelif hakkı: Bir eseri üreten kişinin o eser üzerindeki hakkıdır. Bir şarkıyı, resmi ya da yazıyı kullanırken sahibinin iznine ve kaynağa dikkat ederiz.\nSiber zorbalık: Başka birini internette tekrar tekrar üzmeyi amaçlayan davranıştır. Şaka gibi görünse de karşıdaki kişiyi gerçekten etkiler.\nDijital vatandaşlık: Dijital ortamlarda hem kendi haklarını bilmek hem başkalarının haklarına saygı göstermektir.\nÇevrim içi emniyet ve bilgi güvenliği: Emniyet (safety) kişinin psikolojik ve sosyal olarak zarar görmemesiyle, güvenlik (security) hesap ve verilerin korunmasıyla ilgilidir.\nKişisel veri: Seni ya da bir başkasını tanıtan bilgidir. Ad ve soyad, adres, fotoğraf, ses ve konum örnektir; şifre bunların yalnız biridir.\nGizlilik, bütünlük, erişilebilirlik: Bilgi güvenliğinin üç bileşenidir. Gizlilik, yetkisiz kişilerin bilgiye ulaşamamasıdır. Bütünlük, bilginin izinsiz değiştirilmemesidir. Erişilebilirlik, yetkili kişinin gerektiğinde bilgiye ulaşabilmesidir.\nYapay zekâ: Makinelerin verilerden öğrenip tahmin yapmasını sağlayan teknolojidir. Makine öğrenmesi, yapay zekânın bir alt dalıdır.\nAlgoritma: Bir problemi çözmek için yazılan sıralı ve net adımlardır. Günlük işler de algoritmayla anlatılabilir.\nGirdi ve çıktı: Girdi, işleme verilen bilgidir. Çıktı, işlem sonunda elde edilen sonuçtur.\nAkış şeması: Algoritmanın adımlarını şekillerle gösteren çizimdir. Başlangıç ve bitiş oval, işlem dikdörtgen, karar eşkenar dörtgen çizilir; yön okları adımları bağlar.\nTest etme ve hata ayıklama: Test, algoritmayı adım adım uygulayıp doğru çalışıp çalışmadığına bakmaktır. Hata ayıklama, bulunan hatayı düzeltmektir.\nKomut, sabit ve değişken: Komut, bilgisayara verilen tek adımlık yönergedir. Sabit program boyunca değişmeyen bilgidir; değişkenin değeri değişebilir.\nOperatör: İşlem yapılmasını sağlayan işarettir. Aritmetik operatörler (+, −, ×, ÷) sayılarla işlem yapar. Mantıksal operatörler (VE, VEYA, DEĞİL) ifadelerin doğru ya da yanlış olmasını belirler.\nKarar ve döngü: Karar yapısı bir koşula göre yol seçmeyi, döngü aynı adımları tekrarlamayı sağlar.\n\nÖnce hatırla\nDijital kimlik ve ayak izi: İnternette bıraktığın her iz, örneğin bir paylaşım ya da yorum, dijital ayak izinin parçasıdır. Dijital kimliğin, seni çevrim içi ortamda tanıtan bilgilerden oluşur.\nYapay zekâ nedir? Yapay zekâ, makinelerin insan zekâsına benzer işleri, örneğin tanıma ve tahmin etmeyi yapabilmesidir. Gördüğü bir resmi tanıyan program buna örnektir.\nGüvenilir kaynak ve sıra: Bir bilgiye inanmadan önce kimin yazdığına ve başka kaynakların aynı şeyi söyleyip söylemediğine bakarsın. Günlük işlerin de bir sırası vardır; örneğin ayakkabını bağlamadan önce çorabını giyersin.\n\nBilişim Etiği ve İlkeleri\nEtik, doğru ve yanlış davranışı ayırt etmemize yardım eden değerlerdir. Bilişim etiği, bu değerleri bilgisayar, telefon ve internet kullanırken uygulamaktır. Bilişim teknolojilerini yararlı amaçlarla kullanmalı, lisanslı yazılım seçmeli ve başkalarının kişisel bilgilerini izinsiz paylaşmamalıyız.\nBir şarkıyı sahibinin izniyle kullanmak telif hakkına, nazik yazışmak dijital vatandaşlığa uygundur. Bir kişiye tekrar tekrar kırıcı iletiler göndermek ise siber zorbalıktır. Şaka denildiği için gerçek hayata etkisi yok sayılamaz.\nEmniyet (safety) kişinin üzülmesi gibi psikolojik zararlarla, güvenlik (security) hesabın çalınması gibi durumlarla ilgilidir. Çevrim içi emniyet yalnız teknik önlemlerle sağlanmaz; psikolojik ve sosyal farkındalık da gerekir. Siber zorbalıkla karşılaşırsan iletileri saklayıp güvendiğin bir yetişkine (aile, öğretmen, rehber öğretmen) anlat. Resmî kanallar da vardır; örneğin BTK’nın Bilgi İhbar Merkezi’ne başvurulabilir.\nÖdevini yapay zekâya yaptırıp kendi emeğinmiş gibi göstermek de etik değildir.\n\nDijital Ortamlarda Gizlilik ve Güvenlik\nDijital ortamlarda zararlı yazılımlar, kimlik hırsızlığı, kişisel bilgilerin çalınması ve sosyal mühendislik saldırıları gibi riskler vardır. Sosyal mühendislik, kişiyi kandırarak bilgisini ya da şifresini almaktır.\nBilgi güvenliğinin üç bileşeni vardır: gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik. Kişisel veri, seni belirleyen ad, adres, fotoğraf, ses ve konum gibi bilgilerdir.\nGüçlü parola uzundur ve farklı karakter türleri taşır: büyük ve küçük harfler, rakamlar, semboller. İki faktörlü doğrulama, giriş için ikinci bir doğrulama adımı daha ister. Adres çubuğundaki kilit simgesi (HTTPS) bağlantının daha güvenilir olduğunu gösterir. Herkese açık kablosuz ağda kişisel bilgi paylaşılmaz. Gizlilik ayarlarını kontrol ederek bilgilerine kimlerin ulaşabileceğini sınırlarsın.\nCC lisansı, içerik sahibinin hangi koşullarda kullanım izni verdiğini gösterir; örneğin ticari olmayan kullanım ya da kaynak göstererek kullanım. Yapay zekâ sohbet botlarına da kişisel bilgi yazma.\n\nYapay Zekâ Kullanım Alanları ve Alt Dalları\nYapay zekâ ulaşım, tarım, eğitim, sağlık gibi birçok alanda kullanılır. Bir cihazın kendi kendine çalışması onu yapay zekâ yapmaz; yapay zekâ örneklerden öğrenip tahmin eder.\nÇalışma sistemi bir meyve örneğiyle anlatılabilir: Fotoğraflar toplanır, her fotoğraf adıyla etiketlenir, renk ve şekil gibi özellikler bulunur, model oluşturulup öğretilir, yeni bir fotoğrafla test edilir ve model tahmin yapar. Tahmin mantığı “Eğer bu meyve kırmızı ve yuvarlaksa elmadır.” gibi kurallara benzer.\nModel doğru tahmin yapabilsin diye güvenilir veriyle beslenmelidir. Veri yanlış ya da güvenilmez ise tahmin de yanlış olur; yapay zekâ her zaman doğru bilmez.\nMakine öğrenmesi, bilgisayarın örneklerden kendi kurallarını çıkardığı alt daldır. Görüntü tanıma uygulamasında girdi yüklenen görüntü, işlem görüntünün analizi, çıktı ise nesne hakkındaki bilgidir.\n\nYapay Zekâda Güvenlik\nYapay zekâ kullanırken kişisel verilerin korunmasına (KVKK), telif hakkına ve etik ilkelere dikkat edilir. Yapay zekâ; insan hakları, veri güvenliği ve toplumsal eşitlik üzerinde etki yapabilir.\nOlası riskler: özel hayatın gizliliğinin bozulması, verinin izinsiz paylaşılması, sürekli izleme, açık konum yayını, çocukların kişisel verilerinin işlenmesi, dijital bağımlılık ve ayrımcılık.\nÖnlemler: yalnız gerekli bilgiyi ve izinle toplamak, şifreyi ve kişisel bilgileri kimseyle paylaşmamak, çalışmalarda kaynak göstermek. Gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik yapay zekâ uygulamaları için de geçerlidir.\nBir uygulamayı değerlendirirken faydalarını, risklerini, etik ilkeleri, yasal çerçeveyi ve alınmış önlemleri birlikte düşün; eksik önlemleri belirle.\n\nProblem Belirleme ve Algoritma Oluşturma\nÖnce günlük yaşamda bir problemi belirlersin. Problem çözme adımları şunlardır: problemi tanımlama, nedenleri belirleme, çözüm yollarını düşünme, en uygun çözümü seçme ve çözümü uygulama.\nGirdi, işleme verilen bilgidir; çıktı, sonuçtur. Algoritma, çözüm için yazılan sıralı ve net adımlardır; günlük işler de algoritmadır. Yazarken Başla ile başla, basit dil kullan, adımları sırala ve emir cümlesi kur.\nAkış şemasında başlangıç ve bitiş oval, işlem dikdörtgen, karar eşkenar dörtgen çizilir. Yön okları adımları bağlar. Karar kutusunun en az iki çıkışı vardır ve çıkışlara Evet ile Hayır yazılır. Algoritmalar sıralı, karar yapılı ya da döngülü olabilir.\nNotun şeklinde, bir bitkiyi sulama kararı akış şemasıyla gösterilmiştir.\n\nAlgoritma Test Etme ve Geri Bildirim Alma\nBir yemek ya da yol tarifinin doğru çalışıp çalışmadığını nasıl anlarız? Tarifi adım adım uygularız. Algoritmada buna test etme denir.\nTestte adımlar birebir uygulanır; eksik ya da hatalı adımlar bulunur. Yalnız sonuca bakmak yetmez, çünkü hatanın hangi adımda olduğunu adımları izleyerek görürsün. Test sonucunda çıkan hatalar geri bildirimlere göre listelenir ve ayıklanır; algoritma kullanıma hazır hâle gelir.\nHataları fark etmek ve düzeltmek bir öğrenme sürecidir.\n\nYazılımda Kullanılan Bileşenler\nBilgisayar, bir işi ancak belirli adımlarla yönlendirilirse yapabilir. Bu yönlendirmelere komut denir. Blok tabanlı ortamda kodlama sürükle-bırak yöntemiyle yapılır; sıralı komutlarla algoritma oluşturursun.\nSabit, program boyunca değişmeyen bilgidir. Değişkenin değeri değişir. Bir oyunda oyun alanı ve kurallar sabit; oyuncu sayısı, skor ve süre değişkendir. Değişken yalnız sayı olmaz; ayıran şey değerin değişip değişmemesidir.\nAritmetik operatörler (+, −, ×, ÷) sayılarla işlem yapar. Mantıksal operatörler VE, VEYA ve DEĞİL’dir. VE ifadesi iki koşul da doğruysa doğrudur. VEYA ifadesi en az bir koşul doğruysa doğrudur. DEĞİL koşulu tersine çevirir.\nKarar yapısı koşula göre yol seçer. Döngü aynı adımları tekrarlar. Bu yapıları kâğıt üzerinde akış şeması ya da blok dizilimiyle gösterebilirsin.\n\nBlok Tabanlı Ortamda Yazılım Geliştirme\nYazılım geliştirmenin dört basamağı vardır: planlama, tasarlama, oluşturma (uygulama) ve değerlendirme.\nPlanlamada yazılımın amacı, kullanıcısı, karakter ve objeleri, kontrol ve koşulları düşünülür. Tasarımda yazılım kâğıda çizilir ya da şemaya dökülür; karakter, arka plan, ses, etkileşim ve hareketler belirlenir. Oluşturmada blok ortamının karar ve döngü yapıları kullanılır.\nDeğerlendirmede dört soru sorulur: Çalışıyor mu? Hata var mı? Kullanıcı için kolay mı? Görsel olarak anlaşılır mı? Sonuçlara göre yazılımı nasıl geliştireceğin üzerine öneriler yazılır.\n\nAdım adım • Bir durumu etik ve güvenlik açısından değerlendir\nÖnce durumda kimin bilgisinin ya da emeğinin kullanıldığını bul. İzin alınmış mı, kaynak gösterilmiş mi, lisans uygun mu diye sor. Sonra zararın türüne bak: kişi üzülüyorsa çevrim içi emniyet (safety), hesap ya da veri etkileniyorsa güvenlik (security) konusudur. Bilgiye yetkisiz ulaşılması gizliliği, izinsiz değişiklik bütünlüğü, ulaşılamama erişilebilirliği ilgilendirir. En son uygun önlemi seç: güçlü parola, iki faktörlü doğrulama, gizlilik ayarı ya da güvendiğin bir yetişkine başvurmak.\n\nAdım adım • Bir yapay zekâ uygulamasını incele\nUygulamanın veriden öğrenip tahmin yapıp yapmadığına bak; yalnız saate ya da düğmeye bağlı çalışan cihaz yapay zekâ değildir. Girdiyi, işlemi ve çıktıyı ayır: bir bitki tanıma uygulamasında girdi yüklenen yaprak fotoğrafı, işlem görüntünün analizi, çıktı bitkinin adıdır. Sonra verinin güvenilir olup olmadığını denetle; yanlış etiketli veri yanlış tahmin üretir. Son olarak izin, kişisel veri, telif hakkı ve ayrımcılık açısından riskleri ve önlemleri yaz.\n\nAdım adım • Problemden akış şemasına geç\nProblemi tek cümleyle yaz. Girdiyi ve çıktıyı belirle. Çözüm adımlarını Başla ile başlayan, emir cümlesi kullanan kısa satırlar olarak sırala. Bir koşula göre yol ayrılıyorsa karar kutusu koy ve Evet ile Hayır çıkışlarını yaz. Bir adım tekrar edecekse geri dönen bir yön oku çiz. Bitir ile kapat.\n\nAdım adım • Algoritmayı test et ve düzelt\nAlgoritmayı kâğıda yaz ve bir arkadaşından ya da aile bireyinden onu birebir uygulamasını iste. Takıldığı yerleri not al. Eksik adımı, yanlış yazılmış adımı ve yanlış sıradaki adımı ayrı ayrı listele. Her hata için düzeltmeyi yaz ve algoritmayı yeniden test et. Hata kalmayıncaya kadar bunu yinele.\n\nAdım adım • Blok dizisini izle ve yazılımı planla\nBlok dizisini satır satır izle: her satırdan sonra karakterin yerini ve değişkenlerin değerini yaz. Tekrar bloğunun içindeki satırları tekrar sayısı kadar uygula. Mantıksal ifadelerde önce her koşulun doğru ya da yanlış olduğunu yaz, sonra VE, VEYA, DEĞİL kuralını uygula. Örneğin “kapı açık” yanlış, “oda karanlık” doğruysa “kapı açık VE oda karanlık” yanlış, “kapı açık VEYA oda karanlık” doğrudur. Yeni bir yazılım için önce amacı ve kullanıcıyı yaz, tasarımı kâğıda çiz, blokları kur, en sonda dört ölçütle değerlendir.\n\nÇözümlü örnek 1 • Bilgi güvenliği bileşenlerini ayırt etme\nBir sinemanın bilet sisteminde üç olay oldu: gösterim gününde sunucu bozulduğu için görevliler koltuk listesine gün boyu ulaşamadı, satış kayıtlarının bir kopyası yetkisi olmayan biri tarafından okundu ve bir biletin koltuk numarası izinsiz değiştirildi. Her olay bilgi güvenliğinin hangi bileşenini ihlal etti?\nÖnce üç bileşeni yaz: gizlilik yetkisiz kişilerin bilgiye ulaşamamasıdır, bütünlük bilginin izinsiz değiştirilmemesidir, erişilebilirlik yetkili kişinin gerektiğinde ulaşabilmesidir.\nGörevlilerin koltuk listesine gün boyu ulaşamaması, yetkili kişinin gerektiğinde bilgiye erişememesi demektir; bu erişilebilirlik ihlalidir.\nSatış kayıtlarının yetkisi olmayan biri tarafından okunması bilgiyi yetkisiz kişiye açtığı için gizlilik ihlalidir.\nKoltuk numarasının izinsiz değiştirilmesi bilginin doğruluğunu bozduğu için bütünlük ihlalidir.\n\nÇözümlü örnek 2 • Döngülü akış şemasını izleme\nBir robot merdiven çıkıyor. Akış şeması şöyledir: Başla; “Basamak sayısı 0 olsun”; “Bir basamak çık”; “Basamak sayısını 1 artır”; karar kutusu “Basamak sayısı 4 oldu mu?”. Evet çıkışı bitiş kutusuna bağlanır, Hayır çıkışı “Bir basamak çık” kutusuna geri döner. Robot kaç basamak çıkar?\nBaşla’dan sonra basamak sayısı 0 olur.\nBir basamak çıkılır ve sayı 1 olur. 1, 4’e eşit olmadığı için Hayır çıkışıyla geri dönülür.\nİkinci turda sayı 2, üçüncü turda 3 olur; ikisinde de Hayır çıkışı izlenir.\nDördüncü turda sayı 4 olur ve Evet çıkışı izlenip bitiş kutusuna ulaşılır. Döngü dört kez çalıştı; robot 4 basamak çıktı.\n\nÇözümlü örnek 3 • Algoritmadaki hatayı ayıklama\nElif’in hediye paketleme algoritması şöyledir: Başla; hediyeyi kutuya koy; kutuyu kapat; kutuyu kâğıtla sar; hediyeyi seç; Bitir. Testte Elif’in kutuya koyacak bir hediyesi olmadığı görüldü. Hatayı bul ve düzelt.\nAlgoritmayı birebir uygula: ilk adımda hediyeyi kutuya koymak istiyorsun, ama henüz hediye seçmedin.\nSorun bir adımın eksikliği değil, yanlış sırada olmasıdır: “Hediyeyi seç” adımı kutuya koymadan önce gelmelidir.\nDüzeltilmiş algoritma: Başla; hediyeyi seç; hediyeyi kutuya koy; kutuyu kapat; kutuyu kâğıtla sar; Bitir.\nYeniden test et: bu kez her adım yapılabiliyor ve hediye paketleniyor. Hata ayıklandı, algoritma kullanıma hazır.\n\nSık yapılan hatalar\nİnternetteki şakanın gerçek hayatı etkilemediğini sanmak: Çevrim içi bir söz de karşıdaki kişiyi gerçekten üzer. Tekrarlanan kırıcı davranış siber zorbalıktır; böyle bir şey yaşarsan güvendiğin bir yetişkine söyle.\nKolay hatırlanan bir parolayı güvenli sanmak: Ad ya da doğum tarihi gibi bilgileri başkaları kolayca tahmin eder. Güvenli parola uzundur ve harf, rakam, sembol karışımı içerir.\nHerkese açık kablosuz ağda bilgi paylaşmanın güvenli olduğunu sanmak: Bu ağa kimlerin bağlandığı bilinmez. Böyle bir ağda kişisel bilgi girmemek gerekir.\nYapay zekâ sohbet botuna yazılanların tamamen gizli kalacağını sanmak: Yazdığın bilgiler başka yerlere ulaşabilir. Kişisel bilgilerini bu tür uygulamalara yazma.\nHer otomatik cihazın yapay zekâ olduğunu sanmak: Zamanlayıcıyla çalışan bir cihaz veriden öğrenmez. Yapay zekâ örneklerden öğrenip tahmin eder; yine de her zaman doğru bilmez.\nYapay zekânın ürettiği içeriğin herkese ait olduğunu sanmak: Eser sahibinin hakkı ve kaynağı göstermek yine önemlidir. Başkasının eserini izinsiz kullanma.\nKişisel veriyi yalnız şifre sanmak: Fotoğraf, konum ve ses de seni belirler; bunlar da izinsiz paylaşılmaz.\nAlgoritmada adım sırasının önemli olmadığını sanmak: Sıra değişirse sonuç da değişir. Adımları yapacağın sırayla yaz.\nKarar kutusunu işlem kutusuyla karıştırmak: Karar kutusu eşkenar dörtgendir, koşulu denetler ve en az iki çıkışı vardır. İşlem kutusu dikdörtgendir ve tek çıkışlıdır.\nAlgoritmayı bir kez yazınca doğru saymak: Test etmeden doğruluğunu bilemezsin. Hata bulmak başarısızlık değil, öğrenme sürecidir.\nVEYA ifadesinin ancak iki koşul da doğruysa doğru olduğunu sanmak: Bu VE kuralıdır. VEYA’da en az bir doğru koşul yeter.\nDöngü ile karar yapısını aynı sanmak: Döngü adımları tekrarlar, karar yapısı koşula göre yol seçer; ikisi farklı işler yapar.\nDeğişkenin yalnız sayı olabileceğini sanmak: Değişkeni belirleyen şey değerin türü değil, değerinin değişebilmesidir.\nYazılımda yalnız blok yerleştirmeyi yeterli saymak: Planlama ve tasarım olmadan kurulan yazılımda hata artar. Çalışan yazılım da kullanıcı için kolay ve anlaşılır mı diye değerlendirilir.\n\nKendin dene\nSabah okula hazırlanma işini en az altı adımlı bir algoritma olarak yaz; içine bir karar adımı (“Hava yağmurlu mu?”) ekle ve kâğıda akış şeması olarak çiz. Bir aile bireyine adımları birebir uygulatarak test et; eksik veya yanlış sıralı adımı bulup düzelt. Son olarak kullandığın bir uygulamada kişisel bilgilerini korumak için alabileceğin iki önlemi yaz. Bu etkinlik için hesap açmana, uygulama indirmene ya da kimsenin fotoğrafını çekmene gerek yok.\n\nKendimi kontrol ediyorum\nBir karar kutusundan kaç çıkış çıkar ve çıkışlara ne yazılır? En az iki çıkış çıkar; çıkışlara Evet ve Hayır yazılır. Koşul doğruysa Evet yolu, değilse Hayır yolu izlenir.\nKendin dene etkinliğinde algoritmanı neden bir aile bireyine birebir uygulatırsın? Eksik ya da yanlış sıradaki adım ancak adımlar birebir uygulanınca görünür. Sadece sonucu görmek hatanın nerede olduğunu söylemez.\nHangi parola daha güçlüdür: “ali2015” mi, “Mavi!Kedi_47Bulut” mu? Neden? “Mavi!Kedi_47Bulut” daha güçlüdür; çünkü daha uzundur ve büyük harf, rakam, sembol gibi farklı karakterler taşıdığı için tahmin edilmesi zordur.\nBir oyunda kalan can sayısı sabit midir, değişken midir? Değişkendir; oyun ilerledikçe değeri değişir.\nVEYA ifadesi ne zaman doğrudur? Koşullardan en az biri doğru olduğunda doğrudur.\n\nÖzet\nBilişim etiği, başkalarının hakkına ve bilgisine saygı göstermektir. Bilgi güvenliğinin üç bileşeni gizlilik, bütünlük ve erişilebilirliktir. Yapay zekâ veriden öğrenir; güvenilir veriye ve etik kurallara ihtiyaç duyar. Algoritma sıralı ve net adımlardır; akış şemasıyla gösterilir. Test etmek ve hataları ayıklamak algoritmayı kullanıma hazırlar. Sabit değişmez, değişken değişir; VE, VEYA, DEĞİL mantıksal operatörlerdir. Yazılım geliştirmede planlama, tasarlama, oluşturma ve değerlendirme sırayla yapılır.\n\nGörsel notu\nŞekil, bir bitkiyi sulama kararını gösterir. Oval kutular başlangıç ve bitişi, dikdörtgen kutular işlemi, eşkenar dörtgen kutu kararı gösterir. Karar kutusundan Evet ve Hayır yazılı iki ok çıkar ve yalnız biri izlenir. Çizim ölçekli değildir; adımların sırasını göstermek için sadeleştirilmiştir.", "lessonSections": {"whatIWillLearn": "Bilişim etiği kurallarını günlük durumlara uygulamayı, dijital ortamlarda gizlilik ve güvenlik önlemleri almayı, yapay zekâ uygulamalarının nasıl çalıştığını ve hangi riskleri taşıdığını öğreneceğim. Bir problemi girdi ve çıktısıyla belirleyip algoritmaya ve akış şemasına dönüştürmeyi, algoritmayı test edip hatasını ayıklamayı, komut, sabit, değişken ve operatörleri tanımayı öğreneceğim. Son olarak blok tabanlı ortamda bir yazılımı planlamayı, tasarlamayı, oluşturmayı ve değerlendirmeyi öğreneceğim.", "keyConcepts": ["Bilişim etiği: Bilgisayar, telefon ve internet kullanırken doğru ve dürüst davranmayı sağlayan kural ve ilkelerdir. Örneğin başkalarının kişisel bilgilerini izinsiz paylaşmayız.", "Telif hakkı: Bir eseri üreten kişinin o eser üzerindeki hakkıdır. Bir şarkıyı, resmi ya da yazıyı kullanırken sahibinin iznine ve kaynağa dikkat ederiz.", "Siber zorbalık: Başka birini internette tekrar tekrar üzmeyi amaçlayan davranıştır. Şaka gibi görünse de karşıdaki kişiyi gerçekten etkiler.", "Dijital vatandaşlık: Dijital ortamlarda hem kendi haklarını bilmek hem başkalarının haklarına saygı göstermektir.", "Çevrim içi emniyet ve bilgi güvenliği: Emniyet (safety) kişinin psikolojik ve sosyal olarak zarar görmemesiyle, güvenlik (security) hesap ve verilerin korunmasıyla ilgilidir.", "Kişisel veri: Seni ya da bir başkasını tanıtan bilgidir. Ad ve soyad, adres, fotoğraf, ses ve konum örnektir; şifre bunların yalnız biridir.", "Gizlilik, bütünlük, erişilebilirlik: Bilgi güvenliğinin üç bileşenidir. Gizlilik, yetkisiz kişilerin bilgiye ulaşamamasıdır. Bütünlük, bilginin izinsiz değiştirilmemesidir. Erişilebilirlik, yetkili kişinin gerektiğinde bilgiye ulaşabilmesidir.", "Yapay zekâ: Makinelerin verilerden öğrenip tahmin yapmasını sağlayan teknolojidir. Makine öğrenmesi, yapay zekânın bir alt dalıdır.", "Algoritma: Bir problemi çözmek için yazılan sıralı ve net adımlardır. Günlük işler de algoritmayla anlatılabilir.", "Girdi ve çıktı: Girdi, işleme verilen bilgidir. Çıktı, işlem sonunda elde edilen sonuçtur.", "Akış şeması: Algoritmanın adımlarını şekillerle gösteren çizimdir. Başlangıç ve bitiş oval, işlem dikdörtgen, karar eşkenar dörtgen çizilir; yön okları adımları bağlar.", "Test etme ve hata ayıklama: Test, algoritmayı adım adım uygulayıp doğru çalışıp çalışmadığına bakmaktır. Hata ayıklama, bulunan hatayı düzeltmektir.", "Komut, sabit ve değişken: Komut, bilgisayara verilen tek adımlık yönergedir. Sabit program boyunca değişmeyen bilgidir; değişkenin değeri değişebilir.", "Operatör: İşlem yapılmasını sağlayan işarettir. Aritmetik operatörler (+, −, ×, ÷) sayılarla işlem yapar. Mantıksal operatörler (VE, VEYA, DEĞİL) ifadelerin doğru ya da yanlış olmasını belirler.", "Karar ve döngü: Karar yapısı bir koşula göre yol seçmeyi, döngü aynı adımları tekrarlamayı sağlar."], "priorKnowledge": ["Dijital kimlik ve ayak izi: İnternette bıraktığın her iz, örneğin bir paylaşım ya da yorum, dijital ayak izinin parçasıdır. Dijital kimliğin, seni çevrim içi ortamda tanıtan bilgilerden oluşur.", "Yapay zekâ nedir? Yapay zekâ, makinelerin insan zekâsına benzer işleri, örneğin tanıma ve tahmin etmeyi yapabilmesidir. Gördüğü bir resmi tanıyan program buna örnektir.", "Güvenilir kaynak ve sıra: Bir bilgiye inanmadan önce kimin yazdığına ve başka kaynakların aynı şeyi söyleyip söylemediğine bakarsın. Günlük işlerin de bir sırası vardır; örneğin ayakkabını bağlamadan önce çorabını giyersin."], "steps": ["Önce durumda kimin bilgisinin ya da emeğinin kullanıldığını bul. İzin alınmış mı, kaynak gösterilmiş mi, lisans uygun mu diye sor. Sonra zararın türüne bak: kişi üzülüyorsa çevrim içi emniyet (safety), hesap ya da veri etkileniyorsa güvenlik (security) konusudur. Bilgiye yetkisiz ulaşılması gizliliği, izinsiz değişiklik bütünlüğü, ulaşılamama erişilebilirliği ilgilendirir. En son uygun önlemi seç: güçlü parola, iki faktörlü doğrulama, gizlilik ayarı ya da güvendiğin bir yetişkine başvurmak.", "Uygulamanın veriden öğrenip tahmin yapıp yapmadığına bak; yalnız saate ya da düğmeye bağlı çalışan cihaz yapay zekâ değildir. Girdiyi, işlemi ve çıktıyı ayır: bir bitki tanıma uygulamasında girdi yüklenen yaprak fotoğrafı, işlem görüntünün analizi, çıktı bitkinin adıdır. Sonra verinin güvenilir olup olmadığını denetle; yanlış etiketli veri yanlış tahmin üretir. Son olarak izin, kişisel veri, telif hakkı ve ayrımcılık açısından riskleri ve önlemleri yaz.", "Problemi tek cümleyle yaz. Girdiyi ve çıktıyı belirle. Çözüm adımlarını Başla ile başlayan, emir cümlesi kullanan kısa satırlar olarak sırala. Bir koşula göre yol ayrılıyorsa karar kutusu koy ve Evet ile Hayır çıkışlarını yaz. Bir adım tekrar edecekse geri dönen bir yön oku çiz. Bitir ile kapat.", "Algoritmayı kâğıda yaz ve bir arkadaşından ya da aile bireyinden onu birebir uygulamasını iste. Takıldığı yerleri not al. Eksik adımı, yanlış yazılmış adımı ve yanlış sıradaki adımı ayrı ayrı listele. Her hata için düzeltmeyi yaz ve algoritmayı yeniden test et. Hata kalmayıncaya kadar bunu yinele.", "Blok dizisini satır satır izle: her satırdan sonra karakterin yerini ve değişkenlerin değerini yaz. Tekrar bloğunun içindeki satırları tekrar sayısı kadar uygula. Mantıksal ifadelerde önce her koşulun doğru ya da yanlış olduğunu yaz, sonra VE, VEYA, DEĞİL kuralını uygula. Örneğin “kapı açık” yanlış, “oda karanlık” doğruysa “kapı açık VE oda karanlık” yanlış, “kapı açık VEYA oda karanlık” doğrudur. Yeni bir yazılım için önce amacı ve kullanıcıyı yaz, tasarımı kâğıda çiz, blokları kur, en sonda dört ölçütle değerlendir."], "workedExamples": [{"title": "Bilgi güvenliği bileşenlerini ayırt etme", "problem": "Bir sinemanın bilet sisteminde üç olay oldu: gösterim gününde sunucu bozulduğu için görevliler koltuk listesine gün boyu ulaşamadı, satış kayıtlarının bir kopyası yetkisi olmayan biri tarafından okundu ve bir biletin koltuk numarası izinsiz değiştirildi. Her olay bilgi güvenliğinin hangi bileşenini ihlal etti?", "solution": ["Önce üç bileşeni yaz: gizlilik yetkisiz kişilerin bilgiye ulaşamamasıdır, bütünlük bilginin izinsiz değiştirilmemesidir, erişilebilirlik yetkili kişinin gerektiğinde ulaşabilmesidir.", "Görevlilerin koltuk listesine gün boyu ulaşamaması, yetkili kişinin gerektiğinde bilgiye erişememesi demektir; bu erişilebilirlik ihlalidir.", "Satış kayıtlarının yetkisi olmayan biri tarafından okunması bilgiyi yetkisiz kişiye açtığı için gizlilik ihlalidir.", "Koltuk numarasının izinsiz değiştirilmesi bilginin doğruluğunu bozduğu için bütünlük ihlalidir."]}, {"title": "Döngülü akış şemasını izleme", "problem": "Bir robot merdiven çıkıyor. Akış şeması şöyledir: Başla; “Basamak sayısı 0 olsun”; “Bir basamak çık”; “Basamak sayısını 1 artır”; karar kutusu “Basamak sayısı 4 oldu mu?”. Evet çıkışı bitiş kutusuna bağlanır, Hayır çıkışı “Bir basamak çık” kutusuna geri döner. Robot kaç basamak çıkar?", "solution": ["Başla’dan sonra basamak sayısı 0 olur.", "Bir basamak çıkılır ve sayı 1 olur. 1, 4’e eşit olmadığı için Hayır çıkışıyla geri dönülür.", "İkinci turda sayı 2, üçüncü turda 3 olur; ikisinde de Hayır çıkışı izlenir.", "Dördüncü turda sayı 4 olur ve Evet çıkışı izlenip bitiş kutusuna ulaşılır. Döngü dört kez çalıştı; robot 4 basamak çıktı."]}, {"title": "Algoritmadaki hatayı ayıklama", "problem": "Elif’in hediye paketleme algoritması şöyledir: Başla; hediyeyi kutuya koy; kutuyu kapat; kutuyu kâğıtla sar; hediyeyi seç; Bitir. Testte Elif’in kutuya koyacak bir hediyesi olmadığı görüldü. Hatayı bul ve düzelt.", "solution": ["Algoritmayı birebir uygula: ilk adımda hediyeyi kutuya koymak istiyorsun, ama henüz hediye seçmedin.", "Sorun bir adımın eksikliği değil, yanlış sırada olmasıdır: “Hediyeyi seç” adımı kutuya koymadan önce gelmelidir.", "Düzeltilmiş algoritma: Başla; hediyeyi seç; hediyeyi kutuya koy; kutuyu kapat; kutuyu kâğıtla sar; Bitir.", "Yeniden test et: bu kez her adım yapılabiliyor ve hediye paketleniyor. Hata ayıklandı, algoritma kullanıma hazır."]}], "commonMistakes": ["İnternetteki şakanın gerçek hayatı etkilemediğini sanmak: Çevrim içi bir söz de karşıdaki kişiyi gerçekten üzer. Tekrarlanan kırıcı davranış siber zorbalıktır; böyle bir şey yaşarsan güvendiğin bir yetişkine söyle.", "Kolay hatırlanan bir parolayı güvenli sanmak: Ad ya da doğum tarihi gibi bilgileri başkaları kolayca tahmin eder. Güvenli parola uzundur ve harf, rakam, sembol karışımı içerir.", "Herkese açık kablosuz ağda bilgi paylaşmanın güvenli olduğunu sanmak: Bu ağa kimlerin bağlandığı bilinmez. Böyle bir ağda kişisel bilgi girmemek gerekir.", "Yapay zekâ sohbet botuna yazılanların tamamen gizli kalacağını sanmak: Yazdığın bilgiler başka yerlere ulaşabilir. Kişisel bilgilerini bu tür uygulamalara yazma.", "Her otomatik cihazın yapay zekâ olduğunu sanmak: Zamanlayıcıyla çalışan bir cihaz veriden öğrenmez. Yapay zekâ örneklerden öğrenip tahmin eder; yine de her zaman doğru bilmez.", "Yapay zekânın ürettiği içeriğin herkese ait olduğunu sanmak: Eser sahibinin hakkı ve kaynağı göstermek yine önemlidir. Başkasının eserini izinsiz kullanma.", "Kişisel veriyi yalnız şifre sanmak: Fotoğraf, konum ve ses de seni belirler; bunlar da izinsiz paylaşılmaz.", "Algoritmada adım sırasının önemli olmadığını sanmak: Sıra değişirse sonuç da değişir. Adımları yapacağın sırayla yaz.", "Karar kutusunu işlem kutusuyla karıştırmak: Karar kutusu eşkenar dörtgendir, koşulu denetler ve en az iki çıkışı vardır. İşlem kutusu dikdörtgendir ve tek çıkışlıdır.", "Algoritmayı bir kez yazınca doğru saymak: Test etmeden doğruluğunu bilemezsin. Hata bulmak başarısızlık değil, öğrenme sürecidir.", "VEYA ifadesinin ancak iki koşul da doğruysa doğru olduğunu sanmak: Bu VE kuralıdır. VEYA’da en az bir doğru koşul yeter.", "Döngü ile karar yapısını aynı sanmak: Döngü adımları tekrarlar, karar yapısı koşula göre yol seçer; ikisi farklı işler yapar.", "Değişkenin yalnız sayı olabileceğini sanmak: Değişkeni belirleyen şey değerin türü değil, değerinin değişebilmesidir.", "Yazılımda yalnız blok yerleştirmeyi yeterli saymak: Planlama ve tasarım olmadan kurulan yazılımda hata artar. Çalışan yazılım da kullanıcı için kolay ve anlaşılır mı diye değerlendirilir."], "selfCheck": [{"question": "Bir karar kutusundan kaç çıkış çıkar ve çıkışlara ne yazılır?", "answer": "En az iki çıkış çıkar; çıkışlara Evet ve Hayır yazılır. Koşul doğruysa Evet yolu, değilse Hayır yolu izlenir."}, {"question": "Kendin dene etkinliğinde algoritmanı neden bir aile bireyine birebir uygulatırsın?", "answer": "Eksik ya da yanlış sıradaki adım ancak adımlar birebir uygulanınca görünür. Sadece sonucu görmek hatanın nerede olduğunu söylemez."}, {"question": "Hangi parola daha güçlüdür: “ali2015” mi, “Mavi!Kedi_47Bulut” mu? Neden?", "answer": "“Mavi!Kedi_47Bulut” daha güçlüdür; çünkü daha uzundur ve büyük harf, rakam, sembol gibi farklı karakterler taşıdığı için tahmin edilmesi zordur."}, {"question": "Bir oyunda kalan can sayısı sabit midir, değişken midir?", "answer": "Değişkendir; oyun ilerledikçe değeri değişir."}, {"question": "VEYA ifadesi ne zaman doğrudur?", "answer": "Koşullardan en az biri doğru olduğunda doğrudur."}], "summary": "Bilişim etiği, başkalarının hakkına ve bilgisine saygı göstermektir. Bilgi güvenliğinin üç bileşeni gizlilik, bütünlük ve erişilebilirliktir. Yapay zekâ veriden öğrenir; güvenilir veriye ve etik kurallara ihtiyaç duyar. Algoritma sıralı ve net adımlardır; akış şemasıyla gösterilir. Test etmek ve hataları ayıklamak algoritmayı kullanıma hazırlar. Sabit değişmez, değişken değişir; VE, VEYA, DEĞİL mantıksal operatörlerdir. Yazılım geliştirmede planlama, tasarlama, oluşturma ve değerlendirme sırayla yapılır.", "figureNote": "Şekil, bir bitkiyi sulama kararını gösterir. Oval kutular başlangıç ve bitişi, dikdörtgen kutular işlemi, eşkenar dörtgen kutu kararı gösterir. Karar kutusundan Evet ve Hayır yazılı iki ok çıkar ve yalnız biri izlenir. Çizim ölçekli değildir; adımların sırasını göstermek için sadeleştirilmiştir."}, "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 300, 300], "elements": [{"type": "line", "x1": 150, "y1": 34, "x2": 150, "y2": 52, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 80, "x2": 150, "y2": 100, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 128, "x2": 60, "y2": 128, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 60, "y1": 128, "x2": 60, "y2": 191, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last", "labelKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-e-evet", "labelX": 70, "labelY": 118}, {"type": "line", "x1": 220, "y1": 128, "x2": 240, "y2": 128, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 240, "y1": 128, "x2": 240, "y2": 191, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last", "labelKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-e-hayir", "labelX": 230, "labelY": 118}, {"type": "line", "x1": 60, "y1": 219, "x2": 60, "y2": 270, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 60, "y1": 270, "x2": 110, "y2": 270, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 240, "y1": 219, "x2": 240, "y2": 270, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 240, "y1": 270, "x2": 190, "y2": 270, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 20, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-s", "labelX": 150, "labelY": 20}, {"type": "rect", "x": 55.0, "y": 52.0, "w": 190, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-a"}, {"type": "polygon", "points": [[150, 100.0], [220.0, 128], [150, 156.0], [80.0, 128]], "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-d"}, {"type": "rect", "x": 5.0, "y": 191.0, "w": 110, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-y"}, {"type": "rect", "x": 185.0, "y": 191.0, "w": 110, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-h"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 270, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-n-b", "labelX": 150, "labelY": 270}], "notToScale": true, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-alt", "captionKey": "b5-t03.b5-t03-n001-fig-cap"}, "taskId": "B5-T03", "visualRequirement": "optional", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "629e8b7a364a36f13313f31eb66e6fd3ccd9a99f265a8f4b1cb24dffda9ffad9", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q001", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f01", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.1", "level": 1, "difficultyReason": "Tek ilke uygulanır; ancak üç çeldirici “fark edilmez”, “herkes yapıyor” ve “tek bilgisayar” gibi sık duyulan bahanelere dayanır.", "question": "Efe'nin kullanmak istediği yazılımın ücretli bir lisansı vardır. Buna göre Efe'nin bilişim etiğine uygun davranışı aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Lisansı satın almak ya da lisansı serbest bir yazılım seçmek", "Arkadaşından aldığı kopyayı, fark edilmeyeceği için yüklemek", "Kopya sürümü herkes kullandığından sorun görmeden yüklemek", "Kopyayı yalnız kendi bilgisayarında kullanmak için yüklemek"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; lisansı almak ya da serbest yazılım seçmek, yazılımı yapanın hakkına saygı gösterir.", "Fark edilmemesi davranışı etik yapmaz; lisanssız kopya, yazılımı yapanın hakkını yok sayar.", "Çok kişinin yapması davranışı doğru yapmaz; izinsiz kopya kullanmak herkes yapsa da etik dışıdır.", "Kullanımın tek bilgisayarla sınırlı olması izni ortadan kaldırmaz; kopya yine lisanssızdır."], "explanation": "Adım 1: Yazılımın ücretli lisansı var; lisanssız kopya yapanın hakkını çiğner. Adım 2: Fark edilmemek, çok kişinin kullanması ya da tek bilgisayarda kalması bunu değiştirmez. Adım 3: Lisans almak veya lisansı serbest yazılım seçmek ilkeye uyar.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q001", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "fc9ed0a1f9f6ccaddfc05275654a5d9fa0c8f674742665967a8d1c652c3a21c4", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q002", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f02", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.1", "level": 1, "difficultyReason": "Üç kavram aynı anda karşılaştırılır; çeldiriciler kavramı yanlış örneğe bağlayan iki eşleştirme hatasına ve zorbalık ile nezaket karışıklığına dayanır.", "question": "Hangi eşleştirmede kavram, verilen örnek durumla doğru bağdaştırılmıştır?", "choices": ["Telif hakkı – bir arkadaşa çevrim içi iyi dilekler yollamak", "Dijital vatandaşlık – başkasının resmini izinsiz yayımlamak", "Siber zorbalık – çevrim içi yarışmada rakibini kutlamak", "Siber zorbalık – arkadaşa sürekli kırıcı mesaj göndermek"], "correct": 3, "distractorWhy": ["İyi dilek göndermek bir eserin kullanım hakkıyla ilgili değildir; telif hakkı eser sahibinin hakkını korur.", "Dijital vatandaş çevrim içi kurallara uyan kişidir; izinsiz yayımlamak bu ilkeye aykırıdır.", "Kutlamak nazik bir davranıştır; siber zorbalık ise başkasını üzmeye yönelik ısrarlı davranıştır.", "Doğru; tekrarlanan kırıcı mesajlar, çevrim içi ortamda bir kişiyi üzmeyi amaçlayan siber zorbalıktır."], "explanation": "Adım 1: Siber zorbalık, çevrim içi ortamda birini sürekli üzmektir. Adım 2: Tekrarlanan kırıcı mesajlar bu tanıma uyar. Adım 3: İyi dilek ve kutlama zorbalık değildir; izinsiz yayımlama dijital vatandaşlığa değil, hak ihlaline örnektir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q002", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5ed22542f045159e57026695cb345ca4b7080c258b62cde669bcf463be090758", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q003", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f02", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.1", "level": 2, "difficultyReason": "İki kavram tanımıyla ayrılır; üç çeldirici de gerçekten kötü bir çevrim içi durumdur ve yalnız zararın türüne bakılarak elenir.", "question": "Çevrim içi emniyet (safety) kişinin psikolojik zarar görmesiyle, bilgi güvenliği (security) ise hesap ve veri korumasıyla ilgilidir. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi bilgi güvenliği boyutuna örnektir?", "choices": ["Bir öğrencinin grupta sürekli alay edilip üzülmesi", "Bir kişinin hesabına izinsiz girilip hesabın ele geçirilmesi", "Oyun sohbetinde kırıcı söz duyan çocuğun moralinin bozulması", "Bir çocuğun çevrim içi dışlanıp kendini yalnız hissetmesi"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Alay edilip üzülmek psikolojik zarardır; bu durum güvenlik değil, çevrim içi emniyet (safety) sorunudur.", "Doğru; hesabın izinsiz ele geçirilmesi hesap ve veri güvenliğini, yani security boyutunu ilgilendirir.", "Moralin kırıcı sözlerle bozulması duygusal zarardır; hesap veya veri güvenliğiyle ilgisi yoktur.", "Dışlanıp yalnız hissetmek sosyal ve psikolojik bir zarardır; hesap ya da veri güvenliği sorunu değildir."], "explanation": "Adım 1: Güvenlik (security) hesap çalınması ve verinin izinsiz paylaşılmasıdır. Adım 2: Emniyet (safety) psikolojik zarar ve siber zorbalıktır. Adım 3: Alay, kırıcı söz ve dışlanma ikinci gruba girer; hesaba izinsiz girilmesi birinci gruba girer.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q003", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9cb2d4eaa0cb532ac4724a1ed41865a775aba7db8a2a888fe87b3a3e0ab36e9b", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q004", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f02", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.1", "level": 2, "difficultyReason": "Doğru davranış birden çok adımı (saklama, anlatma) kapsar; çeldiriciler yalnız kalma, karşılık verme ve kanıt silme gibi yaygın yanılgılardan türer.", "question": "Bir öğrenci, kendisine kırıcı iletiler gönderildiğini fark etti ve çok üzüldü. Bu durumda öğrencinin göstermesi gereken en uygun davranış aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Kimseye söylemeden durumu tek başına çözmeye çalışmak", "İletileri saklayıp güvendiği bir yetişkine anlatmak", "Aynı iletileri yollayarak karşı tarafa karşılık vermek", "Kanıt kalmasın diye iletileri silip konuyu kapatmak"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Tek başına çözmeye çalışmak kişiyi desteksiz bırakır; zorbalıkla karşılaşan kişi güvendiği bir yetişkine başvurmalıdır.", "Doğru; kanıt saklanır, güvenilen yetişkinden destek alınır. Gerekirse BTK Bilgi İhbar Merkezi gibi resmî kanallara bildirilir.", "Karşılık vermek durumu büyütür ve kişiyi zorbalığa ortak eder; sorunu çözmez.", "İletileri silmek durumu kanıtlayacak bilgileri yok eder; yetişkinler ve resmî kanallar bu kanıtlara ihtiyaç duyar."], "explanation": "Adım 1: Kırıcı iletiler siber zorbalıktır; suç öğrencide değildir. Adım 2: İletiler silinmez, kanıt olarak saklanır. Adım 3: Aile, öğretmen ya da rehber öğretmene anlatılır; gerekirse resmî kanala başvurulur.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q004", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ec694f5dfdbc2ef335c8cf632603f29bb364ddf4bbffdb258a9e2763382bcb4c", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q005", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f01", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.1", "level": 3, "difficultyReason": "Nedensellik kurmayı gerektirir; çeldiriciler yapay zekâ kullanımını tümden yasak sayma ve hata yapma gibi doğru görünen ama ilgisiz gerekçeler sunar.", "question": "Selin, yapay zekâya yazdırdığı kompozisyonu kendi yazısıymış gibi öğretmenine verdi. Verilenlere göre Selin'in bu davranışının etik olmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Bilgisayarla yazılan hiçbir metin ödev olarak kabul edilmez", "Yapay zekâya soru sormak bilişim etiğinde yasaktır", "Yapay zekâ metinleri her zaman yanlış bilgi içerdiği için", "Metin kendi emeği gibi gösterilip öğretmen yanıltıldı"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Bilgisayarla yazmak ödev için engel değildir; sorun, metnin kimin emeği olduğunun gizlenmesidir.", "Yapay zekâdan yardım almak yasak değildir; sorun, çıktıyı kendi çalışması gibi sunmaktır.", "Yapay zekâ metinleri hata içerebilir; ancak etik sorun bundan değil, emeğin yanlış gösterilmesinden doğar.", "Doğru; ödevde emek ve dürüstlük beklenir. Başkasının ürettiğini kendi çalışması gibi sunmak yanıltıcıdır."], "explanation": "Adım 1: Öğretmen ödevde öğrencinin kendi emeğini bekler. Adım 2: Metni yapay zekâ üretmiş, öğrenci ise kendi yazısı demiştir. Adım 3: Sorun yardım almak değil, emeği yanlış göstermektir; bu da öğretmeni yanıltır.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q005", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "eeaa127a2f55c31e780ebcda33049bcf0a1322d1392ba5dbace787d8c62e0fd6", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q006", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f03", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.2", "level": 1, "difficultyReason": "Kişisel veri ile genel veriyi ayırmak gerekir; fotoğrafın ve konumun da kişisel veri olduğunu bilmeyen öğrenci yalnız şifre-benzeri bilgiyi arar.", "question": "Hangisi paylaşılmaması gereken bir kişisel veriye örnektir?", "choices": ["Bir şehrin yıllık yağış miktarını gösteren genel tablo", "Okulun yıllık etkinlik takvimindeki genel tarihler", "Haftanın günlerinin adlarını gösteren bir çizelge", "Arkadaşının yüzünün ve konumunun göründüğü fotoğraf"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Yağış tablosu belirli bir kişiyi tanıtmayan genel veridir.", "Etkinlik tarihleri kimseyi tanıtmaz; herkesin bilmesinde sakınca olmayan genel veridir.", "Gün adları herkes için aynıdır ve kimseyi belirlemez; genel veridir.", "Doğru; yüz görüntüsü ve konum bir kişiyi belirlediği için kişisel veridir ve izinsiz paylaşılmamalıdır."], "explanation": "Adım 1: Kişisel veri, kişiyi tanıtan bilgidir. Adım 2: Fotoğraf ve konum kişiyi tanıtır; kişisel veri yalnız şifre değildir. Adım 3: Yağış, etkinlik tarihi ve gün adları kimseyi tanıtmayan genel verilerdir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q006", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a6fdff0f7500aee803f6ce350fba3684d971e5812ae64df4a97912afbb05044d", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q007", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f03", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.2", "level": 2, "difficultyReason": "Dört parolayı iki ilkeyle (uzunluk, karakter çeşitliliği) karşılaştırmak gerekir; çeldiriciler kolay hatırlanan parolanın güvenli olduğu yanılgısına dayanır.", "question": "Hangi parola, güçlü parola ilkelerine en uygundur?", "choices": ["Doğum tarihinden oluşan, kolay hatırlanan rakamlı parola", "Adın küçük harfle yazıldığı, kısa ve akılda kalan parola", "Uzun olan; harf, rakam ve sembol karıştıran bir parola", "Yalnızca küçük harflerden oluşan sıradan bir sözcük"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Doğum tarihi kolay tahmin edilir; kolay hatırlanan parola güçlü değildir.", "Kısa ve ada dayalı parola çabuk tahmin edilir; uzunluk güvenlik için önemlidir.", "Doğru; uzunluk ve farklı karakter türleri parolanın tahmin edilmesini zorlaştırır.", "Sıradan bir sözcük tek tür karakter içerdiği için kolay çözülür; rakam ve sembol de gerekir."], "explanation": "Adım 1: Güçlü parola uzundur. Adım 2: Büyük-küçük harf, rakam ve sembol içerir. Adım 3: Doğum tarihi ve ad kolay tahmin edilir; yalnız küçük harfli sıradan sözcük de zayıftır. Bu yüzden uzun ve karışık olan seçilir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q007", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "8319289c69f319cf2adfc3031fadced6ca62faf20cfbe4113b79cb26d381bb9c", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q008", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f04", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.2", "level": 2, "difficultyReason": "Tabloda iki bileşen verilmiş, üçüncüsü bulunacaktır; çeldiriciler gizlilik ve bütünlük ile bir bilgi güvenliği bileşeni olmayan kavramı içerir.", "question": "Tabloya göre soru işareti olan hücreye aşağıdaki bileşenlerden hangisi yazılmalıdır?", "choices": ["Erişilebilirlik; yetkili kişiler siteye ulaşamadı", "Gizlilik; site içeriği yetkisiz kişilere açılmış oldu", "Bütünlük; sitedeki bilgiler izinsiz değiştirildi", "Telif hakkı; sitedeki yazılar izinsiz kopyalandı"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; erişim kesilince yetkili kişiler bilgiye gerektiğinde ulaşamaz. Bu erişilebilirlik ihlalidir.", "Gizlilik bilginin yetkisiz kişilere açılmasıdır; tablodaki sitede içerik açılmamış, sayfaya ulaşım kesilmiştir.", "Bütünlük bilginin değiştirilmesiyle ilgilidir; bu durumda bilgi değişmemiş, yalnız ulaşılamamıştır.", "Telif hakkı eserin izinsiz kullanımıyla ilgilidir; erişimin kesilmesi bir bilgi güvenliği bileşeninin ihlalidir."], "explanation": "Adım 1: Gizlilik sızıntıyla, bütünlük izinsiz değişiklikle eşleşir (ilk iki satır). Adım 2: Üçüncü satırda site açılmıyor; bilgi sızmamış, değişmemiş, yalnız ulaşılamıyor. Adım 3: Bu, erişilebilirliğin ihlalidir.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["b5-t03.b5-t03-q008-h0", "b5-t03.b5-t03-q008-h1"], "rows": [[{"key": "b5-t03.b5-t03-q008-r0c0"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q008-r0c1"}], [{"key": "b5-t03.b5-t03-q008-r1c0"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q008-r1c1"}], [{"key": "b5-t03.b5-t03-q008-r2c0"}, {"v": "?"}]], "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q008-alt", "notToScale": true, "highlight": [2]}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q008", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "20174a3f02eaaa34caf7bf9149d7bb1dee79307961ae6e3ee7642818e0731a27", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q009", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f04", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.2", "level": 3, "difficultyReason": "Üç bileşen yakın göründüğü için olayın yalnız “değiştirme” yönüne bakmak gerekir; dördüncü çeldirici ayrı bir kavramı bileşen gibi sunar.", "context": "Bir kütüphanenin kayıt sisteminde ödünç verme tarihleri, yetkisi olmayan biri tarafından değiştirildi.", "question": "Bu olayda bilgi güvenliğinin ihlal edilen bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Gizlilik; kayıtlar yetkisiz kişilere gösterildi", "Bütünlük; kayıtlardaki bilgi izinsiz değiştirildi", "Erişilebilirlik; yetkililer kayıtlara ulaşamadı", "Güvenli bağlantı; adres çubuğunda kilit simgesi yoktu"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Gizlilik, bilginin yetkisiz kişilerce görülmesidir; bu durumda asıl sorun bilginin değiştirilmiş olmasıdır.", "Doğru; kayıtların yetkisiz biri tarafından değiştirilmesi bilginin bozulması, yani bütünlük ihlalidir.", "Kayıtlara ulaşılabiliyor; ihlal ulaşımın kesilmesinde değil, içeriğin değiştirilmesindedir.", "Kilit simgesi bağlantının güvenilirliğiyle ilgilidir; değiştirilen kayıtlar bir bilgi güvenliği bileşeni sorunudur."], "explanation": "Adım 1: Olay, kayıtların yetkisiz biri tarafından değiştirilmesidir. Adım 2: Bilginin izinsiz değiştirilmemesi bütünlüktür. Adım 3: Okunma ya da ulaşılamama söz konusu değildir; bu yüzden gizlilik ve erişilebilirlik elenir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q009", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9cace7e9ec180be3eb4a02aed6b1bd3d158373c99c40c49bb19c75a389fdb943", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q010", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f05", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.2", "level": 2, "difficultyReason": "Senaryodaki ölçüt “şifre çalınsa bile” koşuludur; çeldiricilerin üçü de güvenliği düşürür ama yalnız birinin neden yetersiz kaldığı koşuldan çıkarılır.", "question": "Hasan, çevrim içi oyun hesabının şifresi çalınsa bile hesaba girilmesinin zor olmasını istiyor. Buna göre Hasan aşağıdaki önlemlerden hangisini almalıdır?", "choices": ["Aynı şifreyi bütün hesaplarında kullanarak unutmamak", "Şifresini yakın arkadaşlarına söyleyerek yedek almak", "Şifreye ek olarak telefona gelen doğrulama kodu istemek", "Şifreyi daha kısa ve akılda kalır bir sözcükle değiştirmek"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Aynı şifre bir yerde çalınırsa bütün hesapları açar; bu davranış riski artırır.", "Şifreyi paylaşmak hesabı başkalarının eline verir; bu yedek almak sayılmaz.", "Doğru; iki faktörlü doğrulamada şifre tek başına yetmez, ikinci bir kod da gerekir.", "Kısa ve kolay şifre kolay tahmin edilir; hesabı korumaz."], "explanation": "Adım 1: İstenen, şifre çalınsa bile girişin zor olmasıdır. Adım 2: İki faktörlü doğrulamada giriş için şifreden başka bir kod da gerekir. Adım 3: Aynı şifre, paylaşım ve kolay şifre riski azaltmaz, artırır.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q010", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "f11f919bc3e46a0c0b37677784a794371b4cd306f533a68730c59e72187b74f3", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q011", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f05", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-48", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.4.2", "level": 3, "difficultyReason": "Aynı anda iki lisans koşulu denetlenir; her çeldirici bir koşulu sağlayıp diğerini çiğneyecek biçimde kurulmuştur.", "context": "Bir fotoğraf, Creative Commons (CC) lisansıyla paylaşılmış. Bu tür lisanslarda eser sahibi, eserinin hangi koşullarla kullanılabileceğini kendisi belirler. Fotoğrafın lisansında “ticari olmayan kullanım; sahibinin adı belirtilmeli” yazıyor.", "question": "Bu lisans koşullarına göre aşağıdaki kullanımlardan hangisi uygundur?", "choices": ["Fotoğrafı sahibinin adını yazmadan okul panosuna asmak", "Fotoğrafı sahibinin adını yazarak okul sunusunda kullanmak", "Fotoğrafı sahibinin adıyla satılan bir afişe basmak", "Fotoğrafı kendi çekimiymiş gibi kendi sayfasında yayımlamak"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Adı yazmamak “sahibinin adı belirtilmeli” koşulunu çiğner; kullanımın ticari olmaması tek başına yetmez.", "Doğru; kullanım ticari değildir ve sahibinin adı belirtilmiştir, iki koşul da sağlanır.", "Satılan afiş ticari kullanımdır; lisans bunu yasaklıyor, adın yazılması bunu değiştirmez.", "Başkasının fotoğrafını kendi çekimi gibi göstermek hem ad koşulunu hem telif hakkını çiğner."], "explanation": "Adım 1: Lisans iki koşul koyar: ticari olmama ve ad belirtme. Adım 2: Her durumda iki koşul ayrı ayrı denetlenir. Adım 3: Yalnız sunuda ad yazarak kullanmak ikisini birden sağlar.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q011", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0036312dad5a3e6e27e68b9c02c10605d1f49f4632f6e590bfaa388dcd6567d8", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q012", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f06", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.1", "level": 1, "difficultyReason": "Otomatik çalışmak ile öğrenip tahmin etmek arasındaki fark gerekir; üç çeldirici de “kendiliğinden çalışan” cihazlardır.", "question": "Aşağıdakilerden hangisi bir yapay zekâ uygulamasıdır?", "choices": ["Örneklerden öğrenip fotoğraftaki hayvanı tanıyan program", "Belirlenen saatte kendiliğinden açılan sokak lambası", "Her sabah aynı saatte kendiliğinden çalan bir çalar saat", "Düğmeye basıldığında hep aynı şekilde yanan bir masa lambası"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; program örneklerden özellikleri öğrenir ve yeni fotoğraf için tahmin yapar.", "Saatle çalışan lamba programlanmış bir zamanlayıcıdır; kendiliğinden çalışan her cihaz yapay zekâ değildir.", "Çalar saat yalnız ayarlanan saatte öter; veriden öğrenmez ve tahmin yapmaz.", "Lamba her basışta aynı tepkiyi verir; öğrenme ve tahmin yoktur."], "explanation": "Adım 1: Yapay zekâ veriden öğrenir ve tahmin yapar. Adım 2: Sokak lambası, çalar saat ve masa lambası önceden ayarlanmış kurala göre çalışır. Adım 3: Yalnız hayvan tanıyan program örneklerden öğrenir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q012", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ebfd9d914f0b6e9856caf185c9a7e00e2757f03445dad119a33186847ce657a4", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q013", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f06", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.1", "level": 1, "difficultyReason": "Tek adımlı eşleştirme; üç çeldirici de gerçek yapay zekâ kullanım alanlarıdır ve yalnız verinin türüne bakılarak elenir.", "question": "Trafik yoğunluğunu verilerden öğrenip en uygun rotayı öneren yapay zekâ uygulaması hangi kullanım alanındadır?", "choices": ["Tarım ve bitki bakımı", "Ulaşım ve yol planlama", "Sağlık hizmetleri", "Eğitim ve ders çalışma desteği"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Tarım bitki, toprak ve hava verileriyle çalışır; trafik rotası bu alana girmez.", "Doğru; trafik yoğunluğu ve rota önerisi ulaşımla ilgilidir.", "Sağlık alanı hastalık ve bakım verileriyle ilgilidir; yol önerisi bu alanın işi değildir.", "Eğitim alanı öğrenmeyi destekler; yol ve trafik bilgisi bu alanın konusu değildir."], "explanation": "Adım 1: Uygulama trafik yoğunluğunu inceler. Adım 2: Çıktısı gidilecek rotadır. Adım 3: Yol ve araç hareketi ulaşım alanına aittir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q013", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "3e72374627ef3c50d59f1ec777b39296de5d879c4707c525e24d4f3fabf386f5", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q014", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f07", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.1", "level": 2, "difficultyReason": "Tablodan bir kuralı beşinci satıra uygulamak gerekir; çeldiriciler tek özelliğe bakma, etiket sayma ve “tahmin yapılamaz” yanılgılarına dayanır.", "question": "Bir model tablodaki örneklerden “Eğer renk sarı ve şekil uzunsa meyve muzdur.” kuralını çıkardı. Tabloya göre modelin beşinci fotoğraf için yapacağı tahminle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Portakal; model yalnızca fotoğrafın rengine bakar", "Elma; model en çok görülen etiketi her seferinde seçer", "Tahmin yapamaz; etiketsiz fotoğrafa kural uygulanamaz", "Muz; renk ve şekil, modelin çıkardığı kurala uyuyor"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Kural renkle birlikte şekle de bakar; sarı ve uzun bir meyve için portakal etiketi örnekteki özelliklere uymaz.", "Model etiketi sayarak değil, özelliklere bakarak tahmin eder; elma sık görülse de kural muzu gösterir.", "Modelin işi tam da etiketi bilinmeyen yeni fotoğraf için kuralla tahmin yapmaktır.", "Doğru; fotoğrafın rengi sarı ve şekli uzundur, kuralın iki koşulu da sağlanır."], "explanation": "Adım 1: Kural, sarı ve uzun için muz der. Adım 2: Beşinci fotoğrafın rengi sarı, şekli uzundur. Adım 3: İki koşul da sağlandığı için model muz tahmin eder; en çok görülen etiket (elma) tahmini belirlemez.", "figure": {"kind": "table", "headerKeys": ["b5-t03.b5-t03-q014-h0", "b5-t03.b5-t03-q014-h1", "b5-t03.b5-t03-q014-h2", "b5-t03.b5-t03-q014-h3"], "rows": [[{"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r0c0"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r0c1"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r0c2"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r0c3"}], [{"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r1c0"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r1c1"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r1c2"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r1c3"}], [{"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r2c0"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r2c1"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r2c2"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r2c3"}], [{"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r3c0"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r3c1"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r3c2"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r3c3"}], [{"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r4c0"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r4c1"}, {"key": "b5-t03.b5-t03-q014-r4c2"}, {"v": "?"}]], "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q014-alt", "notToScale": true, "highlight": [4]}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q014", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "926c74b5c522b72a51ce32b7ed1bd98b6334a35e41f1ce691df89ab31035df95", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q015", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f07", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.1", "level": 3, "difficultyReason": "Veri hatasının sonuca nasıl yayıldığı çıkarılır; çeldiriciler yapay zekânın hatayı kendiliğinden düzelttiği ya da hiç tahmin yapamadığı yanılgılarını taşır.", "question": "Bir model elma ve armut fotoğraflarını ayırmayı öğreniyor. Eğitimde bütün armut fotoğrafları yanlışlıkla “elma” diye etiketlendi. Buna göre modelin yeni bir armut fotoğrafı için vereceği sonuç aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?", "choices": ["Armut; şekil etiketteki hatayı kendiliğinden düzeltir", "Armut; model etiketlere değil yalnız fotoğrafa bakar", "Tahmin yapamaz; yanlış etiketli veri modeli tamamen bozar", "Elma; yanlış etiketten öğrendiği için armuta da elma der"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Model etiketteki hatayı kendiliğinden düzeltmez; kendisine öğretilen etiketi doğru kabul eder.", "Model fotoğraflarla birlikte etiketlerden öğrenir; etiketler sonucu doğrudan etkiler.", "Model yine tahmin yapar ama hatalı yapar; güvenilmez veri yanlış tahmine yol açar.", "Doğru; model etiketlerden öğrenir. Armutlar elma diye öğretildiği için yeni armutta da elma der."], "explanation": "Adım 1: Model, fotoğraf ve etiket çiftlerinden öğrenir. Adım 2: Armut fotoğraflarına “elma” etiketi verilmiştir. Adım 3: Model armutları elma olarak öğrenir ve yeni armutta da elma der. Doğru tahmin için güvenilir veri gerekir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q015", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "0e066d5746a7bcd993080ec3fddbb346a0026dd1488420b18563f17ee1560c84", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q016", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f07", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.1", "level": 4, "difficultyReason": "Beş adımın bağımlılıklarını izleyerek sıralamak gerekir; her çeldirici bir bağımlılığı bozan tek bir yer değiştirmeden doğar.", "question": "Bir meyve tanıma modelinin hazırlık adımları karışık verilmiştir: 1) Modele öğretme 2) Yeni fotoğrafla test etme 3) Fotoğraf toplama 4) Renk ve şekil gibi özellikleri bulma 5) Fotoğrafları adlarıyla etiketleme. Verilenlere göre bu adımların doğru sırası aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["5 – 3 – 4 – 1 – 2", "3 – 5 – 4 – 1 – 2", "3 – 5 – 1 – 4 – 2", "3 – 5 – 4 – 2 – 1"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Etiketlemek için önce fotoğrafların toplanmış olması gerekir; fotoğraf yokken adlandırma yapılamaz.", "Doğru; önce fotoğraflar toplanıp etiketlenir, özellikler bulunur, model öğretilir ve en sonda test edilir.", "Model, bulunan özelliklerden öğrenir; özellikler bulunmadan öğretme yapılamaz.", "Test, öğretilmiş modelle yapılır; öğretmeden önce test etmek anlamsızdır."], "explanation": "Sıra: 3) fotoğraf toplama, 5) etiketleme, 4) özellik bulma, 1) modele öğretme, 2) yeni fotoğrafla test. Etiket için fotoğraf, öğretme için özellik, test için öğretilmiş model gerekir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q016", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "5c19ba8407dfd8d3586ca69c5e654cc51c96578c1953c4b6d7c8287c49099e8a", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q017", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f06", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.1", "level": 2, "difficultyReason": "Alt dal tanımı örnek durumla eşleştirilir; çeldiriciler bilgisayarın yaptığı ama öğrenme içermeyen düz işlemlerdir.", "question": "Hangi durum, yapay zekânın makine öğrenmesi alt dalına örnektir?", "choices": ["Bir tablodaki sayıların elle büyükten küçüğe sıralanması", "Hesap makinesinin girilen iki sayıyı toplaması", "Bir yazıcının her sayfayı aynı biçimde basması", "Programın örnek verilerden kuralları kendisi çıkarması"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Elle sıralamada kuralı insan uygular; bilgisayar veriden bir şey öğrenmiyor.", "Toplama önceden yazılmış sabit bir işlemdir; hesap makinesi örneklerden öğrenmez.", "Yazıcı her sayfada aynı işlemi yineler; veriden kural çıkarmaz.", "Doğru; makine öğrenmesinde bilgisayar, örnek verilerden kuralları kendisi çıkarır."], "explanation": "Adım 1: Makine öğrenmesi, bilgisayarın örnek verilerden kendi kurallarını çıkarmasıdır. Adım 2: Elle sıralama, toplama ve yazdırma kuralı insanın verdiği işlemlerdir. Adım 3: Kuralları örnek verilerden kendisi çıkaran yalnız programdır; makine öğrenmesine örnek odur.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q017", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9ed9227189e7257ec4bcf2d22c4c4c91f9f5ec5b1593f23d84aa5a26c7dbcdd4", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q018", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f08", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.2", "level": 4, "difficultyReason": "Senaryoda birden çok olgu (izleme, izinsiz paylaşım, çocuk verisi) vardır; çeldiriciler konumu kişisel veri saymama yanılgısını ve ilgisiz riskleri içerir.", "question": "Bir uygulama, çocukların konumunu sürekli izliyor ve bu bilgiyi ailelerden izin almadan başka kuruluşlarla paylaşıyor. Bu durumda ortaya çıkan risk aşağıdakilerden hangisinde doğru belirtilmiştir?", "choices": ["Kişisel konum verisinin izinsiz izlenip paylaşılması", "Konum kişisel veri sayılmadığı için hiçbir risk yoktur", "Paylaşılan verinin yalnız depolama alanını doldurması", "Uygulamanın çocuklara sürekli yanlış bilgi vermesi"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; sürekli izleme ve izinsiz paylaşım, çocukların özel hayatının gizliliğini ihlal eder.", "Konum da kişisel veridir; kişinin nerede olduğunu gösterir ve korunmalıdır.", "Asıl sorun depolama alanı değil, verinin izinsiz paylaşılmasıdır.", "Senaryoda yanlış bilgiden söz edilmiyor; sorun izleme ve izinsiz paylaşımdır."], "explanation": "Adım 1: Konum, kişinin nerede olduğunu gösteren kişisel veridir. Adım 2: Veri sürekli izleniyor ve izinsiz paylaşılıyor. Adım 3: Bu, özel hayatın gizliliğinin ve kişisel verilerin korunmasının ihlalidir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q018", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "3a776a18d369ba9d901a7cd9bdff43fb5caa9327ecec93621da638b7502f9d5c", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q019", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f08", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.2", "level": 4, "difficultyReason": "Riskin kaynağı (yanlı veri) ile sonucu (eşitsizlik) birlikte okunmalıdır; çeldiriciler başka risk türlerini (hız, bağımlılık, bütünlük) ileri sürer.", "question": "İş başvurularını değerlendiren bir yapay zekâ, yanlı geçmiş kararlardan öğrendiği için belli bir mahallede yaşayan adayları sürekli eliyor. Buna göre bu yapay zekânın kullanımında ortaya çıkan risk aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Yanlı veriye dayalı ayrımcılık; adaylar eşit sayılmıyor", "Başvuru sayısı artınca sistemin yavaşlayıp donması", "Adayların uygulamaya aşırı bağımlı hâle gelmesi", "Başvuru dosyalarının yetkisiz biri tarafından değiştirilmesi"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; yapay zekâ yanlı veriden öğrenince bazı kişilere haksızlık yapar ve toplumsal eşitliği bozar.", "Yavaşlama bir teknik sorundur; senaryodaki sorun adayların eşit olmayan biçimde elenmesidir.", "Bağımlılık uygulamanın aşırı kullanımıyla ilgilidir; senaryoda böyle bir durum yok.", "Dosyaların değiştirilmesi bütünlük sorunudur; senaryoda dosyalara dokunulmuyor, kararlar yanlıdır."], "explanation": "Adım 1: Yapay zekâ geçmiş kararlardan öğreniyor ve bu kararlar yanlı. Adım 2: Belli bir mahalledeki adaylar sürekli eleniyor. Adım 3: Bu, toplumsal eşitliği bozan ayrımcılık riskidir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q019", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "31f4b38068b256b94773cd3ae281d6771d5a50d9b0ebb8d13d017e732f2caed5", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q020", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f08", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.2", "level": 3, "difficultyReason": "Riske uygun önlem seçilir; çeldiriciler gizliliği zayıflatan üç davranıştır ve her biri başka bir ilkeyi (az veri, izin, koruma) çiğner.", "question": "Çocuklara yönelik bir sohbet uygulaması hazırlanırken kullanıcıların kişisel bilgilerinin korunması isteniyor. Bu amaçla alınabilecek uygun önlem aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Sonradan lazım olur diye bütün bilgileri toplamak", "Kullanıcı bilgilerini reklam verenlerle paylaşmak", "Yalnız gerekli bilgiyi aileden izin alarak toplamak", "Bilgileri herkesin görebileceği bir sayfada saklamak"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Gereğinden fazla veri toplamak, korunması gereken bilgiyi ve riski artırır.", "Bilgileri paylaşmak, kullanıcıların izni olmadan özel hayatlarının gizliliğini ihlal eder.", "Doğru; az veri toplamak, izin almak ve korumak gizliliği güvence altına alır.", "Herkesin görebildiği yerde saklanan bilgi korunmuş olmaz; gizlilik kaybolur."], "explanation": "Adım 1: Amaç, kişisel bilgilerin gizliliğini korumaktır. Adım 2: Yalnız gerekli bilgi toplanır ve aileden izin alınır. Adım 3: Fazla toplamak, paylaşmak ve açıkta saklamak gizliliği bozar.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q020", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "1401fe89260d2557c9527ae504dec2b1ec16b2683294cf0bac5e3507b041a62c", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q021", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f09", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.2", "level": 2, "difficultyReason": "Bileşen tanımına göre olay sınıflanır; çeldiricilerin ikisi diğer bileşenler, biri ise bileşen olmayan bir kavramdır.", "context": "Bir yapay zekâ uygulamasının sohbet kayıtları, yetkisi olmayan kişilerce okunabildi.", "question": "Buna göre bu olayda ihlal edilen bilgi güvenliği bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Bütünlük; kayıtlar izinsiz değiştirildi", "Gizlilik; bilgiye yetkisiz kişiler ulaştı", "Erişilebilirlik; yetkililer kayıtlara ulaşamadı", "Kaynak gösterme; kayıtlarda kaynak belirtilmedi"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Kayıtlar okunmuş ama değiştirilmemiş; bu durum bütünlük değil, gizlilik ihlalidir.", "Doğru; kayıtların yetkisiz kişilerce okunması bilgiye izinsiz ulaşımdır ve gizliliği ihlal eder.", "Yetkililer kayıtlara ulaşabiliyor; erişim sorunu değil, yetkisiz okuma sorunu vardır.", "Kaynak gösterme bir bilgi güvenliği bileşeni değildir; senaryo okumayla ilgilidir."], "explanation": "Adım 1: Kayıtlar yetkisi olmayan kişilerce okunmuş. Adım 2: Yetkisiz kişilerin bilgiye ulaşması gizlilik ihlalidir. Adım 3: Değiştirme ya da ulaşılamama yok; bütünlük ve erişilebilirlik elenir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q021", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "c592e96ff1b33371dd604bc603b3d1e6bddb07627a83aa0b3755f80bdda7da69", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q022", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f09", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-53", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.5.2", "level": 4, "difficultyReason": "İki ayrı ihlal (telif, kişisel veri) birlikte değerlendirilir; çeldiriciler yapay zekâ ürünü her şeye serbesttir ve yalnız bir ihlal vardır yanılgılarına dayanır.", "question": "Bir öğrenci, yapay zekâyla hazırladığı afişte başkasının çizdiği resmi izin almadan ve kaynak göstermeden kullandı; sınıf arkadaşlarının fotoğraflarını da izinsiz ekledi. Bu öğrencinin afişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?", "choices": ["Afiş yapay zekâyla hazırlandığı için hukuki sorun yoktur", "Resimde telif hakkı, fotoğrafta kişisel veri ilkesi çiğnendi", "Yalnız resim sorunludur; fotoğraflar kişisel veri sayılmaz", "Yalnız fotoğraflar sorunludur; resim için kaynak gerekmez"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Yapay zekâyla hazırlamak telif hakkı ve kişisel veri kurallarını ortadan kaldırmaz.", "Doğru; izinsiz resim telif hakkını, izinsiz fotoğraf kişisel verilerin korunması ilkesini ihlal eder.", "Kişi fotoğrafı kişisel veridir; izinsiz kullanımı da sorun yaratır.", "Başkasının resmini kaynak göstermeden kullanmak telif hakkı ve kaynak gösterme ilkesine aykırıdır."], "explanation": "Adım 1: Resim başkasına ait ve izinsiz kullanıldı; telif hakkı ve kaynak gösterme sorunu var. Adım 2: Arkadaşların fotoğrafı kişisel veridir ve izinsiz eklendi. Adım 3: İki ihlal de vardır; yapay zekâ kullanmak bunları kaldırmaz.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q022", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "69e3252bf7fc549bc981860be6efa55eb3166155c8926079daad664f99d4805d", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q023", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f10", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.1", "level": 1, "difficultyReason": "Girdi, işlem ve çıktı ayrılır; çeldiriciler girdi ile çıktıyı karıştırma ve işlemi girdi sanma hatalarını içerir.", "question": "Zeynep, aldığı ürünlerin fiyatlarını girip toplam tutarı hesaplayan bir algoritma yazıyor. Buna göre bu problemin girdisi ve çıktısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?", "choices": ["Girdi: toplam tutar bilgisi; çıktı: ürünlerin fiyatları", "Girdi: toplama işlemi; çıktı: ürünlerin fiyatları", "Girdi: ürünlerin fiyatları; çıktı: toplam ödeme tutarı", "Girdi ile çıktı aynı bilgidir: ürünlerin toplam tutarı"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Girdi ile çıktı yer değiştirmiş; toplam tutar sonuçtur, algoritmaya verilen bilgi değildir.", "Toplama işlemi girdi değil, işlemin kendisidir; fiyatlar da sonuç değil, verilen bilgidir.", "Doğru; algoritmaya verilen fiyatlar girdi, hesaplanıp elde edilen toplam tutar çıktıdır.", "Girdi işleme verilen, çıktı işlemden çıkan bilgidir; ikisi aynı olamaz."], "explanation": "Adım 1: Girdi, algoritmaya verilen bilgidir: ürünlerin fiyatları. Adım 2: İşlem, fiyatları toplamaktır. Adım 3: Çıktı, işlemden çıkan sonuçtur: toplam tutar.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q023", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a363e8dfebd19c09b8ce6de02478f4c07d9be3b3b01fdbe2aeeb47c1b37b32f9", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q024", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f11", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.1", "level": 2, "difficultyReason": "Eksik adım, öncesi ve sonrası okunarak bulunur; çeldiriciler şemada zaten bulunan ya da amaca hizmet etmeyen adımlardır.", "question": "Bir bardağa su doldurma algoritması şekilde verilmiştir. Şekle göre soru işaretli kutuya aşağıdaki adımlardan hangisi gelmelidir?", "choices": ["Bardağı musluğun altına tut ve musluğu aç", "Musluğu kapat, sonra da bardağı masaya bırak", "Su dolan bardağı masaya götür ve bırak", "Bardağı yıkayıp dolaba geri yerleştir"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; bardak alındıktan sonra, su doldurulup musluk kapatılmadan önce musluk açılmalıdır.", "Bu adımlar şemada zaten sonra gelir; su doldurulmadan musluk kapatılmış olur.", "Masaya götürme şemada sonradır; henüz su doldurulmadığı için bu adım erken kalır.", "Bardağı yıkayıp kaldırmak amaca hizmet etmez; su doldurma problemi çözülmez."], "explanation": "Adım 1: Şemada bardak alınıyor, sonra musluk kapatılıp masaya götürülüyor. Adım 2: Arada bardağa su dolması gerekir. Adım 3: Bunun için bardağı musluğun altına tutup musluğu açmak şarttır.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 300, 284], "elements": [{"type": "line", "x1": 150, "y1": 34, "x2": 150, "y2": 54, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 82, "x2": 150, "y2": 102, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 130, "x2": 150, "y2": 150, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 178, "x2": 150, "y2": 198, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 226, "x2": 150, "y2": 246, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 20, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q024-n-n0", "labelX": 150, "labelY": 20}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 54.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q024-n-n1"}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 102.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "accent-soft", "stroke": "accent", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q024-n-n2"}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 150.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q024-n-n3"}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 198.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q024-n-n4"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 260, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q024-n-n5", "labelX": 150, "labelY": 260}], "notToScale": true, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q024-alt"}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q024", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d901dad589f56e64cbf2ae84ef3f87ff637bc64125d5284088673ec9d9ed2823", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q025", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f12", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.1", "level": 2, "difficultyReason": "Olumsuz kökte üç algoritmanın kurallara uyduğu, birinin uymadığı tek tek denetlenir; uymayan yazım kurallardan ikisini birlikte çiğner.", "question": "Hangi algoritma, algoritma yazım kurallarına uymamaktadır?", "choices": ["Başla; kitabı çantaya koy; çantayı kapat; Bitir", "Başla; suyu bardağa doldur; bardağı masaya götür; Bitir", "Kitap çantaya konulabilir, kapatılması sonra düşünülür", "Başla; ceketi giy; fermuarı çek; kapıdan çık; Bitir"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Başla ile başlar, kısa emir cümleleriyle sıralanır ve Bitir ile kapanır; kurallara uyar.", "Sade dille, sırayla ve emir cümleleriyle yazılmıştır; kurallara uygundur.", "Doğru; Başla ile başlamıyor, emir cümlesi kullanmıyor ve adımları net bir sıraya koymuyor.", "Adımlar tek tek, açık ve sıralı verilmiş; Başla ile Bitir arasında yer alır, kurallara uygundur."], "explanation": "Adım 1: Kurallar: Başla ile başla, sade dil kullan, adımları sırala, emir cümlesi yaz. Adım 2: Üç algoritma bunları sağlar. Adım 3: Kalan yazım “konulabilir”, “sonra düşünülür” gibi belirsiz ifadeler kullanır ve Başla ile başlamaz.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q025", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "1bda6898b388ff87625ea0e6945aa5d2dbf3be2e506e8d97c16344ef892adac9", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q026", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f11", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.1", "level": 3, "difficultyReason": "Şekil okunurken karar kutusunun işlevi ve doğru dal birlikte belirlenir; çeldiriciler kutuyu işlem sanma ve iki yolu birden izleme yanılgılarına dayanır.", "question": "Hava yağmurlu olduğunda şekildeki akış şemasında karar kutusu ve izlenen yol için hangisi doğrudur?", "choices": ["Koşul denetlenir; Hayır yolu izlenir, güneş gözlüğü takılır", "Karar kutusu iş yapar; şemsiye alınır, gözlük de takılır", "Koşul denetlenir; Evet yolu izlenir ve şemsiye alınır", "Karar kutusu başlangıçtır; her iki yol aynı anda izlenir"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Hayır yolu hava yağmurlu değilse izlenir; yağmurlu havada Evet çıkışı seçilir.", "Karar kutusu işlem yapmaz, koşulu denetler; çıkışlardan yalnız biri izlenir.", "Doğru; karar kutusu koşula bakar. Cevap Evet ise şema şemsiye alma işlemine gider.", "Başlangıç simgesi Başla ovalidir; karar kutusundaki iki yoldan yalnız biri izlenir."], "explanation": "Adım 1: Başla, sonra hava durumuna bak. Adım 2: Karar kutusu “Hava yağmurlu mu?” koşulunu denetler. Adım 3: Hava yağmurlu olduğu için cevap Evet olur. Adım 4: Evet çıkışı “Şemsiye al” işlemine gider ve Bitir’e ulaşılır.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 300, 300], "elements": [{"type": "line", "x1": 150, "y1": 34, "x2": 150, "y2": 52, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 80, "x2": 150, "y2": 100, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 80, "y1": 128, "x2": 60, "y2": 128, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 60, "y1": 128, "x2": 60, "y2": 191, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last", "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q026-e-evet", "labelX": 70, "labelY": 118}, {"type": "line", "x1": 220, "y1": 128, "x2": 240, "y2": 128, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 240, "y1": 128, "x2": 240, "y2": 191, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last", "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q026-e-hayir", "labelX": 230, "labelY": 118}, {"type": "line", "x1": 60, "y1": 219, "x2": 60, "y2": 270, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 60, "y1": 270, "x2": 110, "y2": 270, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 240, "y1": 219, "x2": 240, "y2": 270, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 240, "y1": 270, "x2": 190, "y2": 270, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 20, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q026-n-s", "labelX": 150, "labelY": 20}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 52.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q026-n-a"}, {"type": "polygon", "points": [[150, 100.0], [220.0, 128], [150, 156.0], [80.0, 128]], "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q026-n-d"}, {"type": "rect", "x": 5.0, "y": 191.0, "w": 110, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q026-n-y"}, {"type": "rect", "x": 185.0, "y": 191.0, "w": 110, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q026-n-h"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 270, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q026-n-b", "labelX": 150, "labelY": 270}], "notToScale": true, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q026-alt"}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q026", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "27a8ca8941ecd2593b6144cbb21e49ebb22ea2497ce7edbebcb9fa9686b34ca8", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q027", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f10", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.1", "level": 2, "difficultyReason": "Üç değer yan yana durur; hangisinin verilen, hangisinin hesaplanan olduğu ayrılmalıdır ve çeldiriciler girdileri çıktı gibi sunar.", "question": "Mert, evden çıkış saatini ve yol süresini girerek okula varış saatini bulan bir algoritma yazıyor. Verilenlere göre bu problemin çıktısı aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Okula varış saati", "Mert’in evden çıkış saati", "Yolun kaç dakika sürdüğü", "Adım sayısı"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; varış saati, girilen bilgilerle hesaplanan sonuç olduğu için çıktıdır.", "Çıkış saati Mert’in algoritmaya verdiği bilgidir; girdidir.", "Yol süresi de algoritmaya girilir; girdidir, sonuç değildir.", "Adım sayısı algoritmanın yapısıdır; problemin sonucu değildir."], "explanation": "Adım 1: Girilen bilgiler çıkış saati ve yol süresidir; bunlar girdidir. Adım 2: Algoritma bu ikisini kullanarak hesap yapar. Adım 3: Hesabın sonucu olan varış saati çıktıdır.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q027", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a96ccbefe7bd43a84dbbffa9ea57a1fa124aaa43e0f4b35d335cc516e05a6c07", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q028", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f11", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.1", "level": 5, "difficultyReason": "Döngü, artırma ve karar sırasıyla izlenir; çeldiriciler bir fazla ya da eksik tur sayma ve yazma-artırma sırasını karıştırma hatalarından doğar.", "question": "Şekildeki akış şemasında Bitir'e ulaşıldığında ekrana hangi sayılar yazılmıştır?", "choices": ["1, 2, 3, 4; yazma kutusu 4 kez çalışır", "1, 2, 3; yazma kutusu 3 kez çalışır", "2, 3, 4; yazma kutusu 3 kez çalışır", "1, 2; yazma kutusu 2 kez çalışır"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Sayaç 4 olduğunda Evet çıkışı Bitir’e gider; 4 ekrana yazılmaz.", "Doğru; sayaç 1, 2 ve 3 iken yazılır, 4 olunca karar Evet çıkar ve şema biter.", "Sayaç artırıldıktan sonra değil, artırılmadan önce yazılır; 1 de yazılır.", "Sayaç 3 iken karar Hayır çıkar (3, 3’ten büyük değil); 3 de yazılır."], "explanation": "Sayaç 1: yaz 1, artır 2, 2 > 3 Hayır. Yaz 2, artır 3, 3 > 3 Hayır. Yaz 3, artır 4, 4 > 3 Evet, Bitir. Yazılanlar 1, 2, 3; kutu 3 kez çalıştı.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 300, 310], "elements": [{"type": "line", "x1": 150, "y1": 31, "x2": 150, "y2": 49, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 75, "x2": 150, "y2": 95, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 121, "x2": 150, "y2": 141, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 167, "x2": 150, "y2": 185, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 245, "x2": 150, "y2": 272, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last", "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q028-e-evet", "labelX": 168, "labelY": 262}, {"type": "line", "x1": 50, "y1": 215, "x2": 15, "y2": 215, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 15, "y1": 215, "x2": 15, "y2": 108, "stroke": "ink", "width": 1.4}, {"type": "line", "x1": 15, "y1": 108, "x2": 75, "y2": 108, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last", "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q028-e-hayir", "labelX": 38, "labelY": 205}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 18, "rx": 40.0, "ry": 13.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q028-n-s", "labelX": 150, "labelY": 18}, {"type": "rect", "x": 75.0, "y": 49.0, "w": 150, "h": 26, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q028-n-a"}, {"type": "rect", "x": 75.0, "y": 95.0, "w": 150, "h": 26, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q028-n-b"}, {"type": "rect", "x": 75.0, "y": 141.0, "w": 150, "h": 26, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q028-n-c"}, {"type": "polygon", "points": [[150, 185.0], [250.0, 215], [150, 245.0], [50.0, 215]], "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q028-n-d"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 285, "rx": 40.0, "ry": 13.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q028-n-e", "labelX": 150, "labelY": 285}], "notToScale": true, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q028-alt"}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q028", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "decdb5dcfbcfdc0959eecd792e86d190715c5fa9b03f8a7ae247cdb0ad6b1a8a", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q029", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f10", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.1", "level": 3, "difficultyReason": "Dört adımın bağımlılıkları sıralanır; her çeldirici tek bir adımın yeri değiştirilerek kurulmuştur ve günlük bir işten çıkarılır.", "question": "Dişlerini fırçalama algoritmasının adımları karışık verilmiştir: 1) Dişleri fırçala 2) Ağzı çalkala 3) Fırçaya macun sür 4) Diş fırçasını al. Buna göre diş fırçalama adımlarının doğru sırası aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["3 – 4 – 1 – 2", "4 – 1 – 3 – 2", "4 – 3 – 2 – 1", "4 – 3 – 1 – 2"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Macun sürülecek fırça önce alınmalıdır; fırça yokken macun sürülemez.", "Macun fırçalamadan önce sürülür; fırçaladıktan sonra macun sürmek sırayı bozar.", "Çalkalama fırçalamadan sonra yapılır; fırçalamadan önce yapılırsa macun ağızda kalır.", "Doğru; önce fırça alınır, macun sürülür, dişler fırçalanır ve en sonda ağız çalkalanır."], "explanation": "Sıra: 4) fırçayı al, 3) macun sür, 1) fırçala, 2) çalkala. Her adım bir öncekinin sonucuna ihtiyaç duyar: macun için fırça, fırçalama için macun, çalkalama için fırçalama gerekir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q029", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "b728d8e2c9d01df9342d75c894f4c4ff78603cf011c158c6cf74bd145e9c25d5", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q030", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f12", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.1", "level": 3, "difficultyReason": "Hatalı yazımın hangi kurala uymadığı gerekçelendirilir; çeldiriciler algoritmanın yalnız bilgisayar işi olduğu ve sıranın önemsizliği yanılgılarını taşır.", "question": "Bir öğrenci algoritmasını şöyle yazdı: “Okula gitmek için önce evden çıkılabilir; belki sonra servise binilir; en sonunda da okula varılmış olur.” Buna göre bu yazımın algoritma kurallarına uymamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Algoritma bilgisayar işidir; günlük iş anlatılmamalıdır", "Sıra önemli olmadığından “sonra” sözcüğü kullanılmamalıdır", "Adımlar emir cümlesiyle kısa ve sıralı yazılmamıştır", "Cümleler çok kısa yazıldığı için adımlar anlaşılmaz olmuştur"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Algoritma günlük işler için de yazılır; yazımın sorunu konusu değil, ifade biçimidir.", "Adımların sırası önemlidir; sorun “sonra” sözcüğü değil, belirsiz ve emir olmayan cümlelerdir.", "Doğru; algoritma adımları kısa emir cümleleri olmalıdır. Burada ifade belirsizdir ve sıra net değildir.", "Yazımın sorunu kısalık değil, tersine dolambaçlı ve belirsiz olmasıdır; algoritmada sade dil gerekir."], "explanation": "Adım 1: Kurallar: Başla ile başla, sade dil kullan, adımları sırala, emir cümlesi yaz. Adım 2: Verilen yazım “belki”, “çıkılabilir” gibi belirsiz ifadelerle kurulmuş. Adım 3: Emir cümlesi ve net sıra yoktur.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q030", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "98a60478fe3e5757a05aa2e5d2fa1c6aa01a8616568fd8009ba531c063ad013f", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q031", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f13", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.2", "level": 1, "difficultyReason": "Tek kavram sorusudur; çeldiriciler testin yerine konulan üç yanlış işlemi (okuma, yalnız sonuç, uzatma) içerir.", "question": "Algoritmayı test etmenin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Adımları sırayla uygulayıp işe yarayıp yaramadığına bakmak", "Algoritmayı bir kez okuyup hiç hata olmadığına karar vermek", "Yalnız sonuca bakıp adımları incelemeden işi bitirmek", "Algoritmaya daha fazla adım ekleyip onu uzun hâle getirmek"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; test, adımları birebir uygulayarak algoritmanın istenen sonucu verip vermediğini denemektir.", "Yalnız okumak test değildir; adımlar uygulanmadan hata görülmeyebilir.", "Sonuca bakmak yetmez; hatanın hangi adımda olduğunu bulmak için adımlar izlenir.", "Adım eklemek test değildir; uzunluk algoritmanın doğruluğunu göstermez."], "explanation": "Adım 1: Test, algoritmanın doğru çalışıp çalışmadığını anlamaktır. Adım 2: Bunun için adımlar birebir uygulanır. Adım 3: Okumak, yalnız sonuca bakmak ya da adım eklemek bunu sağlamaz.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q031", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "3d27a30e70876781755cd417041cb29b2f3bd30b4d6d692cdcba5296c687e6a4", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q032", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f14", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.2", "level": 3, "difficultyReason": "Beklenen sonuçla test sonucu karşılaştırılıp hatalı düğüm bulunur; her çeldirici doğru yerde duran bir adımdır.", "question": "Ellerini yıkama algoritması şekilde verilmiştir. Beklenen sonuç temiz ve kuru ellerdir; testte eller ıslak kalmıştır. Şekle ve test sonucuna göre yeri yanlış olan adım aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Musluğu aç", "Elleri kurula", "Elleri sabunla ovala", "Elleri suyla durula"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Suyun açılması, yıkamadan önce yapılması gereken adımdır; yeri doğrudur.", "Doğru; kurulama en sonda yapılmalıdır. Baştaki kurulamadan sonra eller sonraki adımlarda yeniden ıslanır.", "Sabunla ovalama suyla ıslatmadan sonra gelir; yeri doğrudur.", "Durulama sabunu temizler ve kurulamadan önce gelmelidir; yeri doğrudur."], "explanation": "Adım 1: Beklenen sonuç temiz ve kuru eller. Adım 2: Testte kurulama ilk adımda yapılıyor, sonra eller yeniden ıslanıyor. Adım 3: Yanlış yerde olan adım kurulamadır; en sona alınmalıdır.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 300, 284], "elements": [{"type": "line", "x1": 150, "y1": 34, "x2": 150, "y2": 54, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 82, "x2": 150, "y2": 102, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 130, "x2": 150, "y2": 150, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 178, "x2": 150, "y2": 198, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 226, "x2": 150, "y2": 246, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 20, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q032-n-n0", "labelX": 150, "labelY": 20}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 54.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q032-n-n1"}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 102.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q032-n-n2"}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 150.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q032-n-n3"}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 198.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q032-n-n4"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 260, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q032-n-n5", "labelX": 150, "labelY": 260}], "notToScale": true, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q032-alt"}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q032", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a88ee168a36493fe177fd515b682b7e71e0bf9293a841dd2929cdc4b3169f05d", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q033", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f13", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.2", "level": 2, "difficultyReason": "Bir olay gözleminden testin işlevi çıkarılır; çeldiriciler testi gereksiz sayma ve hatayı başarısızlık sayma yanılgılarını içerir.", "question": "Deniz yazdığı yol tarifini arkadaşına verdi. Arkadaşı tarifi adım adım uygulayınca yanlış sokağa girdi. Verilen duruma göre bu deneme aşağıdakilerden hangisini gösterir?", "choices": ["Testin eksik ya da hatalı bir adımı ortaya çıkardığını", "Algoritmanın bir kez yazılınca her zaman doğru olduğunu", "Hatalı algoritmanın hemen çöpe atılması gerektiğini", "Adımları izlemeden yalnız sonuca bakmanın yeterli olduğunu"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; adım adım uygulama, tarifteki hatayı görünür kılar. Test bunun için yapılır.", "Yanlış sokağa girilmesi, yazılan algoritmanın doğru olduğunu değil, hatalı olduğunu gösterir.", "Hatalı algoritma çöpe atılmaz; hata bulunup düzeltilerek kullanıma hazır hâle getirilir.", "Arkadaşın yanlış sokağa girdiğini adımları izleyince fark etmiştir; yalnız sonuca bakmak hatanın yerini göstermez."], "explanation": "Adım 1: Tarif adım adım uygulandı ve yanlış sokağa varıldı. Adım 2: Bu, tarifte eksik ya da hatalı adım olduğunu gösterir. Adım 3: Hata düzeltilir, tarif yeniden denenir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q033", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "985e9d019742fbf79fe4bfb58209765e7cdec97c943df73e50eb06ab5ee73090", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q034", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f14", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.2", "level": 3, "difficultyReason": "Testte görülen belirtiden eksik adım çıkarılır; çeldiriciler şarjla ilgisiz ya da işlemi bozan adımlardır.", "question": "Şarj algoritması şöyledir: Başla; kabloyu telefona tak; şarjın dolmasını bekle; Bitir. Testte telefon şarj olmadı. Bu test sonucuna göre algoritmada eksik olan adım aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Şarj aletini prize takıp enerjiyi sağlamak", "Ekran parlaklığını artırıp telefonu açık tutmak", "Telefonu şarj sırasında başka odaya götürmek", "Kabloyu telefondan çıkarıp kenara koymak"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; kablo kaynağa bağlanmadan telefona enerji gelmez. Prize takma adımı eksiktir.", "Parlaklık şarjı başlatmaz; eksik olan enerji kaynağına bağlantıdır.", "Odanın değişmesi şarjı başlatmaz; sorun bağlantı eksikliğidir.", "Kabloyu çıkarmak şarjı bitirir ve işlemi tersine çevirir."], "explanation": "Adım 1: Test: adımlar uygulanıyor ama telefon şarj olmuyor. Adım 2: Kablo telefonda, ama enerji kaynağına bağlı değil. Adım 3: Eksik adım şarj aletini prize takmaktır.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q034", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "9a45a00deadac0de71bb97309867e7d35058d0ab63d55aaa05d062c43c8d1d58", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q035", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f14", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.2", "level": 3, "difficultyReason": "Test sonucundan eksik adım çıkarılıp şemadaki doğru yere yerleştirilir; çeldiriciler sonraki ya da amaca ters adımlardır.", "question": "Sandviç hazırlama algoritması şekilde verilmiştir. Testte ekmek dilimlenmediği için peynir konacak yer bulunamamıştır. Buna göre soru işaretli kutuya aşağıdaki adımlardan hangisi yazılmalıdır?", "choices": ["Peyniri buzdolabına kaldır", "Ekmeği tezgâhtan kaldır", "Ekmeği bıçakla ikiye ayır", "Sandviçi arkadaşına ver"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Peyniri kaldırmak sandviç hazırlamayı bitirir; peynir konulması gereken adımdan önce yapılması yanlıştır.", "Ekmeği kaldırırsak sandviç yapılamaz; amaçla çelişir.", "Doğru; dilimlerin arasına peynir koyabilmek için ekmeğin önce ikiye ayrılması gerekir.", "Sandviçi vermek, hazırlık bittikten sonraki adımdır; burada eksik değildir."], "explanation": "Adım 1: Peynir, dilimlerin arasına konacak. Adım 2: Testte ekmek dilimlenmemiş olduğu için yer yok. Adım 3: Eksik adım ekmeği ikiye ayırmaktır; tezgâha koymadan sonra yazılır.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 300, 236], "elements": [{"type": "line", "x1": 150, "y1": 34, "x2": 150, "y2": 54, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 82, "x2": 150, "y2": 102, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 130, "x2": 150, "y2": 150, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "line", "x1": 150, "y1": 178, "x2": 150, "y2": 198, "stroke": "ink", "width": 1.4, "arrow": "last"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 20, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q035-n-n0", "labelX": 150, "labelY": 20}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 54.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q035-n-n1"}, {"type": "rect", "x": 65.0, "y": 102.0, "w": 170, "h": 28, "fill": "accent-soft", "stroke": "accent", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q035-n-n2"}, {"type": "rect", "x": 40.0, "y": 150.0, "w": 220, "h": 28, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q035-n-n3"}, {"type": "ellipse", "x": 150, "y": 212, "rx": 40.0, "ry": 14.0, "fill": "surface", "stroke": "ink", "width": 1.4, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q035-n-n4", "labelX": 150, "labelY": 212}], "notToScale": true, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q035-alt"}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q035", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "df0cde4b90e6b7eda79a12a9dcb56d7e5ce2f671785b1e4f44169c4aa02dfbb6", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q036", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f14", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.2", "level": 3, "difficultyReason": "Amaçla çelişen tek adım bulunur; üç çeldirici amaca hizmet eden doğru adımlardır.", "question": "Ceket giyme algoritması: Başla; ceketi al; kollarını ceketin kollarına geçir; ceketi çıkar; fermuarı çek; Bitir. Testte ceket giyilemedi. Test sonucuna göre algoritmadaki hatalı adım aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Ceketi çıkar", "Ceketi al", "Kollarını ceketin kollarına geçir", "Fermuarı çek"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; ceketi çıkarmak giymeyi geri alır. Fermuarı çekmeden önce bu adım olmamalıdır.", "Ceketi almak giymeye başlamak için gereken doğru bir adımdır.", "Kolları geçirmek ceketi giymenin doğru bir adımıdır.", "Fermuar giyildikten sonra çekilir; adım yerinde ve doğrudur."], "explanation": "Adım 1: Amaç ceketi giymek. Adım 2: Alma, kolları geçirme ve fermuar adımları giymeye hizmet eder. Adım 3: “Ceketi çıkar” adımı giyilmiş ceketi geri alır; hatalı adım odur.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q036", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "ee3371c7d449a9d7aa8ffe006273d3844e35b11d14cf2be6b7ef02fde6561db0", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q037", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f13", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.2", "level": 4, "difficultyReason": "Test sonucundan nedeni bulup yalnız ilgili yeri düzeltmek gerekir; çeldiriciler baştan yazma ve hatayı yok sayma yanılgılarıdır.", "question": "Limonata algoritması: Başla; bardağa su koy; limon suyunu ekle; karıştır; Bitir. Testte limonata çok ekşi çıktı. Buna göre yapılması gereken en uygun hata ayıklama aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Algoritmayı silip hiç yazılmamış sayarak baştan başlamak", "Karıştırma adımını kaldırıp testi sonlandırmak", "Hatalı sonucu önemsemeyip algoritmayı olduğu gibi bırakmak", "Karıştırmadan önce şeker ekleme adımını yerleştirmek"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Hata ayıklamada algoritma tümden atılmaz; yalnız hatalı ya da eksik kısım düzeltilir.", "Karıştırma adımı hatalı değildir; kaldırmak ekşiliği gidermez, yeni bir sorun çıkarır.", "Hatayı görmezden gelmek algoritmayı kullanıma hazır yapmaz; düzeltilmesi gerekir.", "Doğru; ekşi lezzet şeker eksikliğinden gelir. Hata ayıklamada eksik adım eklenir ve algoritma yeniden test edilir."], "explanation": "Adım 1: Test sonucu: limonata çok ekşi. Adım 2: Algoritmada tatlandırma adımı yok. Adım 3: Karıştırmadan önce şeker eklenir ve algoritma yeniden test edilir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q037", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "3850466d702ef4e441bf7916b793e0a4c681270652b8b61272133945ae8c52f1", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q038", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f15", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.3", "level": 4, "difficultyReason": "İki değişken üç turda birlikte izlenir; çeldiriciler sabit skor, yer değiştirmiş satır sırası ve yanlış değişkeni okuma hatalarından doğar.", "question": "1) [bayrağa tıklanınca]\n2) [puan 0 olsun]\n3) [skor 1 olsun]\n4) [3 kez tekrarla]\n5)    [puana skoru ekle]\n6)    [skora 1 ekle]\n7) [puanı söyle]\nGirintili satırlar bloğun içindedir. Bu blok dizisine göre karakterin söylediği sayı kaçtır?", "choices": ["3", "4", "6", "9"], "correct": 2, "choiceOrder": "fixed", "distractorWhy": ["Skor hiç artmamış gibi her tekrarda 1 eklenmiş; skorun da arttığı unutulmuş.", "Puan yerine skorun son değeri okunmuş.", "Doğru; tekrarlarda puana sırasıyla 1, 2 ve 3 eklenir: 0 + 1 + 2 + 3 = 6.", "Skor artırılıp sonra puana eklenmiş; satırların sırası değiştirilmiş."], "explanation": "Başlangıç: puan 0, skor 1. Tekrar 1: puan 1, skor 2. Tekrar 2: puan 3, skor 3. Tekrar 3: puan 6, skor 4. Karakter puanı, yani 6’yı söyler.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q038", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d5ec7f28ffe72917b330d6a7c5f9f51740a14b104e22020a6e217f77f38abd41", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q039", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f15", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.3", "level": 5, "difficultyReason": "Yön değişimli çok adımlı blok dizisi, tekrar bloğunun iki turu ve ızgara üzerinde izlenir; üç çeldirici üç farklı izleme hatasından (tekrar, dönüş yönü, tekrar kapsamı) doğar.", "question": "Şekildeki ızgarada karakter K hücresinden yukarı bakarak başlar (yukarı = üst satıra; sağa dön ve sola dön = karakterin kendi sağına ve soluna dönmesi). Blok dizisi:\n1) [3 adım ilerle]\n2) [sağa dön]\n3) [2 kez tekrarla]\n4)    [1 adım ilerle]\n5)    [sola dön]\n6) [1 adım ilerle]\nGirintili satırlar bloğun içindedir. Şekle göre dizinin sonunda karakterin konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?", "choices": ["A hücresindedir", "C hücresindedir", "B hücresindedir", "D hücresindedir"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Dönüş tekrar bloğunun dışında bırakılmış; ikinci turda karakter yön değiştirmeden ilerlemiş.", "Doğru; adımlar izlenince karakter C hücresine ulaşır.", "Sola dönüş sağa dönüş gibi uygulanmış; karakter aşağı yönüne sapmıştır.", "Tekrar bloğu bir kez uygulanmış; iki tur yapılması gerekir."], "explanation": "K’den 3 adım yukarı gidilir, sağa dönülür (doğu). Tur 1: 1 adım doğu, sola dön (kuzey). Tur 2: 1 adım kuzey, sola dön (batı). Son: 1 adım batı; karakter en üst satırda, K’nin sütununda, C hücresindedir.", "figure": {"kind": "grid", "cols": 5, "rows": 5, "labels": {"21": "b5-t03.b5-t03-q039-c21", "1": "b5-t03.b5-t03-q039-c1", "2": "b5-t03.b5-t03-q039-c2", "3": "b5-t03.b5-t03-q039-c3", "11": "b5-t03.b5-t03-q039-c11"}, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q039-alt", "notToScale": true}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q039", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "46c4ba42b06ae47dded1575b19d2f4b048174fab67faceb50813da4b8febea58", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q040", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f16", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.3", "level": 1, "difficultyReason": "Tek ölçüt (değerin değişmesi) uygulanır; çeldiriciler oyunun sabit bileşenleridir.", "question": "Bir oyunda aşağıdakilerden hangisi değişkendir?", "choices": ["Oyun alanının boyutu", "Oyunun kuralları", "Oyun alanının zemin deseni", "Oyuncunun o anki skoru"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Oyun alanı genellikle oyun boyunca aynı kalan sabit bir bilgidir.", "Kurallar oyun sırasında değişmez; sabittir.", "Zemin deseni oyun boyunca aynı kalıyorsa sabittir.", "Doğru; skor oyun boyunca değiştiği için değişkendir."], "explanation": "Adım 1: Değişken, değeri değişebilen bilgidir. Adım 2: Skor oyun ilerledikçe artar ya da azalır. Adım 3: Alan boyutu, kurallar ve zemin deseni sabit kalır.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q040", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "fa2a035c54d8d0960096c4455721209182920ce7bf9ff6ebf3804fa9e2f6d40c", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q041", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f16", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.3", "level": 2, "difficultyReason": "Sabit ile değişken, değerin türüne değil değişip değişmemesine göre ayrılır; çeldiriciler “sayı olması” ve “düzenli azalma” gibi yanlış gerekçelere dayanır.", "question": "Bir bilgi yarışması programında 20 soru vardır; oyuncu cevapladıkça doğru sayısı artar, süre azalır ve soru numarası ilerler. Buna göre bu programdaki sabit aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Soru sayısı; program boyunca 20 kalır", "Soru numarası, çünkü bir sayıdır", "Doğru sayısı, çünkü bir kez sayılır", "Kalan süre, çünkü her saniye aynı hızda azalır"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; soru sayısı program boyunca değişmez, sabittir.", "Bir değerin sayı olması onu sabit yapmaz; soru numarası ilerledikçe değişir.", "Cevaplanan her soruyla değiştiği için bu sayı değişkendir.", "Süre sürekli azaldığı için değişkendir; düzenli azalması sabit olduğunu göstermez."], "explanation": "Adım 1: Sabit program boyunca değişmeyen değerdir. Adım 2: Doğru sayısı, süre ve soru numarası değişir. Adım 3: Yalnız soru sayısı 20 olarak kalır.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q041", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "4e515a776ac7fb707590ea90b8a210e8fad15d491dd270dfd04bd787fd367679", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q042", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f16", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.3", "level": 4, "difficultyReason": "Paralel ve seri düzen aynı ifadede birleştirilir; çeldiriciler VE ile VEYA’yı yer değiştirir ya da tek tür operatörle ifade kurar.", "question": "Şekilde sol kıyıdan sağ kıyıya geçmek için üç köprü vardır: K1 ile K2 yan yana, K3 ise adanın ötesindedir. Açık köprü geçilebilir sayılır. Şekle göre sol kıyıdan sağ kıyıya geçilebilmesini anlatan ifade aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["(K1 VE K2) VEYA K3", "(K1 VEYA K2) VEYA K3", "(K1 VEYA K2) VE K3", "K1 VE K2 VE K3"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Bu ifade, yalnız K3 açıkken de geçişi mümkün sayar; oysa adaya ulaşmak için önce K1 ya da K2 açık olmalıdır.", "Her köprüden biri yeterli sayılır; ama K3 açık değilse sağ kıyıya ulaşılamaz.", "Doğru; yan yana köprülerden en az biri açık olmalı (VEYA) ve ardından K3 de açık olmalıdır (VE).", "K1 ve K2’nin ikisinin de açık olması gerekmez; biri açıkken yan yana diğeri kapalı olabilir."], "explanation": "Birinci bölüm: K1 ya da K2 açık olmalı (VEYA). İkinci bölüm: K3 açık olmalı. İki bölüm art arda olduğundan ikisi birden gerekir (VE). Bütün durumlar denendiğinde yalnız (K1 VEYA K2) VE K3 doğru sonucu verir.", "figure": {"kind": "diagram", "viewBox": [0, 0, 300, 150], "elements": [{"type": "rect", "x": 5, "y": 10, "w": 45, "h": 130, "fill": "success-soft", "stroke": "ink", "width": 1.2, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q042-sol"}, {"type": "rect", "x": 50, "y": 10, "w": 80, "h": 130, "fill": "blue-soft", "stroke": "none", "width": 0.1}, {"type": "rect", "x": 130, "y": 10, "w": 40, "h": 130, "fill": "success-soft", "stroke": "ink", "width": 1.2, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q042-ada"}, {"type": "rect", "x": 170, "y": 10, "w": 80, "h": 130, "fill": "blue-soft", "stroke": "none", "width": 0.1}, {"type": "rect", "x": 250, "y": 10, "w": 45, "h": 130, "fill": "success-soft", "stroke": "ink", "width": 1.2, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q042-sag"}, {"type": "rect", "x": 50, "y": 28, "w": 80, "h": 22, "fill": "gold-soft", "stroke": "ink", "width": 1.2, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q042-k1"}, {"type": "rect", "x": 50, "y": 100, "w": 80, "h": 22, "fill": "gold-soft", "stroke": "ink", "width": 1.2, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q042-k2"}, {"type": "rect", "x": 170, "y": 64, "w": 80, "h": 22, "fill": "gold-soft", "stroke": "ink", "width": 1.2, "labelKey": "b5-t03.b5-t03-q042-k3"}], "notToScale": true, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q042-alt"}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q042", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "f0da0fa83152981ace818b94c0936bbe4a7aed419a4e5279224a5b14de9c7846", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q043", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f16", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.3", "level": 1, "difficultyReason": "Operatör iki ölçüde (hangi işlem, hangi sınıf) belirlenir; çeldiriciler doğru işlemi yanlış sınıfa ya da doğru sınıfı yanlış işleme bağlar.", "question": "Bir program, kumbaradaki 50 liradan 20 lira harcayarak kalan parayı buluyor. Verilenlere göre programda kullanılan operatör ve bu operatörün sınıfı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?", "choices": ["Çıkarma (−); mantıksal operatör sayılır", "VE; aritmetik operatör", "Çıkarma (−); aritmetik operatör", "VEYA; mantıksal operatör"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Çıkarma bir sayı işlemidir; mantıksal operatörler ise doğru-yanlış değerlerini birleştirir.", "VE bir mantıksal operatördür; sayıları çıkarmaz.", "Doğru; çıkarma sayılarla işlem yapan aritmetik operatördür. 50 − 20 = 30 lira kalır.", "VEYA doğru bir sınıfa (mantıksal) girer ama bu problemde para çıkarma işlemi gerekir."], "explanation": "Adım 1: Kalan para, 50 liradan 20 lira çıkarılarak bulunur. Adım 2: Sayılarla işlem yapan operatörler aritmetiktir. Adım 3: Çıkarma aritmetik operatördür: 50 − 20 = 30.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q043", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "e276bade51e81485e23ddb3d5ff1acfef339b18ac981b22d21a205750fc0101a", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q044", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f15", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.3", "level": 3, "difficultyReason": "Bir problemde iki farklı gereksinim ayrı yapılarla eşleştirilir; çeldiriciler yapıları yer değiştirir ya da aynı işi yaptıklarını varsayar.", "question": "Bir oyunda karakter aynı sıçramayı 8 kez yapacak ve skor 50’yi geçerse “Tebrikler” yazılacaktır. Bu bilgilere göre sıçrama ve yazı için kullanılacak yapılar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?", "choices": ["Sıçrama için karar yapısı, yazı için döngü", "Sıçrama için döngü, yazı için bir karar yapısı", "İkisi için de karar yapısı, çünkü iki yapı aynı işi yapar", "İkisi için de döngü, çünkü koşullar tekrar gerektirir"], "correct": 1, "distractorWhy": ["Yapılar karışmış: sekiz kez tekrar döngüyle, skor koşulu karar yapısıyla yapılır.", "Doğru; aynı işi tekrarlamak için döngü, koşula göre yol seçmek için karar yapısı kullanılır.", "Döngü ve karar yapısı aynı işi yapmaz; biri tekrarlar, öbürü koşula göre seçim yapar.", "Koşul bir kez denetlenir; yazı bir kez yazılır, tekrar gerekmez."], "explanation": "Adım 1: Sekiz kez aynı sıçrama tekrar işidir; döngü kullanılır. Adım 2: Skor 50’yi geçince yazı yazma bir koşuldur; karar yapısı kullanılır. Adım 3: İki yapı aynı iş değildir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q044", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "4324c0c07d0c6f81d8014fa8cdd58180c3c0a8384d0547750045cc0603808e45", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q045", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f17", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.4", "level": 1, "difficultyReason": "Dört basamağın bağımlılıkları sıralanır; çeldiriciler bloğu hemen yerleştirme ve değerlendirmeyi öne alma yanılgılarını taşır.", "question": "Blok tabanlı bir oyun yazılımı geliştirilirken yapılacak basamaklar karışık verilmiştir. Buna göre bu basamakların doğru sırası aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Oluşturma – Planlama – Tasarlama – Değerlendirme", "Tasarlama – Planlama – Değerlendirme – Oluşturma", "Planlama – Tasarlama – Oluşturma – Değerlendirme", "Planlama – Oluşturma – Tasarlama – Değerlendirme"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Planlamadan önce blok yerleştirmeye başlamak, amacı belirsiz bırakır.", "Değerlendirme, yazılım oluşturulmadan yapılamaz; sıra bozulmuştur.", "Doğru; önce planlanır, sonra tasarlanır, ardından bloklarla oluşturulur ve en sonda değerlendirilir.", "Tasarım yapılmadan oluşturmaya geçilirse karakter ve hareketler baştan düşünülmemiş olur."], "explanation": "Sıra: Planlama (amaç, kullanıcı), Tasarlama (kâğıda çizme), Oluşturma (bloklarla uygulama), Değerlendirme (ölçütlerle denetim). Her basamak bir öncekinin çıktısını kullanır.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q045", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "904a191099e8bd7ef9fe8c1bea10f142ae10bf07d5f4c0a1079bf158bf4ba83f", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q046", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f17", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.4", "level": 2, "difficultyReason": "Etkinlik, basamak tanımlarıyla eşleştirilir; çeldiriciler komşu basamakların işlerini içerir.", "question": "Kerem, yazılımındaki karakterin ve arka planın nasıl görüneceğini kâğıda çiziyor; kullanılacak sesi de yanına not ediyor. Buna göre Kerem’in yaptığı etkinlik aşağıdaki basamaklardan hangisine aittir?", "choices": ["Planlama; amaç ve kullanıcı belirleniyor", "Oluşturma; bloklar yerleştirilip çalıştırılıyor", "Değerlendirme; yazılımın hataları aranıyor", "Tasarlama; görünüm ve ses kâğıtta belirleniyor"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Planlama amaç, kullanıcı ve kurallarla ilgilidir; çizim yapmak planlamaya girmez.", "Oluşturmada bloklar yerleştirilir; Kerem henüz blok kullanmıyor, çizim yapıyor.", "Değerlendirme yazılım bittikten sonra yapılır; burada henüz yazılım yok.", "Doğru; karakteri, arka planı ve sesi kâğıt üzerinde belirlemek tasarım basamağıdır."], "explanation": "Adım 1: Kerem karakteri ve arka planı kâğıda çiziyor, sesi not ediyor. Adım 2: Görünümü ve etkileşimleri belirleyip çizmek tasarım basamağıdır. Adım 3: Amaç belirleme, blok kurma ve hata arama başka basamaklardır.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q046", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "14690016a0c83eda4b68989d62ebd9283f168a15169eb4e941718c6cdc8ce74e", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q047", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f15", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.4", "level": 4, "difficultyReason": "Dört satırlı blok dizisi engelli bir ızgarada izlenir; her çeldirici, satırın değiştirildiğinde karakteri engele ya da ızgaranın dışına götüren bir düzeltmedir.", "question": "Şekildeki ızgarada karakter K hücresinden sağa bakarak başlar ve H hücresine ulaşmak ister (yukarı = üst satıra; sola dön = karakterin kendi soluna dönmesi; gölgeli hücreler engeldir). Blok dizisi:\n1) [3 adım ilerle]\n2) [sola dön]\n3) [3 adım ilerle]\n4) [sola dön]\n5) [1 adım ilerle]\nKarakter H’ye ulaşamıyor. Buna göre karakterin H hücresine ulaşması için yapılması gereken düzeltme aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["1. satır; 3 adım yerine 4 adım ilerlenmelidir", "3. satır; 3 adım yerine 4 adım ilerlenmelidir", "2. satır; “sola dön” yerine “sağa dön” olarak yazılmalıdır", "4. satır; “sola dön” yerine “sağa dön” yazılmalıdır"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Dört adım ilerlemek karakteri gölgeli engel hücreye çarptırır; hata bu satırda değildir.", "Dört adım yukarı gitmek karakteri ızgaranın dışına çıkarır; hata bu satırda değildir.", "Bu dönüş karakteri aşağı çevirir ve ızgaradan çıkarır; ilk dönüş doğru yöndedir.", "Doğru; ikinci sola dönüş karakteri batıya çevirir. Sağa dönüş doğuya çevirir ve karakter H’ye ulaşır."], "explanation": "İzleme: 3 adım doğu, sola dön (kuzey), 3 adım kuzey (üst satır), sola dön (batı), 1 adım: karakter H’den iki hücre solda kalır. Dördüncü satırda sağa dönülürse karakter doğuya gider ve H’ye ulaşır.", "figure": {"kind": "grid", "cols": 6, "rows": 4, "labels": {"18": "b5-t03.b5-t03-q047-c18", "4": "b5-t03.b5-t03-q047-c4"}, "altTextKey": "b5-t03.b5-t03-q047-alt", "notToScale": true, "shaded": [14, 7, 22]}, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q047", "visualRequirement": "required", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "a822e863870573901d5a74ea05d8d44e76c371239e6031843da86c398177078a", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q048", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f18", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.4", "level": 2, "difficultyReason": "Cümlenin cevapladığı soru bulunur; dört planlama öğesi birbirine yakın olduğu için çeldiriciler komşu öğeleri içerir.", "question": "“Oyunu sekiz-on yaş arasındaki çocuklar oynayacak.” cümlesi planlamanın hangi öğesini belirler?", "choices": ["Amaç; yazılımın ne işe yarayacağı", "Kontrol ve koşullar; tuşların ne yapacağı", "Kullanıcı; yazılımı kimlerin kullanacağı", "Karakter ve objeler; oyundaki varlıklar"], "correct": 2, "distractorWhy": ["Amaç yazılımın ne yapacağıdır; cümle yaş grubuna, yani kullanıcıya değinir.", "Kontrol ve koşullar tuş ve olaylarla ilgilidir; cümlede tuş geçmez.", "Doğru; yazılımı kimlerin kullanacağını belirlemek kullanıcı öğesidir.", "Karakter ve objeler oyundaki varlıklardır; cümlede bir varlıktan söz edilmez."], "explanation": "Adım 1: Cümle, oyunu kimlerin oynayacağını söylüyor. Adım 2: Yazılımı kullanacak kişiler kullanıcı öğesidir. Adım 3: Amaç, kontrol ve karakter başka sorulara cevap verir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q048", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "b770d028b892712c34d8f6466c66a58cf206ef89d25681c176d40435eff4b3f7", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q049", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f18", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.4", "level": 3, "difficultyReason": "Cümlede olay-tepki ilişkisi bulunmalıdır; çeldiriciler cümlede geçmeyen amaç, kullanıcı ve varlık bilgilerini içerir.", "question": "Bir oyun planında “Boşluk tuşuna basılırsa zıplama başlar; süre bitince oyun durur.” yazılıdır. Buna göre bu cümle planlamanın aşağıdaki öğelerinden hangisini gösterir?", "choices": ["Kontrol ve koşullar; hangi olayda ne olacağı", "Amaç; oyunun neden ve ne için yapıldığı", "Kullanıcı; oyunu hangi kişilerin oynayacağı", "Karakter ve objeler; oyunda bulunan varlıklar"], "correct": 0, "distractorWhy": ["Doğru; tuşa basma ve süre bitişi birer olay, zıplama ve durma bunların sonucudur.", "Amaç oyunun neden yapıldığını anlatır; cümle olay ve tepkileri anlatıyor.", "Kullanıcı oyunu oynayacak kişilerdir; cümle kimlerin oynadığından söz etmez.", "Karakter ve objeler oyundaki varlıklardır; cümle varlıkları tanımlamıyor, tepkileri anlatıyor."], "explanation": "Adım 1: Cümle iki olay ve tepki içeriyor: tuşa basma → zıplama, süre bitişi → durma. Adım 2: Olay ve koşula bağlı tepkiler kontrol ve koşullar öğesidir. Adım 3: Amaç, kullanıcı ve karakter başka bilgilerdir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q049", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "1aef0fbda266736a06ec1dcb8ac6b79d143baf586a59197eb9663665d28df9d6", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}
{"type": "question", "id": "tr.g05.bty.b5-t03.q050", "familyId": "tr.g05.bty.b5-t03.f17", "topic": "Etik, güvenlik, yapay zekâ ve programlama", "subject": "Bilişim Teknolojileri ve Yazılım", "grade": 5, "lang": "tr", "country": "TR", "unitKey": "b5-u03", "topicKey": "b5-t03", "subtopicKey": "b5-t03-ana", "objectiveSource": "https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/202591115327350-bili%C5%9Fim%20d%C3%B6p.pdf", "objectiveEvidenceId": "meb-tymm-2025-bty-5-6-116p:pdf-page-60", "sourceRefs": ["meb-tymm-2025-bty-5-6-116p"], "reviewStatus": "ai-verified", "humanReviewed": false, "provenance": "ai-verified:sha256:063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b; review-mode=ai-only; human-review=false; origin=ai-generated:2026-10", "license": "CC-BY-NC-4.0", "noteId": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "noteKey": "tr.g05.bty.b5-t03.n01", "objective": "BTY.5.6.4", "level": 3, "difficultyReason": "Dört değerlendirme ölçütünden senaryoya uyanı bulmak gerekir; senaryo üç ölçütü açıkça sağlıyor, yalnız birini sağlamıyor.", "question": "Ece, hazırladığı oyunu arkadaşı Mert’e test ettirdi. Oyun açılır açılmaz sorunsuz başladı ve oyun boyunca hiçbir hata mesajı çıkmadı. Karakterler ile arka plan, renkleri sayesinde birbirinden kolayca ayırt ediliyordu. Mert ise ekranda yönerge olmadığı için karakteri hangi tuşla yürüteceğini ancak uzun süre deneyerek buldu. Buna göre bu oyunda geliştirilmesi gereken değerlendirme ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?", "choices": ["Çalışıyor mu?", "Hata var mı?", "Görsel olarak anlaşılır mı?", "Kullanıcı için kolay mı?"], "correct": 3, "distractorWhy": ["Oyun açılır açılmaz sorunsuz başlıyor; çalışma ölçütü sağlanmıştır, sorun başka yerdedir.", "Oyun boyunca hiçbir hata mesajı çıkmıyor; tuşu bulamamak bir yazılım hatası değil, yönerge eksikliğidir.", "Karakterler ile arka plan renkleri sayesinde kolayca ayırt ediliyor; görünüm anlaşılırdır, eksik olan yönergedir.", "Doğru; Mert yönerge olmadığı için karakteri hangi tuşla yürüteceğini deneyerek bulmuştur, yani oyun kullanıcı için kolay değildir."], "explanation": "Adım 1: Oyun sorunsuz başlıyor ve hata mesajı çıkmıyor; çalışma ve hata ölçütleri sağlanıyor. Adım 2: Renkler sayesinde karakterler ile arka plan kolayca ayırt ediliyor; görsel anlaşılırlık da sağlanıyor. Adım 3: Mert tuşu yönerge olmadan deneyerek buluyor; geliştirilmesi gereken ölçüt kullanıcı için kolaylıktır, ekrana yönerge eklenmelidir.", "figure": null, "tags": ["BTY.5.4.1", "B5-T03"], "taskId": "B5-T03", "sourceRecordId": "draft.b5-t03.q050", "visualRequirement": "none", "curriculum": "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", "publishBlocked": false, "reviewMode": "ai-only", "reviewDeclaration": "ai-generated-and-ai-reviewed-no-human-review", "reviewedContentSha256": "d6791836416cb7e996149e0b879f6c21579d9e4d72dcc70471c290dc6107bb46", "reviewDecisionSha256": "063f1ac6441501c4e1ae32a753207f9c51d253dca773de45191ac605f9f2a85b", "unit": "Bilişim Etiği ve Siber Güvenlik; Yapay Zekâ; Yazılım Tasarımı ve Programlama"}